Sarvarbek Otabayev

Ro'yhatga olish qanday amalga oshiriladi?

2025-08-22T03:55:35.003Z

Mazkur jarayon uch bosqichda amalga oshiriladi. Birinchisi, tayyorgarlik bosqichi boʻlib, uch yilga yaqin vaqt davom etadi. Ikkinchisi, asosiy bosqich boʻlib, bunda bevosita aholini roʻyxatga olish amalga oshiriladi, yaʼni aholi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yigʻiladi, nazorat tekshiruvi oʻtkaziladi va aholini roʻyxatga olish materiallari topshiriladi. Bu taxminan ikki oy muddatni tashkil etadi. Soʻnggi bosqich qariyb uch yil davom etib, olingan maʼlumotlar kodlashtirish yordamida tahlil qilinib, natijalar eʼlon qilinadi.
Roʻyxatga olish jarayonida toʻplanadigan statistik maʼlumotlar yagona elektron axborotlar tizimiga kiritiladi. Yaʼni bundan bu yogʻiga qogʻozbozlikdan voz kechib, zamonaviy texnologiyalarni joriy etishga eʼtibor qaratiladi.
Oʻzbekistonning mukammal kadastr xaritasi yaratiladi
Aholini roʻyxatga olish barobarida yana bir muhim vazifani bajarish koʻzda tutilgan. Bu — hududlarni xaritalash, aholi punktlaridagi uylarning roʻyxatini tuzish bilan bogʻliq masala.
Turar va noturar joylarning aniq soni, holati, foydalanilmay yotgan yoki muddatini oʻtab boʻlgan binolarni belgilab olish bilan tegishli hududlarda uy-joy, sanoat obyektlarni qurish va taʼmirlash masalalariga oydinlik kiritish mumkin boʻladi. Bir soʻz bilan aytganda, respublikaning yangi mukammal kadastr xaritasi yaratiladi.
Reja aniq, vazifa masʼuliyatli
Keyingi uch yil davomida masʼul mutasaddilarni qaynoq ish jarayoni kutib turibdi. Ularni muvaffaqiyatli bajarish bilan Oʻzbekistonning har bir viloyati, shahari, tumanidan tortib mahallasi-yu koʻchasiga, chekka qishloq va olis ovullarigacha aloqador boʻlgan barcha maʼlumotlarni oʻzida aks ettirgan yagona axborot bazasiga ega boʻlamiz. Bu qimmatli maʼlumotlar esa bizga bugun, ertaga va yaqin kelajakda juda asqоtadi.

Tuproqqalʼa tumani statistika boʻlimi boshligʻi
Sarvarbek Otabayev

Ro'yhatga olish qanday amalga oshiriladi?

2025-08-14T09:23:59.378Z

Mazkur jarayon uch bosqichda amalga oshiriladi. Birinchi bosqich, tayyorgarlik bosqichi boʻlib, uch yilga yaqin vaqt davom etadi. Ikkinchisi, asosiy bosqich boʻlib, bunda bevosita aholini roʻyxatga olish amalga oshiriladi, yaʼni aholi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yigʻiladi, nazorat tekshiruvi oʻtkaziladi va aholini roʻyxatga olish materiallari topshiriladi. Bu taxminan ikki oy muddatni tashkil etadi. Soʻnggi bosqichda olingan maʼlumotlar kodlashtirish yordamida tahlil qilinib, natijalar eʼlon qilinadi.
Roʻyxatga olish jarayonida toʻplanadigan statistik maʼlumotlar yagona elektron axborotlar tizimiga kiritiladi. Yaʼni bundan bu yogʻiga qogʻozbozlikdan voz kechib, zamonaviy texnologiyalarni joriy etishga eʼtibor qaratiladi.
Roʻyxatga oluvchilarni tanlash ham eng muhim masalalardan biri hisoblanadi. Chunki maʼlumotlarning toʻgʻriligiga bevosita ayni ular masʼul boʻladi va shakllantirilgan maʼlumotlar real boʻlishi shart. Bu jarayonga jalb etiladigan xodimlar har xil yoshda va kasbda boʻlishi, birinchi navbatda, Davlat statistika qoʻmitasi va uning viloyat, shahar va tuman boʻlimlari xodimlari, statistika yoʻnalishida tahsil olayotgan talabalar, magistrlar, shuningdek, tayanch doktorantlar boʻlishi mumkin.
Yoshi va kasbidan qatʼiy nazar, aholini roʻyxatga oluchilar uchun qisqa muddatli oʻquv kurslari tashkil etiladi va zarurat tugʻilsa, ularga qoʻshimcha maslahatlar beriladi. Aholini roʻyxatga olish tadbirlarini oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar amaldagi hujjatlarga, shuningdek, Vazirlar Mahkamasining qarorlariga muvofiq belgilanadi. Jarayonni davlat byudjeti mablagʻlari va qonun bilan taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobiga moliyalashtirish koʻzda tutilgan.
Amaldagi meʼyoriy hujjatlarga binoan, yakuniy maʼlumotlarni uch tilda eʼlon qilinishi koʻzda tutilgan. Chora-tadbirlar dasturida aholini roʻyxatga olish natijalarini rasmiy chop etish, tarqatish, axborot bilan taʼminlash va eʼlon qilish, aholini roʻyxatga olishning dastlabki va yakuniy maʼlumotlarini arxivda saqlashga tayyorlash muddatlari koʻrsatilgan. Yaʼni maʼlumotlar bilan tanishishning oxirgi chegara muddati belgilangan. Biroq agarda tezkor faoliyat yuritilsa, ushbu muddatdan oldin ham eʼlon qilish imkoniyati mavjud.
Oʻzbekistonning mukammal kadastr xaritasi yaratiladi
Aholini roʻyxatga olish barobarida yana bir muhim vazifani bajarish koʻzda tutilgan. Bu - hududlarni xaritalash, aholi punktlaridagi uylarning roʻyxatini tuzish bilan bogʻliq masala.Turar va noturar joylarning aniq soni, holati, foydalanilmay yotgan yoki muddatini oʻtab boʻlgan binolarni belgilab olish bilan tegishli hududlarda uy-joy, sanoat obyektlarni qurish va taʼmirlash masalalariga oydinlik kiritish mumkin boʻladi. Bir soʻz bilan aytganda, respublikaning yangi mukammal kadastr xaritasi yaratiladi.
Reja aniq, vazifa masʼuliyatli
Keyingi uch yil davomida masʼul mutasaddilarni qaynoq ish jarayoni kutib turibdi. Ularni muvaffaqiyatli bajarish bilan Oʻzbekistonning har bir viloyati, shahari, tumanidan tortib mahallasi, koʻchasi, chekka qishloq va olis ovullarigacha aloqador boʻlgan barcha maʼlumotlarni oʻzida aks ettirgan yagona axborot bazasiga ega boʻlamiz. Bu qimmatli maʼlumotlar esa bizga bugun, ertaga va yaqin kelajakda juda asqotadi.
Zotan, mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish maqsadida ishlab chiqilayotgan koʻp yillik dasturlar, amalga oshirilayotgan tizimli oʻzgarishlar va belgilab olinayotgan rejalar manzil aniq boʻlsagina, yuqori samara beradi. Demak, mazkur jarayon bilan shu choqqacha eʼtibordan chetda qolib kelgan sohaga chinakam poydevor qoʻyiladi, deyish har jihatdan toʻgʻri boʻladi.
Tuproqqalʼa tuman statistika boʻlimi

Aholini ro'yhatga olishning tashkiliy rejasini ishlab chiqish

2025-07-28T10:23:56.301Z

Aholi yozuvlari, shu jumladan yashash manzillari maʻlumotlar bazasi va maʻmuriy tumanlarni yaratish. Aholini, shu jumladan turar joy manzillarini roʻyxatga olish turli hududlarda aholining joylashishi toʻgʻrisida aniq va dolzarb maʻlumotlarni olish uchun amalga oshiriladigan murakkab va talabchan jarayondir. Aholini roʻyxatga olish uchun tegishli tashkiliy tuzilmani yaratish. Xodimlarni, shu jumladan roʻyxatga oluvchilarni aholini roʻyxatga olish hisobi metodologiyasi va maʻlumotlarni yigʻish boʻyicha oʻqitish. Aholini roʻyxatga olish rejasini ishlab chiqish va aholini roʻyxatga olish joylarini taqsimlash.

Manzil registrini yaratish:

Roʻyxatga olingan hududdagi barcha roʻyxatga olingan uylar va kvartiralarni oʻz ichiga olgan manzil reestrini ishlab chiqish. Yangi binolar, buzilishlar, manzillar tarkibidagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi maʻlumotlar asosida reestrni yangilash.

Aholini roʻyxatga olish boʻyicha taqsimot:

Aholini roʻyxatga oluvchilarning manzillar reestri boʻyicha tumanlar boʻyicha taqsimlanish. Aholini roʻyxatga oluvchilarni tegishli hujjatlar va konstovarlar bilan taʻminlash.

Maʻlumotlar yigʻish:
Aholini roʻyxatga oluvchilar ism, yosh, jins, oilaviy ahvol, maʻlumot, ish joyi va boshqa xususiyatlarni oʻz ichiga olgan aholi toʻgʻrisidagi maʻlumotlarni toʻplaydi.
Har bir roʻyxatdan oʻtgan shaxs uchun yashash manzilini yozish.
Texnologik yordam:
Mobil ilovalar, GIS (geografik axborot tizimlari) va maʻlumotlar bazalari kabi maʻlumotlarni yigʻish va qayta ishlash uchun texnologik echimlardan foydalanish.

Sifat nazorati:
Maʻlumotlarning aniqligi va toʻliqligini taʻminlash uchun sifat nazorati choralarini amalga oshirish. Vaqti-vaqti bilan maʻlumotlarni dublikatlar, xatolar yoki kamchiliklar uchun tekshiring. Maʻlumotlarni qayta ishlash va tahlil qilish: Toʻplangan maʻlumotlarni maxsus dasturlar va vositalar yordamida qayta ishlash.
Trendlar va xususiyatlarni aniqlash uchun olingan maʻlumotlarni tahlil qilish.

Manzil registrini yangilash:
Infratuzilma va manzillar tarkibidagi oʻzgarishlarni hisobga olgan holda manzillar reestrini davriy yangilab turish.
Natijalarni nashr etish:
Aholini roʻyxatga olish natijalari boʻyicha hisobotlarni, shu jumladan yashash manzillari boʻyicha statistik maʻlumotlarni tayyorlash va nashr etish.
Jamoatchilikdan fikr-mulohazalarni olish va kerak boʻlganda maʻlumotlarni tuzatish.
Xatolarni tuzatish yoki noaniqliklar aniqlanganda maʻlumotni aniqlashtirish.
Aholini turar-joy manzillari boʻyicha roʻyxatga olish davlat va munitsipal hokimiyat organlari uchun rejalashtirish, resurslarni taqsimlash va turli ijtimoiy va iqtisodiy muammolarni hal qilishda muhim vositadir.
Maʻlumotlar bazasi va maʻmuriy hududlarni yaratish aholi roʻyxatini oʻtkazishda muhim qadamdir. Ushbu maʻlumotlar maʻlumotlar yigʻish jarayonini samarali tashkil etish imkonini beradi va turli maʻmuriy birliklar boʻyicha aholini tahlil qilish imkonini beradi. Bu jarayonning asosiy vazifalari quydagilardan iborat:

Maʼmuriy xududlarning chegaralarini belgilash:

Aholini roʻyxatga olish hududida (shahar, viloyat, tuman va boshqalar) mavjud maʻmuriy birliklar xaritasini ishlab chiqish. Har bir maʻmuriy tumanning chegaralari va nomlarini aniqlash.
Maʻlumotlar bazasini yaratish:

Har bir maʼmuriy tumanda aholi va turar-joy manzillari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan maʼlumotlar bazasi tuzilmasini ishlab chiqish. Ism, yosh, jins, manzil va boshqa xususiyatlar kabi asosiy maydonlarni ajratib koʻrsatish.

Manzillarni raqamlash:

Maʻlumotlar bazasidagi har bir yashash manziliga noyob identifikatorni belgilash.
Maʻlumotlarni topish va saralashni osonlashtiradigan raqamlash tizimini taqdim etish.
Geografik koordinatalarni hisobga olish:

Har bir manzil uchun geografik koordinatalarni (kenglik va uzunlik) qoʻshish, bu maʻlumotlarni tahlil qilishda GIS (geografik axborot tizimlari) dan foydalanishni osonlashtiradi.
Jadvallar va aloqalarni yaratish:

Boshqarish va tahlil qilish qulayligi uchun maʻlumotlarni turli jadvallarga ajratish.
Maʻlumotlar bazasidan samarali foydalanish uchun jadvallar oʻrtasida aloqalarni oʻrnatish. Maʻlumotlarning izchilligi va aniqligini taʻminlash uchun maʻlumotlar bazasini toʻldirish qoidalarini ishlab chiqish. Aholini roʻyxatga oluvchilarni va maʻlumotlar bazasini toʻldirish boʻyicha maʻlumot toʻplaydigan boshqa xodimlarni oʻqitish.
Maʻlumotlar bazasi sinovidan o‘tkazish:

Mumkin boʻlgan xato va muammolarni aniqlash va bartaraf etish uchun kichik hajmdagi maʻlumotlar bazasida test oʻtkazish. Maʻlumotlar xavfsizligini taʻminlash
maʻlumotlar bazasida saqlanadigan shaxsiy maʻlumotlarni himoya qilish uchun xavfsizlik choralarini ishlab chiqish. Maʻlumotlarning yoʻqolishini oldini olish uchun maʻlumotlarni zaxiralash. Maʻlumotlar bazasini yangilash manzil tuzilmasi va maʻmuriy chegaralardagi oʻzgarishlarni hisobga olgan holda maʻlumotlar bazasini vaqti-vaqti bilan yangilab turish.
Maʻlumotlar bazasini keyingi maʻlumotlarni tahlil qilish uchun tayyorlash, shu jumladan soʻrovlar, hisobotlar va boshqa vositalar.
Maʻlumotlar bazasi va maʻmuriy hududlarni yaratish roʻyxatga olishni muvaffaqiyatli oʻtkazish va natijada olingan maʻlumotlarni keyingi tahlil qilish uchun asos boʻladigan muhim qadamdir.

Tuproqqal’a tuman statistika bo‘limi

2025-2026-yillarda O'zbekistonda aholini ro'yxatga olish ishlari o'tkazilishi rejalashtirilmoqda

2025-07-21T12:16:46.874Z

qiladi.

3. Joriy yilda Axolini roʻyxatga olishga tayyorgarlik koʻrish boʻyicha nimalar amalga oshirildi?
Bu jarayon barcha sohalar qatori aholini roʻyxatga olish ishlariga tayyorgarlik jarayonida ham katta ahamiyatga ega. Shunga asosan joriy yilning 28-aprelidan 2-mayiga qadar viloyat boʻyicha tanlab olingan Urganch shahridagi “Kamolot” hamda Xiva tumanidagi “Shomaxulum” mahallalarida “Raqamli mahalla” platformasidagi maʼlumotlarning sifati, aniqligi va shaffofligini oʻrganish ishlari olib borilishi rejalashtirilgan.
Xorazm viloyati statistika boshqarmasi mutaxassislari hamda intervyuyerlaridan iborat ishchi guruh tomonidan yuqoridagi mahallalarda aholi xatlovi amalga oshirilmoqda. Bu oʻz navbatida “Raqamli mahalla” platformasidagi maʼlumotlarning sifati, aniqligi va shaffofligini oʻrganish hamda aholini roʻyxatga olish ishlariga yanada puxta tayyorgarlik koʻrish imkonini beradi.
Aholini roʻyxatga olish esa 2025−2026-yillarda oʻtkazilishi, natijalar 2026−2027-yillarda tayyorlanishi va eʼlon qilini

shi belgilangan.
Тuproqqal’a tuman statistika bo‘limi

Aholini ro'yxatga olishning davriy jihatlari

2025-07-12T12:08:43.841Z

Mamlakatimizda aholi tarkibining holati va rivojlanish dinamikasi haqida respublikani ijtimoiy-iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy rivojlantirish sohasidagi davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlarini belgilash va amalga oshirish uchun zarur boʻlgan ishonchli va xolis axborotni olish bugungi kunning eng muhim dolzarb masalalaridan biridir.
Bugungi kunda Oʻzbekistonda aholini roʻyxatga olish ishlarini amalga oshirish 2025-2026-yillarda oʻtkazilishi rejalashtirilmoqda. Aholini roʻyxatga olish natijalarini tayyorlash va eʼlon qilish ishlari 2026-2027-yillarga moʻljallanmoqda.
Oʻzbekiston Respublikasida aholini roʻyxatga olishni oʻtkazishga tayyorgarlik koʻrish ishlari quyidagi yoʻnalishlarda tizimli davom ettirilmoqda:
aholini roʻyxatga olishni aholining keng ommasiga tushuntirish boʻyicha targʻibot-tashviqot ishlarida foydalanish uchun videorolik, banner, flayer va bukletlar tayyorlash;
2021-yilda oʻtkazilgan sinov natijalari va xalqaro ekspertlarning tavsiyalari asosida aholini roʻyxatga olish savolnomalari shakllarini takomillashtirish;
xalqaro tajriba va ekspertlarning tavsiyalari asosida “Aholini roʻyxatga olish” axborot tizimini takomillashtirish;
“STATA” amaliy dasturiy paketi litsenziyasini xarid qilish va unda roʻyxatga olish natijalarining chiquvchi jadvallari namunalarini shakllantirish;
aholini roʻyxatga olishning tashkiliy rejasini ishlab chiqish.
Shuningdek, statistika tizimida qishloq xoʻjaligi sohasida ham roʻyxatga olish ishlariga tayyorgarlik koʻrmoqda. Qishloq xoʻjaligi sohasida roʻyxatdan oʻtkazishni tashkil etishda quyidagi chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqilgan:
2024-2025-yillarda qishloq xoʻjaligi sohasida roʻyxatdan oʻtkazishga tayyorgarlik koʻrish va uni amalga oshirishga doir uslubiy hujjatlarni ishlab chiqish;
2024-2025- yillarda 2022-yilda oʻtkazilgan sinov natijalari asosida qishloq xoʻjaligi sohasida roʻyxatdan oʻtkazish savolnomalari shaklini takomillashtirish;
2024-2025- yillarda qishloq xoʻjaligi sohasida roʻyxatdan oʻtkazish boʻyicha xorijiy davlatlar tajribalarini oʻrganish;
2025-2026- yillarda qishloq xoʻjaligi sohasida roʻyxatdan oʻtkazish yuzasidan targʻibot-tashviqot ishlarini tashkil etish;
2027-2028- yillarda Oʻzbekiston Respublikasida qishloq xoʻjaligi sohasida roʻyxatdan oʻtkazish ishlarini amalga oshirish yuzasidan normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorlash.
Aholini roʻyxatga olish aholi soni, jinsi va yosh tarkibi, yashash sharoiti va migratsiyasining toʻliq tasvirini shakllantiradi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti aholini kamida 10 yilda bir marta roʻyxatga olishni tavsiya qiladi. Aholini roʻyxatga olish milliy siyosatni ishlab chiqish va rejalashtirish, shuningdek, mamlakat rivojlanishini kuzatish uchun asosiy axborotlarni taqdim etadi.
Aholining turar joy, uy-roʻzgʻor buyumlari, oziq-ovqat mahsulotlari, kiyim-kechak, tibbiy asbob-uskunalari va dori-darmonlar, ijtimoiy xizmatlar, ish oʻrinlariga boʻlgan talab uchun muhim ahamiyatga ega axborotlarni aholi toʻgʻrisidagi ishonchli maʼlumotlar asosidagina aniqlash mumkin.
Aholini roʻyxatga olish haqiqatda yashayotgan aholi toʻgʻrisida nafaqat butun mamlakat boʻylab, balki mintaqalar kesimida ham maʼlumot beradi. Aholi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar turli maʼmuriy manbalarda va davlat idoralarining maʼlumotlar bazalarida mavjud, biroq ularning barchasida axborot toʻliq emas. Bu toʻliq tasvirni shakllantirish imkonini bermaydi.
Misol uchun fuqarolarni rasmiylashtirish va migratsiya boʻlimlarida fuqarolarning roʻyxatga olingan joyi toʻgʻrisida maʼlumotlar bor, aslida esa bu odamlar boshqa manzilda, viloyatda yoki mamlakatda yashashi mumkin. Shuningdek, saylovchilar roʻyxatlarida ham aholi toʻgʻrisida toʻliq maʼlumotlar boʻlmasligi mumkin.
Aholini roʻyxatga olish makroiqtisodiy koʻrsatkichlarni kelgusi 10-20 yillik davrga prognoz qilish uchun ham zarur. Statistik maʼlumotlar manzilli dasturlarni ishlab chiqish, fuqarolar salomatligini mustahkamlash, oilalarga moddiy koʻmaklashishda muhim ahamiyatga ega. Aholini roʻyxatga olish maʼlumotlari davlat maktablari, kutubxonalar, sogʻliqni saqlash markazlari, shuningdek, energiya resurslari va suv taʼminotiga boʻlgan ehtiyojni koʻrsatib beradi. Aholini roʻyxatga olish natijalari hukumat tomonidan mahalliy hokimiyat organlariga ajratilishi zarur boʻlgan mablagʻ miqdorini aniqlashga yordam beradi.
Aholini roʻyxatga olish tadbirkorlik rivojiga ham ijobiy taʼsir koʻrsatadi. Aholi soni va daromadi, uning turar-joyga boʻlgan ehtiyoji toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga ega boʻlgan holda, masalan, maishiy texnika ishlab chiqaradigan korxonalar ishlab chiqarish hajmini prognoz qilishlari mumkin, ularni import qiluvchi kompaniyalar esa xaridlarni rejalashtirishlari va zararni minimallashtirishlari mumkin.Aholini roʻyxatga olish mamlakatlar uchun eng yirik statistik tadbir hisoblanadi. Uni oʻtkazish xarajatlari statistika organlarining yillik joriy byudjetlaridan sezilarli darajada oshadi.
Demak, aholini roʻyxatga olish qanchalik ortga surilsa, aholi toʻgʻrisida ilmiy asoslangan siyosat va investitsiya dasturlarini ishlab chiqish imkonini beradigan muhim maʼlumotlarni olish imkoniyatidan shunchalik uzoqlashamiz.

Тuproqqal’a tuman statistika bo‘limi

Aholini ro'yhatga olishda turar joylarning turlari

2025-07-02T14:02:00.103Z

Yashash joylari
“Yashash joylari” deganda bir yoki bir nechta shaxsning odatiy yashash joyi hisoblangan turar joy turi tushuniladi. Ular strukturaviy ajratilgan va mustaqil turar joylar hisoblanib:
odamlar yashashi uchun qurilgan, qayta qurilgan yoki moslashtirilgan boʻlib, ular roʻyxatga olish vaqtida boshqa maqsadlarda foydalanilmaydi va band boʻladi yoki yashash uchun moʻljallangan boʻlmasa-da, roʻyxatga olish vaqtida shu maqsadda foydalaniladi. Yashash joylari boʻlinadigan asosiy toifalar taʼrifi yordamida tasvirlangan:
Anʼanaviy band yashash joylari;
Boshqa turardagi joylar, masalan, roʻyxatga olish vaqtida odamlar tomonidan foydalanilayotgan kulba, kapa, karvonsaroy, turar joy kemasi, omborxona, tegirmon, yertoʻla yoki boshqa turdagi boshpanalar kollektiv yashash joylari mehmonxona, institutsional muassasa, oromgoh va boshqlar.
Turar joy birliklari
“Turar joy birligi” deganda ajratilgan va mustaqil yashash joyi tushuniladi, u alohida uy xoʻjaligi yashashi yoki yashash uchun moʻljallanmagan boʻladi. Biroq, roʻyxatga olish davrida uy xoʻjaligiining odatiy yashash joyi sifatida foydalaniladi.
Anʼanaviy yashash joyi
“Anʼanaviy yashash joylari” oʻzida strukturaviy ajratilgan va mustaqil joyni aks ettiradi, u belgilangan joyda odamlarning doimiy yashashi uchun moʻljallangan va roʻyxatga olish vaqtida boshqa maqsadlarda toʻliq foydalanilmaydi. Anʼanaviy turar joy xona yoki bir qator xonalar boʻlib, kapital tuzilishida yordamchi joylar (masalan, dahliz, yoʻlak)larni oʻz ichiga oladi yoki oʻz konstruksiyasiga koʻra bunday binoning bir qismini ajratib olgan boʻladi. Yuvinish xonasi va hojatxonaning borligi va faqat u yerda istiqomat qiluvchilar foydalanishi uchun moʻljallangan boʻlishi shart emas.
Joy ajratilgan hisoblanadi, qachonki, devorlar bilan oʻralgan va tom bilan qoplangan boʻlsa, va alohida shaxslar yoki shaxslar guruhi boshqa odamlarning uxlash, ovqat tayyorlash va isteʼmol qilish yoki ob-havo va tabiatning salbiy taʼsirlaridan himoyalanish imkoniga ega boʻlsa. U mustaqil hisoblanadi, qachonki, unga koʻchadan toʻgʻridan-toʻgʻri kirish imkoni boʻlsa yoki umumiy kommunal yoki zina maydoni, yoʻlak, galereya yoki yer uchastkasidan kirish mumkin boʻlsa. Bu shuni anglatadiki, yashovchilar unga kirishi va tark etishida boshqa shaxslarning joylaridan kesib chiqishiga zarurat boʻlmaydi.
“Kapital tuzilish” deganda asosiy konstruksiyalarning chidamlilik muddati 15 yildan kam boʻlmagan tuzilish tushuniladi. Baʼzi davlatlar, balki binoning kapital xususiyatini qurilish nuqtayi nazaridan yoki ishlatilgan qurilish materiallari nuqtayi nazaridan belgilashni istaydi. Ajratilgan xonalar yashash uchun foydalanilishi maqsad qilinganda, qaysiki, yashash joyining tarkibiy qismi sifatida foydalanish uchun loyihalashtirilgan boʻlsa (masalan, alohida turadigan garaj ustidagi xona yoki xonalar) binoning qismi sifatida hisoblanishi kerak.
Anʼanaviy uy-joylar band, mavsumiy yashash uchun foydalaniladigan yoki ikkilamchi; vakant yoki roʻyxatga olishga qamrab olinmagan yashovchilargina boʻlgan sifatida tasniflanishi mumkin:
Anʼanaviy uy-joy, agar bir yoki bir necha shaxs uchun odatiy yashash joyi hisoblansa, ular mehnat taʼtili yoki kasalxonada boʻlgani sabab roʻyxatga olish vaqtida boʻlmaganidan qatʼi nazar, “band anʼanaviy turar joy” sifatida belgilanadi. Anʼanaviy uy-joy “yashovchisi” deganda mazkur joyda odatiy yashash joyiga ega boʻlgan shaxs tushuniladi.
“Ikkilamchi yoki mavsumiy foydalanish uchun moʻljallangan” anʼanaviy uy-joy, hatto agar u roʻyxatga olish vaqtida odatda boshqa joyda turuvchi insonlar bilan band boʻlgan taqdirda ham shunday tasniflanaveradi
Anʼanaviy uy-joy, agar u sotuv yoki ijaraga taklif qilinayotgani sababli band boʻlmasa, yoki tashlandiq yoki buzib tashlash uchun moʻljallangan boʻlsa, yoki qayta qoʻzgʻatilgan va hali band boʻlmasa, “vakant” sifatida belgilanadi.
Anʼanaviy uy-joy “roʻyxatga olish qamroviga kiritilmagan yashovchilargina boʻlgan turar joy” sifatida belgilanadi, agar u roʻyxatga olish qamroviga kiritilmagan shaxslar, masalan, tashrif buyuruvchilar, qisqa muddatli migrantlar, chet el harbiy xizmatchilari, dengizchilar va diplomagik xodimlar va ularning oilasi bilan (vaqtincha) band boʻlsa.
Roʻyxatga olish maksadlarida barcha anʼanaviy turar joylar hisobga olinadi, ular band yoki yoʻqligidan qatʼi nazar (yaʼni, eng kamida bitta odatiy yashovchiga egaligi), vaholanki, koʻplab belgilar faqat anʼanaviy band turar joylarga nisbatan qoʻllaniladi.
Anʼanaviy turar joylar ularning ahamiyatliligi hisobga olinishi bilan qoʻshimcha ravishda bandligi va tuzilish turi, belgisiga koʻra tasniflanadi. Biroq, davlatlar anʼanaviy band turar joylarni qulayliklarning asosiy turlari (oshxona, suv taʼminoti tizimi, hojatxona, yuvinish moslamalari va isitish) mavjudligiga koʻra yana boʻlinishni amalga oshirishi mumkin, bunda turar joy nechogʻlik elementar ekanini tasniflash maqsad qilinadi.
Тuproqqal’a tuman statistika bo‘limi

Aholini ro'yhatga olish tamoyillari

2025-06-26T08:55:28.830Z

Xalqaro tavsiyalarga ko‘ra, aholini roʻyhatga olish tadbirini barcha tartib va qoidalar asosida o‘kazilishi, ishlarni quyidagi tamoyillar bo‘yicha tashkil etilishi bilan chambarchas bog‘liq:

1. Markazlashtirish. Aholini ro‘yxatga olishni boshqarishning qatʼiy markazlashtirilishi ushbu tadbirni muvaffaqiyatli o‘tkazishning asosiy shartlaridan biridir.
2. Aholini ro‘yxatga olishning muntazamligi. BMT tavsiyalariga ko‘ra, aholini ro‘yxatga olish 10 yilda kamida bir marotaba o‘tkazilishi belgilangan.
3. Aholini ro‘yxatga olish maxsus tayyorlangan mutaxassislar – hisobchilar tomonidan o‘tkazilishi. Mazkur tadbirni amalga oshirish uchun ko‘p
miqdorda maxsus xodimlar yollanadi, ularning tarkibiga ziyolilar, talabalar ham kiritilishi mumkin.
4. Aholini ro‘yxatga olishni aniq bir muddatda o‘tkazish.
Bu tadbirni amalga oshirishga odatda 10–12 kun talab etiladi. Aholini ro‘yxatga olish bir necha kun davomida o‘tkazilsa ham, maʼlumotlar aniq bir vaqtda – ko‘pincha aholini ro‘yxatga olishning birinchi kunining 0 soatdagi holati bo‘yicha qayd etiladi. Bu aholini ro‘yxatga olishning nozik vaqti, deb ham ataladi.
Masalan, chaqaloq aholini ro‘yxatga olish davrida, ammo ana shu aniq muddatdan keyin tug‘ilgan boʻlsa, u aholi ro‘yxatiga kiritilmaydi. Lekin, kimdir bu aniq nozik muddatda hayot bo‘lib, shundan keyin, yaʼni aholini ro‘yxatga olish davrida vafot etsa, u aholi ro‘yxatiga kiritiladi.
5. Aholini ro‘yxatga olishning belgilab qo‘yilgan aniq dasturining mavjudligi va tadbirni unga qatʼiy rioya qilgan holda o‘tkazish. Aholini ro‘yxatga olish dasturi – ro‘yxatga olishda muayyan talablarni hisobga olgan holda, aholiga murojaat qilinadigan savollar ro‘yxatini, maʼlumotlarni qayd etish, to‘plash, qayta ishlash, yakuniy maʼlumotlarni eʼlon qilish tartiblarini o‘z ichiga oladi.
6. Aholining to‘liq qamrab olinishi. Aholini ro‘yxatga olishda kimdir unutib qoldirilishi yoki ikki marta ro‘yxatga olinishi hollari uchrasa ham, mavjud aholining ro‘yxatdan joy olinishini taʼminlash asosiy vazifa hisoblanadi.
7. Maʼlumotlarning maxfiyligi va shaxsiylashtirilishi. Aholini ro‘yxatga olishda individual asosda har bir shaxs to‘g‘risidagi yakka maʼlumotlar to‘planadi. Shu bilan birga, respondentlardan olingan maʼlumotlarning nomsizligi kafolatlanadi. Aholini ro‘yxatga olish varaqasidan faqat natijalarni umumlashtirish uchun foydalaniladi.
8. Ixtiyoriylik. Shaxs to‘g‘risidagi maʼlumotlar so‘ralayotgan (respondent)ning javoblari (kichik yoshdagilar uchun – ota-onalari yoki ularning o‘rnini bosadigan shaxslarning) asosida qayd qilinadi va buni hujjat bilan tasdiqlash talab etilmaydi.

Тuproqqal’a tuman statistika bo‘limi

Aholini ro'yxatga olish xususiyatlari

2025-06-02T05:30:36.678Z

Aholini roʻyxatga olish odatda maʼlum bir mamlakat yoki mintaqa aholisi haqidagi maʼlumotlarni toʻplash va tahlil qilish uchun oʻtkaziladi. Aholini roʻyxatga olish toifalari quyidagilarni oʻz ichiga olishi mumkin:
Demografik xususiyatlar:
Ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatlar:
Madaniy va til xususiyatlari:
Boshqa toifalar:
Ushbu toifalar aholini roʻyxatga olishning aniq maqsadlariga va mamlakat yoki mintaqaning ijtimoiy-madaniy kontekstiga qarab farq qilishi mumkin.
Demografik xususiyatlar:
Demografik xususiyatlar aholini roʻyxatga olish paytida toʻplash va tahlil qilish mumkin boʻlgan turli jihatlarni oʻz ichiga oladi. Quyida baʼzi asosiy demografik xususiyatlarni koʻrib chiqamiz:
Yosh: Odamlarning yoshi boʻyicha maʼlumotlarni toʻplash bizga aholining yosh guruhlari tarkibini taxmin qilish, shuningdek, aholining qarishi kabi uzoq muddatli tendensiyalarni tahlil qilish imkonini beradi.
Gender: Aholini jinsga boʻlish aholining umumiy tarkibidagi erkaklar va ayollar ulushini taxmin qilish, shuningdek, turmush tarzi, bandlik va boshqa jihatlardagi farqlarni tahlil qilish imkonini beradi.
Irq va etnik kelib chiqishi: Irq va etnik kelib chiqishi boʻyicha maʼlumotlarni toʻplash bizga aholining etnik tarkibini oʻrganish va etnik inklyuziya, kamsitish va xilma-xillik bilan bogʻliq muammolarni tahlil qilish imkonini beradi.
Tugʻilgan joyi va migratsiya: Tugʻilgan joyi va migratsiya oqimlari haqida maʼlumot toʻplash bizga ichki va xalqaro migratsiyani oʻrganish, shuningdek, ushbu jarayonlar bilan bogʻliq demografik oʻzgarishlarni tahlil qilish imkonini beradi.
Oilaviy ahvol va oila tarkibi: Oilaviy holat (masalan, turmush qurgan, turmush qurmagan, ajrashgan va hokazo) va oila tarkibi (oila aʼzolari soni, bolalarning borligi va boshqalar) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oilaviy munosabatlarning tuzilishini va oila dinamikasini baholash imkonini beradi. Ushbu demografik xususiyatlar aholini roʻyxatga olishda toʻplanishi mumkin boʻlgan maʼlumotlarning faqat bir qismini ifodalaydi. Ular aholi dinamikasini tushunish, davlat siyosatini shakllantirish va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni rejalashtirish uchun muhimdir.

Ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatlar:
Ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatlar aholining ijtimoiy va iqtisodiy holati toʻgʻrisida maʼlumot beradi. Ushbu maʼlumotlar ijtimoiy va iqtisodiy tendensiyalarni tahlil qilish, davlat siyosatini shakllantirish va rivojlanishni rejalashtirishda muhim rol oʻynaydi. Asosiy ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatlardan baʼzilarini koʻrib chiqamiz.
Taʼlim darajasi: Aholining taʼlim darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash umumiy taʼlim yutugʻini baholash imkonini beradi, shuningdek, taʼlim resurslaridan foydalanish va oʻqitish ehtiyojlari haqida maʼlumot beradi.
Bandlik va kasbiy faoliyat: Aholining bandligi va kasbiy faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ishchi kuchining iqtisodiyot tarmoqlari boʻyicha taqsimlanishi, ishsizlik darajasi, mehnat faoliyati shakllari va boshqalar haqida maʼlumot beradi.
Daromad darajasi va qashshoqlik: Aholi daromadlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar iqtisodiy farovonlik darajasini, daromadlar tengsizligini tahlil qilish, shuningdek, ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashga muhtoj aholi guruhlarini aniqlash imkonini beradi.
Uy-joy sharoitlari: Uy-joy sharoitlari maʼlumotlari uy-joy mavjudligi, turar-joy binolarining turlari, yashash sharoitlari (masalan, ijaraga olish, uy-joyga egalik qilish, kommunal xizmatlar va boshqalar) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
Ijtimoiy xizmatlar va farovonlikdan foydalanish: Ijtimoiy xizmatlar (masalan, sogʻliqni saqlash, taʼlim, ijtimoiy himoya) mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash bizga aholining ijtimoiy himoyasi va farovonligi darajasini baholash imkonini beradi.
Ushbu ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatlar hukumatlar va tashkilotlarga oʻz aholisining ehtiyojlari va muammolarini yaxshiroq tushunishga, samarali ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishga va resurslarning yanada adolatli taqsimlanishini taʼminlashga yordam beradi.
Boshqa toifalar:
Aholini roʻyxatga olish demografik, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy xususiyatlardan tashqari, aholini roʻyxatga olishning oʻziga xos ehtiyojlari va maqsadlariga qarab boshqa toifalar boʻyicha maʼlumotlar toʻplashni ham oʻz ichiga olishi mumkin. Ushbu qoʻshimcha toifalarning baʼzilari quyidagilarni oʻz ichiga olishi mumkin:
Salomatlik va tibbiy xususiyatlar: aholining sogʻligʻi va tibbiy xususiyatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar toʻplami, masalan, surunkali kasalliklarning mavjudligi, tibbiy yordam olish imkoniyati va boshqalar.
Taʼlim va sogʻliqni saqlash xizmatlarining mavjudligi: maktablar, universitetlar, shifoxonalar, klinikalar va boshqa tibbiyot muassasalarini oʻz ichiga olgan taʼlim va sogʻliqni saqlash xizmatlaridan foydalanish imkoniyatini baholash.
Nogironlik va maxsus ehtiyojlar: Nogironlar soni va tarkibi, ular uchun xizmatlar va infratuzilma mavjudligi toʻgʻrisida maʼlumotlarni toʻplash.
Atrof-muhit xususiyatlari: Atrof-muhitning yashash sharoitlarini, jumladan, havo va suv sifati, ifloslanish va boshqa omillarni baholash.
Transport va infratuzilma haqida maʼlumot: avtomobillar, temir yoʻllar, jamoat transporti va boshqalar kabi transport vositalari va infratuzilmalarining mavjudligi toʻgʻrisida maʼlumot toʻplang.
Ijtimoiy aloqalar va tarmoqlar: Jamiyatdagi ijtimoiy aloqalar va tarmoqlarni, jumladan, oilaviy aloqalarni, doʻstliklarni, ijtimoiy va madaniy tadbirlarda ishtirok etishni va hokazolarni baholash.
Ushbu qoʻshimcha toifalar aholi hayotining turli jabhalarini toʻliqroq baholashga, ijtimoiy-iqtisodiy dasturlar va siyosatni ishlab chiqishda ustuvor yoʻnalishlarni belgilashga yordam beradi.

Тuproqqal’a tuman statistika bo‘limi

2025-2026-yillarda Oʻzbekistonda aholini roʻyxatga olish ishlari oʻtkazilishi rejalashtirilmoqda

2025-05-26T06:30:36.507Z

1.Aholini roʻyxatga olish zarurati faqat demografik koʻrsatkichlar bilan chegaralanib qoladimi?
Aholini roʻyxatga olish maʼlum bir sanada Oʻzbekiston aholisining soni, yoshi, jinsi, diniy va etnik tarkibi, oilaviy ahvoli, maʼlumot darajasi, uy-joy bilan taʼminlanganligi, iqtisodiy faolligi, daromad olish manbalari, nogironligi xususida batafsil maʼlumot olishga yordam beradi.
2. Shuningdek, roʻyxatga olish nimani beradi?
Aholi jon boshiga makroiqtisodiy koʻrsatkichlarning taqsimlanishini hisoblashda ishlatiladi, migratsiya holatini, mehnat resurslari taqsimotini aniq koʻrsatib beradi.
Natijalar hududlarni rivojlantirish, ayollar va bolalar salomatligini saqlash boʻyicha ishlarning manzilli amalga oshirilishi uchun ham axborot manbasi boʻlib xizmat qiladi.

3. Joriy yilda Axolini roʻyxatga olishga tayyorgarlik koʻrish boʻyicha nimalar amalga oshirildi?
Bu jarayon barcha sohalar qatori aholini roʻyxatga olish ishlariga tayyorgarlik jarayonida ham katta ahamiyatga ega. Shunga asosan joriy yilning 28-aprelidan 2-mayiga qadar viloyat boʻyicha tanlab olingan Urganch shahridagi “Kamolot” hamda Xiva tumanidagi “Shomaxulum” mahallalarida “Raqamli mahalla” platformasidagi maʼlumotlarning sifati, aniqligi va shaffofligini oʻrganish ishlari olib borilishi rejalashtirilgan.
Xorazm viloyati statistika boshqarmasi mutaxassislari hamda intervyuyerlaridan iborat ishchi guruh tomonidan yuqoridagi mahallalarda aholi xatlovi amalga oshirilmoqda. Bu oʻz navbatida “Raqamli mahalla” platformasidagi maʼlumotlarning sifati, aniqligi va shaffofligini oʻrganish hamda aholini roʻyxatga olish ishlariga yanada puxta tayyorgarlik koʻrish imkonini beradi.
Aholini roʻyxatga olish esa 2025−2026-yillarda oʻtkazilishi, natijalar 2026−2027-yillarda tayyorlanishi va eʼlon qilinishi belgilangan.
Тuproqqal’a tuman statistika bo‘limi

2025-2026-yillarda Oʻzbekistonda aholini roʻyxatga olish ishlari oʻtkazilishi rejalashtirilmoqda

2025-05-26T06:30:14.232Z