Yosh ona kundaligi

Bolaning ruhiy rivojlanishi bosqichlari

2019-04-09T10:33:01.461Z

Maktabgacha yoshdagi bolalarning ruhiy rivojlanishi shartli ravishda bir necha davrlarga bo’linadi. Shu davrlarning har birida bola ma’lum ko’nikma va malakalarni o’rganib boradi, bunda bola va ota-onaning o’zaro harakatlari muhim o’rin tutadi.

Maktabgacha rivojlanishning asosiy bosqichlari, bolaning yoshiga asoslangan holatda davrlarga bo’linadi.

Maktabgacha bo’lgan tarbiya quyidagi bosqichlarga bo’linadi;

1.Go’daklik davri (tug’ilgandan bir yoshgacha)

Boshlang’ich davrda bola to’liq o’z ehtiyojlarini qondirish jarayonida ota-onasiga muhtoj bo’ladi. Bu davrda bola atrof muhit bilan tanishadi va hamma sezgi organlari, katta va kichik motorika rivojlanadi. Shuning uchun, ota-ona nafaqat bolaning xavfsizligi va sharoitinining yaxshilash bilan, balki uning atrofida har tomonlama rivojlanishida omil bo’lib hisoblanadigan yorqin va turli xil predmetlar o’rab turishini ta’minlashi kerak.

2.O’rta bolalik davri (1 yoshdan 3 yoshgacha)

Bolada olam bilan tanishishga qiziqish ortib boradi, bunda endi motorika ko’nikmalari belgilangan rivojlanish bosiqichiga yetgan. Ota-ona bu davrda bola uchun predmetlardan foydalanishda taqlid orqali o`rganadigan asosiy manbaga aylanadi. Erta bolalik davri bola nutqining rivojlanishining faol davri hisoblanadi. Bunda kattalar bolani predmetlar bilan munosabatinigina emas balki, uning nutqini to’g’ri va ravon rivojlanishida o’z hissalarini qo’shishlari kerak. Kattalar bola bilan bola tilida emas balki so’zlarni buzmasdan to’liq tafakkur qilishga o’rgatishlari kerak, shuning uchun to`g`ri talaffuz qilishga harakat qiling.

3. Maktabgacha kichik yosh davri (3 yoshdan 5 yoshgacha)

Bu davr bolaning nutqi yanada ravonlashishi, uning lug’atida yangi so’zlar ko’payishi, bolaning murakkab sintaktik tuzilishlardan foydalanishi orqali xarakterlanadi. Bolaning to`g`ri talaffuziga e’tibor qilish muhim. Bolaning o’yin jarayoni ham murakkablashib boradi, bolaning abstract fikrlashi rivojlanishi tufayli, haqiqiy predmetning xususiyatlari va vazifalarini tushuntirish, hamda uni o`rnini bosuvchi narsalarga ya'ni o'yinchoqlarga almashtirish imkoniyatiga ega bo`ladi.

4. Maktabgacha katta yosh davri (6-7 yosh)

Kichik yosh davridagi orttirilgan malakalari asosida, bolada shaxsiy tanlov va tadqiqot aloqalarini tuzishga yordam beradigan ma’lum bilim va dunyoqarash zaxirasi hosil bo’ladi. Bolada majburiyat hissi, o’zini erkin tutish ko’nikmalari paydo bo’ladi. Bu davrda ota-ona bolani faqatgina maktabga (o’qish, yozish,sanashga) tayyorlamay, balki jamiyatdagi bolaning ko’nikmalarini rivojlantirishga yordam berishi kerak. "Maktabga faqatgina kognitiv tayyorgarlik emas, balki ijtimoiy va psixologik jihatdan tayyorgarlik muhimroq" - deya ta'kidlaydi bolalar psixologi D.Karpachov.

Bola tarbiyasida kattalarning o’rni, ahamiyati

Bolaning ruhiy to’g’ri rivojlanishi ota-onasi bilan muloqoti asosida shakllanadi. Ota-ona bolaning go’daklik davridan boshlab, ko’proq muloqotda bo’lishi, bolani har tomonlama mukammal inson bo’lib voyaga yetishiga hamma imkoniyatlarni ishga solishi kerak. Ammo bolaning maktabgacha rivojlanishida to’la ota-ona ko’magida bo’lishi shart degani emas. Bolangizni o’zi ba’zi bir vazifalarini bajarishda o’zida faollikni namoyon qilishi kerak. Bola o’zi bajara olmayotgan vazifasini, ota-ona bajarib berishi kerak emas, balki uni bajarishga ozroq yordam, turtki berishlari kerak. Ota-ona bolaning savollariga to’liq va erinmay javob berishlari, atrof olam haqidagi tasavvurlarni to’g’ri shakllanishida yordam berishlari kerak.

Shpritsdan plastilinli san’at asari

2018-12-01T07:12:52.412Z

Sizga kerak bo'ladi:

• plastilin

• albom varog’i

• shprits (igna olingan holda)

• idishda issiq suv

Ishga kirishamiz:

Demak, plastilindan arqonchalar qilishimiz kerak bo’ladi.. Buning uchun shpritsni chiqarib oling (porshenni silindrdan chiqarib tashlang). Plastilin bo’lakchasidan "kolbasa" qiling va uni shpritsning silindriga soling, porshenni joyiga qo'ying va bir oz pastga bosing. Turli xil rangdagi plastilin bilan ham xuddi shunday qiling. Endi plastilin to’ldirilgan shpritsni issiq suv to’ldirilgan idishga (gorizontal holatda) solib qo’ying va 2-3 daqiqa ushlang (yumshoq bo'lishi uchun). Keyin shpritslarni suvdan olamiz, porshenni bosib, arqonchalarni chiqaramiz.

Endi bola ushbu arqonchalar yordamida hohlagan rasmini ustiga taxlab chiqishi mumkin(chizilgan chiziq bo’ylab) yoki o’zi fantaziyasi bilan yaratishi mumkin.

Bolani ovqatlantirishga doir 10ta maslahat.

2018-11-30T10:02:49.377Z

1. Agar bolangiz aynan qaysidur mahsulotni yemasa( lekin siz yeysiz) vaqti-vaqti bilan uni taklif qilishda davom eting. Dasturxoningizga foydali mahsulotlarni qo'ying.

2. Bo'sh kelmang va qayta-qayta taklif qiling. "Hammasini yeyishing shart emas, shunchaki ta'tib ko'r" - degan iborani eslab qoling. Ko'pchilik bolalarga ta'tib ko'rishni 15martta taklif qilgandagina, o'sha ovqatni sevib qolishadi.

3. Alternativa bering, ovqatni turlarini ayting, tanlash imkoni borligini his qilsin.

4. Ko'p bolalar aralash- quralash (kasha) bo'lib ketgan ovqatlarni yoqtirmaydilar, likopchada aniq ko'rinib mahsulotlarni yeyishni yoqtiradilar.

5. Ovqat pishirish jarayoniga bolangizni jalb qiling. Tayyorlashda u ham ishtirok etsin.

6. Ishtaxasi a'lo darajadagi, ovqatni sevib yeydigan bolalarnikiga mehmonga olib boring.

7. Har bitta yegan qoshig'i uchun maqtamang.

8. Qaysi mahsulotni yoqtirmasa, shularni foydasi haqidagi multik yoki ertak o'qib bering.( Buni foydasini sezganman, ish beradi 😊)

9. Yoshiga mos hajmda bering. Ularni oshqozonini hisobga olgan holda, chunki ko'p yeb yuborsa oshqozoniga og'irlik qilib qorni og'riydi. Hazm qilish sistemasida ortiqcha muammo paydo bo'ladi.

10. Yeyishga majburlamang. Qorni ochganini his qilsin. Chanqasa suv so'riydi-ku, ovqatga nisbatan ham xuddi shunday. Shirinlikni faqat desert sifatida ovqatdan so'ng bering.

Farzandingiz hamisha sog'lom bo'lib, ko'zingizni quvnatib yursin!

Farzandlar bilan aloqani mustahkamlash dasturi

2018-11-23T10:57:26.390Z

Farzandingiz bilan har kuni 20 daqiqa do'stona suhbat (maktabi, o'qishi haqida gapirmay va pand nasihatsiz).

Har kuni 5-10 marta ota-ona o'z farzandlariga mehr-muhabbat hislarini izhor qilishi.

Har kuni 5 marta farzandning yaxshi axloqi, chiroyli amaliga maqtov aytish.

Har kuni farzandning o'zini tutishi va ko'rinishiga maqtov aytish (tabassumi, chiroyli, sog'lom qadam tashlashi…)

Haftada bir marta farzand bilan uydan tashqaridagi mashg'ulotni birga bajarish (piyoda yurish, sport bilan shug'ullanish, avtoulovda sayr qilish…), besh daqiqa bo'lsa ham.

Hayot asoslarini bolada paydo qilish uchun uyqudan oldin har kuni “falon yaxshi ishni bajarganingda o'zimni juda baxtiyor his qildim”, “ukangga qaraganing juda katta ish”, “falonchi kelishuvimizga amal qilganing men uchun faxr” kabilar orqali o'z rizoligingizni bildirib turing.

Haftada bir yoki ikki marta oilaviy maslahat va suhbat uchun kechki taomni oila davrasida tanavvul qilish.

Har kuni 1-3 daqiqa bolaga to'liq quloq solish, quyidagi holatda: xoli, tinch joyda farzandga xohlagan gapini, chegara va qaydlarsiz gapirishiga ruxsat berib, quloq tutish.

Tasarruflar bilan farzandga bo'lgan muhabbatni izhor qilish: boshning orqa tarafini silash – mehribonlik va shafqatni ifodalaydi, boshiga qo'lni qo'yish – faxrlanishni ifoda qiladi, qo'lni peshonasiga qo'yish – tinchlantiradi, qo'lini tutish – ota-bola o'rtasidagi aloqani kuchaytiradi, agar asabiy bo'lsa, ko'ksini silash bilan tinchlantiring… Quchoqlash, Nabiy sollallohu alayhi vasallam farzand tarbiyasida bizga o'rnak zotlar. U zot Fotima roziyallohu anhoni masjidda yoki sahobalar huzurida peshonalari, qo'llaridan o'par va bag'irlariga bosar edilar.

Shu dasturga amal qilib, farzandingizga o'z mehringizni izhor qilish, uning naqadar ulug' ne'mat ekanini his qildirish orqali o'rtangizda kuchli bir aloqa vujudga kelsinki, u sizning huzuringizda chiroyli xulq egasi, itoatli, kattalarga hurmat va kichiklarga izzatli va ota-onasini rozi qiladigan haqiqiy muslim va muslima bo'lib ulg'aysin, axloqini ruhan va jisman buzuvchi omillardan uzoqlashib, ularga duch kelganda o'zini to'g'ri tuta oladigan inson bo'lib etishsin.

Foziljon Abdulqayyum tarjimasi

Tug'ruqdan so'ng qolgan qorindan qutulish yo'li.

2018-11-21T07:04:42.947Z

Biz ayollar nozik hilqat bo'lishimiz bilan birga, juda kuchlimiz. Sababi, uy yumushlarini bajarish, farzand tug'ish, ishlab pul topishdan tashqari, o'z chiroyimiz va sog'lig'imiz haqida o'ylashga ham vaqt topamiz. Homiladorlik, tug'ruqdan keyingi davr va ko'p miqdorda uglevod iste'mol qilish oqibatida qorin chiqish kuzatiladi va hattoki osilib qoladi. Bu muammoga har bir xotin-qiz duch keladi. Bugungi suhbatimiz tug'ruqdan keyingi qorinni ketqazish haqida.

Yaqinda 2-farzandimni dunyoga keltirdimu, 3 kundan so’ng xb mato bilan bog'lab oldim. Chunki xalqimiz orasida shunday gap yuradi: “ Belingni( qorinni) bog'la, beling baquvvat bo’ladi”.

Bunga ba'zilar ishonadi, ba'zilar esa yo'q. Uzbaby.uz saytining yozishicha, buni foydasi bor ekan.

Birinchidan bel og'rimaydi, ikkinchidan qorin osilib qolmaydi.

Bu haqda aniq tadqiqot olib borilmagan bo'lsa ham, shifokorlar taqiqlashadi, chunki uzoq vaqt mobaynida belni bog'lab yursa, bel mushaklari bo'shashib qolishi va belbog' yechilganidan so'ng og'rishi mumkin ekan.

Darhaqiqat, ba'zida ota-bobolarimizdan qolgan odatlar minglab tadqiqotlardan ustunroq bo'la olarkan. Xususan, tuqqandan so'ng belni bog'lash haqidagi odat. Tuqqandan so'ng belni bog'lab yurish juda kerak ekan!

Tuqqandan so'ng ayol bachadoni 1-3 kun mobaynida keskin qisqarib undan ko'p miqdorda qon ajralishi kuzatiladi. Shu davr o'tgach, Ultra tovushli diagnostika bachadonda hech qanday qoldiq yo'qligini tasdiqlagach, bemalol qorinni bog'lab olish mumkin.

Qorinni har kuni, iloji bo'lsa tunda ham qattiq bog'lab olish kerak.

Bog'lov qattiq bo'z yoki cho'zilib ketmaydigan chitdan bo'lishi lozim. Razmeri bir choyshapchalik bo'ladi. Uni engli(20-25 sm) qilib taxlab belbog' shakliga keltirasiz. So'ng qalin tomonini qoringa qo'yib, bel tomondan bitta o'girib yana qoringa keltirib qattiq bo'glab olasiz.

Bog'lashni yotgan holda qilish kerak, shunda qorin ichiga kirib qattiq bog'lanadi.Bog'lovni kamida 40 kun chillada, iloji bo'lsa tuqqandan so'ng 6 oyga qadar tutib yurish kerak.

Boshida belbog' yechilganida bel bo'shashib qolgandek tuyuladi. Aslida bu tuqqandan so'ng bo'ladigan normal holat. Aynan shuning uchun ham belni uzoqroq vaqt mobaynida bog'lab yurish lozim. Bir necha oy o'tgandan so'ng bu holat o'z-o'zidan yo'qolib belbog' yechilganda ham bel mahkamligi sezilib turiladi.

Undan tashqari belni bog'lash tuqqandan so'ng osilib qolgan qorinni ham yo'q bo'lishiga yordam beradi. Ozg'in ayolda ham tuqqandan keyin qorni osilib qolishi mumkin. Buni hech qanday dieta yoki krem bilan ketqazib bo'lmaydi. Eng oson yo'l, bu qorinni bog'lab yurishdir. Agar siz ma'lum bir sabablarga ko'ra vaqtida bel(qorin)ingizni bog'lay olmagan bo'lsangiz hozir ham kech emas. Kamida yarim yil mobaynida qorningizni qattiq tortib bog'lab yuring. Natijasi shundoq ko'rinadi.

Chilla davrida belni qattiq bog'lash bachadon tezroq tozalanishiga ham ijobiy ta'sir ko'rsatadi.

Agar bog'langan holdagi yurishingiz erinizga yoqmasa, bir amallab ko'ndiring. Chunki 6 oy bog'lab yursangiz, keyin butun umr go'zal qorningiz bilan maqtana olasiz.

Ushbu maqsadda tug'ishdan so'ng tutiladigan bandajlar ham mavjud. Lekin oddiygina chit choyshabini qattiq bog'lab yurishdan bo'lgan samarasi bandajga ko'ra bir necha bor yuqoriroq bo'ladi.

Go'zal qaddi-qomat egasiga aylaning!

Manba: uzbaby.uz

Tug'ruqdan so'ng "qorindan" qutulish yo'li.

2018-11-21T06:01:06.633Z