Nishonga tekkiza olmagan “Snayper”

2021-07-13T17:46:55.130Z

Navro’z bayrami kuni kursdoshlar bilan Alisher Navoiy nomidagi kinotetarga tushdik (eski Panorama). Kinoteatr peshtaxtasida bir biridan ajoyib kinolar reklamasi ilib tashlangan. Biz ham “usti yaltiroq ichi qaltiroq” bittasiga tushdik. Tushgancha har xolda bunday fikrda emas edim. Kinoni nomi kassabop “Snayper”. Reklama yuzini Ulug’bek Qodirov va na chiroyi, na figurasi bor bir qiz bezab turibdi. To’g’risi bunaqa aktrisa borligini birinchi marta ko’rishim. Film boshlandi. Terrorchi ayol beliga shahidlik kamarini bog’lab maktabga kirib ketdi. Shahidlik kamari na yashirilgan, na ayol chekkaroq bir joydan oshib tushgan. To’g’ri lang ochiq darvozadan kirib kelyapti. Men o’zimni maktabimga borsam ham qorovuldan ruxsat olib kiraman. Mayli shu terrorchi qorovulsiz maktab topgandirda. Terrorist deganda biror siyosiy maqsadni ko’zlagan jinoiy to’da emas, diniy ekstrimistlarni tasvirlash moda ekan kino san’atimizda. Bosh qahramon qiz jangga otlanganda bo’yanib rastushovka qilib, yuziga rumyanalar surib, yasama kipriklar taqib boradi. Hayratdaman qiz bu narsaga qanday ulgurdi ekan. Keyin snayperchi degan sochini yig’ib yurmaydimi? Snayperdan otayotgan payti shamol turib sochi yuzini to’sib qo’ysa nima bo’ladi? Keyin snayperchimiz tog’da taralla bedod qilib yurganida bo’lajak erini uchratdi. Bechora er ikkita kiyim bilan butun kinoni o’tkazib yubordi. Bir marta to’yi kuni smoking kiydi. Qolgan paytlari koja kurtkacha bilan, jinsi shim Ulug’bek Qodirovning hamrohiga aylandi. Eng qizig’i shu kiyim hecham eskirmas ekan-da. 6 yil oldin qayerdadir jangarilar lageriga ham xuddi shu kiyimda kirib keladi, 6 yil keyin xushtori bilan uchrashuvga ham xuddi shu kiyimni kiyib boradi. Ssenariy yozayotgan vallomatlar dialoglar bilan ishlashda katta xatolarga yo’l qo’yishgan. Agar ularning fikrlashi bilan o’ylaydigan bo’lsak bosh qahramon toza Toshkent shevasida (shunaqade okam) gapirsa bo’ladi, lekin terrorchilar adabiy tilda gapirishi shart. Kinodagi paradoksni qarang. Bitta kiyimi bor kuyov bolaga nisbatan adolatsizlik qilib, homiyni qizi (snayperchi qizni ayataman) har ikki kadrning birida “takooy” bo’lib kiyinib chiqadi. Bu sho’rpeshona yigit avtobusda, snayperchi qiz Nexia-3 da yuradi. O’zing ha deb kiyinavermay, shu ishsiz eringga ham bitta kastyum-shim oberib qo’ymaysanmi, nomard? Karochi kuyovchak kelinnikida yashasayam kiyimi yo’q. (Chunki bolaning Toshkentdan ikki etajli dang’illama uy qurishga puli ham, duxi ham yo’q edi). Yana jangari sahnaga qaytamiz. Bitta joyni garovga olgan terrorchilarning kattasi (odatda terrorchilar yag’iri chiqib ketgan kiyimda yuradi) sochini orqaga tarab, guchchi-muchchi kastyum shimlarni oq ko’ylak bilan tekis qilib dazmollab kiyib olibdi. Qo’lga olinganda tergovchi terrorchiga “siz” deb murojaat qilyapti. Ohooo Amerikacha yaxshi politsiyachi, yomon politsiyachi ro’lini bitta akamiz “qoyillatdi”. Tasanno, har ikki gapning birida bu ishni O’zbekistonda qilib bo’lmaydi deyaverishadi. Allohga behisob shukr rostdan tinch zamonda yashayapmiz. Ha endi kino bo’lgandan keyin, shunchasini rasvo qilganingdan keyin terrorchilarni ham ozgina beshavqat, daxshatli, qo’lga tushmas, qahri qattiq, kuchli qilib tasvirlamaysanmi? Bosh qahramoning uvadachaynar tirranchalar bilan emas haqiqiy jangarilar bilan olishib shuhrat qozonmaydimi? Men bu kinodagi terrorchilarni avval yomon odam bo’lgan deb o’ylamayman. Menimcha bu nutqi bilan haliyam lagerda hamtovoqlariga ona tili adabiyotdan dars berayotgan bo’lsa kerak. Xullas, “snayper” nishonga ura olmadi. Biz kino oxirini intizorlik bilan kutdik. Chunki “zreniyam” past, qorong’ida yo’l topa olmayman. Aytishingiz mumkin o’zing eplab bitta video ololmaysan-ku yana tanqid qilasan deb. Tuxumga tarif berish uchun, tuxum tug’ish shartmikan? Qisqasi, xulosa qilish o’zingizdan. Kinoda zerikib qolmay desangiz sevganingiz bilan tushganingiz maqul. Ekranda bir kino, ekran qarshisida bir kino.

ODDIY YO'LOVCHI

Nishonga tekkiza olmagan “Snayper”