Гулбахор Олимовна

“Geliofizika, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2025 yil 27 may kuni “Tamaki – umr zavoli!” mavzusida ma’naviyat soati BAYONNOMASI

2025-05-27T09:24:30.555Z

Kun tartibi:

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedra professor-o’qituvchilari bilan “Tamaki – umr zavoli!” mavzusida ma’naviyat soati bo’ldib o’tdi.

“31 may – Butun jahonda chekishga qarshi kurash kuni”.

Inson tabiati yangilikka tashna. U xoh foydali, xoh zararli yangilik bo‘lsin, uni o‘z hayotida, albatta, qo‘llab ko‘rgisi keladi. Globallashuv shiddati ong-qalbimiz va hayotimizda shunday o‘zgarishlar sodir etmoqdaki, undagi foydali jihatlardan ko‘ra, zararlilari tez orada o‘z aks ta’sirini ko‘rsatmoqda.

Bugun har bir yoshu qari chekish – bu zararli odat ekanligi, salomatlikka salbiy ta’sir ko‘rsatishini biladi.

Insonning zamonaviy hayot tarzida chekish ko‘pgina surunkali kasalliklarni keltirib chiqaruvchi, ish qobiliyatini pasaytiruvchi, nogironlikni va o‘limning ko‘payishiga sabab bo‘luvchi xavfli omillarning asosiylaridan biri bo‘lib qolmoqda.

Kimlar chekuvchi hisoblanadilar?

Bir kun davomida bir donadan sigareta chekayotgan shaxslar chekuvchi hisoblanadilar.

Tamaki va uning tutuni tarkibida odam organizmiga zararli ta’sir etuvchi 400 dan ortiq har xil birikmalar bo‘lib, ulardan eng zaharlisi nikotin, is gazi va shularga o‘xshash ko‘pgina zararli moddalardir.

Nikotin – eng kuchli zaharlardan biri. O‘pka to‘qimasiga kirgan nikotin 7 sekund-dan keyin bosh miyaga yetib boradi.

Inson uchun nikotinning o‘lim dozasi 50-100 mg yoki 2-3 tomchi. Aynan shunday doza har kuni qonga 20-25 ta sigaret chekkandan keyin tushadi.

Bir kunda 1 quti sigaret chekish - bu 1 yilda 500 rentgen nurlanishni olgan bilan barobar.

Tamaki yurak – qon tomir, nafas olish, ovqat hazm qilish, asab, ichki sekresiya, jinsiy bezlar kabi a’zolariga zaharli ta’sir qilib miokard infarkti, xafaqon kasalligi, bronxlarning surunkali yallig‘lanishi, yara va saraton singari ko‘pgina xavfli kasalliklarga sabab bo‘ladi.

Tamaki naslga ham salbiy ta’sir qilib, farzandsizlikka, tug‘iladigan bolalarni zaif, nogiron, jismoniy nuqsonlar bilan tug‘ilishiga sabab bo‘ladi.

Tamaki tarkibidagi zaharli birikmalar ta’sirida organizmda modda almashinuvi buzilib, A, V1, V6, V12, S kabi vitaminlar yetishmovchiligi yuzaga keladi.

“Passiv chekish” nima?

5ta sigareta chekilgan yopiq xonada 8 soat davomida bo‘lgan shaxslar passiv chekuvchi hisoblanadi.

Passiv chekuvchilar, faol chekuvchilar kabi zararlanadilar.

Ota-onasi chekuvchi bolalar zararlanishi faol chekuvchilarning zararlanishiga nisbatan yuqoridir.

Chekish haqida uydirmalar

Birinchi uydirma: chekish asabni tinchlantiradi va stressda yordam beradi;

Ikkinchi uydirma: chekuvchilar sarvi qomat bo‘ladilar;

Uchinchi uydirma: sovuqda isitadi;

To‘rtinchi uydirma: “yengil” belgili sigaretalar oddiylariga ko‘ra u qadar zararli emas;

Bayonlashtirildi: J.Qodirov

“Geliofizika, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2025 yil 20 may kuni “Muzeylar – jonli tariximiz ko‘zgusi” mavzusida ma’naviyat soati

2025-05-20T09:20:38.227Z

Kun tartibi:

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedra professor-o’qituvchilari bilan “Muzeylar – jonli tariximiz ko‘zgusi” mavzusida ma’naviyat soati bo’ldib o’tdi.

Xalqaro muzeylar kuni ― har yili 18-may kuni nishonlanadigan bayramdir.

Xalqaro muzeylar kuni butun dunyo boʻylab, 1977-yilda Moskva va Leningradda ICOMning (International Council of Museums — Xalqaro muzeylar kengashi), 11-Bosh konferentsiyasi kengashi boʻlib oʻtgandan beri nishonlanadi[1].

1977-yilda muzey jamoatchiligi maxsus tadbir tashkil qilishni xohlashadi va shu asnoda Xalqaro muzeylar kuni tadbiq etilgan. Rezolyutsiya xuddi shu 1977-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Xalqaro Muzeylar Kengashining (ICOM) Bosh Assambleyasida qabul qilingan.

1992-yilda Xalqaro muzeylar kunini rasmiy ravishda tashkil etuvchi ICOM Kengashi maʼlum bir mavzuda tadbir oʻtkazishni taklif qilgan. Oʻshandan beri har yili Xalqaro muzeylar kuni turli mavzularga bagʻishlangan[2] va Xalqaro muzeylar kengashi har doim ushbu mavzu bilan bogʻliq tadbirlarni koʻrib chiqadi va ularni hamma uchun tushunishga oson shaklda taqdim qiladi.

Yildan yilga tadbir tobora ommalashib bormoqda. 2007-yilda, yaʼni oradan 30-yil oʻtib, Xalqaro muzeylar kunida 70 ta davlat qatnashgan. Oʻsha yil mavzusi „Jahon merosi uchun barchamiz javobgarmiz“ („Todos somos responsables del patrimonio mundial“) edi.

2015-yilda ushbu tadbirda dunyoning 145 davlatidan 35 mingdan ortiq muzeylar ishtirok etdi.

1977 yildan boshlab har yili 18 mayda dunyodagi 150 ga yaqin davlatda Xalqaro muzeylar kuni nishonlanadi. Bu haqda 1977 yilda Moskva va Leningrad shaharlarida o‘tkazilgan ICOM (International Council of Museums - Xalqaro muzeylar kengashi)ning XI konferensiyasida qaror qilingan edi.

Bayramning maqsadi zamonaviy muzeylarning salohiyati va tarixiy-madaniy merosini ko‘rsatish, keng auditoriya o‘rtasida ilmiy-ma’rifiy va ta’lim ishlarini olib borishdan iborat. An’anaga ko‘ra, bayramga yangi ko‘rgazmalar, ma’lum mavzuga bag‘ishlangan festivallar, «muzeyda tun» dasturi, ma’ruzalar, teatr tomoshalari, bepul ekskursiyalar, ilmiy o‘qishlar o‘tkaziladi.

Bayonlashtirildi: S.Ibragimov

Fizika-matematika va axborot texnologiyalari fakulteti “Geliofizika, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2025 yil 6 may kuni “Xotira va qadrlash – milliy qadriyat” mavzusida ma’naviyat soati BAYONNOMASI

2025-05-06T07:44:23.755Z

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedra professor-o’qituvchilari bilan “Globallashuv jarayonida yoshlar ma’naviyati” mavzusida ma’naviyat soati bo’ldib o’tdi.

Xotira – insonning insonligini anglatuvchi, uni o‘tmish bilan bog‘lab turuvchi buyuk qadriyat. U kechagi kun saboqlarini yodga solib, bugungi kunimizni, istiqbolimizni qadrlashga o‘rgatadi. Inson, millat va xalq tarixiy xotirasi bilan barhayot.

Har bir xalqning ma’naviy qadriyatlari bo‘ladi. Bugungi yorug‘ kunlarga yetib kelishimizga o‘z hissasini qo‘shgan, Vatan ozodligi, yurt mustaqilligi uchun jonini fido qilgan, chunonchi, Ikkinchi jahon urushida mardlik va jasorat namunalarini ko‘rsatgan vatandoshlarimiz xotirasiga hurmat-ehtirom ko‘rsatish, ayni chog‘da, o‘zlarining ibratli ishlari bilan el-yurt tinchligi, xalqimiz hayotining farovonligi yo‘lida hormay-tolmay mehnat qilayotgan, yosh avlod tarbiyasiga munosib hissa qo‘shayotgan nuroniy otaxon-onaxonlarni, ustoz-murabbiylarni qadrlash bizning ana shunday qadriyatlardan biri hisoblanadi.

Ajdodlarni xotirlash, ezgu ishlarini yodga olish, qolaversa, keksalik gashtini surayotgan faxriylarimizni ardoqlash, ularga g‘amxo‘rlik ko‘rsatish mustaqillik yillarida davlat siyosati darajasiga ko‘tarildi.

Aslida, har qanday urush bashariyat uchun ulkan fojia. Ikkinchi jahon urushi esa insoniyat tarixidagi eng katta, eng mash’um qirg‘in. Olti yil davom etgan bu urushda o‘sha paytda dunyodagi 73 ta davlatdan 62 tasi, Yer yuzi aholisining 80 foizi ishtirok etgan. Yevropa, Osiyo va Afrika qit’alaridagi 40 ta davlatni bevosita qamrab olgan qurolli to‘qnashuvlarga 110 million kishi safarbar qilingan, jami 70 million kishi halok bo‘lgan.

Ota-bobolarimiz Ikkinchi jahon urushida chinakam mardlik ko‘rsatib, fashizm ustidan qozonilgan g‘alabaga ulkan hissa qo‘shdilar. 120 mingdan ziyod o‘zbekistonlik askar va ofitserlar ko‘rsatgan jasorati uchun jangovar orden va medallar bilan mukofotlandi.

Urushning ilk kunlaridanoq O‘zbekiston ichki ishlar organlarining ko‘plab mard xodimlari ham o‘z ixtiyori bilan frontga otlandi. 1941-yilning o‘zida Toshkent o‘rta-maxsus militsiya maktabi tinglovchilarining 60 foizi, komandir-o‘qituvchilarining 30 foizi, Samarqand viloyati ichki ishlar organlaridan 1489 nafar, Toshkent temiryo‘l militsiyasi bo‘limining 204 nafar xodimi o‘zbek milliy diviziyasi, shuningdek, general Panfilov diviziyasi safida jangga kirdi. Ular o‘z hayotini xavf-xatarga qo‘yib, Ukraina, Belorussiya, Leningrad, Xarkov, Kursk yoyi, Shimoliy va G‘arbiy frontlarda fashistlarga qarshi janglarda yuksak qahramonlik va jasorat namunalarini ko‘rsatdilar.

Buxoro davlat universiteti Fizika-matematika va axborot texnologiyalari fakulteti

2025-04-29T09:17:52.034Z

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2025 yil 29aprel kuni“Najot ta’limda, Najot tarbiyada, Najot ilmda”mavzusida ma’naviyat soati

BAYONNOMASI

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedra professor-o’qituvchilari bilan “Najot ta’limda, Najot tarbiyada, Najot ilmda” mavzusida ma’naviyat soati bo’ldib o’tdi.

So‘nggi yillarda oliy ta’lim bilan qamrov darajasini oshirishga e’tibor qaratildi, oliy ta’lim muassasalarimizning xalqaro reytinglarda nufuzini oshirishga erishildi, nodavlat OTMlar soni ko‘paytirildi, talabalar uchun turarjoy muammosini hal qilishda ham maqsadli vazifalarni bajarishga e’tibor berilmoqda. Ijtimoiy ko‘makka muhtoj yoshlar va ularning ota-onasiga ta’lim kreditini to‘lashda imtiyoz berish tizimi yo‘lga qo‘yildi. Mana shu o‘zgarishlar qatorida imkoniyati cheklangan yoshlarni qo‘llab-quvvatlash va ishsiz yoshlarimizni kasb-hunarga o‘qitish ham e’tibordan chetda qolmayapti. Bu bejiz emas. Boisi, biz ma’rifat yo‘lini tanladik, faqat ma’rifat va ilm-fangina jamiyatni taraqqiyotga yetaklovchi kuch ekanini yaxshi anglab yetdik. Zero, inson ongli yashay boshlaganidan buyon ta’lim va tarbiya masalasi dolzarb ahamiyat kasb etib kelmoqda.

«Ta’lim sifatini oshirish Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining yakka-yu yagona to‘g‘ri yo‘lidir»600 dan ortiq iqtidorli yoshlar ishtirok etgan 65-Xalqaro matematika olimpiadasida Elbek Zohidjonov (kumush), To‘lqin Jaylovov (kumush), shuningdek,

87 ta davlatdan 340 nafardan ortiq iqtidorli o‘quvchilar safida 56-Xalqaro kimyo olimpiadasida Daler Rahimov (oltin), Ahror Bahodirov (kumush), Saida Abdullayeva (kumush) erishgan olamshumul muvaffaqiyatlarda, ayniqsa, Rayyona Ibrohimova Germaniyaning Gyottingen shahrida bo‘lib o‘tgan nemis tili bo‘yicha jahon olimpiadasida oltin medalni qo‘lga kiritgani misolida yaqqol ko‘rinadi.

Yosh bo‘lishiga qaramay, «aql gimnastikasi», ya’ni shaxmatda Nodirbek Abdusattorov, Javohir Sindarovlarning dunyoning kuchli shatranj qirollari bilan munosib tarzda dona surayotgani, To‘marisga xos shijoati bilan Olimpia cho‘qqisini zabt etib, xorij matbuotiga fikrini o‘zga tilda xuddi ona tilidek sodda va ravon ifodalab berayotgan mahoratli dzyudochimiz «Parij–2024» yozgi Olimpiya o‘yinlari chempioni Diyora Keldiyorova timsolida ham yurtimizda nafaqat ilm-ma’rifatga, balki sportga qaratilayotgan e’tiborning yorqin natijalarini ko‘ramiz.

Bayonlashtirildi: M.Atoyeva

Fizika-matematika va axborot texnologiyalari fakulteti “Geliofizika, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2025 yil 22 aprel kuni “Erta turmush qurushning salbiy oqibatlari” mavzusida ma’naviyat soati

2025-04-22T09:13:26.033Z

Kun tartibi:

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedra professor-o’qituvchilari bilan “Erta turmush qurushning salbiy oqibatlari” mavzusida ma’naviyat soati bo’ldib o’tdi.

Erta turmush qurish psixologik jihatdan o'sib kelayotgan yoshlar uchun murakkab va og'ir bo'lishi mumkin. Yosh odamlar hali o'zlarini to'liq anglamasdan, hayotning katta mas'uliyatlarini o'z zimmasiga olishadi. Bu esa bir necha psixologik holatlarni keltirib chiqarishi mumkin:

O'zini anglashning kechikishi: Erta turmushga chiqish yoshning o'ziga xos rivojlanish bosqichlariga to'g'ri kelmasligi mumkin. O'zini anglash va shaxsiy hayotni tashkil qilishda kechikish bo'lishi mumkin.
Stress va tashvish: Yosh turmush quruvchilar oilaviy mas'uliyatlar, farzand tarbiyasi, moliyaviy muammolar va boshqa stressli vaziyatlar bilan yuzlashadilar. Bu holatlar ruhiy salomatlikka salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin.

Erta turmush qurish ta'lim va kasbga tayyorgarlikni to'xtatishi yoki kechiktirishi mumkin. Ko'pincha, yoshlar turmush qurish bilan o'qishni yoki kasbga tayyorgarlikni yakunlamasdan oilaga mehr qo'yishlari kerak bo'ladi. Bu esa kelajakda shaxsiy va ijtimoiy imkoniyatlarni cheklashi mumkin:

Ta'limning to'xtashi: Erta turmush qurgan yoshlar ko'pincha o'qishni yakunlamasdan oila qurish va farzandlarini boqish kabi majburiyatlarga duch kelishadi. Bu esa ularning kelajakdagi ta'lim va kasbiy imkoniyatlarini cheklashi mumkin.

· Kasbga tayyorgarlikning kechikishi: Yoshlar o'zlarining karyera yo'lini tanlash va rivojlantirishda qiyinchiliklarga duch kelishadi. Bu kelajakda ish joyi va daromad bilan bog'liq muammolarga olib kelishi mumkin.

Fizika-matematika va axborot texnologiyalari fakulteti “Geliofizika, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2024 yil 15 aprel kuni “Globallashuv jarayonida yoshlar ma’naviyati” mavzusida ma’naviyat soati

2025-04-15T09:26:43.673Z

Yangidan-yangi tashabbus, g‘oyalarni ilgari surish, zamonaviy ish yuritish uslublarini joriy qilishda aynan shu qatlamning nuqtayi nazari, sa’y-harakatlari alohida ahamiyat kasb etadi. Hozirda mamlakatimiz aholisining yarmidan ko‘prog‘ini yoshlar tashkil etadi. Ayni davrda ma’naviy-ma’rifiy ishlarni jadallashtirish, ta’lim-tarbiya sohasini isloh etish, yoshlarimizni zamonaviy bilimlarni puxta egallagan yuksak aql-zakovat sohibi etib voyaga yetkazish davlatimizning ustuvor vazifalaridan biridir. Biroq xalqimizning o‘ziga xos va mos milliy qadriyatlarga asoslangan tarbiya borasidagi azaliy an’analariga, ayniqsa, yoshlar tarbiyasiga «ommaviy madaniyat», mentalitetimizga yot g‘oya va qarashlar soya solayotgani ham hech birimizga sir emas. Ushbu jarayonda tarbiya masalasiga o‘z vaqtida jiddiy e’tibor qaratish, bu borada ma’rifatparvar bobomiz Abdulla Avloniyning «Tarbiya biz uchun yo hayot – yo mamot, yo najot – yo halokat, yo saodat – yo falokat masalasidir» degan purma’no so‘zlarini aslo unutmasligimiz lozim.

Xo‘sh, bugun ertangi kunimiz egalarining odob-axloqi, bilim va salohiyati, ma’naviyati, bir so‘z bilan aytganda, tarbiyasidan ko‘nglimiz to‘lyaptimi?

Tan olish kerakki, bugungi globallashuv jarayoni mentalitetimizga yot g‘oyalar, internet va ijtimoiy tarmoqlardagi rang-barang ko‘ngilochar shou-tomoshalar, o‘yinlar, bir so‘z bilan aytganda, turli «mahsulot»lar yurtimizga ommaviy tarzda kirib kelayotgani bor gap. Bunda yana bir ochiq va achchiq haqiqat shuki, hozirda aksariyat yoshlarimizning bo‘sh qoldi deguncha, darrov qo‘l telefoni bilan mashg‘ul bo‘lishi odatiy holga aylanib qoldi. Qandaydir o‘yin o‘ynaydi, qo‘shiq eshitadi, film tomosha qiladi, ijtimoiy tarmoqlardagi turli-tuman ma’lumotlar bilan tanishadi. To‘g‘ri, buning yomon tomoni yo‘q.

Tan olishimiz kerak, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, ayniqsa, internet taraqqiyot darajamizni bir necha pog‘onaga ko‘tardi, uzog‘imizni yaqin, ishimizni yengil qildi. Lekin yoshlarimizning uyali telefonga asir bo‘lib borayotgani, internet va ijtimoiy tarmoqlardan, ulardagi ma’lumotlardan oqilona foydalanishlari borasida jiddiy o‘ylab ko‘rishimiz kerak bo‘lgan jihatlar talaygina. Bu, eng avvalo, ularning salomatligiga, ma’naviyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Ayniqsa, oxirgi vaqtlarda internet tarmoqlarida aldov va g‘arazli maqsadlar yo‘lida tarqatilayotgan turli axborot va ma’lumotlar domiga yoshlar osongina kirib ketmoqda. Natijada oqni qoradan, yaxshini yomondan ajrata olmay, kimlarningdir qurboniga aylanayotir.

Yoshlarimiz ma’naviyatini yuksaltirish, ularda yurish-turish odobi, muloqot va kiyinish madaniyatida me’yorni saqlay bilish ko‘nikmasini hosil qilish uchun milliylik bilan zamonaviylik uyg‘unligini ta’minlashimiz shart. Bu borada ijobiy natijaga erishish uchun nafaqat pedagoglar, huquq-tartibot idoralari, yoshlar bilan ishlovchi tashkilotlar, balki keng jamoatchilik hamkorlikda ish olib borishi, xususan, tushuntirish va targ‘ibot ishlarini kuchaytirish lozim. Ayniqsa, mahallalarda, har bir oilada ijtimoiy-ma’naviy muhitni yaxshilash, ota-onaning farzand tarbiyasiga, ularning bo‘sh vaqtlarini mazmunli tashkil etishga bo‘lgan e’tibori va mas’uliyatini oshirish, o‘sib kelayotgan avlod ong-u shuurida hech qanday g‘oyaviy bo‘shliqqa joy qoldirmaslikka alohida e’tibor qaratish kerak.

Shu o‘rinda bugun xalqaro miqyosda ilm-fan, axborot-texnologiyalari, madaniyat, sport va boshqa sohalarda o‘zining noyob iqtidor va salohiyatini namoyon etib, yuqori natijalarni qo‘lga kiritayotgan yoshlarimizni millat faxri, ibrat namunasi sifatida tengdoshlariga o‘rnak qilib ko‘rsatish, ularga havas bilan boqqan minglab ko‘zlarda ishtiyoq uyg‘otish ham bir muhim omildir. Ayni globallashuv davrida yoshlarning ma’naviyati ularning oldiga qo‘ygan va qo‘yayotgan maqsadlari sari puxta yo‘naltirilganiga bog‘liq. Bunda idrok ko‘nikmalarini hosil qilish, inson tug‘ilganidan to shaxs sifatida shakllangunicha davom etishini inobatga olsak, mafkuraviy immunitet nihoyatda muhim jihat.

Zotan, ko‘p kitob o‘qigan, o‘z tarixini bilgan, millati qadriyatlarini qadrlagan yoshlarning axborot oqimlari ta’siriga tushib qolish ehtimoli kam bo‘ladi. Zotan, Yangi O‘zbekistonda nafaqat ta’lim tizimi, balki barcha sohalarda zukko, yetuk va zamon bilan hamnafas yosh avlodni tarbiyalashdek ezgu an’ana zamirida aynan shu muddao mujassam.

Bayonlashtirildi: J.Qodirov

Fizika-matematika va axborot texnologiyalari fakulteti “Geliofizika, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2024 yil 7 aprel kuni “Amir Temur va temuriylar davrida ma’naviy – ma’rifiy tarbiyaning rivoji” mavzusida ma’naviyat

2025-04-08T09:50:33.200Z

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedra professor-o’qituvchilari bilan “Amir Temur va temuriylar davrida ma’naviy – ma’rifiy tarbiyaning rivoji” mavzusida ma’naviyat soati bo’ldib o’tdi.

Temur va temuriylar davrida ilm-fan, madaniyatning rivojlanishini keng miqyosda o‘rganish, hozirgi zamon taraqqiyotida uning boy an’analaridan foydalanish yo‘llarini izlash, bugungi kun tadqiqotchilarimizning qadrli va e’zozli vazifalaridan biridir. Bu esa, o‘z navbatida mustaqil davlatimiz yoshlarini vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Sohibqiron Amir Temur davrida ilm-fan, adabiyot va san’at, hunarmandchilik va me’morchilik ravnaq topdi. Temur tomonidan turli mamlakatlardan yuz mingga yaqin olimlar, hunarmandlar, me’morlar, san’atkorlar Samarqandga oldirib keltirilgan.

Amir Temur ilm fan va san’at namoyandalarini o‘z himoyasiga olgan. Ma’lum sharoitlar yaratgan, ularning tirikchiligi, ijodiy faoliyatlari davlat hisobiga olingan. Temur davlati sa’yi-harakatlari tufayli XIV asr o‘rtalari, XV asr boshida Samarqandda astronomiya, tibbiyot, riyoziyot, falsafa, tarix kabi fanlar, me’morchilik, adabiyot, san’at, xattotlik va musiqa san’ati gurkirab o‘sadi, ko‘p olimlar, san’atkorlar yetishib chiqadi. Tarixdan ma’lumki, Gʻarb va Sharq davlatchiligida notiqlik san’ati har vaqt siyosiy va ijtimoiy ahamiyat kasb etgan. Temur va temuriylar davlatida ham notiqlik san’ati — so‘z san’atiga jiddiy e’tibor berilgan, notiqlik maktablari ochilgan. Amir Temur ham tengi yo‘q notiq bo‘lgan. “Temur hayoti” asarida Temurning notiqligiga katta baho berilgan, uning ovozi “jarangdor va shirali...” bo‘lganligi haqida yozilgan.

Temuriylar davrida O‘rta Osiyoda maydonga kelgan buyuk tarixiy shaxslar jahon taraqqiyotiga katta hissa qo‘shganlar. Movarounnahr madaniyati, ilm-fani, ayniqsa, Ulug‘bek zamonida yana yuksak cho‘qqilarga ko‘tarildi. XIV asrning yigirmanchi yillaridayoq Ulug‘bek Movarounnahr, O‘rta va Yaqin Sharqda buyuk olim va madaniyat xomiysi sifatida tanildi. Natijada ilm-fan bilan bir qatorda adabiyot, xattotlik, musavvirlik, musiqa va raqs san’ati yana taraqqiy kilib ketdi. Ulug‘bek faqat fan bilan mashg‘ul bo‘lib kolmay, she’riyat va san’at bilan ham qiziqar, mushoiralarda qatnashar, bu bilan san’at va adabiyot taraqqiyotiga o‘z xissasini qo‘shar edi. Mizo Ulug‘bek vafotidan so‘ng, Xuroson, Sharqiy va Shimoliy Eron hududida Temuriylarning so‘ngi yirik davlati hukmronlik qila boshlagan edi. Davlat boshida sulton Xusayn Boyqaro va Alisher Navoiy turdilar. Bu davrda juda ko‘p fan, adabiyot, san’at ahllari to‘plangan va beqiyos iste’dodlar yetishib chiqqan edi. Bu oqim va ko‘tarilish hammadan avval Alisher Navoiy va Xusayn Boyqaro ijodi va faoliyatlari bilan bog‘liq bo‘lgan. Ular ma’rifiy davlat yaratishdagi Amir Temur an’analarini davom ettirish bilan bir qatorda, o‘zlarining butun ongli hayotlarini, ijod va tafakkurlarini ilm-fan, adabiyot va san’at taraqqiyotiga bag‘ishladilar, turk tilining adabiyotda butunlay g‘alabasini ta’minladilar. Shu yerda, Zahiriddin Muhammad Boburning “Boburnoma” asarini keltirib o‘tish joizdir. Bobur o‘z asarini turkigo‘ylarning jonli, so‘zlashuv tili, iboralari, maqollaridan keng foydalangan holda yozgan bo‘lib, xammaga tushunarli, qiziqarli chiqishini ko‘zlagan, tili sodda, ixcham, tejamli, lug‘atga hojat yo‘q. Shu jihatdan, “Boburnoma” o‘sha zamonda badiiy ixtiro edi. Asarning eng muhim fazilati — bu rostgo‘ylikdir. Mamlakatimiz tarixi juda boy, teran va mazmunlidir. Lekin unda qora va mungli sahifalar, tushkunlik, jaholat hukm surgan davrlar ham bo‘lgan, ammo aksar zamonlarda ota-bobolarimiz, salaflarimiz o‘qimishli, ma’rifatli, madaniyatli, nafosatni chuqur anglagan, sezgan kishilar bo‘lishgan. Ular ilmli bilimli insonlarni qadrini baland tutganlar. Inson — bu dunyoga yaxshilik qilish uchun, o‘zining va boshqalarning boshlaridan nafosat va ma’rifat nurlarini sochish uchun keladi deb bilganlar. Bobokalonimiz Amir Temur jahon tarixida kam uchraydigan, uzoqni ko‘ruvchi buyuk davlat arbobi bo‘lgan. XIV asrning ikkinchi yarmi XV asr boshida Movarounnahrda milliy birlikni yuzaga keltirgan mustaqil davlatga asos solgan, o‘rta asr uyg‘onish davri madaniyati, ilm-fani, san’ati taraqqiyotiga bebaho hissa qo‘shgan, uning benazir homiysi bo‘lib tanilgan bu ulug‘ zot nomi asrlar o‘sha avlodlarning faxri va iftixori bo‘lib qoladi. Amir Temurning siyosiy, ijtimoiy faoliyati, falsafiy qarashlari jahon olimlarining diqqat markazida bo‘lib kelgan. Temur va temuriylar davri madaniyatiga aloqador manbalarning kamchiligiga, asrlar mobaynidagi o‘zaro urushlarni, to‘polonlarni, tabiiy ofatlarni sabab kilib ko‘rsatsa bo‘ladi, bundan tashqari, saqlanib kolgan minglab qo‘lyozmalarning hali to‘liq o‘rganilmaganligidir. Dunyo muzeylaridagi manbalarning, xujjatlarning barchasi tarjima qilinmagan. O‘rta Osiyo tarixining bu yorqin sahifalarini o‘rganish, uni barchaning ma’naviy mulkiga aylantirish hozirgi kunning muhim vazifasi bo‘lib qolmoqda, chunki bu davr madaniyati, ilmu-fani, san’ati, badiiy-estetik qadr-qiymati hali bugungacha chuqur va to‘la o‘rganilmagan.

Bayonlashtirildi: J.Qodirov

“Geliofizika, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2024 yil 1 aprel kuni “Ogohlik davr talabi” mavzusida ma’naviyat soati BAYONNOMASI

2025-04-01T11:36:53.783Z

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedra professor-o’qituvchilari bilan “Ogohlik davr talabi ” mavzusida ma’naviyat soati bo’ldib o’tdi.

Ogohlik – inson va millat manfaatlarining asrab-avaylanishi, jamiyatdagi ijtimoiy-siyosiy qoidalarga rioya qilinishi, mamlakatdagi tinchlik va barqarorlikni taʼminlashda hushyorlikni anglatadigan tushuncha. Jamiyatda mavjud ijtimoiy-siyosiy barqarorlikning taʼminlanishi va asralishi bevosita inson ongi, tafakkuri bilan chambarchas bogʻliq. Har bir shaxs xalq, jamiyat, oʻz jamoasi, oilasi oldidagi burch va masʼuliyati hamda moddiy-maʼnaviy neʼmatlarga egalik huquqi mavjudligini anglab, idrok etishi unda ogohlik tuygʻusini shakllantiradi. Ogohlik jamiyat har bir aʼzosidan uning tinch va osoyishta hayotdan har tomonlama manfaatdorlik tuygʻusi shakllanishida namoyon boʻladi. Ushbu manfaatdorlikni anglagan inson jamiyatda sodir boʻlayotgan voqea va hodisalarga befarq qarab tura olmaydi, loqaydlik qanday oqibatlarga olib kelishini tushunadi. Ogohlik loqaydlikning aksidir. Mazkur tushunchalar mazmun-mohiyatiga koʻra, muhim ahamiyat kasb etadi. Ogohlik tinchlik va osoyishtalik, barqarorlikni taʼminlashning sharti sifatida namoyon boʻlsa, loqaydlik esa jamiyat tanazzuliga zamin yaratadi. Keng qamrovli siyosiy-ijtimoiy islohotlarni boshdan kechirayotgan, siyosiy barqarorlikni taʼminlash yoʻlida faoliyat yuritayotgan mamlakatlarda ogohlikka amal qilish gʻoyat muhim ahamiyat kasb etadi. Chunki loqaydlik tufayli boy berilgan ogohlik davlat, jamiyat va millat uchun qimmatga tushishi mumkin. Ogohlik tuygʻusi milliy oʻzlikni chuqur anglash va uni eʼzozlashga intilishdir. Maʼlumki, har bir xalq, millat oʻziga xos ruhiy va maʼnaviy feʼl-atvorga ega. Shuning uchun ham turli mintaqalarda yashayotgan xalqlarning yashash tarzi, qadriyat va urf-odatlari oʻzaro farqlangan. Jumladan, oʻzbeklar, umuman, Sharq xalqlarida ogohlik ham or-nomus, sharm-hayo tushunchalari kabi hayotning barcha jabhalarida muhim ahamiyat kasb etib kelgan.

Jamiyatdagi mavjud qonunlarga boʻysunib yashashni turmush tarziga aylantirgan, oʻz xatti-harakatini maʼlum qonun-qoidalarga tayangan holda amalga oshiradigan, yuksak aql-idrok, odob-axloq hamda ogohlikni hayotning har bir daqiqasida namoyon qiladigan xalq ravnaq topadi, jamiyat maʼnaviyati yuksaladi, fuqarolarning erkin va farovon hayoti taʼminlanadi. Shu maʼnoda, hozirgi tahlikali dunyoda “Ogoh boʻling, odamlar!” degan daʼvatlar kishilarni tevarak atrofga ochiq koʻz bilan qarashga, hamisha ogoh va hushyor boʻlib yashashga chorlaydi. Bugungi kunda ogohlik bebaho qadriyatlarimiz, mustaqilligimiz, tinchligimiz, ijtimoiy barqarorlik, tadrijiy taraqqiyot, jamiyatda millatlar va fuqarolar xavfsizligi uchun xizmat qilmoqda.

Bayonlashtirildi: S.Ibragimov

Fizika-matematika va axborot texnologiyalari fakulteti “Geliofizika, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2024 yil 25 mart kuni “Bola-aziz, tarbiyasi undan aziz” mavzusida ma’naviyat soati BAYONNOMASI

2025-03-25T08:39:57.435Z

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedra professor-o’qituvchilari bilan “Bola-aziz, tarbiyasi undan aziz” mavzusida ma’naviyat soati bo’ldib o’tdi.

Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab mamlakatimizda farzandlarimizni jismonan va ma’nan barkamol etib tarbiyalashga alohida e’tibor qaratilmoqda. Mantiqan bir-birini to‘ldiruvchi “Oila yili”, “Sog‘lom avlod yili”, “Sihat-salomatlik yili”, “Ijtimoiy himoya yili”, “Yoshlar yili” va “Sog‘lom bola yili”da amalga oshirilgan barcha ishlar hamda yoshlar tarbiyasi va ularning intellektual salohiyatini oshirishga qaratilgan keng ko‘lamli chora-tadbirlar izchil davlat siyosatining amaliy ifodasi hisoblanadi.

Shu ma’noda muhtaram Prezidentimiz Sh.Mirziyoyev: “Sayyoramizning ertangi kuni, farovonligi farzandlarimiz qanday inson bo‘lib kamolga yetishi bilan bog‘liq. Bizning asosiy vazifamiz – yoshlarning o‘z salohiyatini namoyon qilishi uchun zarur sharoitlar yaratishdan iborat”, deb aytgan so‘zlari farzandlarimiz jamiyatning birlamchi bo‘g‘ini ekanligini isbotlaydi.

Yana, Prezidentimiz ta’kidlaganlaridek, “Bugungi kunda oddiy haqiqat barchamiz uchun ayon bo‘lishi kerak: Oldimizda turgan eng ulug‘ maqsadlarimiz – mamlakatimizning buyuk kelajagi ham, ertangi kunimiz, erkin va farovon hayotimiz ham, O‘zbekistonning XXI asrda jahon hamjamiyatida qanday o‘rin egallashi ham – bularning barcha-barchasi, avvalambor, yangi avlod, unib-o‘sib kelayotgan bolalarimiz qanday insonlar bo‘lib voyaga yetishiga bog‘liqdir”. Haqiqatan ham bola tarbiyasi hayotiy zarur masaladir. Har bir oiladagi tarbiya bolaning go‘dakligidanoq boshlanadi, bola hayotining ko‘p qismini oilada o‘tkazadi.

Abu Ali ibn Sino yosh bolani yaxshi ahloqli, jismonan sog‘lom qilib kamol toptirishda shaxsiy namuna bo‘lish usulini ko‘p uqtiradi: “Bola tarbiyasida eng avvalo oila hayotini to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish muhim ahamiyatga ega. Chunki oilada katta yoki kichik narsa bo‘lmaydi. Hamma narsa, xatto, eng oddiy bo‘lib ko‘rinadigan oilaviy munosabatlar ham bolaga ta’sir ko‘rsatadi. Ayniqsa, rostgo‘ylik, samimiylik, sadoqatlik va shirin suhan bo‘lish bola kamolotidagi muhim hayotiy vositalardan biridir.”

Ulug‘ mutafakkir Kaykovus ham o‘zining “Qobusnoma” nomli asarida farzandni aql egasi bo‘lishni hamma narsadan ulug‘ deb bilib, shunday nasihat qilgan edi: “Agar molsizlikdan qashshoq bo‘lsang, aqldan boy bo‘lmoqqa xarakat qil, chunki mol ila boy bo‘lmoqdan, aql ila boy bo‘lmoq yaxshiroqdur. Aql ila mol jam etsa bo‘lur, ammo mol ila aql o‘rganib bo‘lmas. Bilki, aql bir qimmatbaho narsaki, uni o‘g‘ri ololmas, u o‘tda yonmas va suvda oqmas”.

Bayonlashtirildi: I.Raxmatov

“Geliofizika, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedrasida 2025 yil 11 mart kuni “Kitob - Ma’naviyatga eltuvchi yo‘l” mavzusida ma’naviyat soati BAYONNOMASI

2025-03-11T06:59:06.474Z

“Geliofizika,qayta tiklanuvchi energiya manbalari va elektronika” kafedra professor-o’qituvchilari bilan “Kitob - Ma’naviyatga eltuvchi yo‘l” mavzusida ma’naviyat soati bo’ldib o’tdi.

Dunyoni faqat ilm bilan zabt etish mumkinligi bugungi kunda hech kimga sir emas. Ilmni chuqur egallashning yoʻli esa bitta – kitob oʻqishdir.

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev mutolaa haqida fikr bildirib, jumladan, shunday degandi: “... hammamiz uchun ayni paytda juda muhim ahamiyatga ega boʻlgan masala, yaʼni kitobxonlikni keng yoyish va yoshlarimizning kitobga boʻlgan muhabbatini, ularning maʼnaviy immunitetini yana-da oshirishga qaratilgan ishlarimizni yangi bosqichga olib chiqish vazifasi turibdi”.

“Kitob — bilim manbai”, deymiz. Bu isbot talab qilmas haqiqat. Zero, inson bilimni asosan kitob orqali oladi, uning tarbiyasi ham kitob yordamida shakllanadi. Yoshlarimiz badiiy adabiyotlarni oʻqiganda, ularning dunyoqarashi kengayadi, hayotga munosabati oʻzgaradi.

Zero, kitob — qalb chirogʻi, tafakkur qanoti. Ayniqsa, kitobdan taraladigan va elektron nashrdan topib boʻlmaydigan oʻziga xos yoqimli hidni tuyib, varaqlash asnosida moʻjizaviy sahifalarning sirli shitirlashidan koʻngil cheksiz zavqqa toʻlgan holda kitob mutolaa qilish, uning mazmuni haqida tengdoshlar bilan fikr almashishning huzur-halovati tamoman oʻzgachadir.

Sohibqiron Amir Temur taʼbiri bilan aytganda, “Kitob (bitig) barcha bunyodkorlik, yaratuvchilik va aql-idrokning, ilmu donishning asosidir, hayotni yaratuvchi murabbiydir”. Shu maʼnoda, shaklidan qatʼi nazar, barcha kitoblar milliy oʻzligimiz hamda umuminsoniy qadriyatlarni targʻib etishga xizmat qilishi ayni muddao.

Alisher Navoiy hazratlari deydilarki, “Kitob – beminnat ustoz, bilim va maʼnaviy yuksalishga erishishning eng asosiy manbai”.

Xalqimizda kitob oʻqib, munosib taʼlim-tarbiya olish, ilm-fan bilan shugʻullanishning ahamiyatiga doir maqollar ham juda koʻp. Jumladan, “Kitobsiz aql – qanotsiz qush”, “Baxt belgisi – bilim”, “Bilim – aql chirogʻi”, “Ilm baxt keltirar, bilim taxt keltirar”, “Hunar – oqar buloq, ilm – yonar chiroq”, “Oltin olma, bilim ol, bilim olsang, bilib ol”. Bunday purhikmat naqllarni uzoq davom ettirish mumkin.

Eng asosiysi, necha asrlardan buyon sayqallanib, qanchadan-qancha avlodlarga yo`lchi yulduzdek to`g`ri yo`lni ko`rsatib kelayotgan ana shu xalqona hikmatlar negizidagi asl haqiqat shuki, insonning bilimli, tarbiyali, kasb-hunarli va albatta baxtli hamda davlatli bo`lishining muhim omili – bu kitobga oshno bo`lish, hamisha kitob o`qish va uning mutolaasini umr bo`yi kanda qilmaslikdir. Ayniqsa, yoshlarning baxtu kamoli, osoyishta va farovon hayotida kitobning alohida o`rni bor. Chunki yaxshi kitob insonda Vatanga muhabbat, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat tuyg`ularini yuksaltirib, yaxshilik hamda ezgulikka undaydi

Bayonlashtirildi: J.R.Qodirov