1. Энг кичик таржимаи ҳолингиз.

У умр бўйи яхши ўқувчи бўлишни бўйнига олган, аммо баъзан ёзиб туради.

2. Сизни нима шоир қилди?

Асл шоирлик кам учрайди. Ҳаваскорлик даражасида айта оламанки, одамларнинг ожиз ва чорасиз қолиши, баъзан ўзида ҳаддан ортиқ куч топа олиб, яшашга талпинган қиёфалар кўпроқ таъсирлантиради, ёзишга ундайди.

3. Шеър нима ўзи?

Ҳайрат ва куч.

4. Нимадан уяласиз?

Жуда кўп нарсалардан: фойдасиз ва бўш шеърлар ёзишдан, уқувсиз бўлишдан, вақтида зарур фикрни айта олмасликдан, тарбиясиз фарзандлар ўстиришдан, ўзимга ортиқча баҳо беришдан...

5. Тушкунликдан сизни нима чиқаради?

Яхшилик қилиш, яхши шеърлар ёзишга умид...

6. Ижодкорга устоз керакми ёки ижодда устоз бўлмайдими?

Катта устозлар ҳам ўз устозларини алқаганини, миннатдор бўлганини эшитдим, кўрдим. Кимнингдир ўзим ҳарф танидим, ўсдим, дегани жаҳлимни чиқаради. Бу доимий эҳтиёж.

7. Севимли шоир ва ёзувчингиз?

Улар жуда кўп. Баъзилари бутун ижоди билан, баъзилари битта шеъри билан азиз бўлиб қолган...

8. Ким билан кечгача суҳбатлашсангиз ҳам зерикмайсиз?

Кекса кишилар, ота-онам, ижоддан завқлана оладиган ҳар қандай киши билан...

9. Афсусингиз борми?

Бор, лекин уларни яхши кунлар, хурсандчиликлар ҳар доим тўлдириб туради.

10. Мактуб битиб турасизми?

Жуда кам. Қисқа ёзиш катта ҳиссиёт ва куч талаб қилади. Кейин мактуб олувчи ҳам бунга арзиши керак.

11. Одамлар сизни қандай хотирлашини истайсиз?

Яхши инсон сифатида...

12. Бахтингиз нимада?

Бу дунёда нимадир қилишга имкон берилгани. Ота-онам, оилам, яқинларим...

13. Ёлғизликдан роҳатланасизми?

Узоққа чўзилмайдиган ёлғизликлардан чиндан роҳатланаман. Аммо "Робинзон Крузо" бўлиб яшаш инсон учун чин азоб...

14. "Муқаддаслик" тушунчасига таърифингиз. Сизнинг ҳаётингизда нима муқаддас?

Нимани ҳимоя қилишим, ўшани муқаддас билишимда. Яна ўз қадриятларим, хотираларим, эътиқодларимга хиёнат қилмаслик. Масалан, сўзга...

15. Феълингиздаги сизга ёқмайдиган хислат.

Вақтни исроф қилиш, ундан тўла фойдалана олмаслик.

16. Ёзолмай қолишдан қўрқасизми?

Ёзолмай қолиш – ижодкор учун ҳеч кимга айланиш, худо сақласин.

17. Дунёнинг сурати қандай?

Бир вақтлар чизмоқчи бўлган эдим:

***

Бир кун йиғламаса аҳли болалар,

Бир кун оч қолмаса уларнинг қорни.

Бир кун узилмаса алвон лолалар,

Ўша кун келарми, ўша кун борми?

Бир кун отилмаса ҳеч кимсага ўқ,

Жаллод ҳам қурмаса ўша кун дорни.

Бир кун мотам тугаб, кийилмаса кўк,

Ўша кун келарми, ўша кун борми?

Бир кун тирик қайтса уйига оҳу,

Ниш урган майсалар кўрса баҳорни.

Бир кун илон зоти сочмаса оғу,

Ўша кун келарми, ўша кун борми?

Болалар уйлари бўш қолса бир кун,

Дарди қийнамаса бир кун беморни.

Бир кун кенглигини ҳис қилса очун,

Ўша кун келарми, ўша кун борми?

Бир кун кўнгли борлар қуришса турмуш,

Бир кун кўнгли йўқлар чалмаса торни.

Балки ўнгда бўлар, ё бўлмаса туш,

Ўша кун келарми, ўша кун борми?

Азизим, нима ҳам бердик дунёга,

Бир кунлик тотгани фақат озорми?

Қачон ишонаркан ҳамма Худога,

Ўша кун келарми, ўша кун борми?

18. Нима учун ёзасиз? 4 та сабаб келтиринг.

Тўртта жуда кўп, менимча. Ҳаётдан баҳра олиш ва умидсизликка тушиб қолмаслик – асосий сабабларим. Шахсан менда бир шеър ҳайрати – яшаш мумкин бўлган янги сайёра топилгани ҳақидаги янгиликдан кучлироқ кечади.

19. Дунёга нима бера оласиз?

Ҳозирча олганларимни санай оламан. Сўнгида ҳисоб бўлар...

20. Ўзингизга ёққан шеърингиз.

Яхшиси, давраларда кўпроқ сўраладиган шеърни келтирай:

***

Битта чолни кўрдим саҳрода,

Пешонаси ялтирар тердан.

Қум титкилаб, иссиқ ҳавода

Тангасини ахтарар ердан.

Қуёш нури сўнгунича то,

Кўринмади йилт этган нарса.

Чол зорланди: топиб бер Худо,

Шу тангамни иложи бўлса.

Наҳот шундай чорасиз қолсам,

Мўъжиза қил, тангамни топай.

Шубҳа уйғотмагин ушбу дам,

Борлигингга буткул ишонай.

Бир чеккада йиғлайман тинмай,

Кўз олдимдан кетмайди бу ҳол.

Наҳот ҳозир тангасин топмай

Яратгандан юз ўгирса чол.

Қўрқиб кетдим, ахир кекса жон,

Юрагимдан ўтди бир туйғу.

Битта танга отдим чол томон,

Сени йўқ деб ўйламасин у.

Суҳбатдош Севара АЛИЖОНОВА

1.       Энг кичик таржимаи ҳолингиз.

– Нафиса Омонова.1990 йил Самарқандда туғилган.

2.       Сизни нима шоир қилди?

– Хаёллар. Орзулар, тасаввурлар. Дунёдаги ҳамма инсонларни мана шу уч нарса бунёд этса керак. Ким бўлиши ва нима қилишидан қатъи назар. Инсон хаёл қилади ва шу хаёлларини амалга ошишини истайди, орзу қилди. Бу йўлда ўзича тасаввурлар қилади. Шу нуқтада нимадир юзага келади. Уста нимадир ясайди, рассом чизади, бастакор басталайди, ишбилармон қайсидир янги лойиҳани амалга оширади…

3.       Шеър нима ўзи?

– Ўзимни ифодалаш воситаси.

4.       Нимадан уяласиз?

– Ноҳақ тараф бўлишдан.

5.       Тушкунликдан сизни нима чиқаради?

– Вақт қутқаради.

6.       Ижодкорга устоз керакми ёки ижодда устоз бўлмайдими?

– Керак, аммо устоз истеъдодни йўқдан бор қилиб қўя олмайди, деб ўйлайман.

7.       Севимли шоир ва ёзувчингиз?

– Ҳамма яхши шоирларни, ёзувчиларни яхши кўраман. Улар битта ёки иккита эмас.

8.       Ким билан кечгача суҳбатлашсангиз ҳам зерикмайсиз?

– Турмуш ўртоғим билан. Аям билан. Фарзандларим билан. Яқин дўстларим билан.

9.       Афсусингиз борми?

– Бор. Аммо афсусланиш жуда бемаънилик. Руҳан камол топмаганларнинг иши. Ҳозирги ақлим аввал бўлсайди, деймиз-ку. Аммо ҳозирги ақлимизга эришишимизга ўша “ақлсизлик”ларимиз сабаб бўлган. “Хом”ликларимизга, “яхши ниятлар”имиз, софликларимизга шарафлар бўлсин. Биз боримизча мукаммалмиз, хатоларимиз, тажрибаларимиз билан.

10.  Мактуб битиб турасизми?

– Аанча бўлди.

11.  Одамлар сизни қандай хотирлашини истайсиз?

– Боримча. Адолатли хотирлашларини. Бўлмаганимдек кўкка кўтарилишни ҳам, ҳақ этмаганимдек ерга урилишни ҳам истамайман.

12.  Бахтингиз нимада?

– Ҳамма нарсада. Яшаётганимда, борлигимда, ғамимда-ташвишимда, тирик эканлигимда – бахтим.

13.  Ёлғизликдан роҳатланасизми?

– Ҳа, менимча энг ижтимоий инсон ҳам бир кунда ҳеч бўлмаганда 10 дақиқа ёлғиз, ўзи билан ўзи қолгиси келса керак.

14.  "Муқаддаслик" тушунчасига таърифингиз. Сизнинг ҳаётингизда нима муқаддас?

– Менинг ҳаётимда муқаддас бўлмаган нарсанинг ўзи йўқ экан. Ҳозир ўйлаяпман. Ҳамма нарса, ҳар қандай ҳолат ўз ўрнига эга, ўз ўрнида азиз, муқаддас.

15.  Феълингиздаги сизга ёқмайдиган хислат.

– Бир нечта тарафимни тузатиш керак эканлигини билан, улардан энг аввали – ҳиссиётга берилувчанлик, шошқалоқлик.

16.  Ёзолмай қолишдан қўрқасизми?

– Йўқ. Бундай бўлмаса керак. Зотан ҳеч нима ёзмайман-ку. Бир нарсани биламан: ёзолмаяпсанми, демак ичингни тўлдириш замони келган. Ўқиш билан, ўзни аямасдан яшаш билан, тажрибалар билан, сайрлар билан, кўп нарсалар билан хуллас. Руҳи тирик бўлган ҳар қандай ёзар ёза олади.

17.  Дунёнинг сурати қандай?

– Аввалгидай. Дунё ҳеч ўзгармайди. Шаклан ҳар тусга кириши мумкин, замон, макон, сиёсат, маданият , ғоялар, қарашлар… Аммо мақсад битта – “одамларни ёғда қовуриш”. Ҳамма ўз улушини албатта олади сўнгида.

18.  Нима учун ёзасиз? 4 та сабаб келтиринг.

– Ниманидир англаётганимни англатиш учун. Балки мен англаётганларни англаятганлар бордир. Ёзиқлар ҳасрат бўлиши мумкин, таскин бўлиши мумкин, англам бўлиши мумкин, даъват бўлиши мумкин, билги бўлиши мумкин. Ҳаммаси бўлиши мумкин. Аввал англайсиз, сўнг англатасиз.

19.  Дунёга нима бера оласиз?

– Ҳозирча иккита “янги инсон”дан бошқа нарса бера олмадим. Табиийки, бу жуда катта ва балки илоҳий гап. Агар чуқур ўйласам ҳеч бир яратиқ дунёда зарардан бошқа нарса бера олмаса керак. …дунёга нимадир бериш насиб қилган бўлса, бу ҳам бўлса жамики борлиққа Муҳаббат бера олишни истар эдим.

20. Ўзингизга ёққан шеърингиз.

– Ақл билан ёзилмаган шеърлар ёқади. Бошқаларники ҳам, ўзимники ҳам.

Суҳбатдош Севара АЛИЖОНОВА.

1. Энг кичик таржимаи ҳолингиз.
- Айби мўл, тавбаси оз, қарзи кўп, хизмати кам бир одамман!
2. Сизни нима шоир қилди?
- Соғинч ва муҳаббат!
3. Шеър нима ўзи?
- Малҳами топилмаган яра. Табаррук яра.
4. Нимадан уяласиз?
- Уялмай қолишдан. Бет қотиб кетишидан.
5. Тушкунликдан сизни нима чиқаради?
Меҳнат. Фақатгина меҳнат!
6. Ижодкорга устоз керакми ёки ижодда устоз бўлмайдими?
- Устоз керак. Улгу, маёқ бўладиган, ҳақгўй, кенгфеъл устозлар жуда керак. Улар бўлмаса, бизни андиша тарк этади.
7. Севимли шоир ва ёзувчингиз?
- Вақт ўтиб зерикмайдиган адибларнинг ҳаммаси. Улар кўп.
8. Ким билан кечгача суҳбатлашсангиз ҳам зерикмайсиз?
- Акам билан.

9. Афсусингиз борми?
- Бўлганда қандоқ... бисёр.
10. Мактуб битиб турасизми?
- Ҳа.
11. Одамлар сизни қандай хотирлашини истайсиз?
- Умид Яратганнинг ўзидан, дўст. Инсоф одамлардан.
12. Бахтингиз нимада?
- Ҳис, идрок борлиги.
13. Ёлғизликдан роҳатланасизми?
- Баъзан.
14. "Муқаддаслик" тушунчасига таърифингиз. Сизнинг ҳаётингизда нима муқаддас?
- Чин инсоний туйғулар ўлмасин! Ҳалоллик, Мардлик, Севги, Тушуниш...
15. Феълингиздаги сизга ёқмайдиган хислат.
- Дангасалик-да. Шундан қутулсам эди...

16. Ёзолмай қолишдан қўрқасизми?
- Йўқ. Кирланиб кетишдан асрасин!
17. Дунёнинг сурати қандай?
- Жуда хор! Сийрати ундан ҳам аянч. Гонарар учун ёқмаган ролини ўйнаётган актёрдекман. Яхшиям, шеър бор!
18. Нима учун ёзасиз? 4 та сабаб келтиринг.
- Буни Худо буюрган!
19. Дунёга нима бера оласиз?
- Тоза сўз, одамларга наф берадиган фарзандлар қолса бўлди.
20. Ўзингизга ёққан шеърингиз.
- Улар жуда кўп.

Суҳбатдош Севара АЛИЖОНОВА.

1.     Энг кичик таржимаи ҳолингиз.

– Хосият Рустамова. Шоира, аёл, она.

2. Сизни нима шоир қилди?

– Мени ҳайрат ва ҳаяжон шоир қилган бўлса керак. Мен ҳамма нарсадан ҳайратланардим. Ўсаётган майсадан тортиб, ит, мушуклар ва дунёдаги борики нарса менга жуда ғайриоддий кўринар, ҳамма нарсага ҳайрон қарардим. Осмонни ушлаб кўргим келар, ой-юлдузлар ҳавасимни келтирар, қушлар, дарахтларга айлангим келарди. Мен учун ҳамма нарсанинг жони бор эди. Дафтар, китобларнинг ҳам жони бор деб қараганман. Бирор нарсани кийиб кўришдан, ҳатто бирор мевани ейишдан олдин унга анча вақт термилиб турардим. Унинг яратган Яратувчисига ҳавасим келарди…

3.     Шеър нима ўзи?

–       Шеър – мен учун инсониятни озод ва бахтиёр кўриш…

4.     Нимадан уяласиз?

–       Бу жуда катта мавзу. Бу ҳақида бафуржа гаплашиш керак деб ўйлайман.

5.     Тушкунликдан сизни нима чиқаради?

–       Мен тушкунликка тушмасликка ҳаракат қиламан! Чунки, орзуларим жуда кўп. Улар бунга йўл бермаса керак…

6.     Ижодкорга устоз керакми ёки ижодда устоз бўлмайдими?

–       Бу жуда нисбий тушинча! Устозингиз ким, деган саволга ҳам жавоб бериш қийин. Устоз-шогирд дегани йўқ нарса, аслида. Менимча, буларнинг бари инсонийликни сақлаб қолиш учун ўйлаб топилган…Нима бўлганда ҳам ёзишни ўргатиб бўлмайди, ишлашни ўргатиш мумкиндир. Сабр-тоқатли бўлишга чақириш мумкиндир, аммо, ёзиш бу фақат Худодан!

7.     Севимли шоир ва ёзувчингиз?

–       Улар жудаям кўп. Санасам, ўнта бармоғим етмайди, аниқ биламан!

8.     Ким билан кечгача суҳбатлашсангиз ҳам зерикмайсиз?

–       Ўзим учун қандай яхши суҳбатдош бўлишимга қарамай, баьзан, ўзимдан ҳам зерикаман!

9.     Афсусингиз борми?

–       Деярли йўқ!

10.   Мактуб битиб турасизми?

–       Мен ҳар куни кундалик ёзаман! Уларнинг ҳаммаси келажакка ёзилган мактубларимдир.

11.   Одамлар сизни қандай хотирлашини истайсиз?

–       Қандай хоҳласалар, шундай хотирласинлар! Фақат хотирласалар бўлди.

12.   Бахтингиз нимада?

–       Ёзаётганимда!

13.  Ёлғизликдан роҳатланасизми?

–       Ёзувчи қандай роҳатланса, шундай!

14.  “Муқаддаслик” тушунчасига таърифингиз. Сизнинг ҳаётингизда нима муқаддас?

–       Ҳамма нарса! Менинг кўзим кўриб турган нарсанинг ҳаммаси муқаддас. Ҳаётимда кимга дуч келган бўлсам, ҳаммаси муҳим.

15.   Феълингиздаги сизга ёқмайдиган хислат.

–       Ҳаммани яхши кўришим!

16.   Ёзолмай қолишдан қўрқасизми?

–       Олдин қўрқардим. Ҳозир қўрқмайман! Чунки, мени ёзмаган кунларим ёзувчи қилган!

17.  Дунёнинг сурати қандай?

–       Таърифлаб бўлмайдиган даражада чиройли!

18.   Нима учун ёзасиз? 4 та сабаб келтиринг.

1. Ёзгим келгани учун

2. Тинчланганимдан ҳузур қилиш учун

3. Тириклигимни ҳис қилиш учун

4. Ўзимни яқиндан кўриш учун

19. Дунёга нима бера оласиз?

–       Дунёга мени берадиганим балки, жуда кичкина нарсалардир, аммо, бу дунёга келиб-кетишимга арзийдиган нимадир қолишига умидим бор.

20.  Ўзингизга ёққан шеърингиз.

–       Улар кўп…

Суҳбатдош Севара АЛИЖОНОВА