Davlat xizmatlari sohasida, xususan, xodimlarning muomala madaniyati, xizmat ko‘rsatish sifati, elektron tizimlarda yuzaga kelayotgan muammolar hamda ularning kelib chiqish sabablarini aniqlash, yechimini topishda aholi va tadbirkorlik subyeklari bilan samarali aloqani ta’minlash maqsadida Adliya vazirligi tizimida murojaatlarni sayyor va shaxsiy qabullar, elektron pochtalar orqali, “Ishonch telefoni” hamda ijtimoiy tarmoqlar orqali qabul qilish amaliyoti yo‘lga qo‘yilgan.

Xususan, vazirlik tomonidan aholi va tadbirkorlarga qulay sharoit yaratish, davlat xizmatlaridan foydalanish jarayonida yuzaga kelgan muammolariga tezkor yechim topish, qonuniy manfaatlarini himoya qilish, sifatli davlat xizmatlari ko‘rsatilishini ta’minlash maqsadida @tezkor_murojaat_bot telegram boti ishga tushirildi.

Ma’lumot uchun: Mazkur @tezkor_murojaat_botga Davlat xizmatlari markazlari hamda FHDY organlari faoliyati bilan bog‘liq e’tirozlar yoki davlat xizmatlari ko‘rsatilishi yuzasidan takliflarni audio, video va boshqa formatlarda yo‘llash mumkin. Botga yuborilgan murojaatlar real vaqt rejimida ko‘rib chiqilib, ularga mutaxassislar tomonidan tezkorlik bilan javob beriladi.

Mazkur botga 2022-yil davomida davlat xizmatlarini ko‘rsatishga oid jami 2 954 ta murojaatlar kelib tushgan bo‘lib, ularga Adliya vazirligi Davlat xizmatlari departamenti hamda Davlat xizmatlarini rivojlantirish markazi mas’ul xodimlari tomonidan javoblar berilishi ta’minlab kelinmoqda.

Kelib tushayotgan murojaatlar tahlil qilinganda, ularning asosiy qismini, Davlat xizmatlari markazlari faoliyati yuzasidan 406 ta (14 %), FHDY organlari tomonidan ko‘rsatiluvchi davlat xizmatlari bo‘yicha 262 ta (8,9%), ijtimoiy himoyalash masalasida 367 ta (12,4 %), tadbirkorlik sohasida 120 ta (4%), ta’lim sohasida 97 ta (3,2%), uy-joy kommunal xizmat koʻrsatishga doir 80 ta (3 %), ma’lumotnomalar olish yuzasidan 83 ta (3%), kadastr sohasida 251 ta (8,4%), ipoteka kreditiga Davlat subsidiyasini olishga ariza berish yuzasidan 263 ta (9%), ichki ishlar sohasida koʻrsatiladigan davlat xizmatlari yuzasidan 124 ta (4,1%), litsenziya va ruxsatnomalar olish yuzasidan 65 ta (2,2%), bolalarni davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlariga qabul qilishga doir 43 ta (1,4%), elektron raqamli imzo olish yuzasidan 32 ta (1%), id.egov.uz tizimida identifikatsiya qilishdagi texnik muammolarga doir 24 ta (1%), to’lov tizimi yuzasidan 11 ta (0,3%) yo‘llangan murojaatlar tashkil etadi. Qolgan 726 ta (25%) murojaatlar davlat xizmatlari koʻrsatilishiga oid boʻlmagan murojaatlardir.

Xulosa o‘rnida shuni aytish joizki, Adliya vazirligi oldida turgan eng asosiy vazifalardan biri aholi va tadbirkorlik subyektlariga tezkor, qulay hamda professional davlat xizmatlarini ko‘rsatishdan iborat.

Soʻzga chiqqanlar prezidentimiz tomonidan ilgari surilgan “Xalq davlat idoralariga emas, davlat idoralari xalqimizga xizmat qilishi kerak!”, degan ezgu gʻoya odamlarning bugungi hayotidan rozi boʻlib yashashida muhim omil boʻlayotganini alohida taʼkidladilar. Shuningdek, soʻnggi yillarda aholiga davlat xizmatlari koʻrsatishni soddalashtirish va koʻlamini kengaytirish, ortiqcha byurokratik toʻsiqlarni bartaraf etish borasida amalga oshirilayotgan ishlarni qayd etdilar. Ushbu markaz jalaquduqliklarning yaxshi kuni uchun xizmat qilishiga tilak bildirdilar.

Mazkur markazning avvalgi binosi oʻta taʼmirtalab holga kelib qolgani sabab, koʻzda tutilgan standartlarga javob bermas, fuqarolarga noqulayliklar tugʻdirayotgan edi.
Shuni taʼkidlash joiz, inshoot qurilishi zamonaviy shaharsozlik meʼyorlarga mos keladi, fuqarolar va yuridik shaxslarning vakillari uchun keng sharoitlar yaratilishiga alohida eʼtibor qaratilgan. Markazda elektron navbat tizimi, maʼlumot kioski, oʻz -oʻziga elektron xizmatlar olish burchagi, investorlar, ID-karta va xorijga chiqish biometrik pasportini berish xonasi, bank shoxobchasi joylashgan. Shu jumladan, markazga kelgan fuqarolarning erkin davlat xizmatlaridan foydalanishining turli imkoniyatlari haqida xabardorligini oshirish maqsadida maʼlumotnoma stendlari va koʻrgazmali plakatlar oʻrnatilgan.

Bundan tashqari, davlat xizmatlaridan eksterritorial asosida, yaʼni yashash va roʻyxatdan oʻtgan manzilidan qatʼiy nazar foydalanishi mumkin. Bu yerda 190ga yaqin davlat xizmatlaridan foydalanish imkoniyati yaratilgan.

Kutish zallariga oʻrnatilgan monitorlar orqali namoyish etiladigan davlat xizmatlari koʻrsatish sohasidagi yangiliklar, davlat xizmatlari olish tartiblari toʻgʻrisidagi roliklar aholining huquqiy savodxonligini oshirishga xizmat qiladi.

Markaz aholining barcha qatlamlariga, shu asnoda, yosh bolali ayollar, turli toifadagi nogironligi boʻlgan shaxslar, yoshlar va faxriylarga xizmat koʻrsatishga moʻljallangan.
Ushbu imoratda adliya boʻlimi, yuridik xizmat koʻrsatish markazi, Fuqarolik holati dalolatnomasini yozish (FHDY) boʻlimi va Davlat xizmatlari markazining bitta oʻrinda joylashishi hudud aholisiga qulaylik yaratadi.

Qayd etish lozim, ushbu markaz viloyatda foydalanishga topshirilgan oʻn oltinchi davlat xizmatlari markazi hisoblanadi.

📃Xorijiy davlatlarda umumiy o‘rta, o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar va malaka oshirish ta’limi olgan talabgorlarning xorijiy davlatlarda ta’lim olganlik to‘g‘risidagi hujjatlari;

🏢O‘zbekiston Respublikasi hududida alohida bo‘linmalari (filiallari) va qo‘shma ta’lim muassasalari faoliyat yuritayotgan xorijiy ta’lim muassasalarida ta’lim olgan talabgorlarning hujjatlari;

📈O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi hamda Davlat inspeksiyasining qo‘shma qarori bilan ro‘yxati har yili tasdiqlanadigan xalqaro e’tirof etilgan tashkilotlarning reytingida oliy ta’lim muassasalari orasida birinchi 1 000 o‘rinni egallagan xorijiy oliy ta’lim muassasalarida ta’lim olgan talabgorlarning hujjatlari;

📒Tizimida oliy ta’lim muassasalari bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari va idoralarining yo‘llanmalari asosida mutaxassislarni maqsadli tayyorlash uchun xorijiy davlatlar tomonidan ajratilgan kvotalar (grantlar) hisobidan ta’lim olgan talabgorlarning hujjatlari;

📕1992-yil 1-yanvargacha xorijiy ta’lim muassasalariga o‘qishga kirgan talabgorlarning hujjatlari;

📗Oliy ta’limda sifatni kafolatlash Yevropa assotsiatsiyasining to‘laqonli a’zolari — vakolatli tashkilotlar tomonidan akkreditatsiya qilingan ta’lim muassasalarida ta’lim olgan talabgorlarning hujjatlari, ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan yo‘nalishlar, mutaxassisliklar va kasblar bundan mustasno;

📘Amerika Qo‘shma Shtatlari, Avstraliya Ittifoqi, Isroil Davlati, Kanada, Singapur Respublikasi, Koreya Respublikasi, Yaponiya davlatlarining ushbu davlatlar vakolatli tashkilotlari tomonidan akkreditatsiya qilingan ta’lim muassasalarida ta’lim olgan talabgorlarning hujjatlari, ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan yo‘nalishlar, mutaxassisliklar va kasblar bundan mustasno;

📙xorijiy oliy ta’lim muassasalarida mutaxassislarni maqsadli tayyorlash uchun O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari va idoralari tomonidan ajratilgan mablag‘lar hisobiga ta’lim olgan talabgorlarning hujjatlari;

📓O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlarida nazarda tutilgan hollarda ta’lim olganlik to‘g‘risidagi hujjatlar.

Xabaringiz bor, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-avgustdagi “Litsenziyalash va ruxsat berish tartib-taomillarini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi PF-6044-son Farmoni asosida “Litsenziya” axborot tizimi ishlab chiqilgan boʻlib, bugungi kunda mazkur tizimda litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilishga doir 93 ta davlat xizmati ishga tushirilgan.

Vazirlar Mahkamasining 487-son qaroriga muvofiq bojxona ombori, erkin ombor va boj olinmaydigan savdo doʻkoni faoliyatini litsenziyalash xizmatlari ishga tushirildi.
Mazkur xizmatlar:

Bojxona ombori faoliyatini litsenziyalash;

Erkin ombor faoliyatini litsenziyalash;

Boj olinmaydigan savdo doʻkoni faoliyatini litsenziyalash.

Endilikda ushbu xizmatlardan Adliya vazirligining “Litsenziya” axborot tizimi (license.gov.uz) yohud Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz) orqali foydalanishingiz mumkin.

Bojxona ombori faoliyatini, erkin ombor faoliyatini, boj olinmaydigan savdo doʻkoni faoliyatini litsenziyalashdagi yangicha tartib tadbirkorlarga qanday yengilliklar beradi?

Endilikda:

- litsenziyalash jarayoni onlayn tartibda “Litsenziya” avtomatlashtirilgan tizim orqali amalga oshiriladi;

- litsenziya berish rad etilganda arizani qayta koʻrib chiqish muddati 10 kundan 5 kunga qisqarmoqda;

- litsenziyalarni davlat xizmatlari markazlari tomonidan muhr bosilgan holda qogʻoz shaklda berish bekor qilinmoqda;

- litsenziat, uning nomi, manzili oʻzgarganda qayta rasmiylashtirish uchun murojaat etishi lozim boʻlgan muddat bir oydan 5 ish kuniga qisqarmoqda;

- litsenziya talablariga rioya etilishi “xavf-tahlil” tizimi hamda jismoniy va yuridik shaxslarning qonunchilik talablari buzilgan toʻgʻrisidagi murojaatlari asosida amalga oshiriladi;

- bojxona ombori, erkin omborda bojxona nazorati ostidagi va boj olinmaydigan savdo doʻkonidagi mahsulotlar boʻyicha bojxona nazorati shakllarini qoʻllashda Prezident huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil bilan kelishish talab etilmaydi;

- litsenziyalovchi organ litsenziyani amal qilishini tugatish huquqidan mahrum etilmoqda. Ushbu vakolat faqat sudda saqlab qolinadi;

- litsenziyani qayta rasmiylashtirishda dastlabki litsenziyani olish uchun berilgan arizani koʻrib chiqish uchun undirilgan yigʻimning 50 foizi undiriladi;

Qoraqalpogʻiston Respublikasining yana bir hududi Taxiatosh tumanida takrorlanmas meʼmoriy dizaynga ega yangi va zamonaviy imorat qad koʻtardi. Bino tuman markaziy koʻchalarining biri hisoblangan Mustaqillik koʻchasida joylashgan. Taxiatosh tumani Davlat xizmatlari markazi xodimlari endi markazga keluvchi tumanning 74 mingdan ziyod aholisiga keng va ixcham, barcha qulay shart-sharoitlar ega boʻlgan joyda xizmat koʻrsatadi.

Tantanali ochilish marosimida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joqargʻi Kengesi raisi oʻrinbosari R.Saparbayev, Oʻzbeksan Respublikasi Adliya vaziri oʻrinbosari X.Melliyev, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vaziri S.Mambetkadirov, tuman hokimi vazifasini bajaruvchi A.Amanov va adliya boʻlimi vakillari, davlat va jamoat tashkilotlari xodimlari, mehnat faxriylari va keng jamoatchilik vakillari ishtirok qilishdi.

Shuni taʼkidlash joiz, inshoot qurilishi zamonaviy shaharsozlik meʼyorlarga mos keladi, fuqarolar va yuridik shaxslarning vakillari uchun keng sharoitlar yaratilishiga alohida eʼtibor qaratilgan. Markazda elektron navbat tizimi, maʼlumot kioski, oʻz -oʻziga elektron xizmatlar olish burchagi, bolalar maydonchasi va mini kutubxona joylashgan. Shu jumladan, markazga kelgan fuqarolarning erkin davlat xizmatlaridan foydalanishining turli imkoniyatlari haqida xabardorligini oshirish maqsadida maʼlumotnoma stendlari va koʻrgazmali plakatlar oʻrnatilgan.

Bundan tashqari, davlat xizmatlaridan eksterritorial asosida, yaʼni yashash va roʻyxatdan oʻtgan manzilidan qatʼiy nazar foydalanishi mumkin. Bu yerda 170 dan oshiq davlat xizmatlaridan foydalanish imkoniyati yaratilgan.

Markaz aholining barcha qatlamlariga, shu asnoda, yosh bolali ayollar, turli toifadagi nogironligi boʻlgan shaxslar, yoshlar va faxriylarga xizmat koʻrsatishga moʻljallangan. Bu imoratda adliya boʻlimi, yuridik xizmat koʻrsatish markazi, Fuqarolik holati dalolatnomasini yozish (FHDY) boʻlimi va Davlat xizmatlari markazining bitta oʻrinda joylashishi hudud aholisiga qulaylik yaratadi.

Inshootning tantanali ochilish marosimida oʻzlarining yangi hayotga qadam qoʻyayotgan yosh oila Taxiatosh tumanida yashovchi Kurbanbayev Mansur Baxtiyarovich va Kenjebayeva Aynur Baxit qizining oilasida ham unutilmas kun boʻldi. Bu yosh oila yangi dargohda ish boshlagan Taxiatosh tumani FHDY boʻlimida oʻzlarining nikohini rasmiylashtirgan birinchi oila boʻlib hisoblanadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi

Raqamli hukumat iqtisodiy, ijtimoiy va huquqiy asoslar negizida shakllantirilishi, davlat xizmatlarini raqamlashtirish jarayonida tor idoraviy manfaatlardan emas, balki foydalanuvchi manfaatlaridan kelib chiqqan holda “loyihalashtirish” talab etilishi taʼkidlandi. Har bir davlat xizmatining huquqiy asosini ishlab chiqish va joriy etishda eng avvalo avtomatlashtirilgan tizimlarda shakllangan maʼlumotlar asosida qarorlar qabul qilinishiga eʼtibor qaratilayotganligi bildirildi. Shuningdek, Adliya vazirligida davlat xizmatlarini koʻrsatish sohasida erishilgan yutuqlar, jumladan Mobile-ID identifikatsiya tizimi, “Litsenziya” va “Apostil” axborot tizimlari hamda “FHDY yagona elektron arxivi” maʼlumotlari blokcheyn texnologiyasi asosida joriy qilinganligi taʼkidlanib oʻtildi.

Seminar davomida davlat xizmatlarini raqamlashtirishda jarayonlarini BPR asosida optimallashtirish, davlat boshqaruvi sohasida davlat xizmatchilarini innovatsion texnologiyalar yordamida salohiyatini oshirish, bilim va tajriba almashish, Markaziy Osiyo va Kavkaz mamlakatlari fuqarolarining hayot sifatini raqamli texnologiyalar yordamida rivojlantirish kabi dolzarb mavzular muhokama qilindi.

Shuningdek, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining (IHTT) “Raqamli hukumat siyosatining asoslari” taqdimoti bilan tanishildi. Jumladan, hukumat toʻliq raqamlashtirilishi uchun 6 ta oʻlchov mavjudligi, xususan: raqamlashtirish uchun loyihalash, davlat sektorida maʼlumotlar yuritish, davlat boshqaruvi platformada, foydalanuvchilar diqqat markazida, proaktiv xizmatlar mavzulari keng muhokama qilindi.

Шу сабабли, юридик шахслар бирлашмалари давлат рўйхатидан ўтказиш тартибини такомиллаштириш зарурати мавжуд эди.

Вазирлар Маҳкмасининг 2022 йил 28 август куни “Тадбиркорлик субъектлари бўлмаган айрим юридик шахсларни ташкил этиш ва тугатишга доир норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида” 542-сон қарори қабул қилиниб, ушбу жараёнлар тартибга солинди.

Яъни, ушбу қарор билан“Юридик шахслар бирлашмаларини давлат рўйхатидан ўтказиш буйича давлат хизматини кўрсатишнинг маъмурий регламенти” тасдиқланди.

Ҳўш кимлар юридик шахслар бирлашмалари ҳисобланади?

Юридик шахс бирлашмалари деганда Ўзбекистан Республикаси ҳудудида фаолият кўрсатадиган таркибига икки ва ундан ортиқ тижоратчи юридик шахсларни жамлаган нотижорат ташкилотлар ҳисобланувчи уюшмалар (иттифоқлар) ва ўзга бирлашмалар тушунилади.

Ўзбекистан Республикаси Фуқаролик кодексининг 77-моддасига кўра, тижорат ташкилотлари ўзларининг тадбиркорлик фаолиятларини мувофиқлаштириш, шунингдек муштарак мулкий манфаатларини ифода этиш ҳамда ҳимоя қилиш мақсадида нотижорат ташкилотлар ҳисобланувчи уюшмалар ва ўзга бирлашмаларига бирлашишлари мумкин.

(Маълумот учун: агар иштирокчиларнинг қарорига мувофиқ уюшмага ва ўзга бирлашмага тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиш вазифаси юклатилса, бундай уюшма ва ўзга бирлашма Фуқаролик кодексида назарда тутилган тартибда хўжалик ширкати ёки жамиятига айлантирилиши керак ёхуд тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш учун хўжалик жамиятлари тузиши ёки уларда иштирок этиши мумкин)

Нотижорат ташкилотлари ўз фаолиятларини мувофиқлаштириш, шунингдек муштарак манфаатларини ифода этиш ҳамда ҳимоя қилиш мақсадида уюшмалар (иттифоқлар) шаклида бирлашмалар тузишлари мумкин.

Уюшма ва ўзга бирлашмалар юридик шахс ҳисобланади. Уюшма ва ўзга бирлашмаларнинг аъзолари ўз мустақилликларини ва юридик шахс ҳуқуқларини, шунингдек, ундан эркин чиқиш имкониятини сақлаб қолади.

Юридик шахс бирлашмалари қаерда давлат рўйхатидан ўтказилади?

Эндиликда, юридик шахслар бирлашмаларини давлат рўйхатидан (қайта рўйхатдан) ўтказиш давлат хизматлари марказларида автоматлаштирилган электрон тизими орқали амалга оширилади.

Бунда, юридик шахслар бирлашмалари вакили (ариза берувчи) давлат хизматлари марказларига келган ҳолда ёки масофадан интернет жахон ахборот тармоғи орқали электрон тизимда мурожаат этишлари мумкин.

Юридик шахслар бирлашмаларининг номи лотин алифбосида танланади ва унинг бошқа юридик шахсларнинг номлари билан адаштириб юбориш даражасида бир хил ёки уларга ўхшаш бўлмаслиги керак, бундай номалар электрон тизим томонидан автоматик тарзда текширилади.

Юридик шахслар бирлашмалари давлат рўйхатидан ўтказилган пайтдан бошлаб ташкил этилган ҳисобланади.

Юридик шахс бирлашмаларини рўйхатдан ўтказиш учун қандай ҳужжатлар тақдим қилинади?

Ариза берувчи томонидан сўровномага қуйидаги ҳужжатлар электрон шаклда (pdf форматда) илова қилиниши лозим:

давлат тилидаги таъсис шартномаси ва (ёки) устав қабул қилинганлиги тўғрисидаги таъсис йиғилиши (конференцияси) баёни;

давлат тилида белгиланган тартибда тасдиқланган таъсис шартномаси ва (ёки) устав;

юридик шахслар бирлашмалари қайта ташкил этилганда (қўшиб юбориш, қўшиб олиш, бўлиш, ажратиб чиқариш, ўзгартириш) қайта ташкил қилинаётган юридик шахслар бирлашмаларининг барча кредиторлар ва қарздорлар олдидаги барча мажбуриятлар бўйича, жумладан тарафлар ўртасидаги даъволашаётган мажбуриятлар юзасидан ҳуқуқий ворисликни ўз ичига олган тақсимлаш баланси ёки топшириш далолатномаси.

Юридик шахслар бирлашмаларини давлат рўйхатидан ёки қайта рўйхатдан ўтказганлик учун “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунда белгиланган миқдорда давлат божи ундирилади.

Ушбу турдаги мурожаатлар ҳужжатлар тўлиқ тақдим этилганда 2 иш куни давомида кўриб чиқилиб, давлат рўйхатдан ўтказилади.

Рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан давлат рўйхатидан ўтказилган ташкилот электрон тизим орқали автоматик тарзда давлат солиқ хизмати ва статистика органларида давлат ҳисобига қўйилади.

Юридик шахслар бирлашмаларини давлат рўйхатидан ўтказиш ҳадидаги гувоҳнома QR-код (матрик штрихли код) қўйилган ҳолда автоматик шакллантирилади.

Юридик шахслар бирлашмаларини ҳужжатлари тўлиқ тақдим этилмаганлиги уларни давлат рўйхатидан ўтказиш рад этилади.

Қайта рўйхатдан ўтказиш учун мурожаат этилганда аъзолар сонига кўйилган минимал талаб бузилган тақдирда юридик шахслар бирлашмалари бошқа ташкилий-ҳуқуқий шаклда қайта ташкил этилиши ёки ихтиёрий тугатилади.

Давлат рўйхатидан (қайта рўйхатдан) ўтказишни рад этиш ҳақида қарор қабул қилинганда хабарнома расмийлаштирилади ҳамда у ариза берувчига тақдим қилинади (ўзи келиб мурожаат этганда) ёки ариза берувчининг элеткрон тизимдаги шахсий кабинетига юборади.

Шунингдек, юридик шахслар бирлашмалари ўзининг почта манзили ва раҳбари ўзгарганда бу ҳақида рўйхатдан ўтказувчи органни ўн кундан кечиктирмай ўзининг элктрон тизимдаги шахсий кабинета орқали хабардор қилиши шарт. Рўйхатдан ўтказувчи орган юридик шахслар бирлашмалариининг почта манзили ва раҳбари ўзгарганлиги ҳақида хабарнома олган вақтдан бошлаб бир иш куни давомида Тадбиркорлик субъектлари бўлмаган айрим юридик шахсларнинг давлат реестрига тегишли ёзувни киритади ва бу тўғрисида давлат солик хизмати ва статистика органларини хабардор қилади.

Ариза берувчилар рўйхатдан ўтказувчи органга тақдим этилган маълумотларнинг тўғрилиги, аниқлиги ёки бузиб кўрсатилганлиги, шунингдек таъсис ҳужжатларининг қонунчилик ҳужжатларига мувофиқлиги учун жавобгар ҳисобланади.

Бунёд АЗИЗОВ,
Адлия вазирлиги
Маъмурий тартиб-таомилларни ривожлантириш
ва мониторингини юритиш бошқармаси бошлиғи

Shu sababli, yuridik shaxslar birlashmalari davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibini takomillashtirish zarurati mavjud edi.

Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 28-avgust kuni “Tadbirkorlik subyektlari boʻlmagan ayrim yuridik shaxslarni tashkil etish va tugatishga doir normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida” 542-son qarori qabul qilinib, ushbu jarayonlar tartibga solindi.

Yaʼni, ushbu qaror bilan“Yuridik shaxslar birlashmalarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish boʻyicha davlat xizmatini koʻrsatishning maʼmuriy reglamenti” tasdiqlandi.

Hoʻsh kimlar yuridik shaxslar birlashmalari hisoblanadi?

Yuridik shaxs birlashmalari deganda Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyat koʻrsatadigan tarkibiga ikki va undan ortiq tijoratchi yuridik shaxslarni jamlagan notijorat tashkilotlar hisoblanuvchi uyushmalar (ittifoqlar) va oʻzga birlashmalar tushuniladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 77-moddasiga koʻra, tijorat tashkilotlari oʻzlarining tadbirkorlik faoliyatlarini muvofiqlashtirish, shuningdek mushtarak mulkiy manfaatlarini ifoda etish hamda himoya qilish maqsadida notijorat tashkilotlar hisoblanuvchi uyushmalar va oʻzga birlashmalariga birlashishlari mumkin.

(Maʼlumot uchun: agar ishtirokchilarning qaroriga muvofiq uyushmaga va oʻzga birlashmaga tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish vazifasi yuklatilsa, bunday uyushma va oʻzga birlashma Fuqarolik kodeksida nazarda tutilgan tartibda xoʻjalik shirkati yoki jamiyatiga aylantirilishi kerak yoxud tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun xoʻjalik jamiyatlari tuzishi yoki ularda ishtirok etishi mumkin)

Notijorat tashkilotlari oʻz faoliyatlarini muvofiqlashtirish, shuningdek mushtarak manfaatlarini ifoda etish hamda himoya qilish maqsadida uyushmalar (ittifoqlar) shaklida birlashmalar tuzishlari mumkin.

Uyushma va oʻzga birlashmalar yuridik shaxs hisoblanadi. Uyushma va oʻzga birlashmalarning aʼzolari oʻz mustaqilliklarini va yuridik shaxs huquqlarini, shuningdek, undan erkin chiqish imkoniyatini saqlab qoladi.

Yuridik shaxs birlashmalari qayerda davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi?

Endilikda, yuridik shaxslar birlashmalarini davlat roʻyxatidan (qayta roʻyxatdan) oʻtkazish davlat xizmatlari markazlarida avtomatlashtirilgan elektron tizimi orqali amalga oshiriladi.

Bunda, yuridik shaxslar birlashmalari vakili (ariza beruvchi) davlat xizmatlari markazlariga kelgan holda yoki masofadan internet jaxon axborot tarmogʻi orqali elektron tizimda murojaat etishlari mumkin.

Yuridik shaxslar birlashmalarining nomi lotin alifbosida tanlanadi va uning boshqa yuridik shaxslarning nomlari bilan adashtirib yuborish darajasida bir xil yoki ularga oʻxshash boʻlmasligi kerak, bunday nomalar elektron tizim tomonidan avtomatik tarzda tekshiriladi.

Yuridik shaxslar birlashmalari davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan boshlab tashkil etilgan hisoblanadi.

Yuridik shaxs birlashmalarini roʻyxatdan oʻtkazish uchun qanday hujjatlar taqdim qilinadi?

Ariza beruvchi tomonidan soʻrovnomaga quyidagi hujjatlar elektron shaklda (pdf formatda) ilova qilinishi lozim:

davlat tilidagi taʼsis shartnomasi va (yoki) ustav qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi taʼsis yigʻilishi (konferensiyasi) bayoni;

davlat tilida belgilangan tartibda tasdiqlangan taʼsis shartnomasi va (yoki) ustav;

yuridik shaxslar birlashmalari qayta tashkil etilganda (qoʻshib yuborish, qoʻshib olish, boʻlish, ajratib chiqarish, oʻzgartirish) qayta tashkil qilinayotgan yuridik shaxslar birlashmalarining barcha kreditorlar va qarzdorlar oldidagi barcha majburiyatlar boʻyicha, jumladan taraflar oʻrtasidagi daʼvolashayotgan majburiyatlar yuzasidan huquqiy vorislikni oʻz ichiga olgan taqsimlash balansi yoki topshirish dalolatnomasi.

Yuridik shaxslar birlashmalarini davlat roʻyxatidan yoki qayta roʻyxatdan oʻtkazganlik uchun “Davlat boji toʻgʻrisida”gi Qonunda belgilangan miqdorda davlat boji undiriladi.

Ushbu turdagi murojaatlar hujjatlar toʻliq taqdim etilganda 2 ish kuni davomida koʻrib chiqilib, davlat roʻyxatdan oʻtkaziladi.

Roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan tashkilot elektron tizim orqali avtomatik tarzda davlat soliq xizmati va statistika organlarida davlat hisobiga qoʻyiladi.

Yuridik shaxslar birlashmalarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish hadidagi guvohnoma QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan holda avtomatik shakllantiriladi.

Yuridik shaxslar birlashmalarini hujjatlari toʻliq taqdim etilmaganligi ularni davlat roʻyxatidan oʻtkazish rad etiladi.

Qayta roʻyxatdan oʻtkazish uchun murojaat etilganda aʼzolar soniga qoʻyilgan minimal talab buzilgan taqdirda yuridik shaxslar birlashmalari boshqa tashkiliy-huquqiy shaklda qayta tashkil etilishi yoki ixtiyoriy tugatiladi.

Davlat roʻyxatidan (qayta roʻyxatdan) oʻtkazishni rad etish haqida qaror qabul qilinganda xabarnoma rasmiylashtiriladi hamda u ariza beruvchiga taqdim qilinadi (oʻzi kelib murojaat etganda) yoki ariza beruvchining elektron tizimdagi shaxsiy kabinetiga yuboradi.

Shuningdek, yuridik shaxslar birlashmalari oʻzining pochta manzili va rahbari oʻzgarganda bu haqida roʻyxatdan oʻtkazuvchi organni oʻn kundan kechiktirmay oʻzining elektron tizimdagi shaxsiy kabinet orqali xabardor qilishi shart. Roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ yuridik shaxslar birlashmalarining pochta manzili va rahbari oʻzgarganligi haqida xabarnoma olgan vaqtdan boshlab bir ish kuni davomida Tadbirkorlik subyektlari boʻlmagan ayrim yuridik shaxslarning davlat reyestriga tegishli yozuvni kiritadi va bu toʻgʻrisida davlat solik xizmati va statistika organlarini xabardor qiladi.

Ariza beruvchilar roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga taqdim etilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi, aniqligi yoki buzib koʻrsatilganligi, shuningdek taʼsis hujjatlarining qonunchilik hujjatlariga muvofiqligi uchun javobgar hisoblanadi.

Bunyod AZIZOV,
Adliya vazirligi
Maʼmuriy tartib-taomillarni rivojlantirish
va monitoringini yuritish boshqarmasi boshligʻi