T
@tatumx
0 Followers
0 Following

Temur

Mustahkam iroda, dadl ishonch va eng kuchli jasorat mardlik ummonining buyuk sohibqironi Amir Temurda mujassamdir. Jang. Ushbu so'z Temurning deyarli hayotiga aylangan. 1336-yilning 9-aprelida tavallud topgan sohibqiron o'z asrining o'chmas jasoratchilaridan biri hisoblanib, butun dunyoda o'zing asrlarga ta'tiguvlik nomini qoldirgan. Biz jasoratning yo'lboshchisi bo'lgan Temurbek avlodimiz.

Zamonamiz va Qahramon

Qiyos
Amir Temur deganda avvalombor mening hayolimga “Amir Temur xiyoboni” va uning oldidagi muzey keladi. Ko`pincha men “Temur bobo” degan jumlaga duch kelsam, hayolimga o`sha muzeydagi Amir Temurning katta portreti keladi. Lekin Islom Karimov jumlasini eshitsam, ko`z oldimda kulib turgan, bir qo`li iyagiga tiralgan, notiq, ko`zlarida doim bir ma’no bordek tuyuladigan inson keladi. Umuman biz u insonni ko`rganmiz, xarakterini ozmi ko`pmi bilamiz. Lekin Amir Temurning xarakteri deganda nimani tushunishimiz kerak? Mardlik, jasurlik, oqilona qarorlar qabul qila olish, rahbarlik qobiliyati, yuqori darajadagi sezgi... bularning barchasi subyektiv ta’riflar nazarimda. Siz qanchalik menga Amir Temurni ta’riflab bermang, men baribir uning bor shamoilini tasavvur qila olmayman afsuski. Negaki inson xarakterini eng yaxshi ochib beradigan xislati, uning voqealikka nisbatan munosabati ekan. Siz o`zingizni jentelmendek tutishingiz mumkin, lekin xissiyotlar junbushga keladigan lahzalarda gapirgan gapingiz, qilgan imo ishorangiz sizni xaqiqiy qiyofangizdan dalolat beradi. G`arbliklar buni anglagan xolda, tarixiy shaxslar xaqidagi filmlarda ularning qiyofasi, o`ziga xosligi, xarakteri ustida qattiq ter to`kishadi. Olimlar jamoasi tarixiy voqeliklarning shajarasini tuzishdan tashqari o`sha voqeliklarning sodir bo`lishining ijtimoiy iqtisodiy sabablarini ham alohida e’tibor bilan o`rganishadi. Bu ularga o`sha shaxslarning qabul qilgan va keyinchalik butun tarixlarni yaratilishiga sababchi bo`lgan qarorlarining mohiyatini o`rganishga pirovardida ularning xarakterlarini ochib berishga turtki bo`ladi. Xarakteri ma’lum bo`lgan Makedonskiy nima sababdan yosh bo`lishiga qaramay dunyoni zabt etishga ishtiyoqmand bo`lganini tushunishingiz va tushuntirishingiz (!) mumkin.

2. Bugungi kun.
XXI - asrda nima kun tartibiga chiqdi? So`ngi paytlarda chiqayotgan filmlarni va ularning reytinglarini ko`rsangiz, reytingi baland, kassabop filmlarda borgan sari mutlaq salbiy qahramonlar kamayib ketmoqda. So`ngi 10 yillikda bizga tanilgan “yomon yigit”larga qarang: Loki, Tanos, Joker… Ularni salbiy deymiz, lekin ularning argumentlarini shunchaki inkor eta olmaymiz. Umuman olganda bu trend taxminan 1990-yillarda paydo bo`ldi. Dunyoda yaxshilar va yomonlar emas, insonlar bor. Tarixchilar ham tarixiy qahramonlar ustida qaytadan tadqiqotlar boshlashdi. Ularni bu yaxshi bu yomon deb ajratmasdan, balki kamchiliklariyu yutuqlarini xolis o`rganish orqali, aslida ular qanday inson bo`lganliklarini aniqlashmoqda. Bu nima beradi? Agar siz biron bir tarixiy shaxsning to`la to`kis moddiy va ma’naviy portretini ko`rsangiz, uni naqadar o`zingizga o`xshashligiga e’tibor qaratasiz. Yoki o`sha shaxsning xarakteridagi ayrim qirralarni o`z farzandingizda ko`rishingiz mumkin. Bu esa kelajak rejalarini tuzishda yo`l xaritasi bo`ladi. Siz buni bilganingizdan so`ng, toshga sanchilgan Ekskaliburni olishga xarakat qilmaysiz. Shunchaki bir inson qilgan ishni, uning muvaffaqiyatga erishishda bosib o`tkan qiyinchiliklarini xis qilasiz xolos. Farzandlaringizni aynan qanday tarbiyalash kerakligini bilasiz. O`zingiz o`ylang. Ota -onangiz sizni Amir Temur, Jaloliddin Manguberdiga o`xshashingizni xohlashadi va bu yaxshi albatta. Lekin siz xech qachon ularchalik mashg`ulot qilmagansiz va qilmaysiz ham. Chunki siz-u biz shunchaki bu qanday bo`lishini bilmaymiz.

"BIZ KIM TEMUR AVLODLARI"

Amir Temur

Amir Temur bu ism har kimning qulog'i ostida turlicha jaranglaydi. Hattoki maktabga ketayotgan 1-sinf bolasidan so'rasangiz ham Amir Temur ismi unga begona emasligini tushunib yetasiz. Lekin har bir zamoning farzandi shunday fikrda deb ayta olmayman. Misol tariqasida men yoshi ulug' insonlardan eshitgan so'zlarimni keltirib o'tmoqchiman.

BIZ KIM TEMUR AVLODLARI

Ochig'i gapni nimadan boshlashni ham bilmayman. Hozir o'qib boshlagan ushbu matn sizga qiziq bo'lgani kabi, sizni ushbu qiziqish doirangizga qanday kira olishim men uchun ham qiziqdir.