@nurshaat

Чат GPT-ді қолданыстан шығару оқушыларды білімге талпындыра ма?

2025-07-09T17:58:28.784Z

Осыдан бірнеше ай бұрын Мәжіліс депутаты Дәулет Мұқаев жасанды интеллект туралы заңды талқылады. Талқылау барысында оқушылар арасында Чат GPT-ді қолдануды шектеу керегін айтты. Жасанды интеллект оқушылардың білімге, еңбекке деген талпынысын азайтып жатқандығы көпшілікті алаңдатуда. Чат GPT-дің қолданылу аясын шектеу білімге құштарлығы төмен оқушыларды ізденуге талпындыра ала ма?
Қазіргі таңда көптеген оқушылар тапсырмаларды орындау үшін чат GPT-ді қолданады.Чат GPT-барша тапсырмаларды орындаудағы ең басты маңызды көмекші құралға айналды. Оқушылар тапсырмаларды ізденіп, өз еңбегімен орындамайды. Мұғалімдерді осы жағдай қатты уайымдатуда. Билік өкілдері де бұл мәселеге бей-жай қарамай, шешудің амалын іздеп жатыр. Дегенмен, Чат GPT тек қана уақытты үнемдеуші, көмек беруші. Оның пайдасын да айтпай кетуге болмайды. Қазіргі жастардың көбісінің оқуға деген құштарлығы төмен, сондықтан жасанды интеллекті барлық жағдайда пайдаланады. Олар білімнің маңыздылығын ұғынбайды, болашақтарына кері әсері тиіп жатқанын аңғармайды да. Чат GPT-дің қолданысын шектеп, оқушыларды еңбектеніп білім қуып кетеді деу қателік. Жасанды интеллектсіз-ақ сабаққа көмектесетін қосымшалар бар. Қосымшалар арқылы да тапсырмаларды орындай алады. Білімнің маңыздылығын түсінбеген болса-Чат GPT қолданылмаса да, оқушылардың еңбекке құштар бола қоймасы анық. Жасанды интеллектіні шектеу-оқушыларға айтарлықтай өзгеріс алып келмейді. Қалыпты өмірлерін сүре береді.
Чат GPT-дұрыс қолдана білгенге пайдалы құрал. Адамзаттың ең асылы-оның ақылы. Ақылымен ойланып, әр нәрсенің шешімін табу үлкен жетістік. Жасанды интеллектіні қажетті жағдайда ғана қолданып, одан идея алып, тапсырмасын түсініп тексеру үшін пайдалану- оқушыларға жаңа талпыныс пен құштарлық береді. Жасанды интеллектіні шектеу-барлық жағдайдың шешімі емес!

Әбзелбек Нұршат Сапиқызы

Қызды дұрыс тәрбиелеп жүрміз бе?

2025-07-08T18:57:02.795Z

Қазақ халқы тәрбие мен ар-намысты биік тұтқан дана халық. Балаға жас кезінен тәрбиенің түп-тамырынан тағылым беріп, тұлға болып қалыптасуына жол салған. Қызды 40 үйден, ерді 50 үйден тыйып, жамандықтардан, теріс қылықтардан сақтауға тырысқан. Уақыт өте келе заман ілгері басты. Ұлтымыздың өмір сүру дағдысы жаңа бір белеске өрледі. Қазіргі XXI ғасырда қызды 40 үйден тыю оны жамандықтардан қорғай ма, әлде еркіндігін шектеп, психологиясына теріс әсер ете ме?

Қазіргі қоғамда қыз баласына деген шектеулер тым арта түсті. Қоғамның ілгері басуы ой-санамызға басқаша түсініктерді қалыптастырды. Оқып, білім алып, дамитын заманда сана-сезімдері төмен адамдар қыз баласына шектеулері мен жауапкершіліктерін үйіп-төгіп жүр. Олардың еркін өмір сүрулеріне қиындық туғызатын тыйымдармен өмірлеріне зиян тигізуде. Мәселен: жарыса сөйлеуге; ұрыс-керіске; шектен тыс сыланып жасануға; нәпсіқұмарлыққа тыйым салады. Бір жағынан, бұл қыздарды қорғау секілді көрінгенмен, қазіргі заманның ұстанымдарына жат нәрсе. Қыз болғансоң қылығы мен еркелігі қатар жүреді. Қыз отбасына қылығын көрсетіп еркелей алмаса, қыздарға көп шектеу қоя беретін болсақ, ол қыз үйінде өзін жат санамай ма? Сәнденіп, әрленбесе, жарқыраған әдемілікке құмар болмаса, әйелдік болмысы жоғалмай ма? Әлдебіреу намысына тиер сөз айтып, қыз қорғану үшін қарсы сөйлемесе немесе қорғайтын қорғаушысы болмаса ұрысқа түсіп арын таптатпағаны айып па? Сыны мен міні дайын тұратын қыз тағдырында, өз құқығын, әйел құқығын қорғап жарыса сөйлеуі жөн емес пе? Әйел өзінің ар-намысына кір келтірмеу үшін осыншама қадамдарға бармаса, қыз тағдыр жолында үлкен соққы алады.

Қыз-болашақ ана. Ана-бала тәрбиесіндегі маңызды тұлға. Дені сау, психологиясы сау ана-мықты тұлғаларды тәрбиелеп шығарады. Неге бір сәт ойланып көрмеске, қазіргі замандағы қыздар “40 үйден тыйым” әдебіне бағынғылары келмейді? Мүмкін, намысы мен арын сақтап, қорған болатын ер-азаматтарымыз өз міндеттерін дұрыс атқармай жүрген болар. Қыздан көп нәрсені талап етіп, жауапкершіліксіз азаматтар қыздарымызды талап пен сынның астында қалдырып, қорғаудың орнына қорлап жүрген болар.

Қыздың ар-ұятты, тәрбиелі болуы 40 үйден тыйып, қоғамның салып берген тар қапасына қамап қойғанымен шешіле салмайды. Қыздың қалауы мен еркіндігі, болмысы, саналы тәрбиесі, білім деңгейі міне осылар - қызды қорғап, қорлатпайтын берік қамалы. Қоғамда ер адамдар өз міндетін дұрыс атқарып, өздерін түзесе-барлығы қалпына түсіп реттеледі әрі сол арқылы нәзік жандылардың ер-адамдарға деген сый-құрметі күшейеді. Бар жауапкершілікті қызға артып ешқандай жетістікке жете алмаймыз. Қыздардың психологиясына қысым көрсету арқылы қоғамда өзін таппаған, өз “менін” білдіруге қорқатын қыздарды тәрбиелеп шығарамыз. Қыз еркін өссе - бақытты болады, бақытты әйелден бақытты қоғам құрылады.

Қарапайым сұрақтар арқылы өзіңізді танығыңыз келе ме?

2025-05-13T09:49:08.456Z

Қоғамда өзін таппаған, не қалайтынын түсіне бермейтін жандар көп. Олар өмір сүріп жүр, бірақ алға қойған нақты мақсаты да, болашақта болғысы келетін өз "Мен" бейнесі де жоқ. Абайша айтқанда, «білсем, көрсем, ұғынсам» дейтін құштарлықтан ада. Адамның жан әлемінде тағдырға деген махаббат пен құштарлық болмаса, ол өзін таба алмай аласұрады, күйзеліске түсіп, өміріне налиды. Мұндай күй көбіне адам өзін толық танымаған кезде пайда болады. Осындай күрделі сәтте «Эннеограмма» әдісі көмектесе алады.

Ресейлік ғалым Георгий Гурджиев пен Чилилік психолог Клаудио Наранхо адамның мінез-құлқы мен ішкі ниеттерін бақылау арқылы «Эннеограмма» әдісін ұсынған. Бұл – қарапайым тест сұрақтары арқылы адамның саналы деңгейдегі 9 ішкі ниеті мен өмірлік мақсатын анықтайды. Эннеограмма адамды 9 негізгі түрге бөледі. Әрқайсысының өз ерекшелігі, құндылығы, ойлау және әрекет ету әдісі бар. Тест нәтижесінде сіз қай типке жататыныңызды анықталады. Тестте мынадай сұрақтар қойылады:
1) Сіз басқалармен жақсы қарым-қатынас орнату үшін пікіріңізді жиі басасыз ба?
2)Көп нәрсені ішіңізде сақтап, жалғыз болғанды ұнатасыз ба?
3)Басқалар сізді әлсіз деп ойламауы үшін, сезіміңізді көрсетпеуге тырысасыз ба?
Осы секілді сезімдеріңіз бен ойларыңыздың аражігін ажыратасыз. Ойланып жауап беруге итермелейтін сұрақтар арқылы өз түріңізді анықтап, стресстік жағдайда, позитивті жағдайда қандай тұлғаға айналатыныңызды біле аласыз.

Эннеограмма типтері:

1.Жетілгіш – тәртіпті, ішкі қағидалары қатал, дұрыс болуға ұмтылады, жауапты.

2.Көмекші – адамдарға көмектескенді жақсы көреді, басқалардың өзін мойындағанын қалайды, қамқор, ақкөңіл.

3.Жетістікке ұмтылушы – мақсатшыл, табанды, еңбекқор.

4.Жеке тұлға – эмоцияға терең бойлайды, сезімтал, тұйық.

5.Зерттеуші – білімге құштар, интеллектуал, сыни ойлайды, оңашалықты ұнатады.

6.Сақтанғыш – күмәншіл, қауіпсіздікке мән береді, сенімділік іздейді.

7.Әуесқой – еркіндікті жақсы көреді, жаңа әсерлер мен көңіл көтеруді ұнатады.

8.Басқарушы – батыл, билікке ұмтылады, шешім қабылдауға бейім.

9.Бітімгер – сабырлы, тыныштық пен үйлесімділікті қалайды.

Әр түр ішкі күй өзгерістері арқылы бір түрде қалып қоймайды, басқа түрлерге ауысып отырады. Мәселен, 7-ші түр стресстік жағдайда 1-ші түрге, кейде 5-ші түрге ауысады, өзімен көршілес орналасқан 8- ші түрдің қасиеттерін де өзіне тартады. Солай сіздің жан әлеміңіздегі барша ерекшеліктерді ашып береді. Осы саланың мамандары сізді тесттен өткізген соң, ақылы кеңес береді. Нәтижесінде өзіңіз туралы көп ақпараттарға қанық боласыз.

Аталған 9 түр – адамның шынайы болмысын тануға бағытталған. Сіз өзіңіздің артықшылықтарыңыз бен әлсіз тұстарыңызды, қорқыныштарыңыз бен мотивацияларыңызды анықтай отырып, жеке дамуыңызға серпін бересіз. Өзіңізбен үйлесімді байланыс орнатып, өміріңізде кездесетін қиындықтарға жол тауып, шынайы "Меніңізді" қалыптастыра аласыз. Өзіңізді тануға ұмтылу - өзіңізді табуға жасалынатын алғашқы қадам.

Әбзелбек Нұршат Сапиқызы