Bozorda ikki sotuvchi yonma-yon o'tirib savdo qilishar edi. Ularning biri jizzaki bo'lib , bo'lar-bo'lmasga qo'shnisini haqorat qilib , unga ozor berar edi. Qo'shnisi esa uni faqat duo qilar edi. Atrofdagilar bir kuni undan so'rashdi:

- Sheriging seni haqorat qilsa , sen uni duo qilasan , buning sababi nimada? Haligi odam:

- Men hamyonimda bor narsanigina ishlata olaman , - deb javob beribdi.

Xulosa

Qalbi go'zal inson hamisha o'zligini saqlay oladi. U shu jihati bilan ham yuksak ma'naviyat sohibidir.

Qadim zamonda ikki do'st ov qilish uchun o'rmonga boribdi. Tasodifan ularga ayiq ro'para bo'libdi. Do'stlardan biri miltig'ini tashlab , yaqin atrofdagi daraxtlardan birining ustiga chiqib olibdi. Ikkinchisi o'zini o'likka solib , yerga hafas olmay yotib olibdi. Ayiq yerda yotgan odamni hidlab ko'rib , nari ketibdi. Chunki ayiqlar o'laksa yemaydilar. Ayiq ko'zdan go'yib bo'lgach , daraxtdagi ovchi yerga tushib , do'stining oldiga kelib hazillashibdi: "Og'ayni , ayiq qulog'ingga bir nima dedimi?" Do'sti unga: "Ha , u do'st tanlashda adashibsan , dedi" , deb javob beribdi.

Xulosa

Ey farzand , bilginki , yaxshi kuningda do'stlaring ko'p bo'ladi. Lekin haqiqiy do'stlar safarda sinaladi.

Ko'zga ko'ringan bir rassomning shogirdlari o'z ustozlarining oxirgi chizgan rasmining oldida yig'lab turganini ko'rib hayron bo'lishibdi va:

- Ustoz , nima sababdan yig'layapsiz? - deb so'rashibdi. Shunda rassom:

- Men oxirgi chizgan ishimdan hech ayb topa olmayapman , - deb javob beribdi.

- Bu yaxshi emasmi? - so'rashibdi shogirdlar.

- Yo'q , bu mening isde'dodimning so'nayotganidan darak beryapti , - debdi rassom.

Xulosa

Ey , farzand , bilginki , har bir ustaning bajargan ishi , garchi atrofidagilarga mukammal bo'lib ko'rinsa-da , uning o'zi kamchiligini ko'radi. Keyingi ishlarida shu nuqsonlarni bartaraf etishga harakat qiladi. Bu uning o'z ustida ishlayotganini bildiradi.

Stol ustida bir nechta oq qog'oz va qalam bor edi. Bir kishi kelib qalam bilan qog'ozga nimalarnidir yozdi va chiqib ketdi. U ketgach , qog'oz qalamdan o'pkalab:

- Men oppoqqina , top-toza edim. Sen esa mening betimni iflos qilding , - debdi. Shunda qalam unga muloyimlik bilan:

- Men seni iflos qilmadim , aksincha , haligi odamning qimmatli fikrlarini senga muhrlab qo'ydim. Sen bu bilan toza qog'ozlardan ustun turasan , - debdi.

Oradan ancha yillar o'tibdi , stol ustini chang bosib , qog'ozlar sarg'ayibdi. Bir kuni bir kishi kelib , stol ustini tartibga sola boshlabdi. Sarg'ayib ketgan qog'ozlarni to'plab chiqib ketmoqchi bo'lganda haligi qog'ozdagi yozuvga ko'zi tushib , uni o'qib chiqibdi va avaylab stol javoniga solib qo'yibdi.

Xulosa

Ey farzand , bilginki , birovga foydali gap ayta oladigan odam hech qanday maslahat bera olmaydigan odamdan qadrliroqdir.

Ovi yurishmagan burgut uyasiga qaytib keldi. Qarasa , yosh burgutchalar yonida bir begona qushning bolasi o'tiribdi. Uni ko'rib charchagan va ochqagan burgutning jahli chiqdi , alamini shu qushdan olib burdalab tashlamoqchi bo'ldi. Lekin tezda o'zini qo'lga oldi-da , chaqirilmagan mehmonga:

- Sen qayerdan kelib qolding? - dedi.

Bahaybat burgutni ko'rib o'zini yo'qotib qo'ygan qushcha zo'rg'a:

- Men uyimdan bugun birinchi marta uchib chiqdim va adashib qoldim , charchab shu yerga qo'ndim , - dedi.

Qushcha do'mboqqina va juda mazali ko'rinardi. Ammo burgut yemishini ov qilib topishga odatlangani uchun bu ojiz qushchaga hujum qilishni o'ziga ep ko'rmadi. Bundan tashqari , mag'rur qushlar qilib tarbiyalayotgan bolalariga bu ish yomon ibrat bo'lishini o'ylab , jahl bilan orqasiga burilib uchishga tayyorlandi. Biroq ketishidan oldin qushchaga qarab:

- Men qaytib kelguncha bu yerdan ket! Bu yer sening joying emas! - deb osmonga ko'tarildi.

Xulosa

"Qush inida ko'rganini qiladi" , deyishadi mashoyixlar. Bolalar otalarining ishlaridan ibrat olib katta bo'ladilar.

Bir o'rmonga o't ketibdi. Jonivorlarning bir qismi kuchlari yetgan narsa bilan suv tashib , o'tni o'chirmoqchi bo'libdi. Ikkinchi qismi esa bundan hech narsa chiqmaydi , debdi va chetroqqa chiqib tomosha qilib turibdi.

Bir chumoli o'tni o'chirish uchun hovuchida suv olib ketayotgan ekan. Buni ko'rgan qarg'a uning ustidan kulib debdi: "Mana shu suving bilan olovni o'chiraman , deb o'ylayapsanmi?"

Chumoli unga javob beribdi: "Bilaman , bu suv bilan o'tni o'chirib bo'lmaydi. Lekin men bu harakatim bilan kim tomonda turganimni bilaman".

Xulosa

Ey farzand , bilginki , to'qilgan matoda har bir ipning o'z o'rni bor. Matoning qaysi yeridagi ip chirigan bo'lsa , mato shu yerdan boshlab yirtiladi. Hayot zanjirida ham xuddi shunday: Har bir odamning o'z o'rni va vazifasi bor.

Ko'chada bir ko'r tilanchi oldiga pul uchun idish va yozuvli taxtacha qo'yib o'tirar edi. Taxtachaga "Men ko'rman , menga yordam qilinglar" , deb yozib qo'yilgandi. Shu yerdan o'tib ketayotgan bir odam uning oldida to'xtadi , yozuvni o'qidi va idishga qaradi. Idishda ikki dona tanga bor edi. U idishga ikki tanga tashladi , keyin taxtachadagi yozuvni o'chirib , boshqa narsa yozdi va ko'rning oldiga qo'yib ketdi. Bir necha soatdan so'ng haligi odam qaytayotib , yana o'sha ko'rning oldidan o'tdi. Qarasa , uning oldidagi idish tangalarga to'lgan ekan. Ko'r u odamning qadam tovushlaridan tanibdi va:

- Sen boya shu yerdan o'tayotganingda taxtachamga nimadir deb yozib ketgan eding. Sendan keyin men ancha pul yig'dim. Menga ayt-chi , taxtachamga nima deb yozding? Yo'lovchi:

- Men taxtachangda yozib qo'yilgan narsaga hech qanday yolg'on qo'shmadim , faqat undagi gapni boshqacharoq ifodaladim , xolos , - debdi.

Taxtachaga "Bahor keldi , men esa uni ko'rmayapman" , deb yozilgan edi.

Xulosa

Ey farzand , bilginki , insonning hayotida nimadir o'zgarishiga , albatta , so'z ham ta'sir qila oladi. Xalqimiz: "So'zning qudrati bor" , "O'ynab gapirsang ham , o'ylab gapir" , deb bejiz aytmagan.

Ko'chada yurgan bir bolakay yeb turgan buterbrodini yoniga kelgan itga berdi. Buni ko'rgan onasi:

- Nega noningni itga berding? Men o'zim yemay senga bersam , sen itlarga berasan. Sen bola odam bo'lmading , boshimga balo bo'lning , - deb koyidi. Shu atrofda buvasi bilan aylanib yurgan kichkina bola buni ko'rib buvasidan so'radi:

- Buva , odam bo'lish uchun nima qilish kerak?

- Tug'ilish kerak.

- It ham tug'iladi , u odammi?

- Yo'q , tushunmading , odam bo'lib tug'ilish kerak.

- Odam bo'lib tug'ilib , keyin odam bo'lmay qolish mumkinmi?

- Mumkin , - dedi buvasi o'ylanib turib.

- Anavi bola endi odam emasmi?

- Xozircha odam , lekin onasi uning odam bo'lishini xohlamayapti.

Xulosa

Bolalar qalbidan joy topgan mehr - shafqat ba'zan kattalar qalbiga sig'may qoladi.

Ko'chada yurgan bir bolakay yeb turgan buterbrodini yoniga kelgan itga berdi. Buni ko'rgan onasi:

- Nega noningni itga berding? Men o'zim yemay senga bersam , sen itlarga berasan. Sen bola odam bo'lmading , boshimga balo bo'lning , - deb koyidi. Shu atrofda buvasi bilan aylanib yurgan kichkina bola buni ko'rib buvasidan so'radi:

- Buva , odam bo'lish uchun nima qilish kerak?

- Tug'ilish kerak.

- It ham tug'iladi , u odammi?

- Yo'q , tushunmading , odam bo'lib tug'ilish kerak.

- Odam bo'lib tug'ilib , keyin odam bo'lmay qolish mumkinmi?

- Mumkin , - dedi buvasi o'ylanib turib.

- Anavi bola endi odam emasmi?

- Xozircha odam , lekin onasi uning odam bo'lishini xohlamayapti.

Xulosa

Bolalar qalbidan joy topgan mehr - shafqat ba'zan kattalar qalbiga sig'may qoladi.

Talabalar ustozlaridan "Baxt pulda emas!" degan gapni isbotlab berishini so'rashdi. Muallim javob berdi:

- Bu gap to'g'ri aytilgan , chunki pulga yaxshi to'shak sotib olish mumkin , lekin uyquni emas ; qimmat dori sotib olish mumkin , lekin sog'likni emas ; tansiq taom sotib olish mumkin , lekin ishtahani emas ; hizmatkor yo'llash mumkin , lekin do'stni emas ; pulingiz bo'lsa , chiroyli ayolni topasiz , lekin sevgini emas ; katta uy sotib olish mumkin , lekin oilani emas ; ko'ngilxushlik topasiz , lekin quvonch emas ; ma'lumot olishingiz mumkin , lekin aqlni sotib ololmaysiz. Bu ro'yxatni atrofingizga qarab o'zingiz ham davom ettirsangiz bo'ladi...

Xulosa

Ey farzand , ko'rganingdek , hayotda pulga sotib olib bo'lmaydigan narsalar ham bor. Lekin pul topilmasa ham , o'sha narsalarning borligi yaxshidir.