Glěb

Тао Те Тзин

2025-05-07T04:36:53.605Z

Коментар прєкладатеља

Читатељи, ктори знајут о Тао Те Тзин, сут освєдомјени, же туты труд не јест можливо буквално и дословно прєвести на модерне језыкы, либокакы прєвод Тао Те Тзин всегда јест једино интерпретација. На то јест множство причин, о кторых можно прочитати в иных информацијных изтоках, напримєр на википедији. Ја не буду излишны раз повторјати то, что уж је написано великој коликостју авторов на всих језыках. Кратко говоречи, специфика дрєвнего китајского језыка то не дозвољаје. Једнакоже, за мене то не было проблемом, але наопак было предностју. Ибо, прво – не јесм говоритељ китајского језыка, слєдоватељно оригиналны китајскы текст за мене не јест доступны. Второ, не имал меты створити највыше автентичны прєвод, затому же цєљевы језык прєвода был меджусловјанскы. Але то не значи, же вы будете читати моје измысљења и фантазије.

Даље ја појасњу, как был сдєлан тутој текст.

Ја послуживал се англијскыми интерпретацијами Тао Те Тзин, вечиснство из кторых сут доступне тут. Најглавно ја користал прєводы од Stephen Mitchell, Davin Hinton, Derek Lin, Agnieszka Solska, Gia-Fu Feng, Ursula K. Le Guin, Ron Hogan и J. H. McDonald, једнако, понєкогда ја обрачал се и к иным прєкладам. Главноју задачеју за мене было јасно и разумливо прєдати смысл на меджусловјанскы језык, вслєд чего јесм старал се избегти избыточных метафор и игры слов, кторы могли бы утежити разумење меджусловјанскому читатељу. Једноврєменно с тым, јесм не хтєл дєлати тескт занадто простым и лишати јего оригиналных смыслов, затом читатељу буде потрєбно напружити усиља и послуживати се асоциативностју доступного јему вокабулара, же бы возпријети туту интерпретацију. Але то не означаје, же тескт буде тежко читати. Јесм приложил много старања, да бы вы могли добыти радост, равну тој, ктору ја добыл, прєкладајучи тутој великолєпны труд китајскых филозофов на МС.

Доброго читања!

1

Тао, кторо можливо описати словами
не јест истинно Тао.
Тао, кторо имаје име
не јест Вєчно Тао.

Безименно јест заправду вєчно.
Именовање јест изток обычных прєдметов.

Свободными од желањев,
можемо сразумети тајну.
Увезнувшими в желањах,
можемо видєти једино видиме пројавјења тајны.

Једнакоже тајна и јеј пројавјења
изходет из једного изтока.
Туты изток имаје име темнота.

Темнота породжена темнотоју
Јест врата к разумењу всего.

2

Когда људи мнєвајут нєчто красивым,
Ине предметы ставајут некрасивыми.
Когда људи мнєвајут нєчто добрым,
Ине предметы ставајут злыми.
Бытје и небытје створјајут једно друго.
Тежкост и легкост подпирајут једна другу.
Долгост и краткост иззначајут једна другу.
Высоко и низко сут зависне једно од другого.
Прєд и потом слєдујут једин за другым.

Затом Прємудры
Дєје бездєјствујучи
и учи молчечи.
Предметы јавјајут се и он дозвољаје јим јавјати се;
предметы изчезајут и он дозвољаје јим изчезати.
Он имаје, але не владєје,
Он дєје, але ничего не очекываје.
Когда јего дєло сдєлано, он јего забезпаметује.
Затом он трваје вєчно.

3

Ако ли возвысиш даровитых,
Меджу људми будут разпрје.
Ако ли прєоцениш имуток,
Људи будут красти.

Не изставјај своје богатство,
иначе људи будут завидєти.

Прємудры веде
изпраздњајучи разум људиј,
наполњајучи јих брјухо,
ослабјајучи јих амбиције,
усиљајучи јих рєшимост.
Он помагаје људам забезпаметити
всечто они знајут, всечто они желајут,
и замєшиваје тых, кто мысли, же имаје одповєд на либокако пытање.

Практикуј одрєчење од дєјаниј,
и всечто сложи се.

4

Тао је подобно кладезу без дна:
јего неможливо изкористати цєлком и неможливо наполнити.
безконечно глубоко, оно је източник всех вєчиј.
Оно отупљаје, что је остро, развезываје свезкы,
заслањаје подсвечено, и сједињаје с прахом всечто понєкогда јествовало.

Оно је скрыто, але всегда присутно.
Ја не знају, одкуда оно појавило се.
Оно старєјше, неж бог.

5

Тао јест независно;
оно породжаје како добро, тако и зло,
и ничто за њего не имаје долготрајној цєнности.
Прємудро је безпристрастно;
оно пријмаје како грєшников так и светых.

Тао је подобно пључам:
Оно је пусто, але безконечно способно.
Чим выше јего користаш, тым выше оно изтворјаје.
Чим выше о њем говориш, тым менше јего разумеш.

Придрживај се срєдишча.

6

Тао јест Велика Мати:
како отворјена долина безконечного створења,
ктора никогда не досегаје конца.

Все мы имајемо Тао внутри нас.
Нам потрєбно једино јим послуживати се.

7

Тао је безконечно и вечно.
Зачто оно вечно?
Оно никогда не роджало се;
затом оно не може умрєти.

Зачто оно безконечно?
Оно не имаје никакых желањев за себе;
затом оно присутно во всех јестествах.

Прємудры стоји позади;
Затом он впрєди.
Он привезан к ничему;
Затом он једин со всем.

Затом же он забезпаметовал о себе,
он је до конца изполнен.

8

Врховно благо је подобно водє,
ктора напајаје всечто је живо, не ставечи того цєља.
Оно задовољено навет в тых мєстах, кде људи одчувајут прєзир.
Затом оно јест подобно Тао.

В жилишчу, живите близко к земје.
В мыслењу, држите се простого.
В спору, будте честными и великодушными.
Во владєњу, не пробујте контроловати.
В работє, дєлајте что вам пријаје.
В родинном житју, будте цєлком присутными.

Когда јесте задовољени быти напросто собоју
и не сравнивајете себе и не конкурујете ни с кым,
все будут вас поважати.

9

Наполните чашу до краја
и она разлије се.
Прєострите нож
и јего острије скоро отупи се.
Гоните се за грошами и титулами
и ваше срдце никогда не разтискнет се.

Дбајте об одобрењу другых људиј
и вы навсегда будете јих невољником.

Дєлајте вашу работу, потом уходите.
То јест јединствены пут до успокојења.

10

Можеш ли ты задржати разум од јего путовања
и фокусовати се на првопочетковом чувањю јединства?

Можеш ли ты дозвољити својему тєлу быти гыбкым,
како тєло новородженца?

Можеш ли ты очистити своје внутрено зрєње,
допока не будеш видети једино свєтло?

Можеш ли ты љубити људиј и водити јих,
без налагања твојеј вољи?

Можеш ли ты соочати се с најважнєјшими стварами,
дозвољајучи вєчам пробєгати в јих поредку?

Можеш ли ты забезпаметовати, что знајеш,
же бы сразумети все, что јествује реално?

Породжати и крмити,
имати без владєња,
дєјати без очекывања награды,
водити и не старати се контроловати,
то јест Врховна Честност.

11

Мы сједињајемо спицы в коло,
але централна дира јест тым,
что дозвољаје јему врачати се.

Мы формујемо глину в грнец,
але пустота внутри јест тым,
что дєлаје јего користным.

Мы будујемо дом из дрєва и цеглы,
але простор внутри дєлаје јего пригодным за житја.

Затом же корист произходи од јествујучего;
Пригодност произходи од пустоты.

12

Прємного колора ослєпјаје око.
Прємного звука оглушаје ухо.
Избыток вкуса дєлаје јего отупєлым.
Мысљи ослабљајут разум.
Желања сушет срдце.

Прємудры слєди за свєтом,
але довєрјаје јего внутреному зрєњу.
Он дозвољаје вєчам приходити и уходити.
Јего срдце одкрыто како нєбо.

13

Успєх јест такым же опасным,
како и неуспєх.
Надєја јест такоју же пустоју,
како и страх.

Что значи, же успєх и неуспєх сут равнако опасне?
Влєзаш или слєзаш по ступњам драбины,
твоја позиција всегда нестабилна.
Когда стојиш на земје двома ногами,
тогда будеш имати тврды баланс.

Что то значи, же надєја и страх сут равнако пусте?
Надєја и страх обадвє сут фантомы,
кторе изјавјајут се, когда мыслиш о собє.
Когда мы не видимо себе како себе оддєлно,
чего нам бојати се?

Гледај на свєт, како на твоје Ја;
Тогда всечто може довєрити тобє дбање.
Љуби свєт како твоје Ја;
Тогда ты сможеш заправду дбати над всем.

14

Гледај, и не сможеш јего увидети.
Слушај, и не сможеш јего услышати.
Сегај, и не сможеш јего досегнути.

Понад оно не јест јарко.
Пониз оно не јест мрачно.
Неугледно, неименујемо,

оно врачаје се в сутство пустоты.
Форма, ктора вкључаје в себе все формы,
Изображење без образа,
незримо, внє либокакых појетиј.

Приближи се, и оно не имаје почетка;
Слєдуј за њим, и оно не имаје конца.
Ты не можеш познати јего,
але ты можеш јим быти,
будучи в успокојењу с твојим животом.

Напросто сразумеј одкуда ты пришел:
то јест сучност мудрости.

15

Дрєвни мудреци имали глубоко и незримо знање.
Јих мудрост была непостигајемоју.
Не имајемо способа то описати;
Једино, что можемо описати јест јих внєшны изглед.

Они были остражны,
како нєкто прєправјајучи се чрєз покрыты ледом поток.
Вниматељными, како војин на територији непријатеља.
Учтивыми, како гост.
Колзкыми, како тајаjучи лед.
Готовыми пријети каку-либо форму, како одрєз дрєва.
Пријмајучими, како долина.
Загадочными, како мутне воды.

Имаш ли достаточно трпєња абы дочекати се,
допока грез оседе и вода стане чистоју?
Можеш ли прєбывати без двигања,
допока трєбујемо дєјство не возникне само?

Мудрец не ишче изполњења.
Ибо кто не ишче и не очекываје,
Тој може быти присутным и привитати всечто приходече.

16

Изпраздни свој разум од всех мысљиј,
Дозволи својему срдцу быти в покоју.
Гледај за безпоредком и замєшањем всего живого,
але обмысљај јего возврат к изтоку.

Каждо сутство во всесвєту врачаје се к обчему изтоку.
Врачење к изтоку јест спокојство.
Когда нєчто ставаје ничем,
оно сједињаје се с Тао.

Ако ли не разумеш что јест изток,
ты спотыкаш се в замєшање и тужиш.
Когда разумеш одкуда ты пришел,
Природно ставајеш толерантным, незаинтересованым, забавјеным,
добрым како бабичка,
достојным како краљ,
погруженым в чудо Тао,

Можеш соочати се с чим-либо, что принесе живот,
и когда пријде смрт, ты будеш готовы.

17

Когда Прємудры управјаје, људ једва знаје о јего јествовању.
Слєдујучи лєпши водж јест тој, кторого љубет.
Потом тој, кторого бојет се.
Најгорши јест тој, кторого прєзирајут.

Ако ли не довєрјајеш људам,
људи не будут тобє довєрјати.

Прємудры не говори много, он дєје.
Когда јего дєло сдєлано,
људи говорет: "Удивитељно:
мы јесмо всечто то сдєлали, все мы сдєлали самостојно!"

18

Когда људи утрачајут свез с Тао,
они починајут говорити об "праведности" и "светости".

Когда људи забезпаметајут о том, что јест истина,
они починајут говорити об "самоочевидных правдах".

Когда људи утрачајут поважење једин до другого,
они починајут говорити об "родинных цєнностјах" и "сыновјем почитовању".

Когда нација падаје в хаос,
људи починајут говорити о "патриотизму".

19

Одстраните светост.
Људи сразумејут истину и будут шчестливи.

Избавите се од морали.
Људи будут једин другого поважати и поступати праведно.

Одстранити цєну и корист.
Људи не будут красти и разбојничати.

Але же бы туте три поукы были докончене,
Потрєбно додати најважнєјшу чест:
будте простыми и правдивыми.
Ограничите своје амбиције,
Ограничите своје желања.

20

Не трати много часу,
мыслечи о глупостах.
Зачто тебе безпокојити се,
сугласни ли с тобоју људи?
Зачто тебе безпокојити се,
мнєвајут ли тебе красивым?
Зачто тебе безпокојити се,
о всех тутых вєчах, кторе страшајут осталых?

То је просто смєшно!

Нехај други људи непокојут се,
ако бы они учествујут в парадє.
И једино ја не буду тревожити се,
једино ја не буду изражати безпокојство,
како новороджено дєте, кторо не знаје, како усмєхати се,
але равнако прєбываје в шчестју.

Ини људи нехај имајут, что јим потрєбно,
Једины ја не буду имати ничего.
Једины ја буду блудити вокруг,
како чловєк без дома.
Ја јесм како глупец, мој разум јест пусты.

Ини људи сут таки свєтлы,
можливо, ја јесм мрачны.
Ини људи сут таки умни,
можливо, ја јесм дурењ.
Ини људи имајут цєљ,
можливо, ја јесм безцєљны.
Подобно вєтру или волнам.

Ја различају се од обычных људиј.
Ја напајају се једино од Великој Матери.

21

Учитељ прєбываје сусрєдоточеным на Тао.
Ни на чем, помимо Тао.

Але Тао неможливо опрєдєлити –
јего неможливо даже увидєти!
Како можно сусрєдоточити се на њем?

Паметуј, что говорил Лао Тзы:
Всесвєт починал се како пустота.
Пустота наполњаје се образами.
Образы ведут к створењу објектов.
Кажды објект имаје Тао внутри.

Так всечто было сбудовано,
од момента почетка свєта.
Како ја могу знати о том?
Ја гледају внутр себе и виджу.

22

Ако ли хчеш стати цєлым,
напрво дозволи себе быти сломјеным.

Ако ли хчеш стати премым,
напрво дозволи себе быти кривым.

Ако ли хчеш стати полным,
напрво дозволи себе быти пустым.

Ако ли хчеш прєродити се,
дозволи себе умрєти.

Ако ли хчеш добыти всечто,
одрєчи се од всего.

Прємудры, прєбывајучи в Тао,
јест примєром за всих.

Затому же он не изставјаје себе показно,
људи могут видети јего свєтло.

Затому же јему ничего не трєба доказывати,
људи могут вєрити јего словам.

Затому же он не знаје, кто он јест,
људи узнајут себе в њем.

Затому же он не имаје меты в разуму,
успєваје всекде.

Когда дрєвни Мудреци говорили,
"Ако ли хчеш добыти всечто,
одрєчи се од всего."
То не были пусте слова.

Једино живучи сгодно с Тао,
можеш заправду быти собоју.

23

Когда не можеш ничего рєкти,
тогда лєпше буде молчати.
Вєтр и дожд не идут вєчно.
Ако ли природа знаје, когда јест достаточно и потрєбно одпочивати,
тако и тебе потрєбно то знати.

Ако ли одкрыјеш се за Тао, будеш жити с Тао.
Ако ли послєдујеш за честностју, станеш честным.
Ако ли оставиш Тао, будеш оставјеным.

Те, ктори не довєрјајут, не достајут довєрја в одповєд.

24

Те, ктори стојет на прстах, не стојет тврдо.
Те, ктори спєшет напрєд, не ујдут далеко.
Те, ктори пробујут затмити другых, затмєвајут своје властно свєтло.
Те, ктори мнєвајут себе праведными, не знајут наколико они заблуджајут се.
Те, ктори хвастајут се својими досежењами, уменшајут јих значимост.

Жити сгодно с Тао подобно походу в буфет:
бери једино то, что тебе јест потрєбно.
Остави нєчто за всех осталых.

25

Нєчто безформенно и идеално јествовало
задолго до почетка всесвєта.
То јест безмєрна, неизмєнна пустота.
Не јест ничего подобно јеј.
Она иде вєчно и никогда не обстанавјаје се,
и всечто јествујуче возникло из њеј.

Ја не имају иного имени,
затом ја именују јеј Тао.

Она тече чрєз все прєдметы,
внутри и внє, и врачаје се
к източнику всех прєдметов.

Тао јест велико.
Небо јест велико.
Земја јест велика.
И те, ктори слєдујут Тао, такоже сут велики.
То сут четыри великых силы во всесвєту.

Чловєчство слєдује правилам Земји.
Земја слєдује правилам небес.
Небеса слєдујут правилам Тао.
Тао такоже слєдује својим правилам.

26

Же бы легко ступати,
потрєбно имати устаљены ум.
Ако ли ваше тєло јест активно,
ваш разум јест повинен одпочивати.

Мудрец може путовати цєлы дењ
не оставјајучи дом.

Безразлично, каке разкошне виды прєд њим,
он прєбываје в спокојству.

Зачто бегати кругами необмысљено?
Ако ли дєјеш легкомысљено,
утрачајеш ориентир.
Ако ли дєјеш бездумно,
утрачајеш самовладање.

27

Имајучи достаточно практикы,
можеш ходити и не оставјати слєда,
говорити и не дєлати погрєшек,
складати велике цифры в главє.

Можеш сбудовати врата без замка,
кторе никто не сможе отворити.
Можеш привезати нєчто,
без вузлов,
даже без врвкы,
и никто не сможе развезати.

Кто јест добры чловєк, ако ли не учитељ чловєка злого?
Что јест злој чловєк, ако ли не работа за чловєка доброго?
Ако ли не сможеш то сразумети,
изгубиш себе,
какым бы умным ты не был.
То јест великы секрет Тао.

28

Паметуј о мужском внутри тебе,
але схрањај женско,
буд проводником за свєта.
Ако ли сможеш пропушчати свєт чрєз себе,
Тао всегда буде с тобоју
и ты будеш одчувати себе малым дєтетем.

Паметуј о том, что јест јарко внутри тебе,
але схрањај, что јест темно,
буд проводником за другых.
Ако ли сможеш быти образцем за другых,
Тао внутри тебе буде силно
и ничто не сможе тебе ограничити.

Паметуј о том, что в тобє јест достојно похвалы,
але схрањај то, что јест в тобє скромно
буд пријемником свєта.
Ако ли сможеш пријети свєт,
Тао твоје буде блєскати
и ты сможеш вратити се к првотному собє.

Свєт јест сформованы из пустоты,
како прєдметы из дрєва.
Прємудры знаје о прєдметах,
Але држи се пустоты,
так, он може користати все вєчи.

29

Ты хчеш покорити свєт,
улєпшивши јего?

Ја не думају, же бы то было можно сдєлати.
Свєт је свето мєсто, јего неможливо улєпшити.

Ако ли вы јего потревожите, вы јего изнишчите.
Ако ли вы попробујете јим завладети, вы јего утратите.

Всегда јест пригодны час, же бы идти напрєд,
и јест пригодны час, же бы одставати.
Јест час, же бы быти на ходу,
и јест час, же быти в покоју.
Јест час, же бы быти крєпкым и силным,
и јест час, же бы быти измученым и слабым.
Час быти безпечным,
и час быти в опасности.

Прємудры види вєчи, како они заисто сут,
и не пробује јих контроловати.
Он дозвољаје јим идти својим путем,
и пребываје в центру круга.

30

Туты, кто користаје Тао в управјењу људиј,
не користаје силу или насиље, же бы досегнути јего цєљев.
Ибо на каждо дєјство, всегда буде противодєјство.
Насиље, навет добро заплановано,
всегда одскочи.
Бодљак и чртополох растут там, кде стојет армије.
Послє великых војн, слєдује злы уроджај.

Прємудры досегаје својего цеља,
а потом обстанавјаје се.

Он разумеје, же всесвєт всегда јест внє јего контролы,
и же пробовати прєважити событја, всегда иде против потока Тао.
Прємудры вєрује в себе,
и затом јему не трєба увєрјати другых.
Прємудры је задовољен собоју,
и затом јему не трєба одобрење другых.
Прємудры пријмаје себе,
и затом цєлы свєт пријмаје јего.

Что разрастаје се занадто,
обвезано скоро разрушити се.
То не јест пут Тао.
Что иде против Тао, скоро иде в упадок.

31

Оружја сут инструменты насиља,
И всех пристојных људиј они омржајут.

Оружја сут инстументы страха,
И всак пристојны чловєк јих избегаје.
Једино в час мрачној потрєбности јих користаје,
И ако ли користаје, без никакој горливости.
Мир јест највысше благо,
И ако ли мир буде разбитым,
како они будут задовољени?
Јих непријатељи не сут демони,
але таки же људи, како и они сут.
Пристојны чловєк не желаје јим зла,
и не весели се в побєдє.

Како он може веселити се в побєдє,
и обдивјати убијство људиј?

Он входи в битву с тежкым чувством,
со скрбју и сустрадањем,
како бы присутствује при погребах.

32

Тао јест вєчна тајна,
така мала, же никогда не сможемо јеј узрєти.

Ако ли силни људи смогут пребывати с Тао,
всечто на свєту буде в хармонији.
Свєт буде подобен рају.
Все људи будут в покоју
и закон буде написан в јих срдцу.

Когда јествујут имена и формы,
знај, же оне все сут прєдбєжне.
Когда имајете институције,
знајте, кде завршајут се јих фунцкије.
Знајучи, кде обстановити се,
можно избегти небезпечности.

Все прєдметы кончајут се в Тао,
како рєкы текут в морје.

33

Те, ктори знајут другых, сут умни;
те, ктори знајут себе, сут истинно мудри.

Те, ктори управјајут другыми, сут силни;
те, ктори управјајут собоју, имајут истинну моч.

Те, ктори знајут, же имајут достаточно, сут истинно богати.

Те, ктори не одступајут, достигнут својеј меты.

Те, ктори придрживајут се својего курса, имајут силну вољу.

Те, ктори пријмајут смрт, не изгынут, але будут имати вєчны живот.

Те, ктори нєчто хочут од живота, исто нєчто добудут;
Те, ктори сут задовољени там, кде они сут, исто добудут всечто.

34

Велико Тао тече всекде,
всечто појавјаје се из њего,
једнако оно ничто не породжаје.

Оно лије себе в јих бытје,
але не проси ничто в размєну.

Оно крми безконечны свєт,
але не удрживаје се ничего.

Ибо оно сливаје се со всеми вєчами,
и јест скрыто в јих срдцах,
затом јего можно назвати скромным.

Ибо всечто изчєзјае в њем,
и оно једно схрањаје се,
затом јего можно назвати великым.

Оно не знаје о својеј великости,
затом оно заправду јест Велико.

35

Когда живеш в јединству с Тао,
можеш идти куда хчеш без опасности.
Когда нашел мир в својем срдцу,
можеш појмати всесвєтну хармонију,
навет срєд огромного боља.

Музика или добра једа привлєкајут нас.
Але слова, кторе указывајут на Тао,
изгледајут безвкусно и монотонно.

Когда ишчеш јего, ничто не можеш најдти.
Когда хчеш услышати јего, ничто не слышиш
Але когда користаш јего, оно никогда не изчрпываје се.

36

Что желаје уменшити се,
повинно прєд тым израсти.
Что хоче ослабјења,
повинно прєд тым быти силным.
Что хоче пасти,
повинно прєд тым вознести се.
Что желаје взети,
повинно прєд тым дати.

Мекко одолєје тврдо.
Небыстрост прєможе брзнину.
Нехај твоја работа буде тајноју.
Напросто покажи људам резултат.

37

Тао никогда ничего не дєлаје,
але ничто не оставјаје нестворјеным.

Ако ли бы могучи људи,
могли бы слєдовати Тао,
вес свєт прємєнил се бы
сам собоју, природным ритмом.
Људи были бы задовољени
јих простым, каждодневным животом,
в хармонији, свободными од желаниј.

Когда не јествујут желања,
всечто пребываје в миру.

38

Људи, ктори имајут честност,
навет не мыслет о њеј.
Так можеш сразумети, же они јеј имајут.
Људи, ктори мнєвајут себе праведными, говорет,
како много честности јест в њих,
когда заправду они јеј не имајут.

Добро, кторо дєлајут добри људи,
не имаје конца.
Право дєло, кторо дєлајут праведни,
всегда имаје замысл.

Когда добри људи дєјут,
они дєјут, без мысљиј о том.
Когда справедливи дєјут,
они всегда знајут, же дєлајут правилно.
Але когда праведни дєјут,
и никто не реагује,
они принуджајут всех дєлати, како јим јест угодно.

Ако ли не живеш с Тао,
принајмење имај честност.
Ако ли не имаш честност,
всегда јест доброта.
Ако ли не имаш доброты,
всегда јест справедливост.
Ако ли не јеси справедливы,
једино тобє остало се быти праведным.

Праведност је блєда имитација
правдивој вєры и честности,
и всегда веде к проблемам.
Ако ли ты уж всечто за себе рєшил,
ничего не знаш о Тао,
и никогда не познаш.

Прємудри обрачајут позорност на то,
что јест под површиноју.
Они гледајут на листы дрєва,
але једајут плод.
Они одвргајут једно,
же бы они могли пријети ино.

39

В хармонији с Тао,
небо јест чисто и просторно,
земја јест тврда и плодоприносна,
все сутства разцвєтајут заједно,
задовољени быти тыми, кым они сут,
безконечно обновјајут сами себе.

Когда чловєк вмєшиваје се в ход Тао,
небо ставаје нечистым,
земја изчрпываје се,
равнотежје ламаје се,
сутства измирајут.

Прємудры зри на чести с сочуствовањем,
ибо он разумеје цєлост.
Јего постојанна практика јест скромност.
Он не блєскаје, како диамант,
але дозвољаје Тао формовати јего,
како бы он был грубым и обычным каменем.

40

Тао всегда иде туды,
одкуд оно пришло.
Тао иде впрєд, уступајучи.

Прєдметы јествујут, ибо они сут.
Они сут, ибо нєкогда они не јествовали.

41

Когда мудры чловєк слыши о Тао,
он разом јего пријмаје.
Когда обычны чловєк слыши о Тао,
он вєри наполовину, наполовину сумнєваје се.
Когда глупец слыши о Тао,
он смєје се и смєје се.
Ако ли бы он не смєјал се, то не было бы Тао.

Вот что јим изгледаје смєшным:
Пут к просвєчењу каже се покрытым тєњу.
Пут впрєд одчуваје се како крок назад.
Најлегши пут изгедаје тежко.
Те, ктори сут највече честни,
изгледајут оскврњеными.
Те, ктори сут највече чисти,
изгледајут обмазаными нечистотоју.
Најглубше мысљи изгледајут мєлкыми.
Највечша сила изгледаје слабостју.
Највече реално изгледаје измысљено.

Највечши простор не имаје границ.
Највечши талант, изгледаје ако бы не изработываје ничто.
Најлєпши глас јест неслышимым.
Најлєпша красота јест невидимоју.

Тао јест скрыто од нас
и оно не имаје имени.
Оно јест изток и сила всех вєчиј.

42

Тао породжаје Једно.
Једно породжаје Друго.
Друго породжаје Третје.
Третје породжаје всечто остало.

Все вєчи несут в собє Јин
и обхвачајут Јанг.
Они досегајут хармоније
обједињајучи туте силы.

Људи ненавидет быти "сиротами", "самотными" или "негодными",
але достојни људи именно так себе описывајут.

Ибо понєкогда мы утрачајемо, когда добывајемо.
И понєкогда мы добывајемо, когда утрачајемо.

Что други учет, ја такоже учу:
"Кто возме меч, од меча и погыне".

43

Најмекша сила во всесвєту,
Може прємогти најтврдєјшу силу.

Что не имаје материала,
Може пројдти там, кде не јест никакој простор.
Затом бездєјство јест важно.

Учење без слов
Успєх без совршења дєјаниј.
То могут сразумети једва немноги.

44

Твоје добро име или твој живот:
что јест важнєје за тебе?
Гроше или добры живот:
что заправду имаје цєнност?
Побєда или поражка:
что причињаје вече боља?

Кто јест привезан до прєдметов,
буде трпєти много боља.
Кто нагромаджаје богатство,
буде трпєти много утрат.

Задовољены чловєк никогда не јест разочарован.
Кто знаје, когда обстановити се, никогда не имаје проблемов.
Он всегда буде безпечным.

45

Велике досегнења могут изгледати погрєшными,
але они всегда сут употрєбиме.

Велике запасы могут изгледати пустыми,
але из њих всегда можно чрпати.

Највечша према честност може изгледати кривдоју.
Највечша грамотност може изгледати глупостју.
Највечша краснорєчивост може звучати зајикањем.

Когда тебе хладно, двигај се, же бы нагрєти се.
Когда тебе горече, буд в покоју, же бы охладити се.
Же бы одчувати се комфортно во всесвєту,
буд спокојным и чистым.

46

Когда свєт живе согласно с Тао,
Коњи возет гнојиво к садам и градинам.
Когда свєт утрачаје свез с Тао,
Коњев тренујут за кавалерије.

Не јествује вечши грєх, неж желање.
Не јествује вечшо проклетство, неж незадовољеност.
Не јествује вечшо нешчестје, неж имати непријатеља.

Затом тој, кто знаје, когда имаје достаточно,
всегда буде имати достаточно.

47

Не јест потрєба изходити за двери,
же бы сразумети всесвєт.
Не јест потрєба гледати в окно,
же бы угледати пут небес.

Чим вече знаш,
Тым менше разумеш.

Затом мудры знаје без путовања,
разумеје без гледења,
досегаје без дєлања.

48

В гонитвє за знањем, кажды дењ добывајеш нєчто.
В практикє Тао, кажды дењ опушчајеш нєчто.

Мы дєлајемо менше и менше,
допока мы не дєлајемо ничего.
И когда мы не дєлајемо ничего,
тогда работа је сдєлана.

Дозволи вєчам идти в јих поредку,
Једино так можно постигнути свєт.

49

Мудрец не имаје својего разума.
Он бере своје мысљи од другых људиј.

Он јест добры к добрым људам,
и добры к људам злым.
То јест истинна доброта.

Он довєрјаје тым, кому можно довєрјати,
и такоже довєрјаје тым, кому довєрјати неможливо.
То јест истинно довєрје.

Мудрец смєшиваје себе цєлком со всесвєтом,
без памети о том, что јему говорили људи.
Људи гледет на њего и слушајут јего.
Мудре душе сут подобне дєтам.

50

Људи, ктори ишчут тајну долгого живота,
в концу умирајут.

Јих тєла сут срєдишче јих живота
и изток јих смрти,
Ибо они мыслет, же здраво тєло јест все, что јест потрєбно за живота.

Чловєк, кторы разумеје живот,
може пројдти скроз джунглы без страха,
или чрєз поље битвы без панцыра и оружја.
Дики звери и оружја не могут јего убити,
ибо тєло не јест то мєсто, кде он држи свој живот.

51

Тао јест източник всех вєчиј и они сут напајане јего мочју.
Они сут формоване околицеју и јих облик је створјен из околности.

Всечто поважаје Тао и чти јего чест.
То јест просто природа всего.

Тао даје живот всему, что јествује,
и слєди за всем, дбаје над всем, помагаје расти,
зашчичаје все и утєшаје всих.

Оно створјаје нєчто и не пробује ничто удржати.
Оно дєлаје работу и не очекываје похвалы.
Оно управјаје људами, але не даваје јим наказов.
То јест тајна честност Тао.

52

Всечто починаје се с Тао, матери всих вєчиј.
Ако ли знајеш мати, знаш и дєтиј.
Ако ли знаш дєтиј и паметајеш о матери,
не будеш ничего бојати се в животу.

Не поспєши говорити, задржи чувства
и срдце буде в покоју.
Говори всечасно, буд всегда зајетым, размножи тревогы,
и срдце не буде знати покоја.

Видети в темнотє јест јасност.
Умєти уступати јест сила.

Послуживај се својим свєтлом и врачај се к източнику свєтла.
То јест научење постојаности.

53

Идти по путу Тао легко,
але људи љубет заходити на кривы пут
и блудити в странє од Тао.

Когда палац краља полон богатств,
поља обычных људиј зарастајут бурјаном и пустозелењу,
а зрнохранилишча не имајут запасов.

Когда богаты спекулатори разцвєтајут,
земједєлци и фермери утрачајут земју.
Когда државни чиновники тратет гроше
на оружје вмєсто лєкарства.
Когда вышши класс је неодговорен и разтратен,
подчас как бєдным не јест куды идти.
Все то јест разбој и хаос.
То не јест сугласно Тао.

54

Что јест тврдо основано на Тао, не можно изкоренити.
Что јест крєпко схвачено, не може услизгнути.

Нехај Тао буде в твојем животу,
и ты станеш истинным,
Нехај оно буде в вашеј родинє,
и родина буде процвєтати,
Нехај оно буде в вашеј државє,
и држава буде образцом за всих осталых држав во свєту.
Нехај Тао буде во всесвєту,
и вес всесвєт буде пєвати.

Одкуд ја знам, же то јест правда?
Ја гледају довнутра себе.

55

Кто прєбываје в хармонији с Тао,
тој јест како новороджено дєте.
Јего кости сут мекке, мускулы сут слабе,
але јего хват јест силен.

Он не знаје о сојузу мужа и жены,
але јего орган може стојати тврдо,
таку силну енергију имаје он.
Он може дрти грло вес дењ,
але никогда не стане хриплым,
така полна јест јего хармонија.

Моч прємудрого јест подобна тому.

Он дозвољаје вєчам приходити и уходити.
Без усиља, без желања.
Он никогда не очекываје резултата,
затом он никогда не јест разочарованы.
Он никогда не разочаровываје се,
затом јего дух никогда не старєје.

56

Кто знаје, не говори.
Кто говори, не знаје.

Затвори уста,
задржи чувства,
отупи своју остроту,
развежи своје вузлы,
смекчи свој поглед,
приглуши свєтло,
осади свој прах.
То јест првородно јединство.

Буд как Тао.
Не буде способа љубити тебе
и не буде способа не љубити тебе.
Не буде способа помогти тебе,
и не буде способа пошкодити тебе.
Не буде способа честити тебе,
и не буде способа срамити тебе.
То јест највысше стање чловєка.

57

Же бы правити државоју,
је потрєбно слєдовати принципам.
Же бы добыти побєду в војнє,
је потрєбно слєдовати стратегији.
Але же бы добыти собє вес свєт,
не јест потрєбно вмєшивати се в ход вєчиј.

Чим выше забран имаш, тым горше живут људи.
Чим выше оружја имаш, тым мење безпечности.
Когда правитељи пробујут быти хытрыми, они погоршајут всечто.
Когда они увеличајут коликост законов, они створјајут новых злочинцев.

Затом Мудрец говори:
''Ја ничего не дєлају,
и људи сами прєображајут се.
Ја ничего не говорју,
и људи всечто дєлајут правилно.
Ја не вмєшивају се в јих живот,
и људи разцвєтајут
Ја ничего не хчу,
и људи живут простым животом''.

58

Когда народом управјајут легкоју рукоју,
људи живут просты живот.
Когда владари сут сурови и потрєбоватељни,
људи сут гнетоми и будут изтрачати много часу, же бы прєхытрити јих.

Шчестје корени се в бєдє,
и нешчестје таји се под либокакоју радостју.
Кто знаје, что буде заутра?

Когда управјаје воља к владє,
чим выше идеалы, тым горше резултаты.
Попробујте сдєлати људиј шчестливыми,
и будете закладати основу за нешчестја.
Попробујте сдєлати људиј моралными,
и будете закладати основу за грєха.

Затом Прємудры је задовољен служити примєром
и не принуджати к јего вољи.
Јего ум јест остры, але он не рєже.
Он јест прємолинеарны, але гыбкы.
Он јест јаркы, але милы за очиј.

59

Абы служити небу и дбати за другими
најлєпше срєдство јест умєрјеност.

Знак умєрјеного чловєка – свобода од собственовластых идеј.
Трпимы, како небо,
всепроникајучи как солнечно свєтло,
крєпкы, како гора,
гыбкы, како дрєво на вєтру,
он не имаје цєља
и послуживаје се всим,
что живот јему приноси.

За њего не јест ничего неможливого.
Он може дбати о благостању људиј,
како мати дбаје нас својим дєте,
ибо он одпустил всечто.

60

Управјати великоју државоју
јест подобно кухању малој рыбы.
Вы разваљајете јеј, тычучи занадто.

Сусрєдоточите своју државу на Тао,
и зло не буде имати никакој силы.

Зло не прєстане јествовати,
але не буде шкодити људам.

Мудры лидер не причињаје шкоды другым,
људ не безпокоји се и користаје либокаку можност,
же бы дєлати добро дєло.

61

Когда држава добываје велику моч,
она ставаје как морје:
Все потокы текут в њу.
Чим вече силы она имаје,
Тым вече јест потрєбна јеј скромност.
Скромност означаје довєрјати Тао,
затом никогда не буде потрєбно обрањати се.

Великы народ јест како великы чловєк:
Когда он створјаје погрєшку, он то разумеје.
Сразумевши, он то признаје.
Признавши, он то поправјаје.
Он мни тых, кто указываје на јего погрєшкы,
како својих самых добрых учитељев.
Он мни својих непријатељев,
како тєњ, ктору он сам лије.

Ако ли народ живе с Тао,
ако ли народ развиваје својих људиј
и не вмєшиваје се в чудже дєла,
он буде свєтлом за всих народов во всесвєту.

62

Тао јест центр всесвєта,
богатство доброго чловєка,
убєжишче чловєка злого.

Чести можно куповати сладкыми словами,
поважање можно добыти добрыми дєлами,
але Тао јест внє либокакој цєнности,
и никто не може јего достигнути.

Затом, когда новы вожд је избран,
не пробуј помогти јему
твојим богатством или експертизоју.
Вмєсто того
повєдај јему о Тао.

Зачто дрєвни мудреци цєнили Тао?
Затому же, сучи једным с Тао,
когда ишчеш, находиш;
а когда дєлаш погрєшку, јеси помилован.
Затом все љубет Тао.

63

Дєлај без дєјања.
Работај без усиља.
Мысли о малом, как о великом
и о немногом, как о многом.

Соочај се с тежкостами,
допока то јешче јест легко;
дєлај велико дєло
серијеју малых дєјств.

Мудрец никогда не сегаје за великым,
затом он досегаје великости.
Когда он натолкаје се на трудност,
он обстанавјаје се и цєлком оддаваје се јеј;
затом проблемы не сут за њего.

64

Что јест закоренєло, легко развести.
Что было недавно, легко поправити.
Что јест крєхко, легко сломити.
Что јест дробно, легко разсєјати.

Одврачај бєду, прєдже чим она пријде.
Наводи поредок, прєдже чим настане замєшање.
Огромна сосна
расте из малого растка.
Путовање в тысечу милеј
починаје се у вас под ногами.

Спєшечи дєјати, трпите неуспєх.
Пробујучи схватит вєчи, вы јих утрачајете.
Принуджајучи нєчто к довршењу,
нишчите что јест уж скоро зрєло.

Затом прємудры дєје
дозвољајучи вєчам идти јих курсом.
Он оставаје спокојным
како в концу, тако и в почетку.
Он ничего не имаје,
затом јему не је чего утрачати.
Что он желаје јест нежелање.
Чему он учи се јест разучење.
Он просто напоминаје људам,
кым они всегда были.
Он дбаје о ничем, помимо Тао.
Затом он дбаје над всим.

65

В стародавнем часу
Лидери, ктори жили сугласно с Тао,
не учили никого, како стати просвєченым.
Они дєлали живот људиј простым.

Људиј, ктори много знајут,
не можно ничему научити.
Лидери, ктори пробујут хытрити,
всегда все рушет.
Лидери, ктори дєлајут вєчи простыми,
всечто дєлајут правилно.

Не пробуј управјати срєдством разумности,
Давај предност простотє.
Правда лежи в праздности и јасности.

66

Все потокы втєкајут в морје,
затому же оно јест низше, неж оне сут.
Скромност даје морју силу.

Ако ли хчеш управјати људми,
јеси повинен ставити себе пониже јих.
Ако ли хчеш быти лидером срєд људиј,
мусиш научити се слєдовати јим.

Прємудры јест над људами
и никто се не одчуваје под гнетом.
Он иде впрєд всех
и никто се не одчуваје манипулованым.
Вес свєт јест благодарен јему.
Никто не може конкуровати с њим,
ибо он не конкурује ни с кым.

67

Либокуды ја иду, људи мене говорет,
же Тао јест велико, але јест маловєројетно
и не јест можливо јего сразумети.

Всечто, что јест велико
јест маловєројетно.
Что јест вєројетно
јест нудно и малостливо.

Имају три главных богатства.
Ја држу се јих и цєњу јих.
Прво јест милосрдје.
Ибо јеси милосрдны, можеш быти храбрым.
Второ јест умєрјеност.
Ибо јеси умєрјен, можеш быти шчедрым.
Третје јест скромност.
Ибо јеси скромен, можеш быти лидером срєд људиј и идти прєд могучими.

Људи пробујут дєјати храбро,
без милосрдја.
Људи пробујут быти шчедрыми,
без умєрјености в јих животу.
Људи поступајут, как лидери,
але не имајут скромности.
Из того не буде ничего доброго.

Милосрдје победжаје битвы и даје силу в обранє.
То јест срєдство, кторым небеса охрањајут и спасајут.

68

Најлєпши атлет
хчет најсилнєјшего противника.
Најлєпши генерал
читаје разум своего непријатеља.
Најлєпши бизнесмен
служи благу обчины.
Најлєпши лидер
слєдује вољи својих људиј.

Они имајут силу скромности.
Они имајут силу неконкуренције.
Не затому, же јим не пријаје конкуровати,
а вслєд того, же они конкурујут играјучи.
В том они сут подобни дєтам
и прєбывајут в хармонији с Тао.

69

Војенни генерали говорет:
"Ја бы скорєје одбил атаку,
нежели атаковал бы сам.
Ја бы скорєје одступил на крок,
нежели попробовал наступити на центиметр."

То называје се идти впрєд без наступјења,
закрутити рукавы, не показавши мускулов,
быти вооруженым без оружја,
не давати атакујучему противника.

Атаковати противника, кторого ты подоцєнил
јест драга грєшка.
Когда двє силы стрєчајут се,
изигрываје та, ктора најмење хоче бојевати.

70

Моје слова так легко сразумети
и так легко јим слєдовати,

једнакоже никто јих не разумеје
и никто јим не слєдује.

Моје слова произходет од прєдков,
Моје дєла од дисциплины.
Оне сут незнајеме, како и ја јесм.

В мојеј неизвєстности
јест моја цєнност.
Затом мудрец скрываје диамант мудрости
под простым облачењем.

71

Знање својего незнања јест сила.
Незнање својего незнања јест болєзњ.

Ако ли тебе омржаје твоја болєзњ,
не јеси хворы.
Мудрец не јест хворы, ибо јего омржаје јего хвороба.
Затом он не јест хворы.

72

Когда мы не бојимо се того, чего јесмо повинни бојати се,
прєбывајемо в страшној небезпечности.

Не јесмо повинни жити в тєсных домах.
Не јесмо повинни дєлати глупу работу.

Ако ли не тревожити људиј, они не будут уморјени.

Затом мудрец знаје себе,
але не изставјаје себе на показ.
Он љуби себе,
але не не прєвозноси себе.
Он избираје, что заправду имаје цєнност.
Он одвргаје, что једино изгледаје цєнно, але не јест таково.

73

Тој, чија храброст произходи од безстрашности,
буде убиты.
Тој, чија храброст произходи од бојазливости,
буде жити.
Обадва вида храбрости ведут к благу или злу.
Небеса не сут милостиве к нєкторым вєчам.
Кто знаје зачто?
Ни мудреци не смогут објаснити то.

Тао никогда ни до чего не сили се.
Оно одолєваје не конкурујучи,
одповєдаје не говоречи ни слова,
приходи незвано,
досегаје не планујучи.

Јего сєти и мрєже покрывајут всесвєт цєлком.
И хот оне сут широке,
ничто не проходи скроз њих.

74

Живучи в бєдє, људи прєстајут бојати се смрти,
так как можеш грозити јим смртју?
Нехај људи всегда бојет се смрти,
тогда те, кто дєје незаконно, могут быти захвачени и покарани.
Кто осмєли се дєјати незаконно?

Великы Кат всегда јествује, же бы убивати и казнити.
Ако ли покусиш изполнити јего рољу,
то је как пробовати дєлати работу великого стољара,
скорєје пораниш своју руку.

75

Зачто људи гладујут?
Затому же владари налагајут на њих тежке данкы
и сједајут јих зрно.
Затом људи гладајут.

Зачто људами тежко управјати?
Затому же владари прємного вмєшивајут се в јих живот.
Затом људами тежко управјајти.

Зачто људи так легко односет се к смрти?
Затому же владари хчут за себе прємного доброго живота.
Затом људи легко односет се к смрти.

Имајучи мало срєдств за живота, чловєк знаје,
же јест лєпше не цєнити живот прємного силно.

76

Људи роджајут се меккыми и поддатливыми;
Когда мртви сут, они туги и тврди.
Растлины роджајут се нєжными и гыбкыми;
Когда мртви сут, они ломливи и сухи.

Затому, кто јест тврды и нефлексибилны,
јест ученик смрти.

Кто јест меккы и уступны,
јест ученик живота.

Затому армија без флексибилности никогда не изиграје битвы.
Дрєво, кторо не можно скривити, легко сломити.

Тврдо и туго буде сломјено.
Мекко и поддатливо буде прєвладывати.

77

Способ дєјања Тао на всесвєт
јест подобен натегнутју лука.
Врх је сгнуты до долу,
дол је сгнуты до горы.
Оно оправјаје избыток и недостаток,
да бы был идеалны баланс.
Оно бере там, кде јест много
и даје туды, кде јест недостаточно.

Људи поступајут иначе.
Они берут там, кде јест недостаточно
и дајут тым, кто имаје с избытком.
То не јест сугласно с Тао.

Кто може прєдложити свој избыток свєту?
Једино те, ктори имајут Тао.

Затом Прємудры дєје без самољубности,
досегаје без приписывања собє заслуг.
Не хоче показывати својеј честности.

78

Не јествује ничто мекше и поддатливєје, неж вода.
Једнакоже, ничто лєпше не одолєваје тврдо и негыбко, неж вода.

Мекко одолєваје тврдо.
Лагодно одолєваје негыбко.
Все знајут, же то јест правда,
але мало кто може прєтворити то в дєло.

Затом Прємудры прєбываје
спокојным посрєд смуты.
Зло не може војдти в јего срдце.

Тој, кто бере на себе понижења всего народа,
јест достојны управјати јим.
Тој, кто бере на себе нешчестја народа,
јест достојны быти владарем всего.

Правда нерєдко изгледаје парадоксално.

79

Неуспєх јест можност.
Ако ли обвињајеш инокого,
не буде конца обвињењу.

Затом Прємудры
изполњаје своје обвезкы
и поправјаје своје погрєшкы.
Он дєлаје, что јему јест трєба дєлати
и не очекываје ничто од другых.

80

Ако ли држава управјаје се мудро,
јејни житељи будут задовољени.
Они будут насладжати се ручным трудом
и не будут измысљати инструментов за скрачења часу труда.
Ибо они драго цєнет своје домы,
за њих не јест зајмливо путовати.
Може быти имајут лодкы и повозы,
але никуды не хчут везти се.
Може быти имајут много оружја,
але никто не стрєљаје.

Нехај вратет се к вузелным врвкам,
же бы вести записы.
Нехај тєшет се вкусом доброј једы.
Нехај буде мир в јих домах.
Нехај буде разкош в јих простых облачењах.
Нехај јим буде пријати работати в својем сусєдству.

И хот сусєдска држава буде видима из окна
и буде слышно кукарєкање јих куров и лај псов.
Људи будут жити, старєти и умирати,
никогда не изјежджајучи гостити к сусєдам.

81

Правдиве слова не сут красиве,
красиве слова не сут правдиве.
Добри људи не спорет,
Те, ктори спорет не сут добри.
Знајучи људи не сут учени,
учени људи не сут знајучи.

Мудры никогда ничто не громади и не имаје имутка.
Чим вече он дєлаје за осталых, тым вече он имаје.
Чим вече он даје околным, тым вече он доставаје.

Тао небес јест остро,
але не дєлаје шкоды.
Тао мудреца јест помочно за другых,
але не прєважаје над њими.

Tao Te T́zin

2025-03-28T04:26:03.934Z

Komentar prěkladatelja

Čitatelji, ktori znajut o Tao Te Tzin, sut osvědomjeni, že tutoj trud ne jest možlivo bukvalno i doslovno prěvesti na moderne jezyky, libokaky prěvod Tao Te Tzin vsegda jest jedino interpretacija. Na to jest množstvo pričin, o ktoryh možno pročitati v inyh informacijnyh iztokah, napriměr na vikipediji. Ja ne budu izlišny raz povtorjati to, čto už je napisano velikoj kolikostju avtorov na vsih jezykah. Kratko govoreči, specifika drěvnego kitajskogo jezyka to ne dozvoljaje. Jednakože, za mene to ne bylo problemom, ale naopak bylo prědnostju. Ibo, prvo – ne jesm govoritelj kitajskogo jezyka, slědovateljno originalny kitajsky tekst za mene ne jest dostupny. Vtoro, ne imal mety stvoriti najvyše avtentičny prěvod, zatomu že cěljevy jezyk prěvoda byl medžuslovjansky. Ale to ne znači, že vy budete čitati moje izmysljenja i fantazije.

Dalje ja pojasnju, kak byl sdělan tutoj tekst.

Ja poslužival se anglijskymi interpretacijami Tao Te Tzin, večisnstvo iz ktoryh sut dostupne tut. Najglavno ja koristal prěvody od Stephen Mitchell, Davin Hinton, Derek Lin, Agnieszka Solska, Gia-Fu Feng, Ursula K. Le Guin, Ron Hogan i J. H. McDonald, jednako, poněkogda ja obračal se i k inym prěkladam. Glavnoju zadačeju za mene bylo jasno i razumlivo prědati smysl na medžuslovjansky jezyk, vslěd čego jesm staral se izběgti izbytočnyh metafor i igry slov, ktory mogli by utežiti razuměnje medžuslovjanskomu čitatelju. Jednovrěmenno s tym, jesm ne htěl dělati teskt zanadto prostym i lišati jego originalnyh smyslov, zatom čitatelju bude potrěbno napružiti usilja i posluživati se asociativnostju dostupnogo jemu vokabulara, že by vozprijeti tutu interpretaciju. Ale to ne označaje, že teskt bude težko čitati. Jesm priložil mnogo staranja, da by vy mogli dobyti radost, ravnu toj, ktoru ja dobyl, prěkladajuči tutoj velikolěpny trud kitajskyh filozofov na MS.

Dobrogo čitanja!

1

Tao, ktoro možlivo opisati slovami
ne jest istinno Tao.
Tao, ktoro imaje ime
ne jest Věčno Tao.

Bezimenno jest zapravdu věčno.
Imenovanje jest iztok obyčnyh prědmetov.

Svobodnymi od želanij,
možemo srazuměti tajnu.
Uveznuvšimi v želanjah,
možemo viděti jedino vidime projavjenja tajny.

Jednakože tajna i jej projavjenja
izhodet iz jednogo iztoka.
Tutoj iztok imaje ime temnota.

Temnota porodžena temnotoju
Jest vrata k razuměnju vsego.

2

Kogda ljudi mněvajut něčto krasivym,
Ine prědmety stavajut nekrasivymi.
Kogda ljudi mněvajut něčto dobrym,
Ine prědmety stavajut zlymi.
Bytje i nebytje stvarjajut jedno drugo.
Težkost i legkost podpirajut jedna drugu.
Dolgost i kratkost izznačajut jedna drugu.
Vysoko i nizko sut zavisne jedno od drugogo.
Prěd i potom slědujut jedin za drugym.

Zatom Prěmudry
Děje bezdějuči
i uči molčeči.
Prědmety javjajut se i on dozvoljaje jim javjati se;
prědmety izčezajut i on dozvoljaje jim izčezati.
On imaje, ale ne vladěje,
On děje, ale ničego ne očekyvaje.
Kogda jego dělo sdělano, on jego zabezpamečaje.
Zatom on trvaje věčno.

3

Ako li vozvysiš darovityh,
Medžu ljudami budut razprje.
Ako li prěocěniš imutok,
Ljudi budut krasti.

Ne izstavjaj svoje bogatstvo,
inače ljudi budut zaviděti.

Prěmudry vede
izprazdnjajuči razum ljudij,
napolnjajuči jih brjuho,
oslabjajuči jih ambicije,
usiljajuči jih rěšimost.
On pomagaje ljudam zabezpametiti
vsečto oni znajut, vsečto oni želajut,
i zaměšivaje tyh, kto mysli, že imaje odpověd na libokako pytanje.

Praktikuj odrěčenje od dějanij,
i vsečto složi se.

4

Tao je podobno kladezu bez dna:
jego nemožlivo izkoristati cělkom i nemožlivo napolniti.
bezkonečno gluboko, ono je iztočnik vsih věčij.
Ono otupjaje, čto je ostro, razvezyvaje svezky,
zaslanjaje podsvěčeno, i sjedinjaje s prahom vsečto poněkogda jestvovalo.

Ono je skryto, ale vsegda prisutno.
Ja ne znaju, odkud ono pojavilo se.
Ono starějše, než bog.

5

Tao jest nezavisno;
ono porodžaje kako dobro, tako i zlo,
i ničto za njego ne imaje dolgotrajnoj cěnnosti.
Prěmudro je bezpristrastno;
ono prijmaje kako grěšnikov tak i svetyh.

Tao je podobno pljučam:
Ono je pusto, ale bezkonečno sposobno.
Čim vyše jego koristaš, tym vyše ono iztvarjaje.
Čim vyše o njem govoriš, tym menše jego razuměš.

Pridrživaj se srědišča.

6

Tao jest Velika Mati:
kako otvorjena dolina bezkonečnogo stvorenja,
ktora nikogda ne dosegaje konca.

Vse my imajemo Tao vnutri nas.
Nam potrěbno jedino jim posluživati se.

7

Tao je bezkonečno i večno.
Začto ono večno?
Ono nikogda ne rodžalo se;
zatom ono ne može umrěti.

Začto ono bezkonečno?
Ono ne imaje nikakyh želanij za sebe;
zatom ono prisutno vo vsih sučnostah.

Prěmudry stoji v pozadju;
Zatom on v prědu.
On privezan k ničemu;
Zatom on jedin so vsem.

Zatom že on zabezpametil o sebe,
on je do konca izpolnen.

8

Vrhovno blago je podobno vodě,
ktora napajaje vsečto je živo, ne staveči togo cělja.
Ono zadovoljeno navet v tyh městah, kde ljudi odčuvajut prězir.
Zatom ono jest podobno Tao.

V žilišču, živite blizko k zemji.
V mysljenju, držite se prostogo.
V sporu, budte čestnymi i velikodušnymi.
Vo vladěnju, ne probujte kontrolovati.
V rabotě, dělajte čto vam prijaje.
V rodinnom žitju, budte cělkom prisutnymi.

Kogda jeste zadovoljeni byti prosto soboju
i ne sravnjajete sebe i ne konkurujete ni s kym,
vse budut vas považati.

9

Napolnite čašu do kraja
i ona razlije se.
Prěostrite nož
i jego ostrje skoro otupi se.
Gonite se za grošami i titulami
i vaše srdce nikogda ne raztisknet se.

Dbajte ob odobrjenju drugyh ljudij
i vy navěky budete jih nevoljnikom.

Dělajte vašu rabotu, potom uhodite.
To jest jedinstveny put do uspokojenja.

10

Možeš li ty zadržati razum od jego putovanja
i fokusovati se na prvopočetkovom čuvanju jedinstva?

Možeš li ty dozvoliti svojemu tělu byti gybkym,
kako tělo novorodženca?

Možeš li ty očistiti svoje vnutrno zrěnje,
dopoka ne budeš viděti jedino světlo?

Možeš li ty ljubiti ljudij i voditi jih,
bez nalaganja tvojej volji?

Možeš li ty soočati se s najvažnějšimi stvarami,
dozvoljajuči věčam proběgati v jih poredku?

Možeš li ty zabezpametiti, čto znaješ,
že by srazuměti vse, čto jestvuje realno?

Porodžati i krmiti,
imati bez vladěnja,
dějati bez očekyvanja nagrady,
voditi i ne starati se kontrolovati,
to jest Vrhovna Čestnost.

11

My sjedinjajemo spicy v kolo,
ale centralna dira jest tym,
čto dozvoljaje jemu vračati se.

My formujemo glinu v grnec,
ale pustota vnutri jest tym,
čto dělaje jego koristnym.

My budujemo dom iz drěva i cegly,
ale prostor vnutri dělaje jego prigodnym za žitja.

Zatom že korist proizhodi od jestvujučego;
Prigodnost proizhodi od pustoty.

12

Prěmnogo kolora oslěpjaje oko.
Prěmnogo zvuka oglušaje uho.
Izbytok vkusa dělaje jego otupělym.
Myslji oslabjajut razum.
Želanja sušet srdce.

Prěmudry slědi za světom,
ale dověrjaje jego vnutrnomu zrěnju.
On dozvoljaje věčam prihoditi i uhoditi.
Jego srdce odkryto kako nebo.

13

Uspěh jest takym že opasnym,
kako i neuspěh.
Naděja jest takoju že pustoju,
kako i strah.

Čto znači, že uspěh i neuspěh sut ravnako opasne?
Vlězaš ili slězaš po stupnjam drabiny,
tvoja pozicija vsegda nestabilna.
Kogda stojiš na zemje dvoma nogami,
togda budeš imati tvrdy balans.

Čto to znači, že naděja i strah sut ravnako puste?
Naděja i strah obadvě sut fantomy,
ktore izjavjajut se, kogda mysliš o sobě.
Kogda my ne vidimo sebe kako sebe oddělno,
čego nam bojati se?

Gledaj na svět, kako na tvoje Ja;
Togda vsečto može dověriti tobě dbanje.
Ljubi svět kako tvoje Ja;
Togda ty smožeš zapravdu dbati nad vsem.

14

Gledaj, i ne smožeš jego uviděti.
Slušaj, i ne smožeš jego uslyšati.
Segaj, i ne smožeš jego dosegnuti.

Nad ono ne jest jarko.
Snizu ono ne jest mračno.
Neugledajemo, neimenujemo,

ono vračaje se v sutstvo pustoty.
Forma, ktora vključaje v sebe vse formy,
Izobraženje bez obraza,
nezrimo, vně libokakyh pojetij.

Približi se, i ono ne imaje početka;
Slěduj za njim, i ono ne imaje konca.
Ty ne možeš poznati jego,
ale ty možeš jim byti,
buduči v uspokojenju s tvojim životom.

Prosto srazuměj odkud ty prišel:
to jest sučnost mudrosti.

15

Drěvni mudrci imali gluboko i nezrimo znanje.
Jih mudrost byla nepostigajemoju.
Ne imajemo sposoba to opisati;
Jedino, čto možemo opisati jest jih vněšny izgled.

Oni byli ostražny,
kako někto prěpravjajuči se črěz pokryty ledom potok.
Vnimateljnymi, kako vojin na teritoriji neprijatelja.
Učtivymi, kako gost.
Kolzkymi, kako tajajuči led.
Gotovymi prijeti kaku-libo formu, kako odrěz drěva.
Prijmajučimi, kako dolina.
Zagadočnymi, kako mutne vody.

Imaš li dostatočno trpěnja aby dočekati se,
dopoka grez osede i voda stane čistoju?
Možeš li prěbyvati bez dviganja,
dopoka trěbujemo dějanje ne voznikne samo?

Mudrec ne išče izpolnjenja.
Ibo kto ne išče i ne očekyvaje,
Toj može byti prisutnym i privitati vsečto prihodeče.

16

Izprazdni svoj razum od vsih mysljij,
Dozvoli svojemu srdcu byti v pokoju.
Gledaj za bezporedkom i zaměšanjem vsego živogo,
ale obmysljaj jego vozvračenje k iztoku.

Každo sutstvo vo vsesvětu vračaje se k občemu iztoku.
Vračenje k iztoku jest spokojstvo.
Kogda něčto stavaje ničem,
ono sjedinjaje se s Tao.

Ako li ne razuměš čto jest iztok,
ty spotyčeš se v zaměšanje i tužiš.
Kogda razuměš odkud ty prišel,
Prirodno stavaješ tolerantnym, nezainteresovanym, zabavjenym,
dobrym kako babička,
dostojnym kako kralj,
pogruženym v čudo Tao,

Možeš soočati se s čim-libo, čto prinese život,
i kogda prijde smrt, ty budeš gotovy.

17

Kogda Prěmudry upravjaje, ljud jedva znaje o jego jestvovanju.
Slědujuči lěpši vodž jest toj, ktorogo ljubet.
Potom toj, ktorogo bojet se.
Najgorši jest toj, ktorogo prězirajut.

Ako li ne dověrjaješ ljudam,
ljudi ne budut tobě dověrjati.

Prěmudry ne govori mnogo, on děje.
Kogda jego dělo sdělano,
ljudi govoret: "Udiviteljno:
my jesmo vsečto to sdělali, vse my sdělali samostojno!"

18

Kogda ljudi utračajut svez s Tao,
oni počinajut govoriti ob "pravednosti" i "svetosti".

Kogda ljudi zabezpamečajut o tom, čto jest istina,
oni počinajut govoriti ob "samoočevidnyh pravdah".

Kogda ljudi utračajut považenje jedin do drugogo,
oni počinajut govoriti ob "rodinnyh cěnnostah" i "synovjem počitovanju".

Kogda nacija padaje v haos,
ljudi počinajut govoriti o "patriotizmu".

19

Odstranite svetost.
Ljudi srazumějut istinu i budut ščestlivi.

Izbavite se od morali.
Ljudi budut jedin drugogo považati i postupati pravedno.

Odstraniti cěnu i korist.
Ljudi ne budut krasti i razbojničati.

Ale že by tute tri pouky byli dokončene,
Potrěbno dodati najvažnějšu čest:
budte prostymi i pravdivymi.
Ograničite svoje ambicije,
Ograničite svoje želanja.

20

Ne trati mnogo času,
mysleči o glupostah.
Začto tebe bezpokojiti se,
suglasni li s toboju ljudi?
Začto tebe bezpokojiti se,
mněvajut li tebe krasivym?
Začto tebe bezpokojiti se,
o vsih tutyh věčah, ktore strašet ostalyh?

To je prosto směšno!

Nehaj drugi ljudi nepokojet se,
ako by oni učestvujut v paradě.
I jedino ja ne budu trevožiti se,
jedino ja ne budu izražati bezpokojstvo,
kako novorodženo děte, ktoro ne znaje, kako usměhati se,
ale ravnako prěbyvaje v ščestju.

Ini ljudi nehaj imajut, čto jim potrěbno,
Jediny ja ne budu imati ničego.
Jediny ja budu bluditi vokrug,
kako člověk bez doma.
Ja jesm kako glupec, moj razum jest pusty.

Ini ljudi sut taki světly,
možlivo, ja jesm mračny.
Ini ljudi sut taki umni,
možlivo, ja jesm durenj.
Ini ljudi imajut cělj,
možlivo, ja jesm bezcěljny.
Podobno větru ili volnam.

Ja različaju se od obyčnyh ljudij.
Ja napajaju se jedino od Velikoj Materi.

21

Učitelj prěbyvaje susrědotočenym na Tao.
Ni na čem, pomimo Tao.

Ale Tao nemožlivo oprěděliti –
jego nemožlivo daže uviděti!
Kako možno susrědotočiti se na njem?

Pametaj, čto govoril Lao Tzy:
Vsesvět počinal se kako pustota.
Pustota napolnjaje se obrazami.
Obrazy vedut k stvorenju objektov.
Každy objekt imaje Tao vnutri.

Tak vsečto bylo sbudovano,
od momenta početka světa.
Kako ja mogu znati o tom?
Ja gledaju dovnutra sebe i vidžu.

22

Ako li hčeš stati cělym,
najprvo dozvoli sebe byti slomjenym.

Ako li hčeš stati premym,
najprvo dozvoli sebe byti krivym.

Ako li hčeš stati polnym,
najprvo dozvoli sebe byti pustym.

Ako li hčeš prěroditi se,
dozvoli sebe umrěti.

Ako li hčeš dobyti vsečto,
odrěči se od vsego.

Prěmudry, prěbyvajuči v Tao,
jest priměrom za vsih.

Zatomu že on ne izstavjaje sebe pokazno,
ljudi mogut viděti jego světlo.

Zatomu že jemu ničego ne trěba dokazyvati,
ljudi mogut věriti jego slovam.

Zatomu že on ne znaje, kto on jest,
ljudi uznajut sebe v njem.

Zatomu že on ne imaje mety v razumu,
uspěvaje vsekde.

Kogda drěvni Mudrci govorili,
"Ako li hčeš dobyti vsečto,
odrěči se od vsego."
To ne byli puste slova.

Jedino živuči sgodno s Tao,
možeš zapravdu byti soboju.

23

Kogda ne možeš ničego rěkti,
togda lěpše bude molčati.
Větr i dožd ne idut věčno.
Ako li priroda znaje, kogda jest dostatočno i potrěbno odpočivati,
tako i tebe potrěbno to znati.

Ako li odkryješ se za Tao, budeš žiti s Tao.
Ako li poslěduješ za čestnostju, staneš čestnym.
Ako li ostaviš Tao, budeš ostavjenym.

Te, ktori ne dověrjajut, ne dostavajut dověrja v odpověd.

24

Te, ktori stojet na prstah, ne stojet tvrdo.
Te, ktori spěšet naprěd, ne ujdut daleko.
Te, ktori probujut zatmiti drugyh, zatměvajut svoje vlastno světlo.
Te, ktori mněvajut sebe pravednymi, ne znajut koliko oni zabludžajut se.
Te, ktori hvastajut se svojimi doseženjami, umenšajut jih značimost.

Žiti sgodno s Tao podobno pohodu v bufet:
beri jedino to, čto tebe jest potrěbno.
Ostavi něčto za vsih ostalyh.

25

Něčto bezformeno i idealno jestvovalo
zadolgo do početka vsesvěta.
To jest bezměrna, neizměnna pustota.
Ne jest ničego podobno jej.
Ona ide věčno i nikogda ne obstanavjaje se,
i vsečto jestvujuče vozniknulo iz njej.

Ja ne imaju inogo imeni,
zatom ja imenuju jej Tao.

Ona teče črěz vse prědmety,
vnutri i vně, i vračaje se
k iztočniku vsih prědmetov.

Tao jest veliko.
Nebo jest veliko.
Zemja jest velika.
I te, ktori slědujut Tao, takože sut veliki.
To sut četyri velikyh sily vo vsesvětu.

Člověčstvo slěduje pravilam Zemji.
Zemja slěduje pravilam nebes.
Nebesa slědujut pravilam Tao.
Tao takože slěduje svojim pravilam.

26

Že by legko stupati,
potrěbno imati ustaljeny um.
Ako li vaše tělo jest aktivno,
vaš razum jest povinen odpočivati.

Mudrec može putovati cěly denj
ne ostavjajuči dom.

Bezrazlično, kake razkošne vidy prěd njim,
on prěbyvaje v spokojstvu.

Začto běgati krugami neobmysljeno?
Ako li děješ legkomysljeno,
utračaješ orientir.
Ako li děješ bezdumno,
utračaješ samovladanje.

27

Imajuči dostatočno praktiky,
možeš hoditi i ne ostavjati slěda,
govoriti i ne dělati pogrěšek,
skladati velike cifry v glavě.

Možeš sbudovati vrata bez zamka,
ktore nikto ne smože otvoriti.
Možeš privezati něčto,
bez vuzlov,
daže bez vrvky,
i nikto ne smože razvezati.

Kto jest dobry člověk, ako li ne učitelj člověka zlogo?
Čto jest zloj člověk, ako li ne rabota za člověka dobrogo?
Ako li ne smožeš to srazuměti,
izgubiš sebe,
kakym by umnym ty ne byl.
To jest veliky sekret Tao.

28

Pametaj o mužskom vnutri tebe,
ale shranjaj žensko,
bud provodnikom za světa.
Ako li smožeš propuščati svět črěz sebe,
Tao vsegda bude s toboju
i ty budeš odčuvati sebe malym dětetem.

Pametaj o tom, čto jest jarko vnutri tebe,
ale shranjaj, čto jest temno,
bud provodnikom za drugyh.
Ako li smožeš byti obrazcem za drugyh,
Tao vnutri tebe bude silno
i ničto ne smože tebe ograničiti.

Pametaj o tom, čto v tobě jest dostojno pohvaly,
ale shranjaj to, čto jest v tobě skromno
bud prijemnikom světa.
Ako li smožeš prijeti svět,
Tao tvoje bude blěskati
i ty smožeš vratiti se k prvotnomu sobě.

Svět jest sformovany iz pustoty,
kako prědmety iz drěva.
Prěmudry znaje o prědmetah,
Ale drži se pustoty,
tak, on može koristati vse věči.

29

Ty hčeš pokoriti svět,
ulěpšivši jego?

Ja ne dumaju, že by to bylo možno sdělati.
Svět je sveto město, jego nemožlivo ulěpšiti.

Ako li vy jego potrevožite, vy jego izniščite.
Ako li vy poprobujete jim zavladnuti, vy jego utratite.

Vsegda jest prigodny čas, že by idti naprěd,
i jest prigodny čas, že by odstavati.
Jest čas, že by byti na hodu,
i jest čas, že byti v pokoju.
Jest čas, že by byti krěpkym i silnym,
i jest čas, že by byti izmučenym i slabym.
Čas byti bezpečnym,
i čas byti v opasnosti.

Prěmudry vidi věči, kako oni zaisto sut,
i ne probuje jih kontrolovati.
On dozvoljaje jim idti svojim putem,
i prěbyvaje v centru kruga.

30

Toj, kto koristaje Tao v upravjenju ljudij,
ne koristaje silu ili nasilje, že by dosegnuti jego cěljev.
Ibo na každo dějstvo, vsegda bude protivdějstvo.
Nasilje, navet dobro zaplanovano,
vsegda odskoči.
Bodljak i črtopoloh rastut tam, kde stojet armije.
Poslě velikyh vojn, slěduje zly urodžaj.

Prěmudry dosegaje svojego cělja,
a potom obstanavjaje se.

On razuměje, že vsesvět vsegda jest vně jego kontroly,
i že probovati prěvažiti sobytja, vsegda ide protiv potoka Tao.
Prěmudry věri v sebe,
i zatom jemu ne trěba uvěrjati drugyh.
Prěmudry je zadovoljen soboju,
i zatom jemu ne trěba odobrjenje drugyh.
Prěmudry prijmaje sebe,
i zatom cěly svět prijmaje jego.

Čto razrastaje se zanadto,
obvezano skoro razrušiti se.
To ne jest put Tao.
Čto ide protiv Tao, skoro ide v upadok.

31

Oružja sut instrumenty nasilja,
I vsih pristojnyh ljudij oni omržajut.

Oružja sut instrumenty straha,
I vsaky pristojny člověk jih izběgaje.
Jedino v čas mračnoj potrěby jih koristaje,
I ako li koristaje, bez nikakoj gorlivosti.
Mir jest najvysše blago,
I ako li mir bude razbitym,
kako oni budut zadovoljeni?
Jih neprijatelji ne sut demoni,
ale taki že ljudi, kako i oni sut.
Pristojny člověk ne želaje jim zla,
i ne veseli se v pobědě.

Kako on može veseliti se v pobědě,
i obdivjati ubijstvo ljudij?

On vhodi v bitvu s težkym čuvstvom,
so skrbju i sustradanjem,
kako by prisutstvuje pri pogrebah.

32

Tao jest věčna tajna,
taka mala, že nikogda ne smožemo jej uzrěti.

Ako li silni ljudi smogut prěbyvati s Tao,
vsečto na světu bude v harmoniji.
Svět bude podoben raju.
Vse ljudi budut v pokoju
i zakon bude napisan v jih srdcu.

Kogda jestvujut imena i formy,
znaj, že one vse sut prědběžne.
Kogda imajete institucije,
znajte, kde završajut se jih funkcije.
Znajuči, kde obstanoviti se,
možno izběgti nebezpečnosti.

Vse prědmety končajut se v Tao,
kako rěky tekut v morje.

33

Te, ktori znajut drugyh, sut umni;
te, ktori znajut sebe, sut istinno mudri.

Te, ktori upravjajut drugymi, sut silni;
te, ktori upravjajut soboju, imajut istinnu moč.

Te, ktori znajut, že imajut dostatočno, sut istinno bogati.

Te, ktori ne odstupajut, dostignut svojej mety.

Te, ktori pridrživajut se svojego kursa, imajut silnu volju.

Te, ktori prijmajut smrt, ne izgynut, ale budut imati věčny život.

Te, ktori něčto hočut od života, isto něčto dobudut;
Te, ktori sut zadovoljeni tam, kde oni sut, isto dobudut vsečto.

34

Veliko Tao teče vsekde,
vsečto pojavjaje se iz njego,
jednako ono ničto ne porodžaje.

Ono lije sebe v jih bytje,
ale ne prosi ničto v razměnu.

Ono krmi bezkonečny svět,
ale ne udrživaje se ničego.

Ibo ono slivaje se so vsimi věčami,
i jest skryto v jih srdcah,
zatom jego možno nazvati skromnym.

Ibo vsečto izčezaje v njem,
i ono jedno shranjaje se,
zatom jego možno nazvati velikym.

Ono ne znaje o svojej velikosti,
zatom ono zapravdu jest Veliko.

35

Kogda živeš v jedinstvu s Tao,
možeš idti kudy hčeš bez opasnosti.
Kogda našel mir v svojem srdcu,
možeš pojmati vsesvětnu harmoniju,
navet srěd ogromnogo bolja.

Muzika ili dobra jeda privlěkajut nas.
Ale slova, ktore ukazyvajut na Tao,
izgledajut bezvkusno i monotonno.

Kogda iščeš jego, ničto ne možeš najdti.
Kogda hčeš uslyšati jego, ničto ne slyšiš
Ale kogda koristaš jego, ono nikogda ne izčrpyvaje se.

36

Čto želaje umenšiti se,
povinno prěd tym izrasti.
Čto hoče oslabjenja,
povinno prěd tym byti silnym.
Čto hoče pasti,
povinno prěd tym voznesti se.
Čto želaje vzeti,
povinno prěd tym dati.

Mekko odolěje tvrdo.
Nebystrost prěmože brzinu.
Nehaj tvoja rabota bude tajnoju.
Prosto pokaži ljudam rezultat.

37

Tao nikogda ničego ne dělaje,
ale ničto ne ostavjaje nestvorjenym.

Ako li by moguči ljudi,
mogli by slědovati Tao,
ves svět prěměnil se by
sam soboju, prirodnym ritmom.
Ljudi byli by zadovoljeni
jih prostym, každodennym životom,
v harmoniji, svobodnymi od želanij.

Kogda ne jestvujut želanja,
vsečto prěbyvaje v miru.

38

Ljudi, ktori imajut čestnost,
navet ne myslet o njej.
Tak možeš srazuměti, že oni jej imajut.
Ljudi, ktori mněvajut sebe pravednymi, govoret,
kako mnogo čestnosti jest v njih,
kogda zapravdu oni jej ne imajut.

Dobro, ktoro dělajut dobri ljudi,
ne imaje konca.
Pravo dělo, ktoro dělajut pravedni,
vsegda imaje zamysl.

Kogda dobri ljudi dějut,
oni dějut, bez mysljij o tom.
Kogda spravědlivi dějut,
oni vsegda znajut, že dělajut pravilno.
Ale kogda pravedni dějut,
i nikto ne reaguje,
oni prinudžajut vsih dělati, kako jim jest ugodno.

Ako li ne živeš s Tao,
prinajmenje imaj čestnost.
Ako li ne imaš čestnost,
vsegda jest dobrota.
Ako li ne imaš dobroty,
vsegda jest spravědlivost.
Ako li ne jesi spravědlivy,
jedino tobě ostalo se byti pravednym.

Pravednost je blěda imitacija
pravdivoj věry i čestnosti,
i vsegda vede k problemam.
Ako li ty už vsečto za sebe rěšil,
ničego ne znaš o Tao,
i nikogda ne poznaš.

Prěmudri obračajut pozornost na to,
čto jest pod površinoju.
Oni gledajut na listy drěva,
ale jedajut plod.
Oni odvrgajut jedno,
že by oni mogli prijeti ino.

39

V harmoniji s Tao,
nebo jest čisto i prostorno,
zemja jest tvrda i plodoprinosna,
vse sutstva razcvětajut zajedno,
zadovoljeni byti tymi, kym oni sut,
bezkonečno obnovjajut sami sebe.

Kogda člověk vměšivaje se v hod Tao,
nebo stavaje nečistym,
zemja izčrpyvaje se,
ravnověsje lamaje se,
sutstva izmirajut.

Prěmudry zri na česti s sočuvstvovanjem,
ibo on razuměje cělost.
Jego postojanna praktika jest skromnost.
On ne blěskaje, kako diamant,
ale dozvoljaje Tao formovati jego,
kako by on byl grubym i obyčnym kamenem.

40

Tao vsegda ide tudy,
odkud ono prišlo.
Tao ide vprěd, ustupajuči.

Prědmety jestvujut, ibo oni sut.
Oni sut, ibo někogda oni ne jestvovali.

41

Kogda mudry člověk slyši o Tao,
on razom jego prijmaje.
Kogda obyčny člověk slyši o Tao,
on věri polovině, v polovině sumněvaje se.
Kogda glupec slyši o Tao,
on směje se i směje se.
Ako li by on ne smějal se, to ne bylo by Tao.

Vot čto jim izgledaje směšnym:
Put k prosvěčenju kaže se pokrytym těnju.
Put vprěd odčuvaje se kako krok nazad.
Najlegši put izgledaje težko.
Te, ktori sut največe čestni,
izgledajut oskvrnjenymi.
Te, ktori sut največe čisti,
izgledajut obmazanymi nečistotoju.
Najglubše myslji izgledajut mělkymi.
Največša sila izgledaje slabostju.
Največe realno izgledaje izmysljeno.

Največši prostor ne imaje granic.
Največši talent, izgledaje ako by ne izrabotyvaje ničto.
Najlěpši glas jest neslyšimym.
Najlěpša krasota jest nevidimoju.

Tao jest skryto od nas
i ono ne imaje imeni.
Ono jest iztok i sila vsih věčij.

42

Tao porodžaje Jedno.
Jedno porodžaje Drugo.
Drugo porodžaje Tretje.
Tretje porodžaje vsečto ostalo.

Vse věči nesut v sobě Jin
i obhvačajut Jang.
Oni dosegajut harmonije
objedinjajuči tute sily.

Ljudi nenavidet byti "sirotami", "samotnymi" ili "negodnymi",
ale dostojni ljudi imenno tak sebe opisyvajut.

Ibo poněkogda my utračajemo, kogda dobyvajemo.
I poněkogda my dobyvajemo, kogda utračajemo.

Čto drugi učet, ja takože uču:
"Kto vozme meč, od meča i pogyne".

43

Najmekša sila vo vsesvětu,
Može prěmogti najtvrdějšu silu.

Čto ne imaje materiala,
Može projdti tam, kde ne jest nikakoj prostor.
Zatom bezdějanje jest važno.

Učenje bez slov
Uspěh bez sovršenja dějanij.
To mogut srazuměti jedva nemnogi.

44

Tvoje dobro ime ili tvoj život:
čto jest važněje za tebe?
Groše ili dobry život:
čto zapravdu imaje cěnnost?
Poběda ili poražka:
čto pričinjaje veče bolja?

Kto jest privezan do prědmetov,
bude trpěti mnogo bolja.
Kto nagromadžaje bogatstvo,
bude trpěti mnogo utrat.

Zadovoljeny člověk nikogda ne jest razočarovan.
Kto znaje, kogda obstanoviti se, nikogda ne imaje problemov.
On vsegda bude bezpečnym.

45

Velike dosegnenja mogut izgledati pogrěšnymi,
ale oni vsegda sut upotrěbime.

Velike zapasy mogut izgledati pustymi,
ale iz njih vsegda možno črpati.

Največša prema čestnost može izgledati krivdoju.
Največša gramotnost može izgledati glupostju.
Največša krasnorěčivost može zvučati zajikanjem.

Kogda tebe hladno, dvigaj se, že by nagrěti se.
Kogda tebe goreče, bud v pokoju, že by ohladiti se.
Že by odčuvati se komfortno vo vsesvětu,
bud spokojnym i čistym.

46

Kogda svět žive soglasno s Tao,
Konji vozet gnojivo k sadam i zagradženjam.
Kogda svět utračaje svez s Tao,
Konjev trenujut za kavalerije.

Ne jestvuje večši grěh, než želanje.
Ne jestvuje večše prokletstvo, než nezadovoljenost.
Ne jestvuje večše neščestje, než imati neprijatelja.

Zatom toj, kto znaje, kogda imaje dostatočno,
vsegda bude imati dostatočno.

47

Ne jest potrěba izhoditi za dveri,
že by srazuměti vsesvět.
Ne jest potrěba gledati v okno,
že by ugledati put nebes.

Čim veče znaš,
Tym menše razuměš.

Zatom mudry znaje bez putovanja,
razuměje bez gledenja,
dosegaje bez dělanja.

48

V gonitvě za znanjem, každy denj dobyvaješ něčto.
V praktikě Tao, každy denj opuščaješ něčto.

My dělajemo menše i menše,
dopoka my ne dělajemo ničego.
I kogda my ne dělajemo ničego,
togda rabota je sdělana.

Dozvoli věčam idti v jih poredku,
Jedino tak možno postignuti svět.

49

Mudrec ne imaje svojego razuma.
On bere svoje myslji od drugyh ljudij.

On jest dobry k dobrym ljudam,
i dobry k ljudam zlym.
To jest istinna dobrota.

On dověrjaje tym, komu možno dověrjati,
i takože dověrjaje tym, komu dověrjati nemožlivo.
To jest istinno dověrje.

Mudrec směšivaje sebe cělkom so vsesvětom,
bez pameti o tom, čto jemu govorili ljudi.
Ljudi gledet na njego i slušajut jego.
Mudre duše sut podobne dětam.

50

Ljudi, ktori iščut tajnu dolgogo života,
v koncu umirajut.

Jih těla sut srědišče jih života
i iztok jih smrti,
Ibo oni myslet, že zdravo tělo jest vse, čto jest potrěbno za života.

Člověk, ktory razuměje život,
može projdti skroz džungly bez straha,
ili črěz polje bitvy bez pancyra i oružja.
Diki zvěri i oružja ne mogut jego ubiti,
ibo tělo ne jest to město, kde on drži svoj život.

51

Tao jest iztočnik vsih věčij i oni sut napajane jego močju.
Oni sut formovane okolicami i jih oblik je stvorjen iz okolnosti.

Vsečto považaje Tao i čti jego čest.
To jest prosto priroda vsego.

Tao davaje život vsemu, čto jestvuje,
i slědi za vsem, dbaje nad vsem, pomagaje rasti,
zaščičaje vse i utěšaje vsih.

Ono stvarjaje něčto i ne probuje ničto udržati.
Ono dělaje rabotu i ne očekyvaje pohvaly.
Ono upravjaje ljudami, ale ne davaje jim nakazov.
To jest tajna čestnost Tao.

52

Vsečto počinaje se s Tao, materi vsih věčij.
Ako li znaješ mati, znaš i dětij.
Ako li znaš dětij i pametaješ o materi,
ne budeš ničego bojati se v životu.

Ne pospěši govoriti, zadrži čuvstva
i srdce bude v pokoju.
Govori vsečasno, bud vsegda zajetym, razmnoži trevogy,
i srdce ne bude znati pokoja.

Viděti v temnotě jest jasnost.
Uměti ustupati jest sila.

Posluživaj se svojim světlom i vračaj se k iztočniku světla.
To jest naučenje postojannosti.

53

Idti po putu Tao legko,
ale ljudi ljubet zahoditi na krivy put
i bluditi v straně od Tao.

Kogda palac kralja jest polny bogatstv,
polja obyčnyh ljudij zarastajut burjanom i pustozelenju,
a zrnohranilišča ne imajut zapasov.

Kogda bogaty spekulatori razcvětajut,
zemjedělci i fermeri utračajut zemju.
Kogda državni činovniki tratet groše
na oružje vměsto lěkarstva.
Kogda vysši klas je neodgovoren i raztraten,
podčas kak bědnym ne jest kudy idti.
Vse to jest razboj i haos.
To ne jest suglasno Tao.

54

Čto jest tvrdo osnovano na Tao, ne možno izkoreniti.
Čto jest krěpko shvačeno, ne može uslizgnuti.

Nehaj Tao bude v tvojem životu,
i ty staneš istinnym,
Nehaj ono bude v vašej rodině,
i rodina bude procvětati,
Nehaj ono bude v vašej državě,
i država bude obrazcem za vsih ostalyh držav vo světu.
Nehaj Tao bude vo vsesvětu,
i ves vsesvět bude pěvati.

Odkud ja znam, že to jest pravda?
Ja gledaju dovnutra sebe.

55

Kto prěbyvaje v harmoniji s Tao,
toj jest kako novorodženo děte.
Jego kosti sut mekke, muskuly sut slabe,
ale jego hvat jest silen.

On ne znaje o sojuzu muža i ženy,
ale jego organ može stojati tvrdo,
taku silnu energiju imaje on.
On može drti grlo ves denj,
ale nikogda ne stane hriplym,
taka polna jest jego harmonija.

Moč prěmudrogo jest podobna tomu.

On dozvoljaje věčam prihoditi i uhoditi.
Bez usilja, bez želanja.
On nikogda ne očekyvaje rezultata,
zatom on nikogda ne jest razočarovany.
On nikogda ne razočarovyvaje se,
zatom jego duh nikogda ne starěje.

56

Kto znaje, ne govori.
Kto govori, ne znaje.

Zatvori usta,
zadrži čuvstva,
otupi svoju ostrotu,
razveži svoje vuzly,
smekči svoj pogled,
prigluši světlo,
osadi svoj prah.
To jest prvorodno jedinstvo.

Bud kak Tao.
Ne bude sposoba ljubiti tebe
i ne bude sposoba ne ljubiti tebe.
Ne bude sposoba pomogti tebe,
i ne bude sposoba poškoditi tebe.
Ne bude sposoba čestiti tebe,
i ne bude sposoba sramiti tebe.
To jest najvysše stanje člověka.

57

Že by praviti državoju,
je potrěbno slědovati principam.
Že by dobyti pobědu v vojně,
je potrěbno slědovati strategiji.
Ale že by dobyti sobě ves svět,
ne jest potrěbno vměšivati se v hod věčij.

Čim vyše zabran imaš, tym gorše živut ljudi.
Čim vyše oružja imaš, tym menje bezpečnosti.
Kogda vladari probujut byti hytrymi, oni pogoršajut vsečto.
Kogda oni uveličajut kolikost zakonov, oni stvarjajut novyh zločincev.

Zatom Mudrec govori:
''Ja ničego ne dělaju,
i ljudi sami prěobražajut se.
Ja ničego ne govorju,
i ljudi vsečto dělajut pravilno.
Ja ne vměšivaju se v jih život,
i ljudi razcvětajut
Ja ničego ne hču,
i ljudi živut prostym životom''.

58

Kogda narodom upravjajut legkoju rukoju,
ljudi živut prosty život.
Kogda vladari sut surovi i potrěbovateljni,
ljudi sut gnetomi i budut iztračati mnogo času, že by prěhytriti jih.

Ščestje koreni se v bědě,
i neščestje taji se pod libokakoju radostju.
Kto znaje, čto bude zautra?

Kogda upravjaje volja k vladě,
čim vyše idealy, tym gorše rezultaty.
Poprobujte sdělati ljudij ščestlivymi,
i budete zakladati osnovu za neščestja.
Poprobujte sdělati ljudij moralnymi,
i budete zakladati osnovu za grěha.

Zatom Prěmudry je zadovoljen služiti priměrom
i ne prinudžati k jego volji.
Jego um jest ostry, ale on ne rěže.
On jest premolinearny, ale gybky.
On jest jarky, ale mily za očij.

59

Aby služiti nebu i dbati za drugymi
najlěpše srědstvo jest uměrjenost.

Znak uměrjenogo člověka – svoboda od sobstvenovlastyh idej.
Trpimy, kako nebo,
vsepronikajuči kak solnečno světlo,
krěpky, kako gora,
gybky, kako drěvo na větru,
on ne imaje cělja
i posluživaje se vsim,
čto život jemu prinosi.

Za njego ne jest ničego nemožlivogo.
On može dbati o blagostanju ljudij,
kako mati dbaje nas svojim děte,
ibo on odpustil vsečto.

60

Upravjati velikoju državoju
jest podobno kuhanju maloj ryby.
Vy razvaljajete jej, tyčuči zanadto.

Susrědotočite svoju državu na Tao,
i zlo ne bude imati nikakoj sily.

Zlo ne prěstane jestvovati,
ale ne bude škoditi ljudam.

Mudry lider ne pričinjaje škody drugym,
ljud ne bezpokoji se i koristaje libokaku možnost,
že by dělati dobro dělo.

61

Kogda država dobyvaje veliku moč,
ona stavaje kak morje:
Vse potoky tekut v nju.
Čim veče sily ona imaje,
Tym veče jest potrěbna jej skromnost.
Skromnost označaje dověrjati Tao,
zatom nikogda ne bude potrěbno obranjati se.

Veliky narod jest kako veliky člověk:
Kogda on stvarjaje pogrěšku, on to razuměje.
Srazuměvši, on to priznaje.
Priznavši, on to popravjaje.
On mni tyh, kto ukazyvaje na jego pogrěšky,
kako svojih samyh dobryh učiteljev.
On mni svojih neprijateljev,
kako těnj, ktoru on sam lije.

Ako li narod žive s Tao,
ako li narod razvivaje svojih ljudij
i ne vměšivaje se v čudže děla,
on bude světlom za vsih narodov vo vsesvětu.

62

Tao jest centr vsesvěta,
bogatstvo dobrogo člověka,
uběžišče člověka zlogo.

Česti možno kupovati sladkymi slovami,
považanje možno dobyti dobrymi dělami,
ale Tao jest vně libokakoj cěnnosti,
i nikto ne može jego dostignuti.

Zatom, kogda novy vožd je izbran,
ne probuj pomogti jemu
tvojim bogatstvom ili ekspertizoju.
Vměsto togo
povědaj jemu o Tao.

Začto drěvni mudrci cěnili Tao?
Zatomu že, suči jednym s Tao,
kogda iščeš, nahodiš;
a kogda dělaš pogrěšku, jesi pomilovan.
Zatom vse ljubet Tao.

63

Dělaj bez dějanja.
Rabotaj bez usilja.
Mysli o malom, kak o velikom
i o nemnogom, kak o mnogom.

Soočaj se s težkostami,
dopoka to ješče jest legko;
dělaj veliko dělo
serijeju malyh dějanij.

Mudrec nikogda ne segaje za velikym,
zatom on dosegaje velikosti.
Kogda on natolkaje se na trudnost,
on obstanavjaje se i cělkom oddavaje se jej;
zatom problemy ne sut za njego.

64

Čto jest zakorenělo, legko razvesti.
Čto bylo nedavno, legko popraviti.
Čto jest krěhko, legko slomiti.
Čto jest drobno, legko razsějati.

Odvračaj bědu, prědže čim ona prijde.
Navodi poredok, prědže čim nastane zaměšanje.
Ogromna sosna
raste iz malogo rastka.
Putovanje v tyseču milej
počinaje se u vas pod nogami.

Spěšeči dějati, trpite neuspěh.
Probujuči shvatiti věči, vy jih utračajete.
Prinudžajuči něčto k dovršenju,
niščite čto jest už skoro zrělo.

Zatom prěmudry děje
dozvoljajuči věčam idti jih kursom.
On ostavaje spokojnym
kako v koncu, tako i v početku.
On ničego ne imaje,
zatom jemu ne je čego utračati.
Čto on želaje jest neželanje.
Čemu on uči se jest razučenje.
On prosto napominaje ljudam,
kym oni vsegda byli.
On dbaje o ničem, pomimo Tao.
Zatom on dbaje nad vsim.

65

V starodavnom času
Lideri, ktori žili suglasno s Tao,
ne učili nikogo, kako stati prosvěčenym.
Oni dělali život ljudij prostym.

Ljudij, ktori mnogo znajut,
ne možno ničemu naučiti.
Lideri, ktori probujut hytriti,
vsegda vse rušet.
Lideri, ktori dělajut věči prostymi,
vsečto dělajut pravilno.

Ne probuj upravjati srědstvom razumnosti,
Davaj prědnost prostotě.
Pravda leži v prazdnosti i jasnosti.

66

Vse potoky vtěkajut v morje,
zatomu že ono jest nizše, než one sut.
Skromnost davaje morju silu.

Ako li hčeš upravjati ljudami,
jesi povinen staviti sebe poniže jih.
Ako li hčeš byti liderom srěd ljudij,
musiš naučiti se slědovati jim.

Prěmudry jest nad ljudami
i nikto se ne odčuvaje pod gnetom.
On ide vprěd vsih
i nikto se ne odčuvaje manipulovanym.
Ves svět jest blagodaren jemu.
Nikto ne može konkurovati s njim,
ibo on ne konkuruje ni s kym.

67

Libokudy ja idu, ljudi mene govoret,
že Tao jest veliko, ale jest malověrojetno
i ne jest možlivo jego srazuměti.

Vsečto, čto jest veliko
jest malověrojetno.
Čto jest věrojetno
jest nudno i malostlivo.

Imaju tri glavnyh bogatstva.
Ja držu se jih i cěnju jih.
Prvo jest milosrdje.
Ibo jesi milosrdny, možeš byti hrabrym.
Vtoro jest uměrjenost.
Ibo jesi uměrjen, možeš byti ščedrym.
Tretje jest skromnost.
Ibo jesi skromen, možeš byti liderom srěd ljudij i idti prěd mogučimi.

Ljudi probujut dějati hrabro,
bez milosrdja.
Ljudi probujut byti ščedrymi,
bez uměrjenosti v jih životu.
Ljudi postupajut, kak lideri,
ale ne imajut skromnosti.
Iz togo ne bude ničego dobrogo.

Milosrdje pobědžaje bitvy i davaje silu v obraně.
To jest srědstvo, ktorym nebesa ohranjajut i spasajut.

68

Najlěpši atlet
hče najsilnějšego protivnika.
Najlěpši general
čitaje razum svojego neprijatelja.
Najlěpši biznesmen
služi blagu občiny.
Najlěpši lider
slěduje volji svojih ljudij.

Oni imajut silu skromnosti.
Oni imajut silu nekonkurencije.
Ne zatomu, že jim ne prijaje konkurovati,
a vslěd togo, že oni konkurujut igrajuči.
V tom oni sut podobni dětam
i prěbyvajut v harmoniji s Tao.

69

Vojenni generali govoret:
"Ja by skorěje odbil ataku,
neželi atakoval by sam.
Ja by skorěje odstupil na krok,
neželi poproboval nastupiti na centimetr."

To nazyvaje se idti vprěd bez nastupjenja,
zakrutiti rukavy, ne pokazavši muskulov,
byti vooruženym bez oružja,
ne davati atakujučemu protivnika.

Atakovati protivnika, ktorogo ty podocěnil
jest draga grěška.
Kogda dvě sily strěčajut se,
izigryvaje ta, ktora najmenje hoče bojevati.

70

Moje slova tak legko srazuměti
i tak legko jim slědovati,

jednakože nikto jih ne razuměje
i nikto jim ne slěduje.

Moje slova proizhodet od prědkov,
Moje děla od discipliny.
One sut neznajeme, kako i ja jesm.

V mojej neizvěstnosti
jest moja cěnnost.
Zatom mudrec skryvaje diamant mudrosti
pod prostym oblačenjem.

71

Znanje svojego neznanja jest sila.
Neznanje svojego neznanja jest bolěznj.

Ako li tebe omržaje tvoja bolěznj,
ne jesi hvory.
Mudrec ne jest hvory, ibo jego omržaje jego hvoroba.
Zatom on ne jest hvory.

72

Kogda my ne bojimo se togo, čego jesmo povinni bojati se,
prěbyvajemo v strašnoj nebezpečnosti.

Ne jesmo povinni žiti v těsnyh domah.
Ne jesmo povinni dělati glupu rabotu.

Ako li ne trevožiti ljudij, oni ne budut umorjeni.

Zatom mudrec znaje sebe,
ale ne izstavjaje sebe na pokaz.
On ljubi sebe,
ale ne ne prěvoznosi sebe.
On izbiraje, čto zapravdu imaje cěnnost.
On odvrgaje, čto jedino izgledaje cěnno, ale ne jest takovo.

73

Toj, čija hrabrost proizhodi od bezstrašnosti,
bude ubity.
Toj, čija hrabrost proizhodi od bojazlivosti,
bude žiti.
Obadva vida hrabrosti vedut k blagu ili zlu.
Nebesa ne sut milostive k něktorym věčam.
Kto znaje začto?
Ni mudrci ne smogut objasniti to.

Tao nikogda ni do čego ne sili se.
Ono odolěvaje ne konkurujuči,
odpovědaje ne govoreči ni slova,
prihodi nezvano,
dosegaje ne planujuči.

Jego sěti i mrěže pokryvajut vsesvět cělkom.
I hot one sut široke,
ničto ne prohodi skroz njih.

74

Živuči v bědě, ljudi prěstavajut bojati se smrti,
tak kak možeš groziti jim smrtju?
Nehaj ljudi vsegda bojet se smrti,
togda te, kto děje nezakonno, mogut byti zahvačeni i pokarani.
Kto osměli se dějati nezakonno?

Veliky Kat vsegda jestvuje, že by ubivati i kazniti.
Ako li pokusiš izpolniti jego rolju,
to je kak probovati dělati rabotu velikogo stoljara,
skorěje poraniš svoju ruku.

75

Začto ljudi gladujut?
Zatomu že vladari nalagajut na njih težke danky
i sjedajut jih zrno.
Zatom ljudi gladujut.

Začto ljudami težko upravjati?
Zatomu že vladari prěmnogo vměšivajut se v jih život.
Zatom ljudami težko upravjati.

Začto ljudi tak legko odnoset se k smrti?
Zatomu že vladari hčut za sebe prěmnogo dobrogo života.
Zatom ljudi legko odnoset se k smrti.

Imajuči malo srědstv za života, člověk znaje,
že jest lěpše ne cěniti život prěmnogo silno.

76

Ljudi rodžajut se mekkymi i poddavajučimi se;
Kogda mrtvi sut, oni tugi i tvrdi.
Rastliny rodžajut se něžnymi i gybkymi;
Kogda mrtvi sut, oni lomlivi i suhi.

Zatomu, kto jest tvrdy i nefleksibilny,
jest učenik smrti.

Kto jest mekky i ustupny,
jest učenik života.

Zatomu armija bez fleksibilnosti nikogda ne izigraje bitvy.
Drěvo, ktoro ne možno skriviti, legko slomiti.

Tvrdo i tugo bude slomjeno.
Mekko i poddavajuče se bude prěvladyvati.

77

Sposob dějanja Tao na vsesvět
jest podoben nategnutju luka.
Vrh je sgnuty do dolu,
dol je sgnuty do gory.
Ono opravjaje izbytok i nedostatok,
da by byl idealny balans.
Ono bere tam, kde jest mnogo
i davaje tudy, kde jest nedostatočno.

Ljudi postupajut inače.
Oni berut tam, kde jest nedostatočno
i davajut tym, kto imaje s izbytkom.
To ne jest suglasno s Tao.

Kto može prědložiti svoj izbytok světu?
Jedino te, ktori imajut Tao.

Zatom Prěmudry děje bez samoljubnosti,
dosegaje bez pripisyvanja sobě zaslug.
Ne hoče pokazyvati svojej čestnosti.

78

Ne jestvuje ničto mekše i poddatlivěje, než voda.
Jednakože, ničto lěpše ne odolěvaje tvrdo i negybko, než voda.

Mekko odolěvaje tvrdo.
Lagodno odolěvaje negybko.
Vse znajut, že to jest pravda,
ale malo kto može prětvoriti to v dělo.

Zatom Prěmudry prěbyvaje
spokojnym posrěd smuty.
Zlo ne može vojdti v jego srdce.

Toj, kto bere na sebe poniženja vsego naroda,
jest dostojny upravjati jim.
Toj, kto bere na sebe neščestja naroda,
jest dostojny byti vladarem vsego.

Pravda nerědko izgledaje paradoksalno.

79

Neuspěh jest možnost.
Ako li obvinjaješ inokogo,
ne bude konca obvinjenju.

Zatom Prěmudry
izpolnjaje svoje obvezky
i popravjaje svoje pogrěšky.
On dělaje, čto jemu jest trěba dělati
i ne očekyvaje ničto od drugyh.

80

Ako li država upravjaje se mudro,
jejni žitelji budut zadovoljeni.
Oni budut nasladžati se ručnym trudom
i ne budut izmysljati instrumentov za skračenja času truda.
Ibo oni drago cěnet svoje domy,
za njih ne jest zajmlivo putovati.
Može byti imajut lodky i povozy,
ale nikudy ne hčut vezti se.
Može byti imajut mnogo oružja,
ale nikto ne strěljaje.

Nehaj vratet se k vuzelnym vrvkam,
že by vesti zapisy.
Nehaj těšet se vkusom dobroj jedy.
Nehaj bude mir v jih domah.
Nehaj bude razkoš v jih prostyh oblačenjah.
Nehaj jim bude prijati rabotati v svojem susědstvu.

I hot susědska država bude vidima iz okna
i bude slyšimo kukarěkanje jih kurov i laj psov.
Ljudi budut žiti, starěti i umirati,
nikogda ne izježdžajuči gostiti k susědam.

81

Pravdive slova ne sut krasive,
krasive slova ne sut pravdive.
Dobri ljudi ne sporet,
Te, ktori sporet ne sut dobri.
Znajuči ljudi ne sut učeni,
učeni ljudi ne sut znajuči.

Mudry nikogda ničto ne gromadi i ne imaje imutka.
Čim veče on dělaje za ostalyh, tym veče on imaje.
Čim veče on davaje okolnym, tym veče on dostavaje.

Tao nebes jest ostro,
ale ne dělaje škody.
Tao mudrca jest pomočno za drugyh,
ale ne prěvažaje nad njimi.

Ja Jesm Osnoval Svoje Dělo na Ničem

2025-03-20T14:48:40.766Z

Maks Štirner, izobraženy Fridrihom Engelsom

Prěklad vvoda knigy Maksa Štirnera "Jedinstveny i Jego Vlastničstvo" iz anglijsoko prěklada Wolfi Ladnstreichera.

I čto toliko ne povinno byti mojim dělom! Prěd vsem, dělo dobra, potom dělo Božje, dělo ljudstva, pravdy, svobody, člověčnosti, spravědlivosti; dalje, dělo mojego naroda, mojego kneza, mojej otčiny; nakonec navet dělo mojego razuma i tyceči drugyh děl. Toliko moje sobstvenovlasne stvary nikogda ne povinne byti mojim dělom. “Proč gnati egoista, ktory mysli jedino o sobě!”

Davajte pogledajemo, kako oni postupajut so svojim dělom, te, zaradi ktoryh my povinni truditi se, žrtvovati soboju i byti polnymi entuziazma.

Vy jeste sposobni podrobno povědati o Bogu, ibo vy jeste izučali “glubiny božestvenosti” na proteženju tysečij lět i jeste zaglednuli v jej srdce, tako čto vy, věrojetno, smožete povědati nam o tom, kako samy Bog postupaje s “dělom Božjim”, ktoromu nas prizyvajut služiti. Vy takože ne skryvajete dějanij Božjih. Tako i v čem jest jego dělo? Dělaje li on čudžo dělo, dělo pravdy ili ljubovi, svojim sobstvenovlastnym, kako on očekyvaje od nas?

Vy běsite se od takogo nedorazumenja, i vy informujete nas, že dělo Boga i jest dělo pravdy i ljubvi, ale to nemožlivo nazvati čudžim za nego, ibo sam Bog jest pravda i ljubov. Vy běsite se od prědpoloženja, že Bog može spodobiti se nam, bednym črvjakam, izdavajuči čudžo dělo za svoje sobstvennovlastno. “Povinen li Bog dbati nad dělom pravdy, ako li on sam ne jest pravda?” On dbaje jedino nad svojim dělom, ale ibo on jest vse vo vsem, to znači vsecto jest jego dělo! Ale my, my ne jesmo vse vo vsem i naše dělo jest malo i prězrěno, i tomu jesmo povinni “služiti vysšemu dělu”. – Tutčas je jasno, ze Bog dbaje jedino o svojem, zajmaje se jedino soboju, mysli jedino o sebe I prigledaje jedino za soboju. Běda tomu, čto jemu ne je ugodno. On ne služi ničemu vysšemu I zadovaljaje jedino sebe. Jego dělo jest dělo čisto egoistično.

I kak dělo obstajaje s ljudstvom, čije dělo jesmo povinni izdělati svojim? Moze byti, jego dělo jest dělo drugogo? I moze byti ljudsvto služi vysšemu dělu? Ne, ljudstvo vidi toliko sebe, hoče zajmati se jedino soboju, ljudstvo samo jest svoje sobstvenovlastno dělo. Aby ono razvivalo se, ono dozvoljaje ljudam boriti se na jego službě, a kogda oni dosegnut togo, čto je potrěbno ljudstvu, ono v znak blagodarnosti izkydaje jih v lajnu jamu historije. Ne javjaje se li dělo ljudstva čisto egoističnym dělom?

Mně sovsim ne je potrěbno dokazyvati, že vsečto, ktoro nam probuje navezati svoje dělo, dbaje jedino o sobě, a ne o nas, toliko o svojem blagostanju, ne o našem. Sami pogledajte na vse ostalo. Hočut li pravda, svododa, člověčnost, spravedlivost nečto ino něž aby vy byste myslili o njih entuziastično i služili jim?

Oni vse izključiteljno dobro živut, kogda jih usrdno čtet. Pogledajte na naciju, ktoru obranjajut oddani patrioti. Patrioti pogynajut v krvavyh bitvah ili v borbe s gladom i nudžoju; čto ob tutom govori nacija? S gnojem tutyh trupov nacija stavaje “сvětučeju nacijeju¨. Oddelni individi sut pogynuli za “veliko dělo nacije”, a nacija posylaje jim v slěd slova blagodarnosti – i dobyvaje od togo korist. Ja by nazval to vysokokoristny egoizm.

Pogledajte na Sultana, ktory tak ljubovno dbaje o “svojih”. Ne jest li on sama bezkorist v čistom vidu, ne žrtvuje li on sobuju časinu za časinoju zaradi svojih? Da, samorazumno, zaradi ¨svojih¨. Probujte hot by jedin raz pokazati sebe ne kak jegovogo, ale kako sebe samogo; za to, že vy izbězite jego egoizma, budete odpraviti se v jego temnicu. Sultan je osnoval svoje dělo jedino na sobě; on je za sebe vse vo vsem i je jedinstvenny, i on ne trpi nikogo kto osměljaje se ne byti jego vlastnostju.

I vy ne budete nauciti se na tutyh blěskivyh priměrah, že egoist uspěvaje lěpje vsego? Ja, so svojego boka, uču se u njih i vměsto bezkoristnoj služby tutym velikym egoistam, ja preferoval byh sam byti egoistom.

Bog i člověčstvo sut osnovali svoje dělo na ničem, na ničem pomimo samyh sobě. Ja takože osnovyvaju svoje dělo na sobě. Tutoj Ja, ktory, kako i Bog, jesm ničto od vsih inyh, tutoj Ja, ktory jesm za mene vse, tutoj Ja, ktory jesm Jedinstveny.

Ako li Bog, ako li člověčstvo, kako vy utvrdžajete, imaje v sobě dost sodržanja, aby byti vsem za samyh sebe, togda mně už točno jego ne bude nedostavati i mně i bude potrěbno žaliti se o svojej “pustotě”. Ja jesm ničto v smyslu pustoty, ale ja jesm tvorčje ničto, ničto, iz ktorogo ja sam tvorju vse kak tvorec.

Nehaj izgyne togda každo dělo, ktoro je ne cělkom moje. Vy myslite, že, prinajmenje, dělo dobra je povinno byti mojim dělom? I ktoro jest dobro i ktoro jest zlo? Ja jesm svoje sobstvenovlasno dělo, ne jesm dobry i ne jesm zly. Ni jedno iz njih ne imaje za mene nikakogo smyslu.

Božsko - je dělo Boga, člověčsko dělo - dělo ljudstva. Moje dělo ne je ni božsko, ni člověčsko. Moe dělo ne je dělo dobra, pravdy, spravědlivosti, svobody, i t.d. Ono je jedino moje dělo i ne je generalno dělo, ibo ono je unikalno, kako i Ja jesm Jedinstveny.

Za mene, ne jestvuje ničego vyše mene!

Cvrčki i muhi protivostojet jedni drugym v tihoj evolucijnoj bitvě

2025-03-16T16:10:01.937Z

Nove skryte pesnji pomagajut cvrčkam izběgati parazitičnyh muh. Ale muhi vračajut udar.

Tihookeansky poljevoj cvrček natolkaje se licem k licu s parazitičnoju muhoju na Havajah. Cvrčki sut smekčili svoje cvrkanje, kogda muhi sut počeli na njih napadati. Tutčas muhi podhvatajut jih skrytnu melodiju.

Prěklad članka od Jake Buehler za ScienceNews.org

Samci havajskyh cvrčkov ne mogut dolgo skryvati se od jih žužajučih strašil.

Ledva za několiko lět parazitični muhi, ubivajuče cvrčkov, sut razvili sluh, ktory je stal vyše čutlivym k novym, skrytnym ljubovnym pěsnjam jih žrtv, izvěščajut studiovatelji 20 fevruara v věstniku Current Biology.

Nočna muha Ormia ochracea nese svoje jajca na cvrčkov, iz ktoryh izlegaje se larva/ličinka, ktora v koncu sjedaje svojego gospodara. Tute muhi rodom iz kontinentalnoj Sěvernoj Ameriky, byli privezene na Havaji bliz 1989 roka i sut počeli loviti tihookeanskyh poljevyh cvrčkov(Teleogryllus oceanicus), podslušivajuče jih cvrkanje aby najdti svojih žrtv.

Video pojavjenja larvy iz cvrčka

Skoro poslě togo, kako sut privezli muh, forma kril někojih samcov tihookenaskyh poljevyh cvrčkov brzo je razvila se, dodavša insektam neobyčny predučy/murčačy ili brenčačy zvuk. To je dozvolilo samcam “pěvati” za samic, ne bezpokoječe muh. Ale studiovatelji sut zapytali sebe, budut li muhi protivodějati.

“Bude li odpor od muhi ili to zapravdu bude sitemoju, v ktoroj cvrčki razvijut někaky privatny metod komunikacije, ktory podslušivajuča muha nikogda ne smože najdti?” govori Robin Tingitella, evolucijny i postupanječesky ekolog iz Universitetu Denvera.

V laboratoriji, Tingitella i jego kolegi sut sravnili muh O. ochracea iz Havajev i iz Floridy. Komanda je izměrila, kako sluhove nevrony muh sut reagovali na specifične zvukove čestoty, i kako muhi sut reagovali na različne pesnji cvrčkov.

Havajske muhi byli vyše čutlive do čestot bliz 5 i 10 kilohertz, dvum čestotam, ktore dominujut v obyčnyh i murčačyh/predečyh pesnjah cvrčkov, něž jih floridski kolegi. Havajski muhi takože byli vyše sklonne dvigati se v odpověd na murčanje/predenje cvrčkov.

Na Havajah, komanda je vabila muh v pasti/lovušky, koristajuča zapisy pěsnej cvrčkov. Priblizno 20 procentov muh bylo izlovjeno s koristanjem murčačyh/predečyh ili brenčačyh pěsnej, to prědpokladaje, že nedavno izpuščene pesnji cvrčkov - daže ne deseti lět davnosti - už mogut razpoznavati se mnogymi muhami.|

Video lovjenja muh na zapis pesnji cvrčka

Suglasno Tingitellě, dobyte rezultaty ukazyvajut na adaptaciju i koadaptaciju, ktora može prěrasti v evolucijnu igru v kotki-myši medžu cvrčkom i muhoju.

Dodatne dane o sluhu muh mogut stati odpravnoju točkoju za razumenjem togo, kako mogut reagovati cvrčki, govori soavtor studiovanja Norman Li, nevroetolog iz koledža Svetogo Olafa v Nortfildu, štat Minnesota. Na osnově togo studiovatelji smogut sprognozovati, kako, najvyše věrojetno, bude razvivati se gonka inovacij medžu cvrčkami i muhami.

Historične zapisy razkazyvajut o tom, kako ljudi sut prěžili Maly Lednikovy Period.

2025-03-13T12:50:09.190Z

500-lětne zapisy dokumentujut poplavy, glad i smrti v Transiljvaniji XVI stolětja.

Studiovateli sut koristali teksty podobne takym, aby srazumeti, kako to bylo žiti v času Malogo Lednikovogo Perioda v Transiljvaniji, jednom iz regionov Rumuniji.

Gaceu el al. 2024

9 denj tretjego měsěca, prěklad članka Alex Viveros za ScienceNews.org

“Dragoj dnevnik, dnes bylo velmi mrazno…” Ako li někto by napisal to v jih žurnalu dnes, to izgledalo by kako dost neškodlivy redok, može byti nikto nikogda by jego i ne pročital. Ale čto ako li, črěz 500 lět studiovateli izkoristali by tutoj zapis ob pogodě/vrěmeni aby odpovědati na klimatične zagadky?

Studiovateli, obračajuči se k prošlomu imenno tako sut i postupili, pročesyvajuči črěz dnevniky i druge stare dokumenty aby rekonstruovati klimat Transiljvaniji XVI stolětja, česti modernoj Rumuniji. To, čto oni sut odkryli, daje prědstavu o tom, kako period pohladženja, imenujemy Malym Lednikovym Periodom, je mogl povlivati na ljudov v regionu. Ob tutom soobčaje komanda studiovatelev v Frontiers in Climate.

Prědšedši studiovanja pylka, osadkov i drugyh materialov sut koristali se za rekonstrukciju minulyh izměn klimata. Ale “jesmo htěli susrědotočiti se na tom, kako ljudi sut odčuvali klimat” - govori Tudor Kasiora, klimatolog iz Oradejeskogo Universiteta v Rumuniji.

Maly Lednikovy Period byl klimatičnym dejanjem, trajavšem několiko stolětij i privedšim k hladnym temperaturam od XIV do srědiny XIX stolětja. Několiko studiovanij sut odslědili poslědstva togo javjenja v Zapadnoj Evropě, ale studiovateli sut soočili se s težkostjami pri sboru informaciji ob tutom dejanju v Iztočnoj Evropě.

Vslěd togo, širota zapisov, ktore sut vedli se ljudmi, živšimi v Transiljvaniji v XVI stolětju je podala možlivost za studiovanje. Kasiora i jego kolegi sut pročesali dnevniky, hroniky i druge zapisy s 1500-h lět, iskavši podkazky ob městnom klimatu.

Dokumenty byli napisane od ruky na različnyh jezykah, vklučajuči madjarsky, turečsky i latinsky. Iskanje po ključnym slovam kakoby “žarka pogoda/vrěme” ne bylo dobrym variantom, zato komanda je odkryla za sebe, že ljudi često sut pisali ob pogodě/vrěmeni na raznu maněru. Napriklad, zapiska, opisyvajuča posledstva silnyh doždev v času vojennoj obsady grada, je glasila: “Velika rěka je protěkala črěz grad, ktora je razlivala se každy denj i ne dozvoljala projdti daže v tečenju několikyh časin”. Studiovateljam bylo potrěbno čitati cěly dokumenty, ako li v njih je sodrživali se rědke spominanja ob pogodě/vrěmeni.

Dokumenty izobražajut izgled Transiljvaniji XVI stolětja, ktora byla izznačena žarom i silnoju sušeju v prvoj polovině stolětja, vslěd ktorym je prišel period povyšenoj kolikosti osadkov. Studiovateli takože sut odkryli jarke pismene svědočstva, ktore pokazyvajut, kako klimat je mogl povlivati na ljudov, pričinjajuči take neščestja kako glad, saranču i hvoroby.

Triumf Smrti. priblizno 1562 rok. Piter Bruegel Starši.

Jedin iz dokumentov opisyvaje glad lětom 1534 roka, porodženy silnoju sušeju. Ljudi sut “utračali jih razum od glada”, napajali se travami, koroju drěves i mrtvečinoju. Skeletovane trupy sut opisyvali se imajučimi ostatky trav v jih ustah.

Teplo vrěme, observovano za vse stolětje, je dopustilo komandě prědpoložiti, že Maly Lednikovy Period v regionu je mogl nastupiti pozdněje v sravnjenju s Zapadnoju Evropoju

Pomimo zabezpečenja lěpšego razumenja togo, kako Maly Lednikovy Period mogl by povlivati na ljudov v prošlom, studiovanja, podobne studiovanjam Kasiory, mogut prědskazati, kako ekstremalny javjenja mogut povlivati na ljudij, natolkših se na izměny klimata v budučnosti.

“Prědstavite sobě, čto bude ako li podobne dějanja stanut se v klimatu, ltory už v srědnjem na dva stupnja Celjsija teplěje” - govori Ulrih Feljše, klimatolog iz Universitetu Graca v Avstriji, ktory ne je učestvoval v studiovanju. “Tuty studiovanja prošlogo klimata osoblivo važne za razumenjem izměnlivosti klimata i ekstremalnyh javjenjev, aby lěpše razumeti, čto može slučiti se v budučnosti.”

Očarovateljny Svět Ruskyh Basnjij: Sedm Disnejevskyh Personažev v Ruskoj Umětnosti (s glagolom byti)

2025-02-24T03:51:50.493Z

Viktor Vasnecov, Speča carevna, 1926, Tretijakova Galerija, Moskva, Rosija.

Vse my jesmo glědali Disnejevske animirovane filmy v dětstvu i mnogi ljudi gledajut jih snova až dorastlymi. Jednako, originalne scenariji sut javili se v ranne historične periody, kogda basnji sut jestvovali toliko v ustnom ili pisemnom razkazu. Vot čemu umětniki sut počeli stvorjati vizualne obrazy dobro znanyh personažev iz basnjij. Najměnno, ruski umětniki sut počeli nahoditi inspiraciju v narodnyh legendah i mitah toliko v srědině 19-go stolětja. Tvorčestvo Viktora Vasnecova (1848-1926) i Mihajila Vrubelja (1856-1910) javjaje se najvyše jarkym priměrom očarovateljnyh ruskyh basennyh obrazov.

Speča Krasavica

Speča Krasavica je jedna iz najvyše znanyh basnjij. Originalna historija je javila se v Srědnjnevěčnoj Evropě i razkazyvaje ob mladoj princesě, prokletoj zasnuti v jej 16-ty denj rodženja. Poet Vasilij Žukovskij je opublikoval russku verziju tutoj basnji pod imenem “Speča Carevna” v 1832 roku. To byl prěklad Šarlja Perro “Le Belle au Bois Dormant” i bratov Grimm “Dornröschen”, ale adaptovany k russkym tradicijam i kulturě.

Viktor Vasnecov, Speča carevna, 1926, Tretijakova Galerija, Moskva, Rosija.

Russky umětnik Viktor Vasnecov byl inspirovany Spečej Carevnoj Žukovskogo. Vy vidite prěkrasnu carevnu na ložu, oblěčenu v bogato izšitu zlatu suknju. Jej dogle temne kosy iz vlasov svisajut do dolu, kako i jej ruky. Okolo nej sut mnogo ljudov, ktori takože zasnuli. Takože podle loža carevny nahodet se speči medvěd i lisica. Na pozadje lěs i kusty is roz okružajut stary carsky palac. Tristo lět sut minuli očekyvajuče heroja, ktory by probudil Speču Carevnu.

Osoblivosti Ruskoj Basnji

Mimohodom, jestvuje ješče jedna verizija basnji ob spečej carevně, je napisana Aleksandrom Puškinym, Basnj ob Mrtvoj Carevně i Sedmi Bogatyrah, ktora bliže k Grimmovskoj Belosnežkě. Vy možete pomysliti, či sut ukradli russki poety scenarije od jih evropejskyh kolegov? Odpověd bude: i da i ne.

Lěto 1831 roka Žukovskij i Puškin sut provedli v Carskom Sele bliz Sankt-Peterburgu. Tam oni sut vstupili v neobyčny spor: kto lěpje napiše basnju v russkom stilju.

Tako, poety sut pisali basnji na osnově evropejskyh i sut dodavali něktore detalje iz russkogo folklora. Napriměr, russka Belosněžka byla zaručena ješče do početka basnji. Takože vměsto sedmi gnomov byli dvenadsat bogatyrev, v domu u ktroryh je skryvala se carevna od revnivoj mačehy. Poznavše ob prisutstvu v jih domu krasnoj i mladoj děvicy, bogatyri sut prědložili carevně stati ženoju jednogo iz njih. Jednako že, carevna je odmetnula jih jerbo za jej věrnosti narěčenomu i vměsto togo je stala “sestroju” bogatyrov. Medžuvrěmenno carevič Jělisej (narěčeny carevny) je iskal jej po vsemu světu, prosivši Solnce, Větr i Měsec ukazati jemu put k jego prelěpoj devicě. Ostatok basnji je ostal se bez kakyh-libo izměnjenij.

Carevna-Žaba

Disnejevsky animirovany film “The Princess and the Frog” (2009) prěnosi nas v Novy Orlean, SŠA. Amerikansky muzikalny film zabavjaje gledačev energičnymi tancami i džazovoju muzikoju. Takože i rysovanok Viktora Vasnecova Carevna-Žaba! Umětnik je izobrazil scenu bala v carskom palacu. Carevna je izobražena tancujučeju srěd pridvornyh muzikantov s šalju v rukě. Jej bezhybne dviženja izgledajut živymi i iskrenymi. Ale davajte tutčas kratko vozpomnimo historiju Carevny-Žaby.

Viktor Vasnecov, Carevna-Žaba, 1900-e, Muzej Vikotra Vasnecova, Moskva, Rosija.

Car hoče oženiti trěh svojih synov, tomu on stvorjaje izpyt, da by pomogti jim najdti nevěst. Car govori každomu careviču pustiti strělu, i suglasno pravilam cara, každy carevič najde svoju nevěstu tam, kuda pade strěla. Žaba podbere strělu mladšego syna.

Carevič ženi se na žabě s odvračenjem i žalostju. Tymčasno car hoče prověriti sposobnosti svojih snah kuhati i tkati koverce. Udiviteljno, ale rabota žaby namnogo lěpje, něž drugyh žen, i car je zanepokojeny ličnoju strěčeju s najmladšeju ženoju. K udivjenju Ivana, krasiva, vesela i umna Vasilisa Prěmudra vhodi v palac. Okazyvaje se, žaba zapravdu je začarovana carevna, iznudžena tri roka provesti v žabskoj koži. Ivan tajno vračaje se vjih dom i sžegaje žabju kožu na ognju. Ako li byl by carevič trpělivym, Carevna-Žaba byla by osvobodžena, ale vměsto togo on jej utračaje. Potom on odpravjaje se na iskanje, da by osvoboditi jej od prokletja.

Aladdin iz Russkoj Basnji

Slědujuči Disnejevsky personaž, alter-ego ktorogo strěčaje se na platnu Viktora Vasnecova je Aladdin. Jednako v russkoj basnji glavnym herojem javjaje se Ivan-carevič, ktorogo starši brati obhodet stranoju i mnějut glupcom. Jednakože, jego hrabro i dobro srdce pomagaje jemu sprijateliti se s sutstvami iz magičnogo světa. Napriklad, Ivan pomagaje mogučej vědmě Babě-Jagě, ktora dari jemu koverec-samolet i pokazyvaje, kde najdti magičnu Žar-pticu, ktora je zatvorjena v klětkě.

Viktor Vasnecov, Koverec-samolet, 1880, Državny Umětničesky Muzej, Nižny Novgorod, Rosija.

Četyrideset lět poslě svojej originalnoj rysovanky, inspirovany tutoju historijeju, Vasnecov je narysoval/namaljeval vtoru verziju koverca-samoleta. V tutoj raz Ivan leti na kovercu-samoletu so svojeju milovanoju Jělenoju Prělěpoju. Napominaje scenu iz disnejevskogo Aladdina (1993), ne pravda li je?

Viktor Vasnecov, Koverec-samolet, 1926, Muzej Viktora Vasnecova, Moskva, Rosija.

Milovani letet proč od nesgod k ščestnoj budučnosti. Jih okružajut rozove i fioletove oblaky, pridavajuče platnu romantično odčuvanje.

Rusalky v Russkyh Basnjah

Jestvuje velika kolikost basnjij ob rusalkah i mitovyh morskyh sutstvah. Najvyše popularna byla napisana danskym pisateljem Gansom Hristianom Andersenom. Disnej je vizualizoval historiju ob mladoj rusalkě, ktora je ostavila svoje podvodno carstrvo zaradi ljubvi.

Udiviteljno, ale russka narodna basnj govori ob historiji mladogo muzikanta Sadko, ktory je ostavil suhu zemju, aby zabaviti Morskogo Cara. Zadovoljeny jego talantom Morskoj Car proponuje Sadko izbrati nevěstu. Maljevatel Ilja Repin je izobrazil scenu izbora nevěsty. Egzotični krasavicy v maskaradnyh kostjumah prohodet mimo Sadko, ale on gledaje na Črnavku (brunetku), ktora stoji v straně. Repin je udělil vnimanje/pozornost detaljam i světlu: ryby, plavajuči srěd děvic, rakovinky/školapky, morski zvězdy i bubliny/měhure pogružajut/vvrgajut nas v podvodno carstvo. Mekko osvětljenje morskoj glubiny osvěčaje figury nevěst.

Ilja Repin, Sadko, 1876, Rosijsky Državny Muzej, Sankt-Peterburg, Rosija.

Ukrajinski Rusalki

Zajmlivo, že v russkoj mitologiji rusalky obyčno imajut ne rybove hvosty/opašky/repy, a medžuprstne membrany. V sučnosti, rusalky - to sut utonuvši děvice, skončivši žitje samoubijstvom vslěd neščestnoj ljubvi. Na platnu “Rusalki” maljevatela Ivana Kramskogo vidimo skupinu ukrajinskyh rusalok. Ivan Kramskoj je črpal inspiraciju v pověsti Nikolaja Gogolja “Majska noč, ili Utoplenica”. Nikolaj Gogolj byl popularnym ukrajinskym pisatelem, znanym po jego romanam, sut osnovanym na ukrajinskoj mitologiji. Aby srazumeti koncepciju rysovanky, pročitajte slědujuču citatu iz “Majskoj noči”:

“V tonkoj srěbrnoj mglě sut migali/treperili/blikovali legki, kako by stěnje, děvicy v belyh, kako poljana pokryta konvalijami, košuljah”

— Nikolaj Gogolj “Majska Noč, ili Utoplenica”, 1831.

Ivan Kramskoj, Rusalky, 1871, Tretijakova Galerija, Moskva, Rosija.

Maljevatel je izobrazil scenu rusalok, izhodečih na zemju. Suglasno tradiciji, rusalky mogut vrati se do našego světu toliko na Rusalnoj sedmici. V tutoj čas oni posěčajut doma, kde sut žili prěd smrtju. Rodiny děvic, ktori, věrojetno, stali rusalkami, ostavjajut oděži i jedivo, da by ugostiti/počastiti svojih rusalok. Drugi ukrašajut doma trstinoju, da by zaščititi sebe od nezvanyh gostev. Mimohodom, tuta tradicija ješče je živa!

Kaka je razlika medžu slovjanskymi rusalkami i zapadnymi sirenami? Nu, slovjanski rusalki ne različajut se od obyčnyh žen ni krasotoju, ni vokalnym talantom. Lica rusalok na obrazah kažut se jednakovymi, zato že toliko lunno světlo odražaje jih krasotu.

Carevna-Labed

Nežna, čista i tajenstvena, Carevna-Labed je stala navyše udiviteljnym personažem russkyh basnjij. Petr Čajkovsky je napisal muziku k znamenitomu baletu “Labedje Jezero”, ktory myslet majstrovskym dělom muzikalnoj i baletnoj umětnosti.

Carevnu-Labed možlivo strěsti v Basnjě ob сaru Saltanu je napisanoj poetom Aleksandrom Puškinym. Pozdněje, maljevatel Mihajil Vrubel je inspiroval se svojeju ženoju, ktora je izpolnila rolju Lebeda v jednoimennoj operě.

Mihajil Vrubel, Carevna-Labed, 1900, Tretjakova Galerija, Moskva, Rosija.

Na tutom obrazu videte istinnu krasavicu: blědno lice s velikymi nebeskymi očami, je obramleno tonkymi temnymi brvami, izražajučimi tugu. Skladky na jej obclačenju imajut jednakovu strukturu i kolor s jej ogromnymi bělosněžnymi krilami. Nemožlivo skazati, kde je prěhod od per do obšivki jej kralevskogo plašča. Tajenstvena i tresuča se figura Carevny-Labeda, uhodeča proč i proščajuča se s gledačami, napominaje Umirajučego Labeda Čajkovskogo.

Sněguročka

V 2013, animirovany film Frozen (Hladno srdce v iztočnoslovjaskyh ozvučanjah, Kralevstvo leda v zapadnoslovjanskyh ozvučanjah i Sněžno kralevstvo v južnoslovjanskyh ozvučanjah) je zavojeval srcda ljudov po vsemu světu, osoblivo pesnj Let it Go. Udiviteljno, ale v russkyh basnjah takože jestvuje Sněžna Děvica. Ona je jedinstvena doč Mraza i Vesny. Ona žive so svojim otcom v lěsu, ale mečtaje ob zitije srěd ljudov.

Viktor Vasnecov, Sněguročka, 1899, Tretjakova Galerija, Moskva, Rosija.

Viktor Vasnecov je izobrazil moment jej běgstva iz domu otca. Ona hoče poznati ogonj ljubvi, ktory može sgubiti jej leděnu dušu i po tutoj pričine ona kolěbaje se/vagaje se. Jednakože, Sněguročka prinudžaje sebe poznati ljubov i opaljaje se od jej ognja.

Mulan iz Russkoj Basnji

Obrazy žen-vojitelnic sut razprostranjeny vo mnogyh kulturah, i slovjanska ne jest izključenje. V iztočnoslovjanskyh basnjah, ženu-vojevicu imenujut “polenica” ili “bogatyrša”. Najvyše znamenita je Vasilisa Mikulišna.

Sergej Solomko, Vasilisa Mikulišna, 1911.

Ona byla ženoju bojarina Stavra Godinoviča iz Černigova. Někogda na balu v palacu kneza Vladimira v Kyjevu, Stavr hvastaje se svojeju krasivoju i silnoju ženoju Vasilisoju. Revnivy Vladimir zatvorjaje Stavra i prikazyvaje Vasilisě prijehati do Kyjeva. Věrni drugi prědupredžajut mladu polenicu ob opasnosti, zato že ona izmysljaje plan spasenja muža. Vasilisa, oblačena v mužsku iztočnu suknju, izdavaje sebe za tatarskogo posla.

Jednako plemenica kneza Vladimira, Zabava Putjatična razom je srazumela, že ona jest maskovana žena. Vladimir probuje prověriti tutogo gosta, aby uznati či to je muž ili žena. Vasilisa obmanyvaje je i prosi ženiti se na Zababě Putjatičně. Na svatebnom piru tatarsky posol žaluje se, že "muzikanty sut nedobri" i prikazyvaje Stavru prisjedniti se k proslavjenju. Potom posol ubědžaje Vladimira oddati jemu Stavra i, nakonec, pokazyvaje vsim svoju pravdivu sučnost. Vasilisa Mikulišna je porazila vragov svojeju hytrostju i siloju. Ščestlivi suprugi vračajut se v Černigov i živut dolgo i ščestlivo.

Očarovateljny Svět Ruskyh Basnjij: Sedm Disnejevskyh Personažev v Ruskoj Umětnosti (glagol byti jestvuje opcionalno)

2025-02-23T16:17:57.908Z

Viktor Vasnecov, Speča carevna, 1926, Tretijakova Galerija, Moskva, Rosija.

Vse my jesmo glědali Disnejevske animirovane filmy v dětstvu i mnogi ljudi gledajut jih snova až dorastlymi. Jednako, originalne scenariji javili se v ranne historične periody, kogda basnji jestvovali toliko v ustnom ili pisemnom razkazu. Vot čemu umětniki počeli stvorjati vizualne obrazy dobro znanyh personažev iz basnjij. Najměnno, ruski umětniki počeli nahoditi inspiraciju v narodnyh legendah i mitah toliko v srědině 19-go stolětja. Tvorčestvo Viktora Vasnecova (1848-1926) i Mihajila Vrubelja (1856-1910) javjaje se najvyše jarkym priměrom očarovateljnyh ruskyh basennyh obrazov.

Speča Krasavica

Speča Krasavica je jedna iz najvyše znanyh basnjij. Originalna historija javila se v Srědnjnevěčnoj Evropě i razkazyvaje ob mladoj princesě, prokletoj zasnuti v jej 16-ty denj rodženja. Poet Vasilij Žukovskij opublikoval russku verziju tutoj basnji pod imenem “Speča Carevna” v 1832 roku. To byl prěklad Šarlja Perro “Le Belle au Bois Dormant” i bratov Grimm “Dornröschen”, ale adaptovany k russkym tradicijam i kulturě.

Viktor Vasnecov, Speča carevna, 1926, Tretijakova Galerija, Moskva, Rosija.

Russky umětnik Viktor Vasnecov byl inspirovany Spečej Carevnoj Žukovskogo. Vy vidite prěkrasnu carevnu na ložu, oblěčenu v bogato izšitu zlatu suknju. Jej dogle temne kosy iz vlasov svisajut do dolu, kako i jej ruky. Okolo nej sut mnogo ljudov, ktori takože zasnuli. Takože podle loža carevny nahodet se speči medvěd i lisica. Na pozadje lěs i kusty is roz okružajut stary carsky palac. Tristo lět minulo očekyvajuče heroja, ktory by probudil Speču Carevnu.

Osoblivosti Ruskoj Basnji

Lěto 1831 roka Žukovskij i Puškin sut provedli v Carskom Sele bliz Sankt-Peterburgu. Tam oni sut vstupili v neobyčny spor: kto lěpje napiše basnju v russkom stilju.

Tako, poety pisali basnji na osnově evropejskyh i dodavali něktore detalje iz russkogo folklora. Napriměr, russka Belosněžka byla zaručena ješče do početka basnji. Takože vměsto sedmi gnomov byli dvenadsat bogatyrev, v domu u ktroryh skryvala se carevna od revnivoj mačehy. Poznavše ob prisutstvu v jih domu krasnoj i mladoj děvicy, bogatyri prědložili carevně stati ženoju jednogo iz njih. Jednako že, carevna odmetnula jih jerbo za jej věrnosti narěčenomu i vměsto togo stala “sestroju” bogatyrov. Medžuvrěmenno carevič Jělisej (narěčeny carevny) iskal jej po vsemu světu, prosivši Solnce, Větr i Měsec ukazati jemu put k jego prelěpoj devicě. Ostatok basnji ostal se bez kakyh-libo izměnjenij.

Carevna-Žaba

Disnejevsky animirovany film “The Princess and the Frog” (2009) prěnosi nas v Novy Orlean, SŠA. Amerikansky muzikalny film zabavjaje gledačev energičnymi tancami i džazovoju muzikoju. Takože i rysovanok Viktora Vasnecova Carevna-Žaba! Umětnik izobrazil scenu bala v carskom palacu. Carevna izobražena tancujučeju srěd pridvornyh muzikantov s šalju v rukě. Jej bezhybne dviženja izgledajut živymi i iskrenymi. Ale davajte tutčas kratko vozpomnimo historiju Carevny-Žaby.

Viktor Vasnecov, Carevna-Žaba, 1900-e, Muzej Vikotra Vasnecova, Moskva, Rosija.

Aladdin iz Russkoj Basnji

Viktor Vasnecov, Koverec-samolet, 1880, Državny Umětničesky Muzej, Nižny Novgorod, Rosija.

Četyrideset lět poslě svojej originalnoj rysovanky, inspirovany tutoju historijeju, Vasnecov narysoval/namaljeval vtoru verziju koverca-samoleta. V tutoj raz Ivan leti na kovercu-samoletu so svojeju milovanoju Jělenoju Prělěpoju. Napominaje scenu iz disnejevskogo Aladdina (1993), ne pravda li je?

Viktor Vasnecov, Koverec-samolet, 1926, Muzej Viktora Vasnecova, Moskva, Rosija.

Milovani letet proč od nesgod k ščestnoj budučnosti. Jih okružajut rozove i fioletove oblaky, pridavajuče platnu romantično odčuvanje.

Rusalky v Russkyh Basnjah

Jestvuje velika kolikost basnjij ob rusalkah i mitovyh morskyh sutstvah. Najvyše popularna byla napisana danskym pisateljem Gansom Hristianom Andersenom. Disnej vizualizoval historiju ob mladoj rusalkě, ktora ostavila svoje podvodno carstrvo zaradi ljubvi.

Udiviteljno, ale russka narodna basnj govori ob historiji mladogo muzikanta Sadko, ktory ostavil suhu zemju, aby zabaviti Morskogo Cara. Zadovoljeny jego talantom Morskoj Car proponuje Sadko izbrati nevěstu. Maljevatel Ilja Repin izobrazil scenu izbora nevěsty. Egzotični krasavicy v maskaradnyh kostjumah prohodet mimo Sadko, ale on gledaje na Črnavku (brunetku), ktora stoji v straně. Repin udělil vnimanje/pozornost detaljam i světlu: ryby, plavajuči srěd děvic, rakovinky/školapky, morski zvězdy i bubliny/měhure pogružajut/vvrgajut nas v podvodno carstvo. Mekko osvětljenje morskoj glubiny osvěčaje figury nevěst.

Ilja Repin, Sadko, 1876, Rosijsky Državny Muzej, Sankt-Peterburg, Rosija.

Ukrajinske Rusalky

Zajmlivo, že v russkoj mitologiji rusalky obyčno imajut ne rybove hvosty/opašky/repy, a medžuprstne membrany. V sučnosti, rusalky - to sut utonuvši děvice, skončivši žitje samoubijstvom vslěd neščestnoj ljubvi. Na platnu “Rusalki” maljevatela Ivana Kramskogo vidimo skupinu ukrajinskyh rusalok. Ivan Kramskoj črpal inspiraciju v pověsti Nikolaja Gogolja “Majska noč, ili Utoplenica”. Nikolaj Gogolj byl popularnym ukrajinskym pisatelem, znanym po jego romanam, osnovanym na ukrajinskoj mitologiji. Aby srazumeti koncepciju rysovanky, pročitajte slědujuču citatu iz “Majskoj noči”:

“V tonkoj srěbrnoj mglě migali/treperili/blikovali legki, kako by stěnje, děvicy v belyh, kako poljana pokryta konvalijami, košuljah”

— Nikolaj Gogolj “Majska Noč, ili Utoplenica”, 1831.

Ivan Kramskoj, Rusalky, 1871, Tretijakova Galerija, Moskva, Rosija.

Maljevatel izobrazil scenu rusalok, izhodečih na zemju. Suglasno tradiciji, rusalky mogut vrati se do našego světu toliko na Rusalnoj sedmici. V tutoj čas oni posěčajut doma, kde žili prěd smrtju. Rodiny děvic, ktori, věrojetno, stali rusalkami, ostavjajut oděži i jedivo, da by ugostiti/počastiti svojih rusalok. Drugi ukrašajut doma trstinoju, da by zaščititi sebe od nezvanyh gostev. Mimohodom, tuta tradicija ješče je živa!

Kaka razlika medžu slovjanskymi rusalkami i zapadnymi sirenami? Nu, slovjanski rusalki ne različajut se od obyčnyh žen ni krasotoju, ni vokalnym talantom. Lica rusalok na obrazah kažut se jednakovymi, zato že toliko lunno světlo odražaje jih krasotu.

Carevna-Labed

Nežna, čista i tajenstvena, Carevna-Labed stala navyše udiviteljnym personažem russkyh basnjij. Petr Čajkovsky napisal muziku k znamenitomu baletu “Labedje Jezero”, ktory myslet majstrovskym dělom muzikalnoj i baletnoj umětnosti.

Carevnu-Labed možlivo strěsti v Basnjě ob сaru Saltanu napisanoj poetom Aleksandrom Puškinym. Pozdněje, maljevatel Mihajil Vrubel inspiroval se svojeju ženoju, ktora je izpolnila rolju Lebeda v jednoimennoj operě.

Mihajil Vrubel, Carevna-Labed, 1900, Tretjakova Galerija, Moskva, Rosija.

Na tutom obrazu videte istinnu krasavicu: blědno lice s velikymi nebeskymi očami, obramleno tonkymi temnymi brvami, izražajučimi tugu. Skladky na jej obclačenju imajut jednakovu strukturu i kolor s jej ogromnymi bělosněžnymi krilami. Nemožlivo skazati, kde je prěhod od per do obšivki jej kralevskogo plašča. Tajenstvena i tresuča se figura Carevny-Labeda, uhodeča proč i proščajuča se s gledačami, napominaje Umirajučego Labeda Čajkovskogo.

Sněguročka

V 2013, animirovany film Frozen (Hladno srdce v iztočnoslovjaskyh ozvučanjah, Kralevstvo leda v zapadnoslovjanskyh ozvučanjah i Sněžno kralevstvo v južnoslovjanskyh ozvučanjah) zavojeval srcda ljudov po vsemu světu, osoblivo pesnj Let it Go. Udiviteljno, ale v russkyh basnjah takože jestvuje Sněžna Děvica. Ona je jedinstvena doč Mraza i Vesny. Ona žive so svojim otcom v lěsu, ale mečtaje ob zitije srěd ljudov.

Viktor Vasnecov, Sněguročka, 1899, Tretjakova Galerija, Moskva, Rosija.

Viktor Vasnecov izobrazil moment jej běgstva iz domu otca. Ona hoče poznati ogonj ljubvi, ktory može sgubiti jej leděnu dušu i po tutoj pričine ona kolěbaje se/vagaje se. Jednakože, Sněguročka prinudžaje sebe poznati ljubov i opaljaje se od jej ognja.

Mulan iz Russkoj Basnji

Obrazy žen-vojitelnic razprostranjeny vo mnogyh kulturah, i slovjanska ne jest izključenje. V iztočnoslovjanskyh basnjah, ženu-vojevicu imenujut “polenica” ili “bogatyrša”. Najvyše znamenita je Vasilisa Mikulišna.

Sergej Solomko, Vasilisa Mikulišna, 1911.

Jednako plemenica kneza Vladimira, Zabava Putjatična razom je srazumela, že ona jest maskovana žena. Vladimir probuje prověriti tutogo gosta, aby uznati či to je muž ili žena. Vasilisa obmanyvaje je i prosi ženiti se na Zababě Putjatičně. Na svatebnom piru tatarsky posol žaluje se, že "muzikanty sut nedobri" i prikazyvaje Stavru prisjedniti se k proslavjenju. Potom posol ubědžaje Vladimira oddati jemu Stavra i, nakonec, pokazyvaje vsim svoju pravdivu sučnost. Vasilisa Mikulišna je porazila vragov svojeju hytrostju i siloju. Ščestlivi suprugi vračajut se v Černigov i živut dolgo i ščestlivo.

Romantične sviděnja Jaceka Malčevskogo so smrtju

2025-02-14T10:46:23.147Z

Prěklad članka Magdy Mihalskoj za DailyArt Magazine

Jacek Malčevski, Smrt, 1902, Narodny Muzej v Varšavě, Poljska.

Jacek Malčevski - jedin iz najglavnějših poljskyh maljevatelev-simbolistov. Malčevski jest svezany s dviženjem «Mlada Poljska», modernistskom periodu v poljskoj kulturě poslě vyše něž stolětja razdělov Poljsky. Tomu poljsko mučeničestvo, romantične ideji nezavistnosti, městnogo folklora i smrti byli povratnymi motivami v tvorčestvu Malčevskogo. Dnes, my prědstavjajemo vam sbirku najvyše proslavjenyh obrazov smrti Jaceka Malčevskogo.

Smrt v Črvenom

Jacek Malčevski, Tanatos, 1899, Narodny Muzej v Varšavě, Poljska.

V lěta fin-de-siecle, smrt byla popularnoju temoju besěd, knig i rysovanok. Evropejci bojali se novogo stolětja - oni ne znali, čto ono prinese, a něktori čekali konca světa. Malčevski, kako istinny simbolist, ne smogl sdělati inače, něž izbrati tu temu kako glavnu za ciklom svojih tvorjenjev. Jednako on je odšel od tradicijnogo obraza srmti i vměsto togo obratil se k grečskoj mitologiji, kde smrt, Tanatos, byl božskym bratom sna, Hypnoza.

Erotična Smrt

Jacek Malčevski, Tanatos II, 1899, Muzej Umětničestva v Lodžě, Poljska.

Jednako Malčevski rěšil izobraziti Tanatos kako ženu, kako često je byvalo v simbolizmu (žena kako femme fatale, žena kako čestnost). Pogledajte na nju, goly črky jej těla vitjevato paralelne črkam kril. Torba, ktoru ona nosi na pojase/taliji napravjaje naš pogled k jej vulvě. V rukah ona drži kosu, svoj věčny simbol.

Smrt kako Početok

Jacek Malčevski, Tanatos I, 1898, Narodny Muzej v Poznanju, Poljska.

Izobražajuči smrt kako plodovitu ženu, Malčevski prěobratil tipičnu rětoriku: suglasno s nim, smrt ne je toliko konec, ale takože početok novogo žitja. Poměstivši jej v tutu snoobraznu obsrědinu, Malčevski hotěl akcentovati těsnu svez medžu srmtju i snom, Tanatosom i Hypnozom. Javjaje se li naše žitje toliko snom, a smrt nam prinosi probudženje?

Religiozna Srmt

Jacek Malčevski, Smrt, 1902, Narodny Muzej v Varšavě, Poljska.

To nadějno poslanje jednoznačno nese v sebe někaky religiozny podtekst. Gledajte na tutogo starca: on, kaže se, gotovy umrěti, jego glava je povrnuta k smrti, a jego šija je napružena. Jego ruky stisknute v molitvě, jego prsta petljajut s medaljonom Děvicy Mariji, ktory mnogi poljski katoliki noset i dnes. Smrt izgledaje bez malogo kako grečska bogynja. Jednako težko srazumeti jej izraženje lica: či jej žalj tutogo starca? Či ona prosto susrědotočena na svojej rabotě?

Smrt i Ja

Jacek Malčevski, Samoportret s Tanatosom, 1902, Narodny Muzej v Varšavě, Poljska.

Jeste viděli li vy vyše sladky usměh smrti? Tut ona je ženstvena, v korzetu i igrajuča s cvětami v vlasah. Malčevski že je velmi seriozny, jego pogled kydaje izzov gledaču. Dvě figury sut odděljene jedna od drugoj, kako by každa iz njih prinaleži k raznomu světu. Malčevski kako by govori: ne jest čas odhoditi za mene. I to je pravda - on umre vyše něž 25 lět poslě, v 1929 roku.

Grady stavajut teplěje? Togda vot vam krysy

2025-02-09T03:33:15.471Z

Grady s vyše vysokoju temperaturoju i menšoj kolikostju zelenyh prostranstv takože imajut večšu kolikost krys

Krysy ljubet teplo vrěme. Po měre povyšenja temperatury v gradah, ljudi žalet se na večšu kolikost krys, kako izstavjaje novo studiovanje.
Jamie Betts

Ako li vaš grad dělaje se vyše krysinym, izměna klimatu može byti tomu vinoju. V hodu analizy 16 gradov po vsemu světu, v ktoryh observovali največšy rast temperatury za poslědne lěta, takože bylo vyše žalob na krys, kako raportujut studiovatelji v Science Advances. Povyšena urbanizacija takože imaje svez s kolikostju krys. Rezultaty prědpokladajut, že večše temperatury mogut otegčiti zadrživanje krys i bolěznjej, ktore oni raznoset.

Krysy mogut ne toliko prinuditi vas skakati i kričati: oni takože mogut gryzti provoda i kablje v avtomobilah i jedati urodžaj i sad. Jih lajno i moči zanečiščajut jedu, v ktoru oni pronikajut, i oni mogut raznositi take bolěznji i hvoroby kako leptospiroza i myšyny tif. Jih podvigy učinjajut škodu priblizno na $27 miliardov každy rok v Sjedinjenyh Štatah, a po vsemu světu trati se $500 milionov v rok na proigryšnu borbu s pušistymi hordami.

Džonatan Ričardson, urbanističny ekolog iz Universiteta Ričmonda v Virdžiniji govori, že mnogi iz jego koleg prědviděli, že populacija krys bude rasti s izměnoju klimata. Ale nikto ne imal danyh, da by dokazati svoju prognozu.

Prědhodne studovanja pokazali, že kogda žaloby na krys rastut, profesionalni krysolovi lovet vyše krys, čto ukazyvaje na rast populaciji. Zatom Ričardson i jego kolegi sobrali zapisy žalob na krys i raporty ob prověrkah na škodnikov iz 13 gradov S.Š. a takože iz Toronto, Tokio i Amsterdamu. Potom oni razsmotrili ukazatele žalob na krys v srědnjem za poslědne 12 lět v každom gradu i sravnili jih s uravnjami urbanizaciji (koliko bylo zelenyh prostranstv), socioekonomičnym statusom, gustotoju človečeskoj populjaciji i srědnjimi temperaturami za tutoj period času.

Za tutoj period času, ktory oni studovali, priblizno 70 procentov gradov stali vyše krysinymi, pri tom San Francisko, Torono, Nju Jork, Amsterdam i Vašington pokazali največši rast kolikosti krys. Najsilnějšim faktorom, svezanym s rastom krys byl rast temperatury za tutoj period času. Vtorym prediktorom problemov s krysami byl rast urbanizaciji. V gradah s smenšajučimi se zelenymi prostorami observovali večšu tempu rasta kolikosti krys.

Ričardson govori, že ne po sezonu teple zimy, porodžene izměnoju klimata, věrojetno davajut krysam dodatny čas na odkrytom vozduhu: “Dodatna sedmica ili dve na iskanje jediva poněkogda je vse, čto trěba krysě da by razmnožiti se ješče jedin raz”. I ačekoli krysam trěba naturalna obsrědina obyvanja, neveliky park ili drevo na hodniku/trotuaru vpolně sgodet se.

Koda ljudi i krysy dělet prostranstvo, jestvuje realny risk hvorob i bolěznjij, govori Niam Kuin, konsultant po vzajemodějstvu ljudij i živoj prirody v odděljenji Agronomije i Prirodnyh Resursov Universiteta Kaliforniji v Irvajne, ktora ne byla svezana s tutum studiovanjem: “Naděju se, že togo ne bude, ale v něktory moment može slučiti se idelana burja, kodga budemo imati veliku kolikost ljudij, veliku kolikost krys i nedostatok instrumentov, da by s nimi sovladnuti”. Leptospiroza, napriměr, može byti smrteljna za ljudov i nevakcinovanyh i domašnjih zvěrev.

Potepljenje klimatu takože znači, že budemo imati menje možnostij za kontolem kolikosti populjacije, govori Bobbi Korrigan, rodentolog i konsultant po krysam v tutom novom studiovanju. Prědtym my imali sezon gryzunov, govori on, specialisty po borbě so škodnikami znali, že trěba gotoviti se k prihodu krys v poměščenja/uměščenja s nastupom zimy i koristati vyše nizko plodženje, da by kontrolovati jih uravenj narodženja, ale tutčasno oni mogut ploditi se krugly rok.