Sayfiddin Boboxolov

Kasallik varaqasi 01.07.2026 dan

2026-07-23T11:28:41.943Z

Ish beruvchi qaysi davrlarni to'laydi?

Boshlanish sanasi 01.07.2026 dan avval bo'lgan kasallik varaqalarni to'liq ish beruvchi to'laydi. Bunda uning tugash sanasi 01.07.2026 dan o'tib ketgani ahamiyatga ega emas. Misol uchun, kasallik varaqaning boshlanishi 30.06.2026 va tugash sanasi 15.07.2026 bo'lsa, buni to'liq ish beruvchi to'laydi.
Boshlanish sanasi 01.07.2026 va undan keyin bo'lsa, Davlat ijtimoiy sugʻurtasi doirasida vaqtincha mehnatga layoqatsizlik hamda homiladorlik va tugʻish nafaqalarini tayinlash hamda toʻlash tartibi toʻgʻrisidaNIZOMning 20-bandiga asosan vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasining tegishli kalendar yildagi mehnatga layoqatsizlik davrining beshinchi kunigacha boʻlgan qismi davlat ijtimoiy sugʻurtasi bilan sugʻurtalangan shaxsning ish beruvchisi tomonidan (agar ish beruvchisi mavjud boʻlmasa sugʻurtalangan shaxsning oʻz hisobidan), oltinchi kundan boshlab esa Jamgʻarma tomonidan toʻlab beriladi.
Kelasi yillarda ham kalendar yildagi mehnatga layoqatsizlik davrining beshinchi kunigacha boʻlgan qismi ish beruvchi tomonidan to'lanadi.

Kalendar yildagi mehnatga layoqatsizlik davrining beshinchi kunigacha boʻlgan qismi qanday aniqlanadi?

Bunda kasallik varaqasining boshlanish sanasi ahamiyatga ega emas, misol uchun 25.12.2025 da boshlanib, 07.01.2026 da tugagan bo'lsa, ish beruvchi 2026-kalendar yildagi 5 kunlikni to'lab bo'lgan hisoblanadi va xodimning 01.07.2026 dan boshlanadigan va 2026-yil oxirigacha bo'lgan kasallik varaqalari to'liq sug'urta jamg'armasi tomonidan to'lanadi.
Bunda shuningdek xodim qaysi tashkilotda ishlagani ham ahamiyatsiz. Misol uchun, tashkilotga yangi xodim keldi va u shu yil davomida 5 kalendar kundan ortiq muddatga kasallik varaqaga chiqqan. Uning ham 01.07.2026 dan boshlanadigan va 2026-yil oxirigacha bo'lgan kasallik varaqalari to'liq sug'urta jamg'armasi tomonidan to'lanadi.
Kunlarni hisoblashda ish kuni emas, kalendar kunlar hisobga olinadi. Misol uchun xodim 5 kunlik ish rejimida ishlaydi va 08.05.2026 dan 12.05.2026 gacha kasallik varaqaga chiqdi va unga shu davrdagi ish kunlar soni bo'lgan 2 kunga to'lov hisoblandi. Lekin bu davrda 5 kalendar kun mavjud va bu shu xodimning 01.07.2026 dan boshlanadigan va 2026-yil oxirigacha bo'lgan kasallik varaqalari to'liq sug'urta jamg'armasi tomonidan to'lanishini bildiradi.

Kasallik varaqasi qay tartibda hisoblanadi?

Ish beruvchi kasallik vaqarani Vazirlar Mahkamasining 31.05.2024 y. dagi 314-son qarori bilan tasdiqlangan Vaqtinchalik mehnatga layoqatsizlik, homiladorlik va tugʻish boʻyicha nafaqalarni hamda yangi tugʻilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilangan xodimga nafaqani tayinlash hamda toʻlash tartibi toʻgʻrisida NIZOMga asosan hisoblaydi. UzASBO dasturida ham shu tartibda hisoblanadi, ya'ni dasturda hozirda amalda bo'lgan tartib.
Davlat ijtimoiy sugʻurta jamgʻarmasi esa kasallik varaqani Vazirlar Mahkamasining 17.12.2025 y. dagi 796-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat ijtimoiy sugʻurtasi doirasida vaqtincha mehnatga layoqatsizlik hamda homiladorlik va tugʻish nafaqalarini tayinlash hamda toʻlash tartibi toʻgʻrisida NIZOMga asosan hisoblaydi.

Turli vaziyatlar

Savol: Xodim 2026-yilda birinchi marta 13.07.2026 dan 22.07.2026 gacha kasallik varaqaga chiqdi. To'lash tartibi qanday bo'ladi.

Javob: 13.07.2026-17.07.2026 ish beruvchi

18.07.2026-22.07.2026 sugʻurta jamg'armasi toʻlaydi.

Savol: Xodim 2026-yilda birinchi marta 17.02.2026 dan 04.03.2026 gacha kasallik varaqaga chiqdi. So'ngra 07.07.2026 dan 18.07.2026 gacha yana kasallik varaqaga chiqdi. To'lash tartibi qanday bo'ladi.

Javob: 17.02.2026-04.03.2026 ish beruvchi o'zi to'lab bo'lgan.

07.07.2026-18.07.2026 sugʻurta jamg'armasi toʻlaydi.

Savol: Xodim 2026-yilda birinchi marta 30.06.2026 dan 03.07.2026 gacha kasallik varaqaga chiqdi. So'ngra 06.07.2026 dan 10.07.2026 gacha yana kasallik varaqaga chiqdi. To'lash tartibi qanday bo'ladi.

Javob: 30.06.2026-03.07.2026 ish beruvchi

06.07.2026-06.07.2026 ish beruvchi

07.07.2026-10.07.2026 sugʻurta jamg'armasi toʻlaydi.

Savol: Xodim 2026-yilda birinchi marta 20.12.26 dan 12.01.27 gacha kasallik varaqasiga chiqsa, uning toʻlovi tashkilot va sugʻurta jamg'armasi oʻrtasida qanday taqsimlanadi?

Javob: 20.12.2026 -24.12.2026 ish beruvchi

25.12.2026 - 31.12.2026 sugʻurta jamg'armasi

01.01.2027 - 05.01.2027 ish beruvchi

06.01.2027 - 12.01.2027 sugʻurta jamg'armasi toʻlaydi.

UzASBO DMda Hujjatlar-Kadrlar hisobi-Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasi qismiga kasallik varaqa hujjatlari har doimgidek kiritib boriladi. Hujjatlar-Ish haqi hisobi-Mehnat taʼtili, foydalanilmagan mehnat taʼtili uchun kompensatsiya va mehnatga layoqatsizlik varaqasi hisobi qismida hisoblash vaqtida esa yuqorida aytilgan tartibda ishlashi uchun tegishli o'zgarishlar qilindi va yakunlandi. Agar tegishli xodimning joriy yilda 5 kalendar kun uchun kasallik varaqasi bo'lsa (u to'langan yoki to'lanmaganligi ahamiyatsiz, chunki xodim hali ishga kirmagan vaqtda kasallik varaqaga chiqqan, kasal bo'lsayam ishlab yurgan yoki kasallik varaqani tashkilotga taqdim etmagan bo'lishi mumkin. Hisobotlar-Kadrlar hisobi-Kasallik varaqasini SSVdan tekshirish qismida xodimda qaysi sanalarda kasallik varaqasi borligini tekshirish mumkin.) va kasallik varaqaning boshlanishi 01.07.2026 dan keyingi davrda bo'lsa, uni hisoblashda quyidagi xatolik chiqadi.

Agar xodimga joriy kalendar yil davomida 5 kalendar kundan kam kunga kasallik varaqa to'langan yoki mutlaqo to'lanmagan bo'lsa, 01.07.2026 dan keyingi kasallik varaqalarni hisoblashda dastur o'zi 5 kalendar kunlik limitga amal qilib to'laydi. Misol uchun, quyidagi rasmdagi holatda xodim 01.07.2026-13.07.2026 kunlari kasallik varaqaga chiqqan va u 6 kunlik ish rejimida ishlaydi. Joriy yilda birinchi marta kasallik varaqaga chiqayotgani uchun unga 01.07.2026-05.07.2026 davr uchun 4 kunga kasallik varaqani hisoblayapti.

Shu vaqtgacha ya'ni dasturga o'zgarish kiritilgunga qadar 01.07.2026 dan keyingi davrdagi kasallik varaqalar yuqorida aytilgan tartibda hisoblanmagan bo'lsa, ularni to'g'rilash uchun qayta hisoblash kerak bo'ladi.

Shuningdek, avans berishda ham bundan keyin kasallik varaqaga chiqqan xodimlarni hisobga olish kerak bo'ladi. Chunki kasallik varaqani hozirgacha to'liq ish beruvchi to'lagani sababli avans summasini kasallik varaqadan ushlab qolish mumkin edi. Endilikda esa kasallik varaqani sug'urta jamg'armasi to'layotgani sababli (kalendar yildagi mehnatga layoqatsizlik davrining beshinchi kunigacha boʻlgan qismini hisobga olmaganda) avansni ushlash imkoni bo'lmaydi.

UzASBO-2 dagi ko'pchilik bilmagan qulayliklar

2026-07-16T07:48:50.620Z

Tashkilotni o'zgartirish tugmasi

Markazlashtirilgan moliya-buxgalteriya xizmatiga o'tkazilgan tashkilotlarda foydalanuvchiga bir nechta tashkilot biriktirilgan bo'lsa, bir tashkilotdan boshqasiga o'tish uchun avvalgidek dasturdan chiqish shartmas. Tepa o'ng burchakda tashkilotni o'zgartirish tugmasi mavjud.

Mazkur tugma bosilsa, foydalanuvchiga biriktirilgan tashkilotlar chiqadi. Shu orqali bir tashkilotdan boshqasiga osongina o'tish mumkin.

Dasturda chiqayotgan ma'lumotlardan nusxa olish

Dasturda chiqib turgan ma'lumotlar ustiga sichqoncha olib borilsa, xuddi rasmdagi kabi nusxa olish tugmachasi chiqib turadi. O'sha tugma bosilsa, tegishli ma'lumot avtomatik kompyuter xotirasiga nusxa olinadi, ya'ni nusxa olish uchun tegishli ma'lumotni belgilab olish, so'ngra sichqonchaning o'nt tugmasini bosish va u yerdan nusxa olish komandasini tanlash kabi ishlarni qilish shart emas.

Hujjat ustida sichqonchaning o'ng tugmasi bosilsa, tegishli tugmalar ro'yxati chiqishi

Hujjat ustida bajariladigan amallar uchun sichqonchani tegishli hujjatning so'nggiga olib borish va u yerdagi ochiladigan tugmani bosish kerak bo'ladi. Uni bosganda qo'shimcha ma'lumotlar va yashirin menyu pastga qarab ochiladi. Mana shu yerdagi yashirin menyuni chiqarish uchun bu amalni bajarmasdan, hujjatning ustida sichqonchaning o'ng tugmasini bosish orqali ham chiqarish mumkin.

Ekran rejimlari

Tepa o'ng burchakdagi odamcha ustiga bosilsa, ekran rejimi joyida uch xil rejim bo'ladi.

1. Kunduzgi rejim (Yorug' rejim)

Belgisi: Quyosh yoki ufqdan chiqayotgan quyosh shakli (chapdagi birinchi belgi).
Vazifasi: Sayt fonini och rangda (odatda oq yoki och kulrang), matnlarni esa toʻq rangda koʻrsatadi.
Qachon ishlatiladi: Kunduzi, yaxshi yoritilgan xonalarda yoki quyosh nuri ostida oʻqish uchun juda qulay.

2. Tungi rejim (To'q rejim)

Belgisi: Yarim oy shakli (oʻrtadagi belgi).
Vazifasi: Sayt fonini toʻq rangga (qora yoki toʻq koʻk), matnlarni esa och rangga oʻzgartiradi.
Qachon ishlatiladi: Kechasi, qorongʻi muhitda koʻz charchashining oldini olish va telefon/kompyuter quvvatini tejash uchun yoqiladi.

3. Tizim rejimi (Avtomatik rejim)

Belgisi: Yarmi boʻyalgan tomchi shakli (oʻngdagi, yashil ramka ichidagi belgi).
Vazifasi: Sayt koʻrinishini qurilmaning (telefon yoki kompyuter) oʻz sozlamalariga moslashtiradi.

Shuningdek, bu yerda menyuni pastga yoki yonga yoyilishini sozlash, parolni o'zgartirish va chiqish tugmalari ham mavjud.

Ushlanmani qayerga ko'chirish mumkin?

2026-06-10T11:53:44.492Z

Bu bo'yicha avval ham ma'lumot berilgandi. Faqat avval cheklov to'lov hujjatini tasdiqlashda chiqardi. Hozir so'rovnoma bo'yicha to'lov hujjatlari avtomatik tuzilayotgani va buning uchun to‘lov turlari bo‘yicha pul o‘tkaziladigan hisobraqamlar qismiga ma'lumot kiritish kerakligi uchun cheklov ham shu yerda chiqyapti. Xatolik matni quyidagicha: Nazorat tadbiri natijasida ortiqcha olingan mablagʼlar ushlanmasi toʻlov turi boʻyicha toʻlov hujjati turida G'azna memorial orderi (27 SHG'H)ni tanlab pul chiqarish mumkin emas. Mazkur cheklov O`zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining 01.05.2024 y. 25/4-1239-sonli hamda G'aznachilik xizmati qo`mitasining 10.05.2024 y. 01/13-33/84-sonli xatiga asosan qo`yilgan.

Mazkur ma’lumotda esa 715--Nazorat tadbiri natijasida ortiqcha olingan mablagʼlar ushlanmasi nega 25 talik daromad SHG’Higa o’tkazilishi kerakligi tushuntiriladi.

OʻzR VMning 21.05.2025 y. 325-son Byudjet tashkilotlari xarajatlarini moliyalashtirish va byudjetdan tashqari jamgʻarmalarni shakllantirish tartibini yanada takomillashtirish toʻgʻrisidagi qarori 2-ilovaning 42-bandida qonun buzilish turi va u boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasini ijtimoiy rivojlantirish va xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasiga oʻtkaziladigan ajratma miqdori koʻrsatilgan. Bu qarorda koʻrsatilgan tushumlarning barchasi avval 25 talik daromad SHGʻHlarga tushib, keyin byudjet va tegishli tashkilotlarning hisobraqamiga taqsimlanib ketishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan oʻtkaziladigan tekshirishlarda esa tashkilotlarga tegishli kamomad summalarini 4014 bilan boshlanuvchi 27 talik hisobraqamga oʻtkazish koʻrsatma berilyapti. Bunda dasturda Nazorat tadbiri natijasida ortiqcha olingan mablagʻlar ushlanmasi tanlanyapti. Lekin bu toʻlov turini tanlab 27 talikka pul chiqarib boʻlmaydi va bu aslida toʻgʻri ham.

Bu yangi kiritilgan tartib emas. Avval tegishli ajratmalar miqdori O'zR VMning 02.04.2010y. 62-son Vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarning byudjetdan tashqari jamgʻarmalariga mablagʻlar ajratishni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi qarorida belgilangandi.

Yana ba'zida 25 talik daromad SHG'Hlar yo'qligi aytiladi.

Daromadlar boʻyicha shaxsiy gʻazna hisobvaragʻi raqami yigirma besh razryaddan iborat bo'ladi va uning 16 dan 22 gacha boʻlgan razryadlari daromad turini bildiradi. 25 talik daromad SHGʻHlari tahlil qilinganda 3450903 - Inspeksiya va uning hududiy boshqarmalari tomonidan o'tkazilgan nazorat tadbirlari natijalari bo'yicha byudjet, davlat maqsadli va boshqa jamg'armalari daromadiga undirilgan rastratalar, talon-toroj, kamomad, penya va jarimalar hamda noqonuniy xarajatlar summalari, 3450905 - Davlat moliyaviy nazorat inspeksiyasi tomonidan o'tkazilgan nazorat tadbirida tovar yetkazib beruvchi tashkilot tomonidan shartnoma shartlarini bajarmaganlik uchun jarima (penya), 3450939 - Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan qurilish-ta'mirlash ishlari bo'yicha aniqlangan va sud qaroriga asosan Davlat byudjeti va davlat maqsadli jamg'armalari daromadiga undirilgan summalar, 3450941 - Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan byudjet va smeta-shtat intizomini buzish bo'yicha maʼmuriy huquqbuzarlik to'g'risida tuzilgan bayonnomalarga asosan undirilgan jarima summalari, 3450942 - Davlat xaridlari to'g'risidagi qonunchilikni buzish uchun davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan qo'llanilgan jarimalar daromad turlari boʻyicha yaʼni yuqorida koʻrsatilgan qarordagi barcha tushum turlari boʻyicha hisobraqamlar ochilganligi maʼlum boʻldi.

Shuningdek, mazkur daromad turi uchun ochilgan SHG'Hlarga pul o'tkazishda 2 ta cheklov mavjud, bu cheklovlar tegishli kamomad summasi kassa xarajati qaysi SHG'Hdan amalga oshirilgan bo'lsa, o'sha hudud va o'sha byudjetga tegishli daromad SHG'Hlarga to'lanishi orqali kamomad o'z joyiga tiklanishiga xizmat qiladi:

3450903 - Inspeksiya va uning hududiy boshqarmalari tomonidan o'tkazilgan nazorat tadbirlari natijalari bo'yicha byudjet, davlat maqsadli va boshqa jamg'armalari daromadiga undirilgan rastratalar, talon-toroj, kamomad, penya va jarimalar hamda noqonuniy xarajatlar summalari uchun ochilgan daromad SHGʻHiga toʻlov qilish uchun kassa xarajati qilinayotgan SHGʻHdagi (21) va 25 talik daromad SHGʻHdagi (22) byudjet darajasi kodi (SHGʻHning 5-6-raqamlari) bir xil boʻlishi kerak.
Kassa xarajati amalga oshirilayotgan shaxsiy gʻazna hisobvaraqda koʻrsatilgan hudud bilan toʻlov qilinayotgan daromad shaxsiy gʻazna hisobvaraqdagi hudud kodlari oʻzaro mos kelishi kerak. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining axborot tizimida shaxsiy gʻazna hisobvaraqlarni yuritish qoidalari (roʻyxat raqami 2772, 2016-yil 30-mart)ning 10-bandiga koʻra yigirma yetti razryaddan iborat xarajatlar boʻyicha shaxsiy gʻazna hisobvaraqlarining 10 dan 14 gacha boʻlgan razryadlari - tasdiqlangan Hududiy tasnifga muvofiq hududiy tegishlilik kodini bildiradi. 8-bandiga asosan esa yigirma besh razryaddan iborat daromadlar boʻyicha shaxsiy gʻazna hisobvaraqlarining 11 dan 15 gacha boʻlgan razryadlari - tasdiqlangan Hududiy tasnifga muvofiq hududiy tegishlilik kodini bildiradi. (Byudjet tasnifini qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma (roʻyxat raqami 2146, 2010-yil 11-oktyabr)ning 3-ilovasida Hududiy tasnif kodi keltirilgan)

Dasturda shartnoma, to'lov hujjatlari, ortiqcha to'lovlarni qaytarish xulosasi kabi hujjatlarda 25 talik daromad SHG'Hlari qo'lda kiritilardi. Shu sababli tashkilotlar shu vaqtgacha aslida 25 talik daromad SHG'H yo'q deyilsa ham ishonib ketaverishgan. Shuningdek, yuqoridagi kabi cheklovlarda to'g'ri SHG'Hni topishda ham qiynalishgan. Qolaversa, pul o'tkazilayotgan SHG'H aslida nima maqsad uchun ochilgan ya'ni undagi daromad turi qanaqa, qaysi tumanga tegishli, qaysi vazirlik, qo'mita yoki idoraga tegishli ekanligi bo'yicha xulosa qila olishmagan. Shularning barchasi hisobga olinib, hujjatlarda daromad SHG'Hlari kiritilmaydigan, balki tanlanadigan qilindi. Tanlash joyida ham viloyat, tuman, daromad kodi, tashkiliy tasnif kodlari bo'yicha filtr qilish imkoniyati qo'shildi.

OʻzR VMning 21.05.2025 y. 325-son Byudjet tashkilotlari xarajatlarini moliyalashtirish va byudjetdan tashqari jamgʻarmalarni shakllantirish tartibini yanada takomillashtirish toʻgʻrisidagi qarori 2-ilovasidagi ajratmalar miqdori to'liq tegishli vazirliklar, qoʻmitalar va idoralarning byudjetdan tashqari jamgʻarmalariga yoʻnaltiriladimi?

Yo'q. OʻzR Prezidentining 29.12.2023 y. PQ-422-sonli Oʻzbekiston Respublikasining “2024-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat byudjeti toʻgʻrisida”gi Qonuni ijrosini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi qarorining 7-bandida "Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasi 2024-yil 1-yanvardan boshlab davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, vazirliklar va idoralarning byudjetdan tashqari jamgʻarmalariga majburiy yigʻimlar, bojlar va jarimalar hisobidan kelib tushgan mablagʻlarning hamda mazkur jamgʻarmalarning boʻsh turgan mablagʻlarini tijorat banklariga joylashtirishdan olingan daromadlarning 40 foizini Iqtisodiyot va moliya vazirligining axborot tizimida avtomatik tarzda Oʻzbekiston Respublikasining respublika byudjetiga oʻtkazsin", deb koʻrsatilgan. Bu band boʻyicha 25 talikdan taqsimlangan pul mablag'lar manbasi 4014 bo'lgan 27 talik SHGʻHga kelib tushishi va uning 40 foizi byudjetga oʻtib, qolgani 4010 ga taqsimlanishi kerak. Lekin mazkur holatdayam bir qancha xatoliklarga yo'l qo'yilyapti:

OʻzR VMning 21.05.2025 y. 325-son qarori ilovasida ba'zi davlat bojlari, yigʻimlar va soliq boʻlmagan toʻlovlar 100 foiz tegishli vazirliklar, qoʻmitalar va idoralarning byudjetdan tashqari jamgʻarmalariga yoʻnaltirilishi belgilangan. Shu sababli ba'zi tashkilotlar uni to'g'ridan-to'g'ri o'zlarining 27 talik SHG'Higa tushirishyapti va to'liq o'z maqsadlari uchun ishlatishyapti.
Ba'zida tegishli summa boshqa daromad SHG'Hlariga o'tkazib yuborilsa, moliya organlari ortiqcha to'lovlarni qaytarish xulosasida yoki 40 foizi byudjetga o'tkaziladigan 27 talik 4014 lik SHG'Hga o'tkazmay, to'g'ridan-to'g'ri 4010 ga o'tkazish holatlari uchraydi. Misol uchun 3450903 daromad turi uchun ochilgan daromad SHG'Hga kelib tushishi kerak bo'lgan summa boshqa daromad SHG'Hga o'tkazib yuborilgan. Moliya organi o'sha summaning 8 foizini mablag'lar manbasi 4010 bo'lgan 27 talik SHG'Hga o'tkazishga xulosa yuborsa, xatoga yo'l qo'ygan bo'ladi. Chunki 4010 likka 8 foizning 60 foizi ya'ni 8*60%=4.8% summa ketishi kerak edi.
Ba'zida esa tegishli vazirlik, qo'mita yoki idoralar faqat byudjetdan tashqari jamgʻarmaga o'tkaziladigan qismiga tegishli summani tashlab berishni so'rashadi. Buning xatoligi shundaki, keyinchalik qolgan summa 25 talik daromad SHG'Hga o'tkazilganda, undan yana ajratma bo'lib, ularning byudjetdan tashqari jamgʻarmalariga o'tib ketadi.

Faraz qilaylik, dasturda mazkur cheklov yo'q edi. Unda davlat byudjeti qancha zarar ko'rishini aniqlaymiz.

3450903 - Inspeksiya va uning hududiy boshqarmalari tomonidan o'tkazilgan nazorat tadbirlari natijalari bo'yicha byudjet, davlat maqsadli va boshqa jamg'armalari daromadiga undirilgan rastratalar, talon-toroj, kamomad, penya va jarimalar hamda noqonuniy xarajatlar summalari daromad turi uchun ochilgan 25 talik SHG'Hga kelib tushgan summaning 92 foizi byudjetga va 8 foizi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasini ijtimoiy rivojlantirish va xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasiga o'tkazilishi kerak. OʻzR Prezidentining 29.12.2023 y. PQ-422-sonli qaroriga asosan esa bu pul dastlab 27 talik 4014 lik SHG'Hga kelib tushishi va undan ham 40 foizi byudjetga o'tkazilishi kerak. Qolgan 60 foizi 4010 lik SHG'Hga o'tkaziladi. Shunda byudjetga 92% va 8*40%=3.2%, jami 95.2% o'tishi kerak. Ya'ni, agar tashkilot pulni 25 talik daromad SHG'Hga o'tkazish o'rniga 27 talik 4014 lik SHG'Hga o'tkazsa, byudjetga 95.2 foiz ketishi kerak boʻlgani holda, 40 foiz ketyapti. Yaʼni 55.2 foiz qism byudjetga ketadigan summa tushmay qolyapti. Tashkilot ixtiyorida 4.8 foiz qolishi oʻrniga 60 foiz ketyapti.

Misol uchun, 2023-yilda 1,2 trln so‘mlik noqonuniy xarajat, 200 mlrd so‘mlik kamomad va o‘g‘riliklarga yo‘l qo‘yilganligi aniqlangan ekan. Agar shuning barchasi ish haqidan ushlanib, 25 talik daromad SHG'Hga o'tkazilmay, 27 talik 4014 lik SHG'Hga o'tkazilsa, 1.4 trln*55.2%=772.8 mlrd so'm byudjetga tushmay qolardi. Ya'ni bitta shu cheklov shunday katta summaning boshqa yerga maqsadsiz o'tkazilishining oldini olyapti.

Agar tegishli summa to'g'ridan-to'g'ri 4010 lik SHG'Hga tushirilsa, byudjetga hech narsa o'tmay qoladi. Ba'zida shunaqa ko'rsatmalar ham bo'layotgani to'g'risida hisobchilar murojaat qilishyapti. Shuningdek, cheklovni aylanib o'tish uchun aniqlangan kamomad summasini bank orqali to'lashni maslahat berish va shu kabi yo'llarni o'rgatish o'ta achinarli holat hisoblanadi.

4 ta hujjatga tashkilot faoliyat turini tanlash qo'shildi

2025-04-03T05:37:12.918Z

2025-yildan boshlab dasturda avval tashkilot faoliyat turi tanlanmaydigan quyidagi 4 ta hujjatga ham uni tanlash qo'shildi:

asosiy vositalarni qayta baholash;
asosiy vositaning eskirishini hisoblash;
debitorlik va kreditorlik qarzlarni qayta hisoblash;
valyutani qayta baholash.

E-Hisobotlar qismidagi Xarajatlar smetasining ijrosi haqidagi hisobot (2-shakl), Byudjetdan tashqari hisobvaraqlar bo'yicha hisobot, Debitorlik va kreditorlik qarzlar to‘g‘risidagi ma'lumot (ShG‘H kesimida) va Balans hisobotini tasdiqlashda hisobot tuzilayotgan chorak uchun asosiy vositalarni qayta baholash (hisobot I chorak uchun tuzilayotgan bo'lsa), asosiy vositaning eskirishini hisoblash va debitorlik va kreditorlik qarzlarni qayta hisoblash hujjatlarining tasdiqlangan bo'lishi talab etiladi. Shuningdek, asosiy vositalar bilan bog'liq hujjatlarni tuzishda ham asosiy vositalarni qayta baholash va asosiy vositaning eskirishini hisoblash hujjatlari tuzilgani tekshiriladi. Endilikda mazkur hujjatlarni tuzish uchun hujjatda tanlangan ShG'Hdagi tashkilot faoliyat turi bo'yicha aytilayotgan hujjatlar tuzilgan bo'lishi kerak.

Misol uchun, asosiy vositaning kirimida 3018 bilan boshlanuvchi SHG'H tanlanyapti. Mablag'lar manbasi 3018 bo'lgan SHG'Hlar 20-Obod qishloq jamg'armasi uchun ochiladi.

Mos ravishda hujjatni tuzishda eskirish berilmaganligi bo'yicha ogohlantirish chiqsa, asosiy vositaning eskirishini hisoblash hujjatida ham tashkilot faoliyat turida 20-Obod qishloq jamg'armasi tanlangan holda hujjat tuzib tasdiqlangan bo'lishi talab etiladi.

Yoki shu 3018 lik SHG'H uchun Debitorlik va kreditorlik qarzlar to‘g‘risidagi ma'lumot (ShG‘H kesimida) hisoboti yoki balans hisoboti tashkilot faoliyat turida 20-Obod qishloq jamg'armasi tanlangan holda tuzilayotgan bo'lsa, tegishli davr uchun debitorlik va kreditorlik qarzlarni qayta hisoblash hujjati ham tashkilot faoliyat turida 20-Obod qishloq jamg'armasi tanlangan holda tuzilgan bo'lishi kerak.

Asosiy tashkilotlarda faqat bitta ya'ni 0-byudjet tashkilot faoliyat turi ishlatiladi. Lekin ba'zi tashkilotlarda bir nechta tashkilot faoliyat turi ishlatiladi va ular shu vaqtgacha barcha moliyaviy hisobotlarni bir paytda taxlashi, qandaydir kamchilik bo'lsa qolgan hisobotlarni ham qaytarishiga to'g'ri kelayotgandi. Mazkur o'zgarishdan keyin har bir tashkilot faoliyat turi faqat o'ziga bog'liq hujjatlar bilan bog'lanadigan bo'ladi.

Qonunchilikdagi o'zgarishlar

2025-02-18T11:33:51.036Z

Mehnat ta'tili uchun haq to'lashda yakshanba kunining hisobga olinmasligi

Bu bo'yicha avval ham ma'lumot berilgandi. Shuningdek, Vazirlar Mahkamasining 14.11.2024 yildagi 758-son O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksini amalga oshirishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risidagi qarori bilan tasdiqlanganAlohida hollar uchun xodimlarning o‘rtacha ish haqini hisoblabchiqarishning o‘ziga xos xususiyatlari to‘g‘risida NIZOMning 8-bandida ham "Xodimga har yilgi mehnat ta’tili uchun haq to‘lash va foydalanmagan ta’til uchun pulli kompensatsiya to‘lash uchun (shu jumladan, ish vaqti jamlab hisobga olinganda) o‘rtacha ish haqi O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 257-moddasi o‘ninchi qismiga muvofiq hisoblangan o‘rtacha kunlik ish haqini ta’til kunlari, shu jumladan, foydalanmagan ta’til kunlari soniga (yakshanba va bayram kunlaridan tashqari) ko‘paytirish orqali belgilanadi. Boshqa hollarda o‘rtacha ish haqi o‘rtacha kunlik ish haqini ish kunlari soniga ko‘paytirish orqali belgilanadi.", deb ko'rsatildi. Endilikda mazkur qoida Mehnat kodeksining 233 va 234-moddalarida ham qayd etib ketildi.

3, 4 va 5-toifadagi tumanlarda davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bola ta’minoti uchun ota-onalar to‘lovi miqdorlari oshdi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 30-dekabrdagi O‘zbekiston Respublikasining “2023-yil uchun O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to’g’risidagi” Qonuni ijrosini ta’minlash chora-tadbirlari to’g’risidagi PQ-471-sonli qarorining 9-bandida 2023-yil 1-yanvardan 2026-yil 1-yanvarga qadar davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bola ta’minoti uchun ota-onalar to‘lovi miqdorlariga nisbatan tumanlarning toifasidan kelib chiqib, quyidagi kamaytiruvchi koeffisientlar qo‘llanilishi belgilangandi:
5-toifadagi tumanlarda - 50 foiz;
4-toifadagi tumanlarda - 50 foiz;
3-toifadagi tumanlarda (shahar aholi punktlaridan tashqari) - 30 foiz.

Mazkur band O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 30.09.2024 yildagi PF-152-son Maktabgacha ta’lim sifati va samaradorligini yanada oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risidagi farmoni bilan quyidagi tahrirda bayon etilishi belgilandi:

2025-yil 1-yanvardan 2026-yil 1-yanvarga qadar davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bola ta’minoti uchun ota-onalar to‘lovi miqdorlariga nisbatan tumanlarning toifasidan kelib chiqib, quyidagi kamaytiruvchi koeffitsiyentlar qo‘llanilsin:

5-toifadagi tumanlarda — 25 foiz;

4-toifadagi tumanlarda — 25 foiz;

3-toifadagi tumanlarda (shahar aholi punktlaridan tashqari) — 15 foiz.

Shuningdek, Vazirlar Mahkamasining 29.04.2024 yildagi 246-son Davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalar ta’minoti uchun ota-onalar to‘lovi miqdorlarini tasdiqlash to‘g‘risidagi qarori bilan ham 2024-yil 1-iyundan va 2025-yil 1-yanvardan ota-onalar to'lovi summasi oshirilgandi.

Vaqtinchalik mehnatga layoqatsizlik, homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqalarni hisoblash bo'yicha yangi normativ

Vazirlar Mahkamasining 31.05.2024 yildagi 314-sonAyrim turdagi nafaqalarni tayinlash va to‘lashni tartibga solish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi qarori bilan Vaqtinchalik mehnatga layoqatsizlik, homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqalarni hamda yangi tug‘ilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilangan xodimga nafaqani tayinlash hamda to‘lash tartibi to‘g‘risida NIZOM tasdiqlandi. Shu sababli ma'nan eskirgan va ko'pchilik qismiga amal qilinmayotgan Davlat ijtimoiy sug‘urtasi bo‘yicha nafaqalar tayinlash va to‘lash tartibi to‘g‘risida NIZOM (ro'yxat raqami 1136, 2002-yil 8-may) ham o'z kuchini yo'qotdi.

Yangi nizomning 37-bandida "Nafaqalar bo‘yicha o‘rtacha ish haqi O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 257-moddasi, mazkur Nizom va mehnat to‘g‘risidagi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hisoblanadi.", deb belgilandi. Shundan kelib chiqib, dasturda ham vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi va homiladorlik va tugʻish nafaqasini hisoblashda o'rtacha bir kunlik ish haqi o'rtacha oylik ish haqini 25.3 ga bo'lgan holda hisoblab chiqariladigan qilindi.

MMBXga o'tkazilgan tashkilotlarda pul mablag'lari tushumi hujjatini kiritishdagi o'zgarishlar

2025-01-21T10:58:50.264Z

Markazlashtirilgan moliya-buxgalteriya xizmatiga o'tkazilgan tashkilotlarda byudjet hisobidan kassa xarajatlarini amalga oshirishda xarajatlar smetasida tegishli xarajat kodi bo'yicha mablag'lar yetarli ekanligi tekshiriladi. Byudjetdan tashqari mablag'lar hisobidan kassa xarajatlarini amalga oshirishda esa dasturda tegishli SHG'Hda buxgalteriya bo'yicha qoldiq yetarli bo'lishi talab etiladi. Mazkur cheklovlarni aylanib o'tish uchun tashkilotlar tarafidan sun'iy tushum kiritish holatlari kuzatilyapti. Shu sababli dasturga quyidagi o'zgarishlar kiritildi (bu cheklovlar UzASBO-1 da ham bor edi):

Hujjatlar-To'lov hujjatlari-Pul mablag'lari tushumi qismida tegishli hujjatni saqlash va tasdiqlashda unda ID (G'azna mijoz) ko'rsatilishi majburiy qilindi. Aks holda tegishli ogohlantish chiqadi.

Agar tegishli summa quyi tashkilotga emas, yuqori tashkilotga ya'ni markazning o'ziga tushgan bo'lsa, ID (G'azna mijoz)ni tanlash uchun kirilsa SHG'H ko'chirmalarining ma'lumoti qismiga o'tadi.

Bu yerga kirilsa oddiy tashkilotlarda SHG'Hni o'zgartirib bo'lmaydi. Lekin quyi tashkilotlar bu yerga kirganda, yuqori tashkilotga tegishli SHG'Hlar ham ko'rinadigan qilindi. Mos ravishda tegishli tushumni belgilab, sichqonchaning chap tugmasi ikki marta bosilsa, uning ID raqami hujjatga avtomatik tushadi.

4111230-Byudjet tashkilotlari xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasidan toʻlovlar

2025-01-18T15:59:54.292Z

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 28.02.2018 y. PQ-3571-son Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari xodimlarining ayrim toifalari mehnatiga haq toʻlashni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi qarorining 5-bandida "Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim vazirligi moddiy ragʻbatlantirishning maxsus jamgʻarmasi mablagʻlaridan maqsadli va manzilli foydalanilishi ustidan tizimli nazorat oʻrnatsin, davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari xarajatlari smetalarida ular alohida satrda ajratilishini nazarda tutsin", deb belgilangandi. Mazkur bandga asosan 4111230-Maktabgacha taʼlim muassasalari xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasi nomli iqtisodiy tasnif kodi qoʻshilgandi. Ushbu iqtisodiy tasnif kodining nomi Byudjet tashkilotlari xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasidan toʻlovlar qilib o'zgartirildi va Byudjet tashkilotlari xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish maxsus fondi toʻgʻrisida NIZOM (ro'yxat raqami 3561, 2024-yil 22-oktyabr)ga asosan 2025-yil 1-yanvardan boshlab moddiy rag'batlantirish maxsus fondi mablag'lari mazkur kodda rejalashtiriladigan bo'ldi.

Buning quyidagi afzalliklari mavjud:

Rag'batlantirish jamg'armasidan to'lov qilish uchun qancha mablag' qolganligini, belgilangan chegaradan oshib ketmayotganlikni analiz qilish kabilar shartmas. Chunki mablag'lar alohida kodda rejalashtirilyapti. Mos ravishda tekshiruvchilar ham bu bu kabi holatlarni tekshirishiga hojat qolmaydi.
Vakant lavozimlar, vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqalari hisobiga iqtisod qilinayotgan mablag'larni xodimlarga rag'batlantirish qilib berib qo'yib, keyinchalik tekshiruvlarda buning aniqlanishi va kamomadlar chiqishining oldi olinadi. Kamomadlar tekshiruvchilar tarafidan aniqlanmagan taqdirdayam mazkur xatoliklar sababli byudjetga zarar keltirilishining oldi olinadi. Yoki bu kabi xatoliklarni kelgusida topish osonlashadi.
Qo'shimcha mablag' zarurligi bo'yicha moliya organlariga qilinadigan murojaatlar ham kamayadi. Chunki tashkilotlar rag'batlantirish jamg'armasi mablag'lari shu vaqtgacha 4111100 kodida rejalashtirilganligi sababli belgilangan chegaradan ortiqcha xarajatlarga ham yo'l qo'yishayotgandi.
Hozirgacha rag'batlantirish jamg'armasidan to'lanadigan to'lovlar rejalashtirilgan mablag'lar doirasida bo'layotganini tekshirishda o'rtacha ish haqi (mehnat ta'tili, foydalanilmagan mehnat ta'tili uchun kompensatsiya, malaka oshirish va boshqa holatlarda o'rtacha ish haqi) kabilar tarkibida uning tegishli qismi borligi inobatga olinmagan.

Qaysi to'lov turlari bu koddan to'lanadi?

345 - Ragʻbatlantirish maxsus fondi hisobidan ustama (AV-3561)
407 - Ragʻbatlantirish maxsus fondi hisobidan mukofot (AV-3561)
892 - IMAning ixtis. mak pedagog xodimiga ustama (28-AF)
893 - IMAning ixtis. mak pedagog xodimiga xorij til boʻyicha ustama (28-AF)
894 - IMAning ixtis. mak xodimlariga ragʻ. jam-dan mukofot (28-AF)
895 - IMAning ixtis. mak xod-ga sinf raxbarligiga ustama (28-AF)
896 - IMAning ixtis. mak xodimlariga (ped boʻlmagan) ragʻ. jamdan ustama (28-AF)
920 - DMTT xodimlariga ragʻbatlantirish ustamasi (PQ-3571,MTV-31)
921 - DMTT xodimlariga mukofot (PQ-3571, MTV-31)
1058 - Ragʻbat. maxsus fondi hisobidan ustama (AV-3561) shx-4010
1059 - Ragʻbat. maxsus fondi hisobidan mukofot (AV-3561) shx-4010

Kelgusida vaziyatdan kelib chiqib boshqa to'lov turlari ham qo'shilishi mumkin. Shuningdek, mazkur to'lov turlari o'rtacha ish haqi hisoblashda inobatga olingani uchun mehnat ta'tili, o'rtacha ish haqi, foydalanilmagan mehnat ta'tili uchun kompensatsiya kabi to'lov turlarining tegishli qismi ham shu koddan to'lanadi.

349 - Bayram kunlari uchun mukofot (MK-208m) to'lov turi esa 4111100 kodidan hisoblanadi. Lekin o'tgan yili rag'batlantirish jamg'armasidan beriladigan to'lovlar uchun mazkur to'lov turi ishlatilgan bo'lsa, o'rtacha ish haqidan kelib chiqib hisoblanadigan mehnat ta'tili kabilarda uning summasi 4111100 xarajat kodida chiqadi.

Plastik (naqd pul) qaydnoma alohida tuzilmasligi

Xuddi 4111210 - Umumtaʼlim, oʻrta maxsus, professional taʼlim muassasalarining oʻrnak koʻrsatgan xodimlarini ragʻbatlantirishning direktor jamgʻarmasi mablagʻlari xarajat kodi uchun tegishli tashkilotlarda alohida plastik qaydnoma tuzilmagani kabi 4111230 uchun ham alohida qaydnoma tuzilmaydi. Ish haqi hisoblanganda 343400(173) subchyoti tanlanishi va bu subchyotni tanlab qaydnoma tuzishda xarajat kodi tanlanmaganligi sababli 4111230 uchun alohida qaydnoma tuzilmaydi.

So'rovnomada chiqadigan holatlar

Xuddi 4111210 - Umumtaʼlim, oʻrta maxsus, professional taʼlim muassasalarining oʻrnak koʻrsatgan xodimlarini ragʻbatlantirishning direktor jamgʻarmasi mablagʻlari xarajat kodidan hisoblanadigan to'lov turlaridan ushlangan soliq va ushlanmalar ish haqiga qo'shilib chiqqani kabi 4111230 da ham ushlanmalar 4111100 kodida chiqadi. Faqat oraliq to'lovlardan ya'ni oylik hujjati to'lov turini tanlangan holda hisoblansa yoki xodimga faqatgina 4111230 kodidan ish haqi hisoblansa (faqat mukofot bo'lib, boshqa ish haqisi bo'lmasa), ushlanmalar ham mazkur koddan chiqadi.

Plastik (naqd pul) qaydnoma 343400 subchyoti tanlangan holda 4111100 va 4111230 kodlari uchun bitta tuzilgani uchun so'rovnomada tegishli summa ham to'liqligicha 4111100 kodida chiqadi. Shu sababli so'rovnomada 4111100 da chiqadigan plastik summasini tahrirlab kamaytirish va 4111230 ga tegishli summani bu kodga qo'lda kiritish kerak bo'ladi.

Shuningdek, oy o'rtasida 4111230 kodidan to'lovlar amalga oshirilsa, oy oxirida ushlanmalar 4111100 kodidan hisoblanganligi sababli oy o'rtasidagi summalar minusga chiqadi. Minus summalar 0 qilinadi va 4111100 dagi ushlanma shuncha summaga kamaytiriladi. Plastikka o'tkaziladigan summa ham mos ravishda to'g'rilanadi. Shundan so'ng so'rovnoma quyidagi shaklga keladi.

Xarajat kodlari kesimida qarzdorlik boʻyicha aylanma qaydnomada chiqadigan holatlar, bunga sabab, analiz hisoboti

Oy o'rtasida oraliq hisob-kitob orqali 4111210, 4111230, 4111240 yoki 4711120 xarajat kodlaridan ish haqi chiqarilsa, soliqlar va boshqa ushlanmalar ham shu xarajat kodining o'zidan chiqariladi. Lekin oy oxirida o'sha xodimlarda 4111100 xarajat kodidayam daromadi bo'lsa, soliq va boshqa ushlanmalar birinchi navbatda 4111100 xarajat kodidagi daromadidan kelib chiqib hisoblanadi.

Shu sababli Hisobotlar-Hisobotlar-Xarajat kodlari kesimida qarzdorlik bo‘yicha aylanma qaydnoma qismida o'sha ushlanmalarni hisobga oluvchi subchyotlar bo'yicha shu xarajat kodlarida debitor qarzdorlik chiqib turadi. Buni to'g'rilash uchun tuzatish provodka berib qo'yish kerak. Misol uchun, 152100 (160) subchyotda 4111230 xarajat moddasida debitor qarzdorlik bo'lsa, quyidagicha tuzatish o'tkazmasi beriladi:

Debit subchyot - 342100 (160)

Debit xarajat kodi - 4111100

Kredit subchyot - 152100 (160)

Kredit xarajat kodi - 4111230

Shuningdek, 343400 - Byudjet tashkilotlarining xodimlar bilan mehnatga haq toʻlash boʻyicha kreditor qarzlari subchyotida ham xarajat kodlari kesimida qarzdorlik summasi aynan shuncha summaga farq qiladi. Shu sababli bunda ham quyidagicha tuzatish o'tkazmasi berilishi kerak bo'ladi, aks holda hisobot analizida shu xarajat kodlarining birida musbat va boshqasida manfiy farq chiqib qoladi.

Debit subchyot - 153400(173)

Debit xarajat kodi - 4111230

Kredit subchyot - 343400(173)

Kredit xarajat kodi - 4111100

Nomoliyaviy aktivlar, amortizatsiya va kapital qo'yilmalar schyotlarining o'zaro bog'liqligi

2025-01-07T06:36:47.937Z

Yuqoridagi rasmda nomoliyaviy aktivlar, amortizatsiya va kapital qo'yilmalar schyotlarining o'zaro bog'liqligi aks etgan. Dastlabki ustunda nomoliyaviy aktivlar schyotlarining schyotlar rejasidagi kodi va nomlari ko'rsatilgan bo'lsa, o'rta ustunda nomoliyaviy aktivlar amortizatsiyasi va so'nggi ustunda nomoliyaviy aktivlarga kapital qo'yilmalar schyotlari keltirilgan. Ushbu ma'lumotda quyidagilarga e'tibor qaratish kerak:

Sariq rangda va qalin yozuvda belgilanganlar jamlovchi schyotlar bo'lib, ular hujjatlarda ishlatilmaydi.
Nomoliyaviy aktivga o'rta ustunda hech qanday ma'lumot ko'rsatilmagan bo'lsa, demak unga eskirish hisoblanmaydi. Bunga 221331 - Darsliklar fondi, 223100 - Yer kabilarni misol qilish mumkin. Qizil rangdagi schyotlar ham hozirda aktiv emas va bu nomoliyaviy aktivlarga ham eskirish hisoblanmaydi.
Yashil rangda belgilangan schyotlardagi nomoliyaviy aktivlar qayta baholanadi. Shuningdek, nomoliyaviy aktivlarga kapital qo'yilmalarga tegishli 241112 - Qurilishi tugallanmagan turarjoy binolari, 241122 - Qurilishi tugallanmagan noturarjoy binolari, 241132 - Qurilishi tugallanmagan boshqa inshootlar, 241223 - O'rnatish uchun mo'ljallangan asbob uskunalar ham qayta baholanadi.
Nomoliyaviy aktivga so'nggi ustunda ba'zi schyotlarda nomoliyaviy aktivning o'zini xarid qilish uchun alohida, unga qilingan qo'shimcha xarajatlar uchun alohida schyotlar ko'rsatilgan. Avval faqat bitta 072 "Asosiy vositalarga boshqa xarajatlar" subchyoti bor edi. Shuningdek, ba'zi bir xil turdagi nomoliyaviy aktivlar uchun umumiy kapital qo'yilmalar shcyotlari ko'zda tutilgan. Dasturning Hujjatlar-Asosiy vositalar hisobi-Asosiy vosita kirimi qismida hujjatning asosiy vosita xarajatlari va asosiy vosita qismlarida tegishli buxgalteriya o'tkazmalarini tanlashda mazkur holatlarni hisobga olish va ikkala tarafda bir xil subchyotni tanlash kerak bo'ladi. Aks holda, aylanma qaydnomada bir subchyotda debetda, bosqasida kreditda qoldiq qolib ketadi.
Asosiy vosita ma'lumotida asosiy vositaning eskirish foizi avtomatik chiqadi. Bunda Byudjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi to'g'risidagi yo'riqnoma (ro'yxat raqami 2169, 2010-yil 22-dekabr)ning 63-ilovasi asos bo'ladi, Faqatgina nomoddiy aktivlarning (223411, 223412, 223413, 223414, 223420 shcyotlar) eskirish foizi qo'lda kiritilishi mumkin.

Tabel hujjati bilan ishlash tartibiga kiritilgan o'zgarishlar

2024-11-28T09:56:22.111Z

Byudjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi to'g'risidagi yo'riqnoma (ro’yxat raqami 2169, 2010-yil 22-dekabr) 285-bandida quyidagilar belgilangan:

Ish haqini hisoblab yozish uchun quyidagilar asosiy hujjatlar hisoblanadi: tashkilotning ishga qabul qilganlik, bo‘shatganlik va xodimlarni tasdiqlangan shtatlar jadvali va ish haqi stavkalariga muvofiq joydan-joyga ko‘chirish haqidagi buyruqlari, 421-son shakldagi foydalanilgan ish vaqti hisobi va ish haqi hisoblash tabeli (mazkur Yo‘riqnomaning 55-ilovasi) (keyingi o‘rinlarda tabel deb yuritiladi) va boshqa hujjatlar.

Tabellar tashkilot rahbarining buyrug‘i bilan tayinlangan shaxslar tomonidan har oyda belgilangan shaklda yuritiladi. Tabellar butun tashkilot bo‘yicha yoki tuzilmaviy bo‘linmalar (bo‘limlar, bo‘linmalar, fakultetlar, laboratoriyalar va boshqalar)ga bo‘lingan holda yuritiladi. Oyning oxirida tabel bo‘yicha ishlangan kunlarning umumiy miqdori, shuningdek, ortiqcha ishlangan soatlar aniqlanadi. To‘ldirilgan va tegishli imzolar bilan rasmiylashtirilgan tabellar, ishga qabul qilish va bo‘shatish to‘g‘risidagi buyruqlardan ko‘chirma hamda boshqa (JShShIR, jamg‘arib boriladigan pensiya hisobvarag‘i, pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-karta ma’lumotlari va boshqa) ma’lumotlar tashkilotning kadrlar bo‘limi (xodimlar bilan ishlash bo‘linmasi yoki uning vazifasi yuklatilgan xodim) tomonidan “UzASBO” dasturiy majmuasiga kiritiladi hamda ish haqi hisoblash uchun buxgalteriyaga topshiriladi.

Shuningdek, Iqtisodiyot va moliya vazirligining 2024-yil 12-noyabrdagi 06/36-5-23487-sonli xatida ham bu bo'yicha ko'rsatmalar berilgan.

Kadrlar bo'limi xodimiga login ochish bo'yicha video shaklda ma'lumot berilgandi. Shu tartibda kadrlar bo'limi xodimiga ham login ochiladi, agar tashkilot shtatlar jadvalida kadrlar bo'yicha xodim lavozimi ko'zda tutilmagan bo'lsa, mazkur vazifa yuklangan odamga login ochiladi. Agar mazkur vazifani tashkilot rahbari amalga oshirsa, unda rahbarning loginiga kadr (barcha vakolatlar) roli qo'shilsa bo'ladi. Bosh hisobchiga bu loginni qo'shish imkoni yo'q.

Tabel hujjatida foydalanuvchilarga biriktirilgan rollar kesimida bajariladigan amallar quyidagi rasmda ko'rsatilgan.

1. Kadrlar bo'limi xodimi tabelni tuzadi va uni rahbar imzolashi uchun Imzolashga tayyor tugmani bosadi.

2. Imzolashga tayyor tugma bosilgan tabelni rahbar o'ziga ochilgan loginda Imzolash tugmani bosib, Imzolangan statusga o'tkazadi.

3. Kadrlar bo'limi xodimi rahbar tomonidan imzolangan tabelni Yuborish tugmani bosgan holda bosh hisobchiga yuboradi.

4. Yuborilgan statusdagi tabelni bosh hisobchi Qabul qilish tugma yordamida Qabul qilingan statusga o'tkazadi. Agar xatoligi bo'lsa, Rad qilish tugmani bosadi.

2024-yil noyabr oyidan boshlab faqat Qabul qilingan statusdagi tabel hujjatlari asosida oylik hisoblash mumkin, Imzolangan (Podpisano) yoki avvalgidek O'tkazilgan (Provedeno) statusdagi tabellar asosida oylik hisoblab bo'lmaydi.

Tabel (ta'lim muassasalari uchun) hujjati ham tez orada mazkur qoida asosida ishlaydigan bo'ladi, hozircha mazkur tabel O'tkazilgan (Provedeno) statusda bo'lsayam oylik hisoblash mumkin. 2024-yil dekabr oyidan boshlab tabel (ta'lim muassasalari uchun hujjati ham qabul qilingan statusga o'tkazilgandan keyin avans vedomostida summalar chiqadigan va oylik hisoblanadigan bo'ldi.

Shuningdek, kadrlar bo'limi xodimi kiritishi kerak bo'lgan Hujjatlar-Kadrlar hisobi qismidagi hujjatlarda ham Bekor qilish, Tasdiqlash kabi tugmalar faqat mazkur xodim uchun ochilgan loginda ko'rinadigan qilindi. Bosh hisobchida esa bu funksiyalar olib tashlandi.

Asosiy vosita va TMZlarning byudjet tashkilotlari o‘rtasida aylanishi

2024-11-03T17:15:11.098Z

Asosiy vosita va TMZlarni chiqim qilishda Beg‘araz berilgan va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollar tipi tanlansa, hujjat oynasida kontragent tanlash joyi ochiladi. Bu yerda tegishli asosiy vosita yoki TMZ qaysi byudjet tashkilotiga berilayotgan bo'lsa, o'sha tashkilot tanlanishi kerak bo'ladi. Agar bunda asosiy vosita va TMZ byudjet tashkiloti hisoblanmaydigan tashkilotlarga chiqarilayotgan bo'lsa, unda chiqim turini o'zgartirish kerak bo'ladi, aks holda tegishli xatolik chiqadi.

Shuningdek, asosiy vosita va TMZlarni kirim qilishda Beg‘araz (markazlashgan holda) olindi va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollar tipi tanlansa ham kontragent tanlash joyi ochiladi. Bu yerda tegishli asosiy vosita yoki TMZni qaysi tashkilot (jismoniy shaxs) berayotgan bo'lsa, o'sha tashkilot tanlanishi kerak bo'ladi.

Mos ravishda, hujjatda tanlangan tashkilot byudjet tashkiloti bo'lsa, hujjatni to'ldirish oynasidagi Chiqim hujjatini tanlash joyiga kirish kerak bo'ladi. Bu yerda uni chiqim qilgan tashkilotdagi hujjatlar ko'rinib turadi va u yerdan tegishli qator tanlanadi, shundan so'ng hujjatning asosiy vosita (TMZ)lar qismida qo'lda kiritish imkoni yopiladi, To'ldirish tugmasi bosilsa, bu qism chiqim qilgan tashkilot ma'lumotlari asosida avtomatik to'ldiriladi. Agar chiqim hujjatini tanlash joyiga kirilganda, hech qanday ma'lumot chiqmasa, unda tegishli asosiy vosita (TMZ)ni bergan tashkilotga murojaat qilish kerak bo'ladi. Bunda tashkilot yoki chiqim hujjatini kiritmagan bo'lishi, kontragentni xato tanlagan bo'lishi yoki bo'lmasa chiqim hujjatini ma'lum sabablarga ko'ra bekoq qilib qo'ygan bo'lishi mumkin bo'ladi.

Agar kirimda tanlangan kontragent byudjet tashkiloti bo'lsa, lekin hujjatdagi chiqim hujjatini tanlash joyi to'ldirilmasa, hujjatni saqlashda quyidagi rasmdagi kabi xatolik chiqadi. Bunda hujjatdagi asosiy vosita (TMZ)larni o'chirish va bu qismni To'ldirish tugma orqali qayta to'ldirish kerak bo'ladi.

Asosiy vosita va TMZlarni kimlarga berilgani, ularda kirim qilinganlik holati, tashkilotga kimlar berganligini ko'rish

Hisobotlar menyusiga Beg'araz/markazlashgan holda olingan/berilgan moddiy qiymatlik va TMZlar qismi qo'shilgan.

Bu yerda qaysi tashkilotlar asosiy vosita va TMZlarni berganligi va qaysi tashkilotlarga berilayotgani bo'yicha to'liq ma'lumot ko'rinib turadi.

Asosiy vosita va TMZlarni kirim-chiqimida buxgalteriya o'tkazmalarining kirim-chiqim turiga qarab chiqishi

Endilikda asosiy vosita va TMZlarning kirim-chiqim hujjatlarida tanlanadigan o'tkazmalar hujjatda tanlangan kirim-chiqim turiga qarab chiqadigan qilindi. Buning uchun Global ma'lumotnoma-O'tkazmalar qismidagi buxgalteriya provodkalariga tegishli qo'shimcha kiritildi. Shu yerda qaysi o'tkazmaga qaysi kirim-chiqim turi tanlanganiga qarab, hujjatlardayam tegishlisi ko'rinadi. Agar hech bir kirim-chiqim turi biriktirilmagan bo'lsa, unda bu o'tkazma barcha holatda ko'rinib turadi.

Asosiy vosita yoki TMZni boshqa tashkilotga berishda xatolikka yo'l qo'yilgan bo'lsa

Bunda bergan tashkilot tegishli hujjatni bekor qilishi uchun uni qabul qilib olgan tashkilot kirim hujjatini bekor qilishi kerak bo'ladi. Agar bergan tashkilotda hujjatni tahrirlash yoki o'chirish kerak bo'lsa, unda avval qabul qilib olgan tashkilot o'zida kirim hujjatini o'chirishi kerak bo'ladi.

Moliyaviy hisobotlarni topshirishga ta'siri va boshqa cheklovlar

Kelgusida tovar-moddiy qimmatliklarni chiqim va kirim qilish hujjatiga tegishli hisobvaraq-fakturalarning soliq tizimidagi ID raqamini kiritish joyi ham qo'shiladi. Shuningdek, tegishli davr uchun moliyaviy hisobotlarni yuborishda esa tashkilotga berilgan va tashkilotdan chiqim qilingan tovar-moddiy qimmatliklar to'liq kiritilganligi ham tekshiriladi.