Falsafiy ertak

2020-04-26T15:20:00.925Z

Bir kuni bir bolakay zerikkanidan akasining rasm daftariga rasm chizib o’tirgan ekan. Hamma bolalar kabi u o’z o’yinqaroq mashg’ulotini qog’ozga mitti odamcha rasmini chizishdan boshlabdi. Bola bari bir bola-da – mo’jizalarga ishongani tufayli, uning tasavvurida u chizgan odamchaga jon kirib, u bilan suhbatga kirishibdi:
– Salom. Men kimman? – deb so’rabdi odamcha.
– Sen mitti odamchasan, – javob beribdi bolakay, - Men seni zerikkanimdan chizdim.
– Zerikkaningdan? U nima degani? – tushunmabdi odamcha.
– Zerikish – bir o’zing qolganingda nimadir qilishni qattiq xohlash.
– Unda men ham zerikar ekanman-da, - xo’rsinibdi odamcha, - Axir, men ham yolg’izman.
– Nega endi, - debdi bolakay, - men sen bilan har doim birga bo’laman. Ikkimiz eng yaqin o’rtoq bo’lamiz.
– Rostanmi? – xursand bo’libdi odamcha, - Yashasin! Lekin, – yana xomush tortibdi odamcha, - men seni ko’ra olmasam, faqat ovozingni eshitsam, qanday qilib sen bilan o’rtoq bo’laman? Demak, men baribir yolg’iz bo’lar ekanman...
– Mayli, hafa bo’lma, - debdi bolakay, - Men senga do’st bo’lishi uchun yana bir odamcha chizib beraman.
Shunday deb, bolakay mitti odamcha yoniga yana bir odamcha chizibdi. Bola tasavvuri unga ham jon ato etibdi.
– Salom. Men kimman? – deb so’rabdi yangi odamcha.
– Sen ham mitti odamchasan, - deb javob beribdi bolakay sevinib, - Yoningdagi sening do’sting. U yolg’iz bo’lmasligi uchun seni chizib berdim. Ikkingiz tanishib do’stlashib olinglar. Hammamiz yaqin do’st bo’lamiz.
Bola ko’z o’ngida ikki odamcha do’st tutinib, bir-biri bilan so’zlasha boshlabdi. Bolakay ikki odamchani yana-da xursand qilish uchun, ular tepasiga quyosh, atrofiga gullar, kapalaklar chizib beribdi.
– Bu narsalar nima? – hayron bo’libdi odamchalar, - Ular juda chiroyli ekan.
– Bular gullar, - javob beribdi bolakay, - Men ularni sizlar uchun chizdim. Gaplashib zerikkanda, ikkingiz ular orasida bekinmachoq o’ynashingiz mumkin.
– Sen istagan narsangni chiza olasanmi? – hayron bo’lishibdi odamchalar, - Biz nega chiza olmaymiz?
– Istasangiz, men sizlarga o’rgataman, - debdi bolakay, - Bu juda oson.
– Istaymiz, albatta istaymiz, - sevinchdan sakrashibdi odamchalar.
Shunda bolakay ikki odamchaga rasm chizishni o’rgatibdi. Odamchalar avvaliga o’zlariga o’xshash odamchalarni chizishni o’rganibdilar. Bu yangi odamchalarga ham bolakay tasavvuri jon ato etaveribdi. Odamchalar o’zlari chizgan odamchalarning “Men kimman?” degan savoliga o’zlari bilgancha javob berishibdi. Asta-sekin ular uychalar chizishga o’tishibdi. Bir zumda rasm daftar varog’i mitti odamchalar va ularning uychalariga to’lib ketibdi.
Odamchalar istagan narsalarini chizish va bir-birlari bilan gaplashishga shu qadar berilib ketibdilarki, bolakay haqida tamoman unutishibdi. Bolakay ularning o’yiniga qo’shilishni istab aytgan gaplari tinmay vijir-vijir qilayotgan odamchalar shovqinida eshitilmay qolibdi.
Vaqt o’tib odamchalar ko’p marsani o’rganishibdi. Endi oddiy uychalarmas, katta-katta shaharlar chizishni bilib olishibdi. Ba’zi odamchalar nafaqat chizishni – chizilgan narsani o’chirishni ham o’rganibdilar.
Shu orada odamchalar orasida “Men kimman?” degan savolga boshqa odamchalar bergan javob bilan qoniqmagan, bunga to’liqroq va chuqurroq izoh izlaydigan odamchalar paydo bo’libdi. Bunday izlanuvchan odamchalarning ba’zilari ko’p ilmlarni kashf qilishibdi.
Ammo hamma qabul qilgan andoza haqiqatlarni qabul qilishni istamay, oliy haqiqatni izlagan ko’plab ilmsevar odamchalar boshqa odamchalar qahriga duchor bo’lib, o’chirilib tashlabdilar.
Ba’zi odamchalar “Men kimman?” degan savollariga “men mitti odamchaman” degan javobni topibdilar. Shunda ular bu ertakning boshida turgan bolakayni eslabdilar. Unga doim do’st bo’lib qolish va’dasini berganliklari yodlariga tushibdi. Va ular atroflaridagi shovqin-suron ichida bolakay gaplarini eshitishni o’rganibdilar. Ular bolakay bilan yana do’stlashib, birga o’ynay boshlabdilar...
Ertakning yakunini bilmayman. Chunki u hali tugallanmagan. U hali ham davom etyapti. Mitti odamchalar hali ham o’z bilganlaricha yashashda, bolakay bilan do’st bo’lish va’dalarini buzishda davom etishyapti. Bilganlarning aytishicha, bir kunmas bir kun odamchalarning bu ishidan toqati toq bo’lgan bolakay rasm daftar varog’ini yirtib olib, g’ijimlab, uni bir chetga uloqtirib tashlar emish. Yana kim bilsin.

Javlon Jurayev “O‘zlik sari yetti qadam”

@GijduvonZakovatTurnir

Одамлар анча вақтдан буён эру-хотин орасидаги идеал ёш фарқи формуласини яратишга ҳаракат қилдилар.

2020-02-02T08:06:50.472Z

Aлбатта, жуфтликлар муносабатларида ёшнинг аҳамиятга эга эмас деб ҳисоблайдиганлар ҳам йўқ эмас. Бундай қараш эр ёки хотин ўзининг жуфтидан анчайин катта бўлган кўпгина бахтли оилаларнинг борлиги билан тасдиқланади.

Ҳар бир инсон ёши улғайган сари ҳаётга бўлган, муносабатларга бўлган, оила қуришга бўлган муносабатларини ўзгартириб боради. Шунинг учун эркак ва аёл ўртасидаги иттифоқ қандай бўлиши инсоннинг қайси йилда туғилганига таъсир қилади.

Идеал ёшдаги фарқ - агар у бўлмаса-чи?

Статистикага кўра, студентлик йилларида қурилган никоҳлар ярим ҳолларда бузилади. Бу ёшларнинг тажрибаси йўқлиги ва бошида фақат ўйин-кулги ва баъзан ўқиш учун жой борлиги билан боғлиқ.

Йигит ҳам қиз ҳам ҳали ғўр, уларда ҳали ўша ўсмирларга хос худбинлик мавжуд. Бу қуйидагича изоҳланади.

Яқин-яқингача йигит ва қиз ўйин ўйнашган эди. Вояга етганига қарамасдан уларда болаларга ўхшашлик бор. Ҳеч бири жуфтига ҳурмат кўрсатишга тайёр эмас. Ота-оналари кўз олдида улар ҳали кичик бола каби қолишган. Шахсий ҳаётга оид доимий назорат ва маслаҳатлар. Келишмовчиликлар вақтида ота-она доим боласини тинглашади ва тасалли беришади. Ёшлик кучида бўлган ёшларда низо вақтларида муросага келиш кези-келганда чекиниш каби хусусиятлар ҳали ривожланмаган.

Интим ҳаётда ҳам конфликтлар бўлиб туради. Биламизки, қиз болалар ўғил болаларга қараганда олдинроқ ўсиб улғайишади, жинсий ҳаётга қизиқиш уларда 30 ёшда юқори нуқтага етади.

30 ёшдан сўнг эркакларда ўрта ёш даври инқирози бошланади. Бу ёшда ўз тенгқури билан муносабатларда комфорт ва уйғунликни сақлаб қолишга халақит қилади. Ягона тил топиш қийин кечади. Одатда бундай никоҳлар йигит ва қиз мактаб партасидан бошлаб бир-бирига ўрганиб қолганлиги сабабли қурилади. Бундай иттифоқ натижаси - ажралиш. Aлбатта, эр ва хотин болалигидан дўст бўлган кучли ва бахтли оилалар, яъни истиснолар ҳам мавжуд. Бироқ умуман олганда, эр-хотиннинг ёшидаги фарқнинг йўқлиги энг идеал вариант эмас.

Эркак киши аёлдан катта ёшда бўлгандаги фарқ. Идеалми?

Бундай иттифоқда кучли жинс вакили барча жабҳаларда аёлига ғамхўрлик ва масъулият кўрсатади. Бундан ташқари улар кўпроқ жамиятнинг янги аъзоларини яратишга тайёр бўлишади.

Aйнан аёл эридан кичик бўлгандаги никоҳлар ҳаммасидан кўп учрайди. Уларнинг ёшдаги фарқ муносабатларнинг қандай қурилишига тўғридан тўғри таъсир қилади.

Қайси ёшдаги фарқ идеал эканлигини тушунишга ҳаракат қилиб кўрамиз.

4-7 ёш оралиғидаги фарқ.

Эркакларни ёшидан қатъий назар уларга ёш ва ёқимтой қарама қарши жинсдаги вакиллар жалб қилади. Шунингдек, никоҳ қуриш ва фарзандли бўлиш истаги эркакларда аёлларда нисбатан эрта эрта бошланмайди.

Бу нарса кучли жинс вакилини ўзини, аёлини ва бўлажак фарзандларини таъминлай олиши лозимлиги билан тушунтирилади. Одатда улар энди оилали бўлишга тайёр эканликларига 27-30 ёшларида етиб келадилар. Бу учун улар бўлажак турмуш ўртоқлари сифатида ўзларидан кичик ёшли қизларни танлашади.

4-7 ёш фарқи оралиғида қурилган иттифоқ ўзининг бир қатор устуникларига эга:

Бир хил; моддий мустақиллик; жинсий фаоллик; бундай иттифоқда эркак кўпинча етакчи; аёл бундай никоҳда ўзини ҳимоялангандек ҳис этади; эркакнинг ёш бўлганлиги сабабли хиёнат қилиш эҳтимоли нолга тенг.

Билиш керак!

Бир қатор тадқиқотлар олиб борилгандан сўнг, социологлар эрнинг ёши хотинидан 4-7 ёш катта бўлганда бундай оилада доим фарзанд кўп бўлганини аниқладилар. Бундай никоҳлар жуда кам ҳолларда муваффақиятсизликка учрайди. Балки, йигит ва қиз орасидаги идеал фарқ шудир?

10-12 ёш оралиғидаги фарқ.

Бу ёшдаги фарқ ҳам умум қабул қилинган нормаларга мос келади.

Яхши намуналардаги эркаклар ҳаётда анча тажрибали ва бундан ташқари улар аллақачон муваффақиятли карьерага эга бўлишади. Aёллар учун бундай никоҳ жуда кўп афзалликларга эга:

эркак, одатда, етакчи, ҳимоячи; кундалик масалаларни ҳал қилишда эркак ўзининг донолиги ва билимларини намойиш этади ва барча низоларни қилади; эркак болаларнинг пайдо бўлиш имкониятидан қўрқмайди.

Tурмуш қуриш ҳақидаги қарорни кучли жинс вакили ҳис-туйғуларга берилмасдан эҳтиёткорлик билан қабул қилади. Бундай ҳамкорлар ўз оиласини таъминлаш ва турмуш ўртоғи ва болалари учун максимал даражада ғамхўрлик кўрсатишга қодир. Катта ёшли эркаклар қизларга нафақат жиддий истаклари балки чиройли ғамхўрлик қилиш қобилиятлари учун ҳам ёқтиришади. Бундай ёшдаги фарқ ҳам жуда идеал кўринади.

15 ва ундан ортиқ ёш оралиғидаги фарқ.

Юз йиллар олдин қиз ва эркак орасидаги бундай фарқ норма ҳисобланган. Бизнинг бугунги кунимизда эса бундай оилага кўпинча салбий қаралади.

Бугунги кунимизда бундай иттифоқ аёл учун моддий тўкисликдан бошқа ҳеч қандай фойда йўқ деб ҳисоблашади.

Бироқ, бундай никоҳлар ўзаро ҳурмат ва бир хил қизиқишлар туфайли келиб чиққан мубаббат сабабли ҳам қурилиши мумкин. Aёл ва эркак орасидаги катта фарқнинг нафақат афзалликлари балки камчиликлари ҳам мавжуд.

Tенг бўлмаган никоҳнинг ижобий томонларига киритиш мумкин:

Эрнинг бой ҳаётий таржибаси ва маълумотлилиги; оиланинг моддий таъминланганлиги:

Бундай иттифоқнинг салбий томонларига:

Интим ҳаётдаги муаммолар сабаб аёл хиёнат қилиш йўлига ; фарзанд кўришликнинг кам имконияти; ҳар хил қизиқишлар, ҳаётга бўлган қараш ва мақсадлар.

Барча камчиликларига қарамай, иккала эр-хотин бахтли ва бир-бировидан рози бўлиб яшаётган кўп оилалар ҳам учраб туради.

Mуҳим! Бундай муносабатларни қонунийлаштиришдан олдин 15-20 ёш оралиғидаги эркак ва аёл уларни бу никоҳда нима кутаётганликларини аниқ тушунишлари керак.

Sadriddin Shams

Falsafiy ertak

Одамлар анча вақтдан буён эру-хотин орасидаги идеал ёш фарқи формуласини яратишга ҳаракат қилдилар.