Келинчак билқиллаб турган қаваг-қават янги
кўрпалар билан тўшалган чойшаб орасига оҳиста келиб ётиб
олади. Бу унинг тақдирига тан берганининг аломати эди.
Хури ая хиргойи орасида ўғлининг қулоғига оҳиста
ишвирлайди:
- Сени фариштанг кутяпти, болам — дейди-да,
ўғлининг кўйлак ёқаси тугмаларини еча бошлаб, нимагадир
иш ора қилган бўлади. — Б орақол, болам . И лоҳим
юлдузларинг бир-бирингга иссиқ бўлиб кўринсин, қўша
қаринглар, этак-этак фарзандлар қўринглар, сизларни худо
ўз паноҳида асрасин, омин!.. Мен бориб овсинимдан суюнчи
олай,- дейди у ва хурсанд ўрнидан қўзғалиб, чироқни “чирқ”
этказиб ўчириб чиқиб кетади.

https://t.me/KongilKaliti

https://t.me/KongilKaliti

— Кеч қолдингиз Зарифа опа, доим шу аҳвол, — бежирим юбка кийган менежер қиз энсасини қотирди. — Бугун нима баҳона, яна

болаларми?
— Баҳона эмас, чиндан болалар, — фартугини шошиб тақаётган Зарифа жилмайиб қўйди. — Сиз ҳам фарзандли бўлсангиз, тушунасиз мени.
— Шундоқ ҳам тушуниб, кечикаётганингизга кўз юмяпман-ку, опа, — деди қиз қўлидаги телефондан кўз узмасдан. — Зарифа опажон, малол келмаса, аввал менга аччиқ қаҳва тайёрлаб, кейин иш бошланг.
— Ҳа, албатта.
Зарифа илк бор менежер қизнинг кийимларига, пардози, соч турмагига эътибор қилди. Қўллари шошиб қаҳвага қошиқ суқар, нигоҳ эса қизнинг тирноқларида эди. Аёл қаҳвани атай қизнинг орқасидан айланиб ўтиб, столга қўйди. Атир ифорини туюш учун.
— Ҳаммаси аъло, бирор нуқсон топа олмайсан, — ўзича беихтиёр гапириб юборди аёл.
— Тушунмадим, менга гапиряпсизми?
— Йўқ, йўқ!
Зарифа ишларига ўралашиб кетди. Қўллари тинимсиз ҳаракатда, аммо ўйлари тарқоқ, юраги сиқилган, худди нимадир содир бўладигандай… Бир томондан рўзғор учун ажратилган пул етмаслигини, яна қарз сўрашга эса ийманаётганини ўйлади. «Маошимни олдиндан олиб бўлганман, шундай экан, қарз сўрашдан бошқа иложим йўқ!»
Аёл ютиниб олди-да, менежер қизнинг олдига кирди.
— Халақит бермадимми? Мен ҳ-ҳалиги… сиз билан гаплашиб олмоқчи эдим…
— Вой, Зарифа опа, доим заб вақтини топасиз-да, — шошиб бошқа, яна-да баландроқ туфлисини кияётган қиз ҳовлиққанидан бошини уриб олди. — Жин урсин!
— Эҳтиёт бўлинг!
— Хўжайиннинг аёли дугоналари билан келаётганмиш, — терилган қошларини учирган қиз энди юзини бўяшга тушиб кетди, — бошимга битган бало бўлиб! Умри давомида эрининг дўконига келмаган аёл бир тўда дугоналари билан ташриф буюряпти. Яхшилаб кутиб олмасак бўлмайди. Зарифа опа, қаққайиб турмай тезроқ айвончага жой тайёрланг. Гуллар ҳам олиб келишсин, ширинликлар ҳам.
Зарифа буйруқларни бажаришга тушди. Анча йилардан бери ея олмаётган ширинликлар, совға қилинмай қўйилган гуллар, барчасини кўркам, кенг айвончага олиб кирди. Аёл ўзи ишлаётган дўконнинг эгалари бадавлат эканидан хабари бор. Аммо уларни ҳеч кўрмаган. Айниқса, хўжайиннинг аёлига ҳамма каби у ҳам қизиқяпти.
— Зарифа опа, сиз чиқаверинг, қолганини хизматчилар қилишади! — менежер қиз аёлнинг уст-бошига ишора қилди. — Фаррош кийимида қаҳва ташиб юрманг тағин, алоҳида официантларни чақирганман.
Бугун Зарифа учун ҳамма нарса йиғилиб келаётгандай эди гўё. Одатдагидай гаплар ҳам унинг қалб торларини бир-бир узиб юборар, ич-ичидан ёлғизликни туярди. Кўксида турган аламнинг ташқарига чиқиши учун яна нимадир етишмаяпти.
— Ниҳоят, келдингиз, сизни суратларда кўргандим. Вой, Худойим, ҳаётда янада мафтункор экансиз…
— Жуда чиройли дўкон экан…
— Гуллар баҳри дилингни қувонтиряпти…
Очиқ айвондан келаётган овозлар ҳам худди аёллар сепган атирнинг хуш ифори каби майин, ёқимли эди. Хандон отаётган товушлар, бижир-бижирлардан Зарифа на бир дард ва на қайғуни топди. Эшик тирқишидан қараркан, уларнинг юзида фақат шодон кулги, мамнунлик. Фақат бир аёл эшикка орқа ўгириб ўтирар, менежер қизнинг бу аёлга ҳали шарбат, ҳали қаҳва таклиф қилишига қараганда, бу ҳамма кутган, қизиқаётган — хўжайиннинг эрка рафиқаси.
«Жуда чиройли кийинаркан. Қўлидаги соат нақадар нафис. Ён томондан кулиши менга кимнидир эслатяпти…»
— Зарифа опа, — хизматчилардан бири аёлни чўчитиб юборди. — Ёрдамингиз керак, мана бу кийимни кийиб, бизга ёрдамлашинг, икки киши улгурмаяпмиз.
Зарифа хизматчилар кийимини тез-да кийди-да, қаҳва тайёрлашга тушди. У патнис тўла қаҳваларни кўтариб, айвончага ўтганида таниш овоздан қўллари титради.
— Ёшим қирқда.
— Бўлиши мумкин эмас, ахир жуда ёш кўринасиз-ку.
— Ҳамма шундай дейди, лекин чиндан ҳам қирққа кирдим!
Шодон овозлар яна-да баландроқ жаранглади. Бир гала аёллар қуршовидаги хўжайиннинг рафиқасинини кўриш имконсиз. Зарифа алланечук ҳислар остида титраганча патнисни столга қўйди. Қулоқларига чалинаётган овоз, ҳа, бу овоз, қанчалар таниш… Аёл ортга аста-аста қарар, кўзлари билан пайпаслаб таниш овоз соҳибасининг юзини кўришга интиларди. Ниҳоят, бунинг имкони бўлди. Зарифа шундоққина ўн қадам нарида ўтирган аёлни кўрди. Кўрдию дарров таниди.

— Зулфия?!
Аёлнинг пичирлаган, лекин қалбидан туғён билан отилиб чиққан сўзини ҳеч ким эшитмади.

​​У бир муддат нима қиларини билмай турди-да, дарҳол ортига ўг

ирилмай хонадан югуриб чиқди. Эшик ортига ўтар-ўтмас, кўксини чангаллаган аёл тез-тез нафас олар, кўзлари эса катта очилган. Лабларидаги титроқ «Бу Зулфия-ку, Зулфия!» дея сўзлар, у қочишни истарди. Шундай қилди ҳам. Дўконнинг нариги қанотидаги ҳали ишга туширилмаган хонага тозалаш баҳонасида кириб олди, эшикни қулфлади, катта деразаларга яқиндагина осилган пардаларни тортиб беркитмоқчи эди, бирдан… Бирдан унинг кўзи қаршисидаги катта тош ойнага тушди. Букилиброқ қолган қоматда қўллар шалвираб турибди. Бир тутам оқ соч тушган пешонада ажинлар кўпайган. Сўлғин юз, ҳеч нима суртилмаган, қуриб қақшаган лаблар ва нурсиз кўзлар. Аёл кўзгу қаршисига жуда яқин келди. «Бу кўзлар… Мен жуда қариб кетибман. Мени ҳаёт қаритибди. Ҳа, айниқса, бу кўзлар аввалгидай шодликдан чақнамаяпти, ёнмаяпти. Ўша бахтиёр кўзлар эмас бу!»
Зарифа бир зум ўтмишга қайтди.
Ўша куни у дугонаси Зулфиянинг ёнига борганди. Зулфия дарсдан чиқа солиб, дугонасига ортидан келаётган йигит курсдоши Музаффар эканини айтиб, ишора қилган. Зарифа эса дугонасининг эс-ҳушини ўғирлаган йигитга қочирма ҳазил қилиб, унинг устидан кулишга уринарди. Шу тариқа Зарифа Музаффарнинг кўнглидан жой олгандир, эҳтимол. Дастлаб қанчалик кўнгли бўлишига қарамай, Музаффар билан алоқа ўрнатиш Зулфияга нисбатан хиёнат деб ҳисоблаган Зарифа муҳаббатини тан олмади. Бироқ Музаффарнинг дил изҳорлари алал-оқибат уни ҳам эритди. Зулфия эса, табиийки, қаттиқ ранжиди ва болаликдаги дугонаси билан муносабатини узил-кесил узди. Ана ўша кундан бери Зарифа Зулфия ҳақида эшитмади ҳам. Бугун эса…
Зарифа ҳозир дугонасига кўринмаслик учун ҳар нарсага тайёр. Бешафқат вақт уни қай даражада ўзгартирганини, мафтункор дугонасининг қаршисида ер чизиб туришини ўйлашни ҳам истамайди. Шу пайт бирдан эшик қаттиқ тақиллади.
— Зарифа опа, эшикни нега қулфлаб олдингиз, очинг! Меҳмонлар бу хонани ҳам кўришмоқчи!
Бу менежер қиз эди. Зарифа унинг гапларини эшитиб, совуқ терга ботди. Йўқ, у бу эшикни оча олмайди. Ахир эшик ортида Зулфия бор. Аммо қамалиб олиш ҳам аҳмоқлик. Нима қилиш керак? Зарифа югуриб бориб, яна тош ойнага разм солди, у ер-бу ерини тўғирлади. Худди ўзгариб қоладигандай енгларини кўтарди, яна туширди. Ва ниҳоят, эшикни очди. Остона ҳатлаб кириб келаётган меҳмонлар аёлга деярли қарагани йўқ, уларнинг фикри пардалару катта тош ойнада. Зарифа эса бу ердан ҳам қочиш пайида… У бошини эгган кўйи кетишга шайланган эди ҳамки, оппоқ қўллар унинг билагидан тутди. Зарифани бутунлай эгаллаб олган титроқ, асаб, ортиқ дош бера олмасди.
— Зарифа опа?
Бу Зулфия эмасди. Зарифа менежер қизга қаради. Қиз эса бир энлик хатни аёлга узатдию, меҳмонлар орасига шошилди.
Зарифа Зулфия бу даврада эмаслигини тушунган, қўлидаги хат ҳам айнан ундан эканини сезиб турарди.
«Сени кўрдиму, неча йиллардан бери ҳаётимга етишмаётган асл дўстлик соғинчини туйдим. Худо хоҳласа, ҳаммасини изга соламиз! Илтимос, рад этма. Ахир ҳаёт ўткинчи, ҳаёт жуда қисқа…»
Эрталабдан буён Зарифанинг кўксига, бўғзига қадалган оғриқ кўз ёшлари орқали тўкилдию аёл эриб кетди. Эҳтимол, бу эрталабки эмас, балки неча йил аввалги виждон азобининг таскин топишига ўхшаш бир нарсадир. Эҳтимол, яхши ҳаёт бўсағасидаги хуш кайфиятнинг бўйидир бу! Зулфия уни кўрган заҳотиёқ ортидан югурмаганини, уни хижолатга қўймаслик учун кетганини ва мана шу икки энлик хатда қанчалар самимият борлигини Зарифа англаганди. Аёлнинг кўз ёшлари қўлидаги хатни ҳўл қиларкан, хотиржамликни ҳис этарди.

https://t.me/KongilKaliti

и-дармон, муолажага айланди.

— Балки шуниси фойда берар?

Эркак аёлининг ўзига термилиб турган, икки дунё дарди-ю, умиди учқунлаб турган кўзларига қараб йўқ дея олармиди? Икки ҳалак жон дардга дармон излаш билан ҳаловатни унутишди. Тунлар кўкка чўзилган кафтлардаги дуолар баъзан шундай уйқаш бўлиб кетардики, иккисининг тилидан, дилидан отилиб чиқаётган илтижо бир бўлиб жаранглаб кетарди:

“Неки дард бўлса менга бер, ундан ол, уни асра Художон!”

* * *
Аёл ичкаридан эшитилаётган овозларга бир зум қулоқ тутиб турди-ю, қўлидаги патнисни тушириб юборай деди.

— Шунча елиб-югурганларинг етар! Аҳволингга бир қара, озиб-тўзиб чўпдек бўлиб қолибсан болам! Ўзи бошда қаршилик қилганимда оёқ тираб туриб олиб шунга уйланмаганингда эди, шунча дард ҳам йўқ эди.

— Ойи, унда нима гуноҳ? У ҳам куйиб кетди ахир…

— Куяди-да! Авлодида бордирда касал-пасал, боласига ҳам ўтган. Нима, мени куймаяпти деб ўйлайсанми? Мен сўрамаяпманми Худодан шифо? Лекин қани шунча югурганларингни фойдаси? Ҳали қон топиш керак деб чопасан, ҳали дори-дармон… Минг ҳаракат қилганинг билан Аллоҳнинг хоҳиши бўлади. Ҳали белинг тўла бола…

Йўқ, чидолмади. Чойнак пиёлаларни зарб билан улоқтирди-ю, ўғли ётган хонага югурди. Кетидан “ҳай-ҳай”лаб чиққан қайнанасига қараб ҳам қўймади. Шифтга термулганча худди катталардек хаёл суриб ётган фарзандини кўтариб олди. Вужуди дир-дир титраганча юз-кўзларидан ўпди, титроқ бармоқлари билан тўкилиб, сийраклашиб кетган сарғиш сочларини силади.

— Болам, жоним болам менинг! Биз енгамиз болам! Ҳали ҳаммаси пушаймон бўлади, нотўғри айтган эканмиз, мана тузалиб, отдек бўлиб кетдику Нажот дейишади. Ота-онасининг елиб-югурганлари бекор эмас экан, мана фойда берди, касаллик ариди-ку, дейишади. Ҳали Нажот катта йигит бўлиб, ота-онасининг юзини ёруғ қиладиган йигит бўлганда, дадаси иккимиз қариб-қартайиб қолганда қўлларимиздан тутиб Ҳажларга олиб борганда… Ҳаммаси оғзини ушлаб қолади болам! Фақат сен чида, кураш болам, биз кучли бўлишимиз керак! Ҳеч кимга, ҳеч нимага қулоқ солма, фақат мени эшит, фақат менга суян. Мана кўрасан, биз бу дардни бирга енгамиз, ҳали бизнинг тонглар отади, шундай оппоқ тонглар отади-ки…

Аёл фарзандининг қулоқларига узоқ шивирлади, узоқ, жуда ҳам узоқ бағрига босиб турди. Кўзларидаги ёш бағридаги миттигина вужуднинг совуб бораётган юзларига томгач, кўксида ожизгина уриб турган юракча тўхтаб қолгач… Турмуш ўртоғининг жон ҳолатда кимгадир қўнғироқ қилиб бақириб чақиргач, қайнанасининг қалтироқ қўллари қучоғидаги митти вужудни тортқилай бошлагачгина ўзига келди. Ён атрофида югураётган одамларга, ўзига қараб нималардир деётган, юзларига сув сепаётган эрига бир нафас телбаларча қараб турди-ю… Бор овозда чинқириб юборди.

— Болаа-ааммм!!!

* * *
Аёл аввалига юзларини оҳиста силаётган илиқ кафтчалар ҳароратини сўнг… Кўзёшдан ҳўл бўлиб кетган ёстиқни ва… Ўзига термулиб турган нигоҳларни ҳис қилди.

— Нега бақирасан? Барибир кўнглинг тинчимаса керак деб Нажотни поликлиникага олиб чиқиб келгандим. Иссиғи ўтган, совуқлик нарсалар едириб туринглар, лимон чой ичсин дейишди. Айтарлик ҳеч гап йўқ экан. Сен бўлса ваҳима қилиб ўтирибсан. Нима ёмон туш кўрдингми?

Аёл ҳануз атрофига карахтланиб боқар, тушми бу ё ўнг фарқлай олмасди. Юзларини силаётган қўлчалар бўйнидан қучгач, “Ойижон, йиғлаяпсизми? Йиғламанг, мен ёнингиздаман-ку!” деган ширин ва қадрдон овозни эшитгачгина ўзига келди.

Жонининг бир парчаси, дилбандини бағрига босиб, юзчаларидан тинмай ўпар экан, ўзига ҳайрон тикилиб турган умр йўлдошига жилмайиб қарар, ёш қотиб қолган лаблари билан тинмай Аллоҳга шукр айтарди…

@hayotiy_hikoyalari

— Ие, янгилик-ку, — деди Гавҳар кулимсираб. — Ўзи нимагадир ақли етарканми?

— Билмасам, балки, шунчаки «Нимага пул бераётганимизни билиб қўяйлик», деган фикрдадир. Эҳтимол, чиндан ҳам ноширлик ишига ақли етар, — деди Рухшона.

— Ҳа, майли, «Олиб кел», деса, олиб борамиз-да. Мен боришим шарт эканми? Балки, дизайнер Тўлқинжонни юборармиз? — деди Гавҳар.

Тўғриси, Гавҳарнинг ҳозир ҳеч кимни кўргиси, ҳеч ким билан гаплашгиси келмаётганди. Ёши ўтгани сайин териси юпқалашаётгандек эди. Бунинг устига, ҳамманинг, айниқса, қариндош-уруғ, қўни-қўшниларнинг кўзи унда. Ўтган ҳафта кайфияти анча яхши эди. Ёғаётган қор завқини қўзғатган, ҳатто ҳовлида Қорбобо ясаб, қорбўрон ўйнаётган болаларга қўшилиб хурсандчилик қилган ҳам эди. Чунки ўтган ҳафтада курсдош ўртоғининг туғилган куни муносабати билан кафеда ўтиришган, деярли барча дугоналари Гавҳарга: «Сенга маза! Ўзинг хон, кўланканг майдон. Хоҳласанг, шанба, якшанбада қуёш ёйилгунча ухлайсан. Хоҳласанг, кечқурун театр, концертга борасан. Бошингда тергаб турадиган эринг, ғингшиётган болаларинг йўқ. Турмушга чиқишга шошма! Жон жон ўзингнинг жонинг», — дейишди.

Гавҳар Яратганнинг аёл учун атаган неъматларидан бебаҳра бўлиш ҳатто тошюрак бандани ҳам қийнашини ҳис қилса-да, дугоналарининг гапи ланғиллаб ётган қалбига малҳам бўлганди.

Бу ҳафта эса дилхиралик билан бошланди. Аммасининг қўшниси унга вилоятдан иш ахтариб келган қирқлардан ошган эркакни топибди.

Аммаси: «Вой, Гавҳар ўқиган, бир ташкилотнинг раҳбари. Ўзига яраша обрўси бор. Энди уй-жойи йўқ эркакни дейдими?» — деса, қўшниси: «У одам уйимда ижарада турибди. Уй-жойи бўлмаса-да, бўйдоқ эркак. Гавҳаройнинг отаси, ака-укалари кўплашиб бошпана қилиб беришар, шунча йил шаънига доғ туширмаган қизларини кўчага ташлаб қўймас», — деганмиш. Боз устига аммаси бу гапларни Гавҳарнинг бўш-баёвгина, чумолига ҳам озор етказмайдиган онасига оқизмай-томизмай айтибди. «Қўшним эл ичида юрган аёл. «Жиянингиз энди ёш эмас, фарзанд кўрадиган вақти ўтиб кетяпти, ҳеч бўлмаса, иккита бола кўришга улгуриши керак. Ҳеч кимнинг бетига қараб ўтирмасин, менинг ижарачимни маҳкам ушласин», деди. Яхши бўлса, кўнгли кўнглига мос тушса, яшаб кетар. Бўшашиб ўтиравермай, қизингизни кўндиринг», — деб кетганмиш.

Бу гапларни эшитиб, Гавҳарнинг хўрлиги келди. Наҳот ўттиз йилдан ортиқ сақлаган шаъни, малоҳатини шу номаълум одам учун асраган бўлса? Одамларга нима бўлган ўзи?

… Котиба қиз ўз хабари билан раҳбарининг кўнглидаги ғам дарёсини чайқатиб юборган эди. Гавҳар эса ҳозир ана шу дунёда яшагиси, ёшлик пайтида ҳуда-беҳуда қилган кибрлари учун ўзини жазолагиси келаётган эди.

— Ҳа, нима деяётган эдим? Шу дизайнернинг ўзи қилинган режаю, бажарилаётган ишларни флешкада муассиснинг олдига кўтариб борса бўлмас эканми? — дея гапини такрорлади Гавҳар оғриқли хаёллардан узилмаган ҳолда.

— Ўринбосаримиз Тўлқин акага сиз айтган гапни айтган экан. Лекин у киши: «Мендан ижодий жараён ҳақида сўрашса, довдираб қолишим мумкин. Гавҳар опа ташкилотимизнинг ҳар бир нуқтасини яхши билади. Яхшиси, ўша киши бора қолсин. Бунинг устига, муассисларимизда катта ўзгариш бўлган. Бизга қадрдон Шукур ака кетган. Ўрнига Сарвар Азизович деган янги одам келган. Феъл-атворини билмасак, деяпти. Чўчияпти. Ўринбосаримизнинг ҳам фикри шу.

Ўринбосар айтдими, демак, тортишиб ўтиришга ҳожат йўқ. Гавҳар ўрнидан турди.

— Ишқилиб, у киши бизни қабул қилармикин? Биздан бошқаям минг битта ташвиши бордир? Фақат бизга муассис бўлмаса керак? — деди.

— «Тушдан кейин келаверишсин», — деган экан. Демак, қабул қилади, — деди Рухшона.

* * *

«Қабулхонаси, котибасигача ўзгартирибди. Мебеллар, пардаларни янгилабди. Демак, анча жойларни кўрган одам, жўн бўлмаса керак. Мен бўлса, кундалик юриш-туришим билан келаверибман. Барибир, муассисларда яхши таассурот қолдириш керак, бўлмаса, оқизиб турганини томизмай ҳам қўйиши мумкин»… Ичидан ўтаётган бу фикрлар Гавҳарни ўнғайсизлантирди. Ниҳоятда дидли кийинган, тирноғидан торти

б сочигача бирорта нуқсон сезилмаётган котиба олдида Гавҳар ўзини анча ғариб сезди. Аслида, у ҳам ёмон кийинмасди, ўзига қараб юрарди. Шу кеча уйида давом этган можаро, аммаси келиб кетганидан сўнг кўтарилган гап-сўз руҳиятига таъсир этиб, бугун ҳафсаласиз келганди.

Гавҳар котибанинг ишораси билан ўзларига муассислик қилаётган ташкилот раҳбарининг хонасига қадам қўйди. Унинг кўзи ташкилот раҳбарларининг салобат, савлатли киши эканлигига ўрганиб қолганди. Лекин янги раҳбар қотмагина, ҳаракатлари чаққон эркак бўлиб, у Гавҳарни ўрнидан туриб қарши олди. Қўлини узатмади. Гавҳар ҳам таомилга кўра салом берди-да, кўп ҳам қарамади. Лекин ўша битта, қисқа нигоҳда эркакнинг нимасидир танишдек туйилди. «Эҳтимол, бирорта мажлисда кўргандирман, балки, шунчаки кимгадир ўхшатгандирман», деб ўйлади Гавҳар.

— Аслида, мен сизларнинг ҳозирги қилаётган ишларингиз, чоп этилаётган китоблар, журналлар, кейинги режаларингизни интернет орқали билиб, кейин суҳбатга чақирсам бўларди-ю, лекин сиз билан кўришиш истаги устун чиқди, — деди янги раҳбар.

У бу гапни сўрашиш оҳангида эмас, бошқача қувонч билан маҳзунлик орасида айтди. Гавҳар энди бошини кўтариб қаради. Лекин аниқ эслолмади.

— Биз танишмизми? Мен сизни тушунмадим, — деди Гавҳар.

«Қаерда, қачон танишган эканмиз? Нега мен билан кўришгиси келади?» Бу каби саволлардан Гавҳар ўзини баттар ўнғайсиз ҳис қиларди. Бу орада котиба кумуш патнисчада қаҳва олиб кирди. Мўъжаз қутида шоколад, кумуш қошиқча — ҳаммаси рисоладагидек эди.

— Танишмиз десам ҳам, нотанишмиз, десам ҳам бўлаверади. Тўғрироғи, сиз мени фақат бир марта кўргансиз. Эҳтимол, ўшанда ҳам менга дурустроқ қарамагандирсиз. Чунки мен қоронғи тарафда тургандим, — деди янги раҳбар котибаси чиқиб кетгач, илтифот билан Гавҳарни қаҳва ичишга ундаб.

— Ўлай агар, ҳеч нарсани эслай олмаяпман, Сарвар…

Гавҳарнинг хаёлида ҳамма нарса ағдар-тўнтар бўлиб кетгани учун янги раҳбарининг исмининг давомини ҳам унутгандек эди.

— Азизович… Лекин Азизович бўлганимга кўп бўлмади. Шунчаки Сарвар ака десангиз ҳам бўлаверади. Талабалигимизда Санам исмли курсдошингиз бўларди, хоразмлик. Ҳозир муносабатларингиз узилиб кетган бўлса керак, — деди Сарвар Азизович Гавҳарга синчков қараб, қаҳва ҳўпларкан.

— Ҳа, эсимда… Ҳамма учун куюниб юрадиган, дунёнинг ташвишини елкасига олиб, бундан ўзи суюнадиган қиз эди. Бир-икки марта учрашувларга келганди, кейин кўринмай қолди, — деди Гавҳар.

— Биз Санам билан битта хонадонда ижарада турардик. Фақат икковимиз эмас, кўпчилик эдик. Санам менга: «Сарвар, жуда қобилиятли йигитсиз. Аммо негадир тортинчоқсиз, сизга удли-шудли, гап-сўзлари ўткир бир рафиқа керак. Боз устига, у шаҳарлик бўлса, янаям яхши. Чунки катта шаҳарда иқтидорингизни юзага чиқариш осон бўлади, ҳам уй, ҳам прописка деб қийналиб юрмайсиз», деди. Мен Санамнинг гаписиз ҳам анча-мунча тортинчоқ эканимни, ўзим мустақил бир нарсани ҳал қилишга қийналишимни билардим. Шунинг учун Санамнинг гапи менга маъқул тушди ва унинг: «Сизга ўзим шундай қизни топиб бераман», — деганига ишондим.

Эслади, Гавҳар эслади. Бу воқеа хотирасининг бир чеккасига кўмилиб кетган экан.

* * *

— Гавҳар, сиз серғайрат, дадил қизсиз. Ота-онангизнинг ҳам имкониятлари яхши. Мен бир қобилиятли йигитни биламан. Унга руҳий мадад керак. Юзага чиқиб кетса, кўп яхшиликларни қилишга қодир. Сиз ҳам турмуш ўртоғингизни кўтариб қўйганингиз учун кейинчалик хурсанд бўлиб юрасиз, — деди Санам бир куни ёлғиз қолишганида Гавҳарга.

— Шундай ноёб номзодни бегона қилмоқчимисиз? Ўзингиз эгаллаб қўя қолмайсизми? — ҳазил тариқасида бошланган гапни Гавҳар ҳам ҳазил оҳангида давом эттирди.

— Унга шаҳарлик қиз керак. Уй, прописка, дегандек. Барибир, йигитингиз йўқ, келинг, Сарвар билан таништириб қўяй, сиз шу савоб ишни қилинг, — деди Санам.

— Қизиқсиз-а, худди одам ҳақида эмас, буюм ҳақида сўз бораётгандек гапирасиз-а! Нима, мен сизга хайрия ташкилотиманми? Қиз боламан, кўнглим бор, севиб, севилишни истайман! — Гавҳарнинг чинакам аччиғи чиқди.

— Севсангиз, севишга, севилсангиз, севилишга арзийди. Фақат сал тортинчоқ. Уни ўзига, ўз иқтидорига ишонтириш, ёнида куч-мадад бериб туриш керак. Бу

савоб иш-ку! — дея куйиб-пишди Санам.

— Бунақаларни, яъни қиз боланинг елкасига оёқ қўйиб кўтарилмоқчи бўлганларни латта дейишади, тортинчоқ эмас! — Гавҳар тобора кескинлашарди.

— Ҳеч ҳам-да, латта деб умуман ношудларга айтса бўлади. Бу йигит жудаям иқтидорли, истеъдоди увол бўлмасин, дейман-да. Гавҳар, ақлли қизсиз. Илтимосим шамолда қолмасин. Шу йигит билан бир кўришинг. Ёқтириб қоласиз, суҳбатлашсангиз…

Хуллас, қайсидир кун дарс тугаши маҳал Сарвар келадиган бўлди. Гавҳар бу учрашувни мутлақо истамас, агар учрашса ҳам унга Санамга айтганидан-да кескинроқ гапларни айтгиси келарди.

* * *

— Эсладингиз-а, эсладингиз! — деди Сарвар Азизович қаҳвадан ҳўпларкан.

Гавҳар қизариб кетганди. «Демак, мени, шахсан мени бу суҳбатга чақиргани бежиз эмас экан-да! «Қара, мен қанчалар баланд даражага етдим», деб ўзини кўз-кўзламоқчи экан-да», деб ўйлади қиз. «Мени писанд қилмагандинг, ҳатто оддийгина танишув суҳбатини ҳам раво кўрмагандинг. Тақдир эса кибрингни ёлғизлик билан жазолади…» Сарвар Азизович ортиқча гап қилмаётган бўлса-да, Гавҳар ўзи билан ўзи олишарди.

* * *

Сарвар, ҳақиқатан ҳам, тортинчоқ йигит экан. Коридорда чироқ ўчиб қолганми, қоронғироқ, Гавҳар эса аудитория эшиги тагида турарди.

— Мен Гавҳар исмли қизни ахтариб юргандим, — деди йигит.

Унинг мулойим гап оҳанги ҳам Гавҳарнинг асабига тегди.

— Гавҳар кетиб қолди, — деди қиз.

Йигитнинг нигоҳи шу қадар беғубор эдики, раҳми келиш ўрнига Гавҳарнинг баттар ғаши келарди.

— Нега кетади? Кутиб тураман, деган экан-ку, — деди йигит бир қўлидаги гулдастага, бир қизга қараб.

— Бу гулларни ариқ бўйидан териб келдингизми? — гулдастадаги гуллар бирмунча арзонроқ куз гуллари эди. — Гавҳар: «Мен бунақа арзон гулларни кўтариб юрадиган, қолаверса, қиз болани ўртага қўйиб удли-шудли хотин излайдиган ношуд, латта йигитларни кўргани кўзим йўқ, шу гапларимни айтиб қўйинг», деди…

* * *

— Ўшанда ҳар бир гапингиз тошдек теккан. Ҳатто мувозанатимни йўқотиб, йиқилиб қолай, деганман. Шунда ҳам рўпарамда турган қиз Гавҳар эканини билмаганман. Назаримда, ҳар қандай шароитда ҳам, қиз бола ўз оғзи билан йигит кишини бунчалик ҳақорат қила олиши мумкин эмасдек эди. Мен ўшанда шу қадар довдирабманки, гулдастани сизга узатибман. Сиз эса: «Олган жойингизга қайтариб олиб борсангиз, пулини беради, бошингизга кийим олиб кийинг. Исисангиз, сал ақлингиз киради», — дедингиз…

Гавҳар рўпарасида ўтирган эркакка нимадир дейиши кераклигини ҳис қилар, лекин…

— Тўғри, ҳақ гапни жуда қўпол тарзда айтдингиз. Кейин мен йигит киши ўзига ўзи суяниб, ўзини-ўзи кўтариши шарт эканига иқрор бўлдим. Ҳар гал гапларингизни эслаганимда уятдан ерга кириб кетгудек бўлардим. Сўнг «Сарвар, энди ҳеч қачон, ҳеч кимдан бундай ҳақорат эшитмаслигинг керак!» дердим ва тобора қатъийлашардим…

— Сиз ўша мен эканлигимни қаердан билдингиз? — ниҳоят, Гавҳардан садо чиқди.

— Эртасига «Гавҳар кетиб қолган экан», десам, расмингизни кўрсатди. «У айтдими, гапида туради», деди. Сизни танидим. Санамдан сизни бошқа безовта қилмасликни сўрадим. Лекин ўзим кўп бор, айниқса, ҳаёт пиллапояларидан баландлай бошлагач, сиз билан учрашиб, ўша гапларингиз менинг фойдамга ишлаганини айтмоқчи бўлдим. Кўп марта узоқдан кўрдим. Лекин, барибир, ёнингизга бора олмадим… Яна ва яна кўтарилгач, сиз билан учрашсам, деб ўйладим.

* * *

Гавҳарни Сарварнинг котибаси кузатиб қўйди. У машинага ўтиргач, ҳайдовчи:

— Гавҳар опа, бир аҳволда чиқдингиз, янги бошлиқ нимадандир норози эканми? — деб сўради.

— Йўқ, ишларимиз, режаларимизни компьютерига ташлаб олди, гапи бўлса, кейин айтаркан, — деди-да, машинанинг олд ўриндиғидаги ниҳоятда гўзал ва қимматбаҳо гулдастага кўзи тушди.

— Бу сизга экан, Сарвар Азизовичнинг котибаси чиқариб берди, — деди ҳайдовчи.

Гавҳар Сарвар Азизовичнинг: «Мен бу ерга тасодифан келмадим. Бирга ишлаймиз энди. Мен кек сақламаганман, сиз ҳам ҳозирги ҳолатимда менга эътироз билдирмасангиз керак», деган гапларини эслади.

тирар эди.
Ойнадан йигитни келганини кўриб хурсанд бўлиб кетди. Йигит уларни ёнига киришга уринди, лекин шифокорлар уни ичкарига қўйишмади. Ташқарида кутиб туришга мажбур бўлди.
Бироздан сўнг йигит олдига шифокор чиқиб келди.
- Муборак бўлсин, қизли бўлдингиз.
Йигит бу хабарни эшитиб қувониб кетди ва шифокорга,
- Севгилимни ахволи яхшими? Уни кўрсам бўладими? Ундан кечирим сўрашим зарур.
Шунда шифокор чуқур хўрсиниб,
- Афсуслар бўлсинким, у ўз фарзандига жон ато этиб, ўз жонидан воз кечди. Сақлаб қола олмадик, у оламдан ўтди.
Бу хабардан йигит довдираб деворга суяниб қолди. Бошини деворга уриб дод фарёд кўтарди.
- Бўлиши мумкин эмас, у ўлиши мумкин эмас, ахир у билан фарзандимизни бирга катта қилмоқчи эдикку! Оила қурмоқчи эдик.
- Ўзингизни босинг, биз қўлимиздан келган барча ишни қилдик. Сиз фарзандингизга оталик қила оласизми? Уни катта қилишга, унга меҳр кўрсатишга ваъда бера оласизми?
Йигит кўзларида ёш билан "ҳа" дея жавоб қайтарди.

Хикоямиз сўнгида баъзи йигитларимизга ўзимизни маслаҳатларни бериб ўтмоқчимиз.
"ЎЗ ХАВАСЛАРИНГ УЧУН, НАФСИНГИЗНИ ҚОНДИРИШ УЧУН, БИР ҚИЗНИ ХАЁТИНИ БАРБОД ҚИЛМАНГ!".
"ҚИЗЛАРНИ ЁЛҒОН ВАЪДАЛАР БИЛАН АЛДАМАНГ!". ҲАММА ҚИЗЛАРНИ ОНА БЎЛИШГА БАХТЛИ БЎЛИШГА ХАҚЛАРИ БОР!!!

Хикоя озарбайжон тилидан таржима қилинди.
Хикоядаги мавзу долзарб бўлганлиги учун сиз азизлар эътиборларингга хавола қилишни лозим топдик. Ўқиб айрим ўз хулосаларини қилган бўлса ажабмас.

Ойимни дугонаси деб индамай боласини олиб чикиб кетди.
~Шу куни куни билан уйланиб хафа булиб такдирини уйлаб ётди. Шу бечора Келинига жуда кийиндир мен булганимда бундай Кайнонани бир кун хам пичингларини эшитмай чикиб кетардим .?-Кандай яшайди бундай Оилада деб?---- Кайнотасини уйини эслади. Менга Кайнонам бирор марта бундай каттик гапирмаганлар, Эрим хам хаттоки кул кутармаган, Кайнотамга келсак узи жахлдор одам Овсиним шунча яшаган шулар билан кандай тил топган экана мен рости билан ёмонманми деб?-- узига узи нафрати келди, Уч ой булди келганимга Энди мени урнимга бошка олиб беришса шундай Яхши Эримдан айрилиб коламан вой товба каламга шу фикрлар келмабди. Эртага ишхонасига утаман деб ухлади.
~Анорани кийинтириб Йулга отланди,
Дарвозадан кириб борди. Азамат хизматда экан афсус куролмади нахот бизни согинмабдимикан деб?------ Хамкасбларига Кизимни куришга борсин айтиб куйинглар илтимос ака деб ?---кетди. .........................
~Бекатда бир Кушнисини Келинини учратиб колди. Вой Келин яхшимисиз Анора катта буляптими тинчликми ажрашяпсизлар деб ?-эшитдим деди.
~Назира хайкалдек котиб колди. Кайнонангиз Совчиликка юрибдилар якинда Кундошли буласиз айланай Нега ажрашяпсизлар Кизингиз борку Келин деб колди.? -Назира катта хатто килиб Хаётини бузганлигини ахмоклик килганини энди тушуниб етди. Беозор Кайнонам б,н Кайнотамни дилларини огритдим энди мени кечиришармикан Янги Келин излашяпти деб Хаёл билан кайтди. Куни билан катта хатога йул куйганини Такдирини уз куллари билан бузганини уйлади. Шундай Оиламни кадрига етмадим ахмокман деб узини -узи каргаб йиглаб ухлади. Эртасига эрталаб Боласини олиб Уйига кайтди. ~Эрига дам олиш экан Супада Ота~Оналари билан чой ичишиб утиришган экан. Уларни куриб юраги эзилиб юзини курсатишгаям уялиб Калласини ерга каратганча кириб борди. Анора Дадажон, Бувижоним, Буважоним деб югуриб борди. Улар хам куриб кувонишди.
~~~Мени Кечиринг Дадажон Ёшлик килдим, бошка хеч качон бундай ишлар килмайман Дадажон мен хатойимни тушуниб етдим деди?----!. Кайнонасидан хам Ойижон Кечиринг бошка кайтарилмайди энди узгараман хамма айтганларингизни киламан факат мени хайдаманглар Анора учун илтимос сизлардан туйни тухтатинглар Оиламни бузманглар Илтимос деб?--- йиглади. Улар хайрон Канака туй Келин деб ?---сурашди. Азамат акамни уйлантиряпсизларку деди. ?-..........
~Кайнотаси кулиб Эх Кизим Кайнингизни уйлантирамиз Азаматни Хотини борку биз Анорани етим килиб Хотин олиб берармидик Кизим деб?--- гапирди. Назира гапларни эшитиб хурсанд булди бошка хеч качон аразламайман Азамат ака мени Кечиринг сал колса Оиламни бузиб юборардим ахмоклигим туфайли деб?- Азаматни хам эритди. Кара лекин Бу Сафар кечираман Охиргиси булсин Кеч булсаям аклинг кириб колибди -ку Бор Ойим мастава килганлар Анора билан узинга сузиб кел деди.?-----------
~Рахмат Дадаси хозир деб Ошхонага югурди. Иккаласига сузиб чикиб Маставаям худди Ошдек жуда маззали утди томогидан. Уй -ишларини хурсанд булиб килиб уч ой Кайнонаси бечора амалаб килганларини куриб Ахмокман Кайнонамни хам рузгорга кийнаб куйдим деб хамма жойларни супуриб сидириб тозалади. Кучаларга чикиб сув сепиб супуриб Хаммага Салом бериб кулиб юрди. Кайнота -Кайнонаси Келинимизга инсоф берибди Худога шукр мана энди Хакикий Келинчак булди деб хурсанд дуо килишди. Кайнонаси чакирса Лаббай Ойижон деб югуриб чикар хамма айтганларини килиб мехр билан юрарди. Азамат хам Назирани узгарганини куриб кунгли тинч булди энди хаётим бошкача булади деб хурсанд булди. Назирани Онаси энди Келишга юзи бетламади. Кудасини келиб урушганига пушаймон булиб утирди. Кудаси Назирани олиб узи утди. Куриб Хурсанд булиб Кудасидан Кечирим суради. Мен насихат килишни урнига сал колдим Кизимни Оиласини бузишимга Набирамни тирик етим килиб куярдим Шайтонни гапига кириб сизни хафа килдим Кудажон мени кечиринг деб?-- ерга караб узр суради. Отаси билмадилар билганларида мени улдирардилар яхшиям айтмадик хаммаси яхшилик билан тугади Рахмат Кудажон деб ?--узр сураб уялиб колди
~Хеч киси йук Булар хали ёшда айланай куп хатто килишади майли Оилада булиб туради Сиздан хафа булганим йук деди. ?-Шу куни кеч

​​гача мехмон булишди. ,,,,,,,,,,,,,,,,,
~Бир ойдан сунг Кайнисини уйлантиришди, Бу орада Назира яна Хомиладор булди. Азаматга хам ер олиб Ховли кутаришга тушишди, Катта Овсини хам Мусофирликдан кайтиб узларини Уйларига келишди. Энди уч Овсин булишди. Назира Иккисига хам бир хил мехрибон булди. Кичик овсинига доим ишларга карашиб кумаклашди. Кайнонаси билан Кайнотасини мехрини козонди. Энди улар Назира Кизим деб чакиришади. Айникса Кайнотасига жуда яхши муносабатда буларди. Мактабдан келганидан Ассалому алайкум Дадажон чарчамадингизми деб дарров чойга унарди. Кушнисини гаплари, Унга каттик таьсир килди. Хаётини Гузал Жаннатга айлантирди. Агар уша вакти Шайтон измига тушганида узини Хаётини Жаханнамга айлантирарди, Ва Боласини бе Ота етим килиб устирарди. Хатосини вактида англаб олгани учун хурсанд булиб яшади.
******
Дархакикат. Билиб билмай тиканни босмайлик. Хаётга енгил -елпи муносабатда булмайлик. Бир хатони оркасидан канча кунгиллар бузилади, Хаётимизни гузал килиб яшаш кулимиздан келар экан Яхши яшайлик. Хар бир кунимизга Яхшилик кузи билан бокайлик, Ёмонликдан кочайлик. Доимо Яхши Инсонлар куршовида Мехр топиб йукотмайлик. Ширин сузимизни хеч кимдан айирмайлик.
Хонадонимизга кувонч -бахтни олиб кирайлик!

https://t.me/joinchat/

Мен уни масжидда учратиб қолдим.Кўзлари сўнган, лаблари қалтирар, танаси эса шарпага ўхшар эди.Тишни тишга қўйиб, ўзини йиғлаб юборишдан тийишга уринарди.У менга қуриб қолган резавор мевани эслатарди.

–Ёрдам беринг… Зулматдан чиқиб кетишга ёрдам беринг! Мен ортиқ чидай олмайман. Кучим қолмади, курашолмайман… Келажакдан умидим йўқолди. Айбларимни бошқалар такрорлашини хоҳламайман! Хато кетидан хато…

Ўсмирлик – даҳшатли қурол жоиз бўлмаган пайт, ёшлик даврида портлайдиган хусусиятга эга. Ўсмирлик кўпинча жирканчлик билан тўқнашадиган давр, арзимаган хато вояга етмаган норасида қалбларда бахтни қайғуга айлантирадиган лаҳза, табассум қон йиғлаш билан муштарак бўлган он, ўсмирнинг ҳаёти жар ёқасида турадиган палла…
Суҳбатдошим шундай давом этди: «12 ёшимда нафақат синф бўйича, балки мактабда ҳам энг чиройли қиз эдим.Шу сабабли ошиқлар пайдо бўлиши эрта бошланди, аммо тенгдошларим мени қизиқтирмасди.Пулдор жазманлар билан танишар эдим. Бошланишига совғалар, гуллар қизиқ туюларди.Ўзимни гўзаллик маликасидай ҳис қилардим. Кейинчалик бу учрашувларнинг аччиқ мевалари пайдо бўла бошлади. «Кириш бор жойда чиқиш ҳам мавжуд», деб айтишади-ку ахир.

15 ёшимда абортлар занжири билан маҳкам боғланган эдим. Кўз очиб-юмгунимча яна ва яна «юк»дан халос бўлиш учун гинеколог ҳузурида турардим.Неча маротаба бола олдирганимни ҳам эслолмайман ҳатто…
Мастликда ҳамма нарсани унутишга уриниш натижа бермаганидан сўнг 18 ёшимда гиёҳванд моддаларни татиб кўрдим.Даҳшатли тушларимдаги ўлик болаларимнинг овозлари мени телба қилар эди…
Гиёҳвандликка чалинганимдан сўнг дилимдаги оғриқлар иккинчи даражага тушди, асосий мақсадим тезроқ янги доза топиш бўлиб қолди…
Кунлар жуда тез ўтиб борар, фақат дорига талаб кучайганида вақт тўхтаб қоларди.Бир ой олдин жуда даҳшатли воқеа содир бўлди.Мен маст ҳолда рулга ўтирдим ва машинани катта тезликда ҳайдашни бошладим.Кўзларимда ёш, қалбимда олов, ғам-қайғу… Ўтмишимни ортда қолдиришни истардим.Саховатпешалик, яхшилик, қалб тозалиги ва одамийлик мавжуд бўлган порлоқ келажагим бўлишини истардим…
Қандай қилиб, билмадим, аммо тўсатдан йўл ўртасида 3-4 ёшли гўдак пайдо бўлиб қолди… Бир зумда мени титроқ босишни бошлади, кўзларим қоронғулашиб, атрофимни туғилиш бахтига муяссар бўлмаган болаларим қамраб олди ва ёш тўла кўзлари билан «Онажон, тўхтанг… тўхтанг!.. Ортиқ ўлим керак эмас…» деб қулоғимга шивирлар эдилар.Қай тарзда тормоз босиб, қаерга машинани буриб юборганимни эслай олмайман, ўзим эса ён ойнадан йўлга, қизалоқнинг оёқлари остига отилиб тушдим.Унинг тоза ва беғубор мовий кўзлари ҳамон ёдимда…
Ҳозиргина уриб юборишимга оз қолган кичкинагина қизчанинг сўзлари эсимда: «Хола… холажон… Тузукмисиз? Қаерингиз оғрияпти?…» Сўнг у беғубор кўзлар ғойиб бўлди…
Зулмат… Қоронғулик… Совуқлик… Хаёлимдан «Барчаси тугади… Ўлим шундай келар экан-да», деган фикр ўтди.Тўсатдан зулмат ичра чақмоқ сингари овоз эшитилди. Мудҳиш овоз: «Кофирлар қийноқда бўлурлар.Ҳеч ким Аллоҳга қарши чиқиб, қийноқлардан қутула олмайди», деди…
Кўзимни очганимда оқ шифт, оппоқ деворлар ва ойнадан чарақлаб турган қуёш нурини кўрдим.Мен шифохонада эдим. Бўғзимда тугун, кўзларимдан тинмай ёш оқарди. Ниҳоят, яшаш тарзим нотўғри бўлгани, жоҳилликда умр кечирганимни тушуниб етдим.Ўзгаришни хоҳлайман!.. Исломни қабул қилиб, Аллоҳдан мағфират қилишини сўрайман. Аллоҳ менга имкон берди.Унинг қоидалари билан яшашга имкон берди! Ёрдам беринг.Зулматдан чиқишимга ёрдам беринг!..» У ёшларига бўғилиб йиғлашни бошлади.Маълумки, инсон камдан-кам тўғри жавобни тез топиб олади, чунки бу танланганларга хос, ўзликни билиш доимо хатолар ва синовлар билан биргаликда кечади.Ёдингизда бўлсин: бу дунёда биз меҳмонмиз, вақт-соати етиб, бу дунёда барча орттирганларимизни ташлаб, ўзимиз билан эса фақатгина амалларимизни олиб кетамиз, Аллоҳ ҳузурида ҳар бир сўзимиз, ниятимиз ва қилмишимиз учун жавоб берамиз.Ҳар бир амалимиз самимий ва энг муҳими Аллоҳ буюрганидек бўлсин.Ўзингизни эҳтиёт қилинг! Аллоҳ сизни паноҳида асрасин.

All`ohumma inn`i as’alukal-hud`a vat-tuq`o val-’af`afa val g‘in`a.
All`ohummag‘firl`i varhamn`i vahdin`i va’`afin`i varzuqn`i.
All`ohumma y`a musorrifal-qul`ubi sorrif qul`ubana ‘al`a t`o’atik.
All`ohumma inn`i a’`uzu bika minal ‘ajzi val-kasali val-jubni val-harami val-buxli va a’`uzu bika min fitnatil-mahy`a val-mam`ati va doli’ ad-dayni va g‘olabatir-rij`al.
Iloho, men Sendan hidoyat, taqvo, o‘rtacha boylik tilayman. Iloho, meni mag‘firat et va rahmatingga sazovor qil. Iloho, qalbimizni o‘z toatingga moyil qil. Iloho, Sendan ojizlik, dangasalik, qo‘rqoqlik, baxillik kabi illatdan panoh berishingni so‘rayman. Yana Sendan hayot va mamot fitnalaridan, ortiqcha qarzdor bo‘lishdan va g‘animlarga mag‘lub bo‘lishdan panoh tilayman.

All`ohumma inn`i a’`uzu bika minal-’ajzi val kasali val jubni val buxli val hammi va ‘`azabil-qobri.
All`ohumma `ati nafsi taqv`ah`a va zakkih`a anta xoyru man zakk`ah`a, anta val`iyuha va mavl`ah`a.
Iloho, Sendan ojizlik, dangasalik, qo‘rqoqlik, baxillik, g‘am-tashvish, qabr azobi kabi narsalardan panoh so‘rayman. Iloho, menga taqvo nasib et, nafsimni pok et. Sen barcha insonlarning sohibi – egasisan.

All`ohumma inn`i a’`uzu bika min sharri sam’i va min sharri basari va min sharri lis`ani va min sharri qolbi va min sharri niyyati.
Iloho, men Sendan eshitish, ko‘rish va gapirish va dildan o‘tkazish jarayonida uchraydigan yomonliklardan panoh berishingni so‘rayman.

All`ohumma inn`i a’`uzu bika minal barosi val-jun`uni val-juz`ami va sayyi’il-asqom.
All`ohumma inn`i a’`uzu bika minnat-taraddiy va a’`uzu bika minal-g‘aroqi val harfi val-harami va a’`uzu bika an yataxabbatonish-shayt`onu ‘indal-mavt va a’`uzu bika an am`uta f`i sab`ilika mudbiron va a’`uzu bika an am`uta lad`ig‘on.
Iloho, men Sendan yomon kasalliklardan va qattiq bemorliklardan panoh so‘rayman. Iloho, turli ofatlardan va balolardan, og‘ir damda shaytonning vasvasasidan va yomon fojiali o‘limlardan asrashingni so‘rayman.

All`ohumma inn`i as’aluka min xoyri m`a sa’alaka minhu nabiyyuka Muhammadun sollall`ohu ‘alayhi va sallam va na’`uzu bika min sharri m`a ista’azaka minhu nabiyyuka Muhammadun sollall`ohu alayhi va sallam va antal-musta’anu va ‘alaykal-bal`ag‘u va l`a havla va l`a quvvata ill`a bill`ah.
Iloho, payg‘ambaring Muhammad alayhissalom so‘ragan narsalardan men ham so‘rayman, payg‘ambaring panoh tilagan narsalardan men ham panoh tilayman. O‘zing yordam beruvchisan. Sendan o‘zgada kuch-quvvat yo‘q.

All`ohumma solli va sallim ‘al`a Muhammadin va ‘al`a `ali Muhammad.
Iloho, payg‘ambaring Muhammad alayhissalomga salovot va salomlar nozil et.

All`ohumma innaka qulta ud’`uni astajibu lakum va innaka l`a tuxliful-m`i’`ad, va inn`i as’aluka kam`a hadaytan`i lil’isl`ami an l`a tanza’ah`u minn`i, hatta tatavaffan`i va an`a muslim`un.
Ey bor Xudoyo, duo qilinglar menga, ijobat qilaman, deb O‘zing aytding, albatta Sen va’dangga xilof qilmagaysan. Ey bor Xudoyo, hidoyat ne’matini berib meni Islomga musharraf qilding, endi uni mendan judo qilmagin va to o‘lgunimcha Islomda bo‘lishimni nasib et. Iloho, O‘zing bizlarni bu dinda sobitqadam et.

All`ohumma inn`i as’aluka iym`anan d`a’iman va yaq`inan s`odiqon va ‘ilman n`afi’an va qolban x`oshi’an va lis`anan z`akiran va as’aluka ‘afva val-’`afiyata val-ma’`af`atan d`a’imata fid-duny`a val-`axiro.
Iloho, Sendan doimiy imon, mustahkam e’tiqod, foydali ilm, qo‘rquvchi qalb, zikr etuvchi til, afvu ofiyat va dunyoyu oxiratda doimo xotirjamlikni so‘rayman.

All`ohumma y`a muqollibal-qul`ubi sabbit qolbi ‘al`a d`inik.
All`ohumma a’inn`i ‘al`a zikrika va shukrika va husni ‘ib`adatik.
Iloho, Sen dillarni o‘zgartirib turuvchisan, mening dilimni O‘z diningga sobit et.
Iloho, O‘zing Seni zikr etishimga, Senga shukr etishimga va chiroyli ibodat qilishimga yordam qil.

Subh`anall`ohi ‘adada xolqih`i, subh`anall`ohi riz`oa nafsih`i, subh`anall`ohi z`inata ‘arshih`i, subh`anall`ohi mid`ada kalim`atih`i.
Allohga barcha maxluqlarining adadicha tasbih aytamiz va Unga o‘zining rizoligi barobarida va arshining og‘irligi barobarida va so‘zlarining siyohlari barobarida tasbih aytamiz.

Robban`a l`a tu`axizn`a in nas`in`a av axto’n`a.
Robban`a va l`a tahmil ‘alayn`a isron kam`a hamaltah`u ‘alal-laz`ina min qoblin`a.
Robban`a va l`a tuhammiln`a m`a l`a t`oqotalan`a bih, va’fu ‘ann`a vag‘fir lan`a varhamn`a, anta Mavl`an`a fansurn`a ‘alal-qovmil-k`afir`in.
Parvardigoro, agar esimizdan chiqarsak, xatoga yo‘l qo‘ysak, bizlarni javobgar qilma, bizlarning zimmamizga oldingi ummatlarga yuklaganingdek og‘ir yuklarni yuk lama, toqatimiz, imkoniyatimiz yo‘q narsalarni bizlarga qarz qilma, bizlarni kechir, afvu mag‘firat et, rahmatingga ol, Sen bizlarning hojamizsan, kofirlar ustidan bizlarga yordam ber.

All`ohumma inn`i a’`uzu bika minal-qosvati val g‘oflati val-’aylati vaz-zillati val maskanati. Va a’`uzu bika minalkufri val faqri val-fus`uqi vash-shiq`oqi van-nif`aqi, va su’il-axl`aqi, va ziyqil-arz`oqi, vas-sum’ati, var-riy`ai, va a’`uzu bika minas-somami val-bakami val-’am`a val-jun`uni val-juz`ami val-barosi va sayyi’il-asqom.
Iloho, Sendan toshbag‘irlik, g‘aflat, qashshoqlik, xorlik, miskinlik kabi illatlardan panoh so‘rayman. Yana Sendan kufrdan, faqirlikdan, fisqu fujurdan, nizo va ixtilofdan, yomon ruhlardan, rizqi tanglikdan, riyokorlikdan, ko‘ru kar bo‘lishlikdan, jinnilik va yomon kasalliklardan panoh so‘rayman.

ZAM-ZAM ICHILGANDA O‘QILADIGAN DUO

All`ohumma inn`i as’aluka ‘ilman n`afi’an va qolban x`oshi’an va n`uran s`ati’an va rizqon v`asi’an va shif`aan min kulli d`ain. All`ohumma inn`i ashrobuh`u litag‘firol`i. All`ohumma fag‘firl`i. All`ohumma inn`i ashrobuh`u mustashfiyan bih`i. All`ohumma fashfin`i.
Iloho, Sendan foydali ilm, taqvoli qalb va yorug‘ nur va keng rizq va barcha illatlardan shifo tilayman. Iloho, bu Zam-zam suvini Sendan mag‘firat so‘rab va dardlarimga shifo talabida ichmoqdaman, O‘zing shifo ber.

RAVZAI MUBORAKDA O‘QILADIGAN DUO

Assal`amu ‘alayka y`a ras`ulall`ohi! Assal`amu ‘alayka y`a xiyratall`ohi min xolqih`i! Assal`amu ‘alayka y`a hab`iball`ohi! Assal`amu ‘alayka y`a sayyidal-mursal`ina va x`otaman-nabiyy`ina! Assal`amu ‘alayka va ‘al`a `alika va ash`abika va ahli baytika va ‘alan-nabiyy`ina va s`a’iris-s`olih`ina! Ashhadu annaka ballag‘tar-ris`alata va addaytal-am`anata va nasohtal-ummata, fa jaz`akall`ohu ‘anna afzola m`a jaz`a ras`ulan ‘an ummatihi.
All`ohumma solli ‘al`a Muhammadiv-va ‘al`a `ali Muhammad. Kam`a sollayta ‘al`a Ibroh`ima va ‘al`a `ali Ibroh`im. Innaka ham`idum-maj`id.
Va b`arik ‘al`a Muhammadiv-va ‘al`a `ali Muhammad. Kam`a b`arokta ‘al`a Ibroh`ima va ‘al`a `ali Ibroh`im. Innaka ham`idum-maj`id.
All`ohumma innaka qulta: «Va lav annahum iz zolam`u anfusahum ja’uka fa-stag‘farull`oha va-stag‘fara lahumur-ros`ulu l`a vajadull`oha tavv`aban roh`ima». Va qod ataytuka y`a ras`ulall`ohi mustag‘firon min zun`ubi, mustashfi’an bika il`a robb`i, fa as’aluka y`a robb`i an tuj`iba liyal-mag‘firota kam`a avjabtah`a liman at`ahu fi hay`atihi. All`ohumma-j’alhu avva lash-sh`afi’`ina y`a arhamar-r`ohim`in.
Ma’nosi: Yo Rasululloh sizga salom, ey xalqlarning eng afzali, sizga salom, ey Habibulloh, sizga salom, ey payg‘ambarlarning sayyidi, sizga salom, ey payg‘ambarlarning xotami, sizga salom! Sizga va ahli ayolingizga va sahobalaringizga va barcha payg‘ambarlar va solih bandalarga salomlar bo‘lsin. Guvohlik beramanki, siz payg‘ambarlik vazifangizni to‘g‘ri ado etdingiz. Allohning omonatini topshirdingiz, ummatlaringizga nasihat qildingiz, Sizga Alloh ajru azimlar ato qilsin. Iloho, Muhammad alayhissalomga, oli ashoblariga O‘zing salavotlar yuborgin va U kishiga va oli ashoblariga barakotlar nozil qilgin, chunonchi Ibrohim alayhissalomga nozil qilganing kabi. Iloho, O‘zing Qur’oni karimda marhamat qildingkim, «Agar ular o‘zlariga o‘zlari zulm qilganlaridan ke-yin payg‘ambarim huzuriga kelib istig‘for etsalar va payg‘ambarim ham istig‘for etsa, Alloh taolo ularning tavbalarini qabul etuvchi, mehribon zotdir», degansan. Mana, Rasululloh huzuriga istig‘for aytib, Allohdan gunohimiz ni so‘rab keldik, Uni shafoatchi qildik, Parvardigor huzuriga tavba qildik, Alloh o‘zi Rasulullohning shafoatlari bilan bizlarni mag‘firat qilishini so‘raymiz.

HAJDA VA UMRADA O‘QILADIGAN DUOLAR

Allohdan o‘zga iloh yo‘q, Uning sherigi ham yo‘q. Alloh ulug‘dir, Unga ko‘p hamdlar aytamiz. Butun olamning Parvardigori bo‘lmish Allohga tasbih aytamiz, hech qanday kuch-quvvat Allohdan o‘zgada yo‘qdir. U Azizu Hakimdir. Iloho, meni mag‘firat et va rahmat qil va hidoyat yo‘liga boshla va rizqimni ziyoda qil. Iloho, Sendan roziligingni so‘rayman va xotirjam tirikchilik qilish va vafotimdan keyin ham tinch bo‘lishni so‘rayman va Sening diydoringga nazar qilishlik lazzatidan nasib etishingni so‘rayman va Senga hech qanday zarar ko‘rmagan holimda yo‘liqishni so‘rayman. Birovga zulm qilishdan va birovlar ham menga zulm qilishidan O‘zing asra. Halol kasblarni nasib et. Gunohlarimni kechir. Iloho, men Sendan mustahkam iymon va tuganmas ne’mat, doimiy shodlik va payg‘ambaring Muhammad alayhissalomga rafiqlikni so‘rayman. Ey Xudoyo, barcha pok narsalarni va xayrli ishlarni va gunohlardan uzoqlashishni, kambag‘al bechoralarni do‘st tutishni bizga nasib et. Sendan muhabbat va Seni suymoqni va Sen sevgan bandalarni ham sevmoqni so‘rayman, muhabbatingga sabab bo‘ladigan amallarni bildirishingni so‘rayman va tavbalarimizni qabul etib, mag‘firat etishingni so‘rayman va fitnalardan tinch qilishingni iltijo qilaman.
Iloho, O‘zingga taqvo qiladigan, gunohlariga o‘kinadigan va Senga tavakkul qiladigan qalblarni bizga nasib et. Iloho, Sendan ulug‘ ishlarni ado etishni, mag‘firatingni va rahmatingga sabab bo‘ladigan amallarni qilishni nasib etishingni so‘raymiz. Gunohlardan salomatlik va yaxshi ishlarni g‘animat bilishlikni bizlarga ato et, jannatingga erishishlik va do‘zaxingdan omonda bo‘lishlikni nasib ayla.
Yakka Allohdan o‘zga iloh yo‘q. Barcha mulku ashyo Unga xosdir. Unga hamdu sano aytamiz. U barcha narsalarga qodir. Iloho, namozimiz ham ibodatlarimiz, hayotu mamotlarimiz barchasi Sening uchundir. Sening huzuringga borurmiz va mulklarimiz Senga meros qolur. Iloho, men o‘z nafsimga o‘zim zulm qildim, faqat o‘zing gunohlarni kechirguvchisan. O‘zing kechir va rahmat et, Sen kechirguvchi mehribon Zotsan. Bizlarga haqiqiy tavbani, qaytib gunoh qilmaydigan tavbalarni ato et. Bizlarni to‘g‘ri yo‘lga boshla, gunoh ishlardan uzoqlashtir. Halol rizqingni ber. O‘zingdan boshqaga muhtoj etma. Qalbimizni va qabrimizni munavvar qil, barcha yomonliklardan panoh ber, barcha yaxshiliklarni ato et. Iloho, o‘zimga-o‘zimni topshirib qo‘yma. Qiyinchiliklardan saqla. Iloho, haqiqiy, asosiy ishim bo‘lmish dinimni isloh et, yashab turar joyim sanalmish dunyoyimni isloh et, boradigan joyim bo‘lmish oxiratimni isloh et. Hayotimni faqat yaxshiliklarni ziyoda qilishlikka sarf qilishimni va o‘limni esa barcha yomonliklardan rohat bo‘lishini nasib qil. Iloho, bizni, ota-onalarimizni, zurriyotlarimizni, birodar va ahlimizni va g‘oyib musulmon-mo‘minlarni O‘zing mag‘firat et. Iloho, ofiyat va tinchligimizni bizdan judo qilma, g‘azabingdan O‘zing asra. Iloho, bu dunyo va oxiratda hidoyat qil va mag‘firat et. Tirikchiligimizni yaxshila va baytingni ziyorat qilib, haj ibodatlarini ado etadigan hojilardan qil. Iloho, Sen mening so‘zlarimni eshitasan, turgan joyimni bilasan, maxfiy va oshkora ishlarimdan xabardorsan, Senga biror narsa maxfiy emas. Men esa bir bechora faqirman, O‘zingdan najot so‘rayman. Gunohimga iqrorman, Sendan bir miskin kabi so‘rayman va iltijo qilaman, duolarimni ijobat et. Iloho, ijobatdan mahrum etma. Iloho, Sen mehmon-do‘stlikni yaxshi ko‘rasan, biz Sening mehmonlaringmiz, bizni jannating bilan ziyofat qil. Mehmonlarga mukofot va sovg‘a beriladi, Sen bizga o‘z rahmating va mag‘firating va jannatingni sovg‘a et. Biz Sening baytingga har tomondan keldik, umid bilan kelgan bandalaringning duolarini ijobat qil.

ISMI A’ZAM DUOSI

Anas ibn Molikdan, roziyallohu anhu: «Hazrati Pay-g‘ambarimiz huzurlarida bir odam namoz o‘qir edi. Odam namozdan so‘ng duo qilib, shunday dedi: «All`ohumma inn`iy as’aluka bi anna lakal-hamdu l`a il`aha ill`a Antal Mann`anu b`adi’us-sam`av`ati val-arzi, y`a zal-jal`ali val-ikr`om, y`a Hayyu y`a Qo‘yy`um».
«Allohim, Sendan ushbular hurmatiga so‘raymanki, hamd Senga xosdir. Sendan O‘zga hech bir iloh yo‘qdir. Sen Mannonsan: mo‘l-ko‘l beruvchisan, osmonlaru yerni bemisl yaratgan Sensan. Ey jalol va ikrom egasi! Ey mavjudotga hayot berguvchi, ularning hayotini davom ettirguvchi Allohim! Duoyimni qabul ayla!»
Rasuli akram, sollallohu alayhi va sallam, bu duoni eshitib, shunday marhamat qildilar:
«Alloh taologa ismi a’zami bilan duo qildi. Alloh, u ismining haqqi-hurmati, istasa, duoni qabul qiladi».

* * *

Sa’d ibn Abi Vaqqosdan (r.a) rivoyat qilinishicha, Payg‘ambarimiz, sollallohu alayhi va sallam, shunday deganlar: «Zunnun (Yunus) alayhissalom baliq qornida bunday duo qilgan: «L`a il`aha ill`a anta subh`anaka inn`iy kuntu minaz-z`olim`iyn».
«Sendan o‘zga iloh yo‘qdir. Sen barcha nuqsonlardan pokdirsan. Darhaqiqat, men (o‘zimga) zulm qiluvchilardan bo‘ldim» (Anbiyo, 87).
Shunisi aniqki, bir musulmon biror narsa istab, bu bilan duo qilsa, Alloh qisqa paytda uning duosini qabul qiladi» (Termiziy. «Da’vat», 3505-hadis).
Hazrati Oyisha (r.a.): «Bir kuni Alloh Rasulining, sollallohu alayhi va sallam, bunday duo qilayotganlarini eshitdim: «All`ohumma inn`iy as’aluka bismikat-t`ohirit-toyyibil-mub`arokil-ahabbi ilaykal-laz`iy iz`a du’iyta bih`i ajabta va iz`a su’ilta bih`i a’toyta va izas-turhimta bih`i rohimta va izas-tufrijta bih`i farrojta».
«Allohim, Sening pok, chiroyli, muborak va Sen uchun eng sevimli va go‘zal bo‘lgan isming haqqi-hurmatiga Sendan so‘rayman. U isming-la duo qilinsa, qabul etasan. Uning hurmatidan Sendan bir narsa so‘ralsa, berasan. Uning hurmatidan marhamat istalsa, marhamat etasan. Uning hurmatidan Sendan qiyinchiliklardan xolos bo‘lish so‘ralsa, qutqarasan. G‘am-anduhlarni ketkazasan» (Ibn Moja. «Duo», 3859-hadis).
Asmo binti Yaziddan (r.a.): «Janob Payg‘ambarimiz shunday marhamat qilganlar: Ismi A’zam ushbu ikki oyatdadir: «Va il`ahukum il`ahun v`ahid, l`a il`aha ill`a huvar-rohm`anir-roh`iym».
«Sizning ilohingiz yakkayu yagona Tangridir. U mehribon va rahmli bo‘lib, Undan boshqa iloh yo‘qdir». (Abu Dovud. «Solat», 1496-hadis).
Ikkinchisi «Ol-i Imron» surasining ilk oyatlaridir: «Al`if, l`am, m`im. All`ohu l`a il`aha ill`a huval-hayyul-qoy-y`um».
«Alif, lom, mim. Alloh — Undan o‘zga iloh yo‘qdir. U tirik va abadiy turuvchidir» (Abu Dovud. «Solat», 1496-hadis).

KASALLIKDAN SHIFO ISTAB O‘QILADIGAN DUO

Biror kasallikka yo‘liqqan kishi, bu kasallikdan xalos bo‘lishi uchun hech vaqt o‘tkazmay, mutaxassis shifokorlarga murojaat qilishi, uning tavsiyalariga amal qilib, ayni paytda duodan ham foydalanmog‘i lozim. Bu duolarni bemorning o‘zi o‘qishi yoki birov unga o‘qishi mumkin.
Tahoratli holda avvalo Fotiha surasi, so‘ngra Qur’oni karimdan shifo oyatlari o‘qiladi.
Bismill`ahir rohm`anir roh`iym. Va yashfi sud`uro qovmin mu’min`iyna va yuzhib g‘oyzo qul`ubihim.
«Alloh mo‘minlar qavmi siynalariga shifo beradi va dillaridagi alamni ketkazadi» (Tavba, 14-15).
Y`a ayyuhan-n`asu qod jaatkum mav’izotun min Robbikum va shif`aun lim`a fis-sud`uri va hudan va rohmatan lil-mu’min`iyn.
«Ey odamlar! Sizlarga Robbingizdan va’z (nasihat), dillardagi narsa (shirk illati)ga shifo va mo‘minlarga hidoyat va rahmat keldi» (Yunus, 57).
Va nunazzilu minal Qur’`ani m`a huva shif`a’un va rohmatun lil-mu’min`iyn.
«(Biz) Qur’onda(n) mo‘’minlar uchun shifo va rahmat bo‘lgan (oyat)larni nozil qilurmiz» (Al-Isro, 82).
Qul huva lil-laz`iyna `amanu hudan va shif`aun
«Ayting: «(Ushbu Qur’on) imon keltirgan zotlar uchun hidoyat va shifodir».
Bu oyatlar o‘qilgach, bunday duo etiladi: «All`ohumma Robban-n`asi azhibil-ba’sa, ishfi Antash-sh`af`iy l`a shif`a’a ill`a shif`a’uka, shif`a’an l`a yug‘`odiru saq`oman».
«Allohim, ey insonlarning Rabbi, kasallikni mahv etuvchi! Ortda kasallikni qoldirmaydigan shifo ber. Shifo berguvchi faqat O‘zingsan. Sendan o‘zga shifo berguvchi yo‘qdir» (Abu Dovud. «Janoiz», 3107-hadis).
All`ohumma ishfi ‘abdaka yanka’laka ‘aduvvan av yamshi laka il`a sol`atin.
«Allohim, shu bandangga shifo berginki, Sening bir dushmaningga ziyon yetkazsin yoxud Sening rizoligingga erishmoq uchun namoz o‘qishga yurib borsin».
Bismill`ahi arq`ika min kulli shay’in yu’zika min sharri kulli nafsin av ‘aynu h`asid`iyn. All`ohumma yashf`iyka, bismill`ahi arq`ika.
«Senga iztirob beruvchi hamma narsadan, har hasadgo‘y nafsdan yoxud ko‘zdan Allohning nomi ila senga shifo so‘rayman. Alloh nomi ila senga shifo so‘rayman» (Termiziy. «Janoiz», 972-hadis).

NIKOH KECHASIDA O‘QILADIGAN DUO

Ikki rakat namoz o‘qib, Allohdan mas’ud bo‘lishlarini so‘rab, duo qilgach, «Bismillah...» aytib «Robban`a hablan`a min azv`ajin`a va zurriyy`atin`a qurrota a’y`unin va’j’aln`a lil-muttaq`iyna im`ama».
«Parvardigoro, xotinlarimizdan va zurriyotlarimizdan bizlarga ko‘z quvonchini baxsh et va bizlarni taqvodorlarga peshvo qilgin» (Furqon surasi, 74-oyat) oyatini o‘qib, zavjasi bilan birga bo‘lishdan oldin «Bismill`ahir roh-m`anir roh`iym. All`ohumma jannibnash-shayt`ona va jannibish-shayt`ona m`a rozaqtan`a».
«Allohim, shaytonni bizdan va bizga ato etganing farzanddan uzoqlashtir» (Buxoriy. «Nikoh», 66) duosini o‘qiydi.

HOMILADOR AYOL O‘QIYDIGAN DUO

Homilador ayol tibbiy muolajalardan o‘tish bilan birga diniy vazifalarni ado etishi va fursat topishi bilan «Oyatal kursi» va «Sharh» surasini, so‘ng ushbu duoni o‘qishi maqbuldir:
«All`ohumma a’tin`a sihhatan va ‘`afiyatan va avl`adan s`olihan va rizqon v`asi’an va du’`a’an maqb`ulan».
«Allohim, bizga sog‘liq va ofiyat ber. Xayrli farzandlar ehson et. Mo‘l rizq ber, duoimni qabul ayla».

KO‘Z YORARDA O‘QILADIGAN DUO

Bunday paytda ayolning yaqinlari uning yonida yoxud qo‘shni xonada «Oyatal kursi»ni, so‘ngra A’rof surasining 54-oyatini o‘qishadi:
«Inn`a robbakumullaz`iy xolaqos-sam`av`ati val-arzo f`iy sittati ayy`amin summas-tav`a ‘alal-’arshi, yug‘shil-laylan-naharo yatlubuh`u has`isan vash-shamsa val-qomaro van-nuj`uma musaxxorotin bi amrih, al`a lahul-xolqu val-amru tab`arokall`ohu Robbul-’`alam`iyn».
«Darhaqiqat, Rabbingiz osmonlaru Yerni olti kunda yaratgan, so‘ngra Arshga istivo qilgan, kunduzga tunni qoplatadigan-uni (ya’ni, tun-kunni) shitob quviydi – quyosh oy, yulduzlarni O‘z amriga musaxxar (mute) qilib qo‘ygan Allohdir. Ogoh bo‘lingizki, yaratish va buyurish Unga xosdir. Olamlarning rabbi Alloh barakotlidir».
Bu oyatdan keyin Ixlos, Falaq, Nas suralari va Fotiha o‘qiladi. Xayrli bir farzand berilishi uchun duo qilinadi.

SOLIH FARZANDNING DUOSI

Islomiy tarbiya ko‘rgan inson ota-onasi keksayganda, ularni xorlamaydi, dillarini ranjitmaydi. Ularning haqlariga bunday duo qiladi:
Robbir-xamhum`a kam`a robbay`aniy sog‘`iyro.
«Parvardigoro, ota-onamga marhamat et, ular meni marhamat-la voyaga yetkazganlari kabi» (Tahrim, 8).

MASJIDGA KIRAYOTGANDA...

All`ohumma-aftah l`i abv`aba rohmatik.
«Allohim, menga rahmat eshiklaringni och».

MASJIDDAN CHIQAYOTGANDA...

All`ohumma inn`i as’aluka min-fazlik.
“Allohim, Sening fazling va karamingni so‘rayman”.

QABR ZIYORATIDA O‘QILADIGAN DUO

Assal`amu ‘alaykum y`a ahlal-qub`ur. Yag‘firull`ohu lan`a va lakum, antum salafun`a va nahnu bil-isri.
«Assalomu alaykum, ey qabr ahli. Alloh bizni va sizlarni mag‘firat etsin. Sizlar bizdan oldin kelganlardansiz, biz ham sizlarning orqalaringizdan kelamiz».

HOJATXONAGA KIRISHDAN OLDIN...

All`ohumma inn`iy a’`uzu bika minar-rijsil-xob`isil-muxbisi minash-shayt`onir-roj`iym.
«Allohim, iflos va yomon narsalar bilan quvilgan shaytonning yomonligidan Sening panohingga qochaman».

HOJATXONADAN CHIQQANDA...

Alhamdulill`ahillaz`iy azhaba anniy m`a-yu’z`in`i va amsa-ka ‘alayya m`a yanfaun`iy subh`anaka g‘ufr`onaka robban`a va ilaykal-mas`iyr.
«Mendan aziyat beruvchi narsani ketkazib, foydalisini qoldirgan Allohga hamd bo‘lsin. Allohim, Seni nomingni poklab yod etaman va mag‘firatingni so‘rayman. Ey Robbimiz, qaytishimiz Sengadir».

UYDAN CHIQAYOTGANDA...

Bismill`ahi tavakaltu ‘alall`ohi, va l`a havla va l`a quvvata ill`a bill`ah.
«Alloh nomi ila, Allohga tavakkal qilgan holda... Kuch va quvvat faqat Allohdandir» (Abu Dovud. «Adab», 5094-hadis).

UYGA KIRAYOTGANDA...

All`ohumma inn`iy as’aluka xoyrol-mavlaji va xoyrol-maxroji bismill`ahi va lijn`a va bismill`ahi xorojn`a va ‘alall`ohi Robban`a tavakkaln`a.
«Allohim, Sendan kirayotganim va chiqayotganim joylarning yaxshisini so‘rayman. Allohning nomi ila kirdik. Allohning nomi ila chiqdik. Robbimiz Allohga tavakkul etdik».

UYQUDA QO‘RQQAN KISHINING DUOSI

A’`uzu bi-kalimatill`ahit-ta`ammati min-g‘ozabih`i va sharri ‘ib`adih`i va min hamaz`atish-shay`at`iyni va an yaxzur`un.
«Allohning g‘azabidan, qullarining yomonligidan, shaytonlarning har turli yomonligidan Allohning barcha kalimalariga yukinaman» (Abu Dovud. «Tib», 3893-hadis).

DASTURXON DUOSI

Alhamdulill`ahillaz`iy at’aman`a va saq`ona vaja’alan`a minal-muslim`iyn.
«Bizni yedirib-ichirgan va musulmonlardan qilgan Allohga hamd bo‘lsin».

FARZAND TILASH DUOSI

Robb`i l`a tazarni fardav va anta xoyrul v`aris`iyn.
«Parvardigorim! Meni (vorissiz) yolg‘iz qoldirma. (Agar voris bermasang ham) Sening O‘zing vorislarning eng yaxshisisan» (Anbiyo, 89).

G‘AZABLANGANDA O‘QILADIGAN DUO

All`ohummag‘fir l`iy zanb`iy va azhab g‘oyzo qolb`iy va ajirn`iy minash-shayt`onir-roj`iym.
Allohim, gunohlarimni kechir, qalbimning hiddatini (g‘azabini, alangasini) ketkaz va meni shaytonning yomonligidan asra.
Shunda ham g‘azab ketmasa, imkon topilsa, tahorat olib ikki rakat namoz o‘qish, «Alam nashroh laka...» surasini tilovat qilish va yuqoridagi duoni takrorlash lozim.

UY SOTIB OLIB, JOYLASHGACH O‘QILADIGAN DUO

Tahorat olib ikki rakat namoz o‘qiladi va: «Alhamdulill`ahi robbil ‘`alam`iyn. Vas-sol`atu vas-sal`amu ‘al`a ra-s`ulina Muhammadin va ‘al`a `alih`i va sahbih`i ajma’`iyn. A’`uzu bill`ahi minash-shayt`onir-roj`iym. Bismill`ahir rohmanir roh`iym. La in shakartum la az`iydannakum va lain kafartum inna az`ab`iy lashad`iyd», degach, quyidagicha duo qilinadi:
Allohim, menga oilam bilan birga yashaladigan bir maskan nasib etding, Senga shukrlar bo‘lsin. Meni va oilam ni bu uyda mas’ud va baxtiyor ayla. Bizni har turli balo-qazolardan, falokatlardan saqla. Allohim, biz ojiz bandalarmiz. Bu uy gunohlar emas, balki faqat xayrli va go‘zal ishlar haqida gapiriladigan va ezgu amallar bajariladigan joy bo‘lsin. Rabbim, qo‘shnilarimga aziyat yetkazishdan meni asra. Yaxshi qo‘shnilar nasib et. Allohim, Senga hamdu sano, suyukli Payg‘ambaringga salotu salomlar bo‘lsin.

KO‘Z TEGISHGA QARSHI O‘QILADIGAN DUO

Ko‘z tegishiga qarshi Fotiha surasi va «Oyatal kursi»dan so‘ng ushbu oyatlar o‘qiladi:
Bismill`ahir rohm`anir roh`iym. Va in yak`adullaz`iyna kafar`u layuzliq`unaka bi abs`orihim lamm`a sami’uzzikro va yaq`ul`una innah`u lamajn`un. Va m`a huva ill`a zikrul-lil-’`alam`iyn.
«Albatta, kofir kimsalar Zikrni (Qur’onni) eshitgan vaqtlarida, Sizni ko‘zlari bilan yiqitayozurlar va «albatta, u majnun», derlar. Holbuki, u (Qur’on barcha) olamlar uchun eslatmadir» (Qalam,51–52).

SADAQA BERAYOTGANDA...

Robban`a taqobbal minn`a innaka antas-sam`i’ul ‘al`iym.
«Ey Robbimiz, bizdan uni qabul ayla, chunki Sen eshitguvchi va bilguvchisan».

AKSIRGAN KISHIGA AYTILADIGAN DUO

Aksirgan kishi, yonida biror odam bo‘lsa ham, bo‘lmasa ham, «Alhamdulill`ah» deydi. Janobi Payg‘ambarimiz (s.a.v.) aksirgan kishiga yonidagilarning «Yarhamukall`oh» (Alloh senga rahmat etsin) deyishini tavsiya qilganlar. Aksa urgan kishi esa «Yarhamukall`ohu va iyy`akum va yag‘firu lan`a va lakum» (Alloh bizga ham, sizga ham rahmat aylasin, bizni ham, sizni ham afu etsin) yoxud «Yahd`ina va yahd`iykumull`oh» (Alloh bizni ham, sizni ham hidoyatga boshlasin) deydi.

HILOL (YANGI OY) KO‘RINGANIDA...

Talha ibn Ubaydullohdan (r.a.) rivoyat qilinishicha, Janobi Payg‘ambarimiz (s.a.v.) yangi oyni ko‘rganlarida bunday duoni o‘qiganlar: All`ohumma ahillahu ‘alayn`a bil-yumni val-iym`ani vas-sal`amati val-isl`am, robb`iy va robbukall`oh.
Allohim, bu oyni bizga qutlug‘ va barakotli bir oy ayla. Imon, salomat va Islom-la liq to‘lib bezangan kechalarda chiqsin. Ey hilol! Sening ham, mening ham Rabbimiz Allohdir (Termiziy. «Da’vat», 3677-hadis).

ULOVGA MINILAYOTGANDA O‘QILADIGAN DUO

«Oyatal kursi» o‘qilgach, «Subh`anallaz`iy saxxoro lan`a h`az`a va m`a kunn`a lah`u muqrin`iyn. Va inn`a il`a robbin`a lamun-qolib`un. Bismill`ahi majr`oha va murs`oha. Inna robbiy la G‘of`urur-Roh`iym» deyiladi.
Davomida quyidagicha duo aytilsa ham bo‘ladi: Allohim, Sening noming bilan yo‘lga chiqmoqdaman. Menga sog‘liq va halol kasb nasib etganing uchun Senga shukrlar aytaman. Yo‘l davomida meni va ulovimga mingan yo‘lovchilarni balo-qazolardan, har turlik xavfu xatarlardan O‘zing asra, yordamingni darig‘ tutma bizdan, yo Rabbiy. Biz qanchalar gunohkor bo‘lmaylik, Sen bizni mag‘firat et. Manzilimizga eson-omon yetib borishni nasib ayla. Farzandlarimizni yetim qoldirma, Parvardigoro. Qaytishimizda oilamizni g‘am-anduhsiz ko‘rmoqni lutf ayla. Sen hamma narsaga qodir Zotsan, Allohim.

FARISHTALARNING MO‘MINLARGA DUOSI

Arshni ko‘tarib turgan va uning atrofidagi farishtalar mo‘minlar haqiga bunday duo qilishadi: Robban`a vasi’ta kulla shay’in rohmatan va ‘ilman fag‘fir lillaz`iyna t`ab`u vattaba’`u sab`iylaka vaq`ihim az`abal-jah`iym. Robban`a va adxil-hum jann`ati ‘adninillat`iy va adtahum va man solaha min `ab`aihim va azv`ajihim va zurriy`atihim innaka antal az`izul hak`iym. Vaq`ihimus-sayyi`ati, va man taqis-sayyi`ati, yavmaizin faqod rohimtah va z`alika huval favzul ‘az`iym.
«Parvardigoro, O‘zing rahmat va ilm jihatdan barcha narsada kengdirsan. Bas, tavba qilgan va yo‘lingga ergashgan kishilarni mag‘firat et va ularni do‘zax azobidan saqla. Parvardigoro, ularni ham, ularning ota-bobolari, jufti halollari va zurriyotlari orasidagi solih bo‘lgan kishilarni ham O‘zing ularga va’da qilgan mangu jannatlarga doxil qilgin. Albatta, Sen qudrat va hikmat sohibidirsan» (Mo‘min surasi,7-9).

DO‘KON YOXUD ISHXONANI OCHAYOTGANDA...

All`ohumma y`a mufattihal-abv`ab, iftah lan`a xoyril-b`ab. All`ohummarzuqn`a rizqan hal`alan toyyiban, va rizqon v`asian birohmatika y`a Arhamar –R`ohim`iyn, va Anta xoyrur-R`oziq`iyn.
Ey eshiklarni ochuvchi Allohim! Bizga xayrli eshiklarni och. Allohim! Bizga halol va toza rizqlar ehson ayla, rizqimizni kengaytir, ey marhamatlilarning marhamatlisi! Rizq berguvchilarning eng xayrlisi Sensan!

KAMBAG‘ALLIKDAN QUTULISH DUOSI

Bismill`ahi ‘al`a nafs`i va m`al`i va d`in`i. All`ohumma rozzini bi qoz`oika va b`arik l`i f`im`a quddiro l`i hatt`a l`a uhibba ta’j`il`a m`a axxarta va l`a ta’x`ira m`a ajjalta.
O‘zim, molim va dinim xususida Alloh nomi bilan (so‘rayman). Allohim, qazo va hukmingga meni rozi qil, menga taqdir etganing narsalarni barakatli et. Shunday bo‘lsinki, keyinga qoldirganingni hozir, hozir beradiganingni keyin so‘rab yurmayin («Al-azkor», 116-bet).

DARS TAYYORLASHDA YOKI IMTIHONGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUO

(Tahoratli holda dars tayyorlagan yaxshi. Duolar «`Bismilloh...»dan so‘ng o‘qiladi.)
Robbi zidn`i ‘ilman va fahman val-hiqn`i bis-s`olih`in. Robbishroh l`i sodri va yassir l`i amr`i vahlul ‘uqdatan min lis`ani yafqoh`u qovli y`a H`afiz, y`a Roq`ib, y`a N`asir, y`a All`oh. Robbi yassir va l`a tu’assir. Robbi tammim bil-xoyri.
Rabbim! Ilmimni va zehnimni orttir va meni solih bandalaring qatoriga qo‘sh.
Rabbim! Ko‘ksimni och, ishimni oson ayla va tilimning tugunini yechgin, so‘zimni tushunsinlar. Yo Hofiz, yo Roqib, yo Nosir, yo Alloh.
Rabbim! Oson qilgin, qiyin qilma. Rabbim, (ishimni) yaxshilik bilan tugatgin.
(Imtihonga kirishdan oldin uch, besh yoki yetti marta `Oyatal kursi” o‘qiladi.)

SAFAR DUOSI

All`ohumma ilayka tavajjahtu va bika i’tasomtu. All`ohumma akfin`i m`a ahamman`i va m`a l`a ahtamtu lah`u.
All`ohumma zavvidnit-taqv`a, vag‘firl`i zanb`i va vajjihn`i lil-xoyri ayna m`a tavajjahtu.
Allohim, Sen tomon intildim. Senga yukindim. Allohim, meni andishalantirgan yoxud andishalantirmagan xususlarda Sen menga kifoya qil. Taqvoni menga ozuqa qil, Allohim! Gunohimni kechir va qaerga bormayin, meni doimo yaxshilikka boshla, yo Rabbiy. (Payg‘ambarimiz, sollallohu alayhi va sallam, har gal yo‘lga chiqqanda ushbu duoni o‘qir edilar.) («Al-azkor», 195-bet).

Bismill`ahir rohm`anir roh`iym. Subh`anallaz`iy saxxora lan`a h`az`a va m`a kunna lah`u muqrin`iyn. Va inn`a il`a Robbin`a la munqolib`un.
«Bu ulovlarni bizning xizmatimizga bergan Alloh buyukdir. U barcha aybu nuqsonlardan munazzahdir. Yo‘qsa, bizning bularga kuchimiz yetmas edi» oyati o‘qiladi va uch marta «Alhamdulillah» va uch marta «Allohu akbar» degach:
Subh`anaka inn`i zolamtu nafs`i fag‘firl`i, innah`u l`a yag‘firuz-zun`uba ill`a Anta.
Allohni aybu nuqsonlardan poklab yod etaman, men o‘z nafsimga zulm qildim. Allohim! Meni kechir. Chunki Sendan boshqa kechirguvchi yo‘q («Az-azkor», 145-bet).

O‘LIM XABARINI ESHITGANDA O‘QILADIGAN DUO

Inn`a lill`ahi va inn`a ilayhi r`oji’`un. All`ohummaktubh`u fil-muhsin`iyna vaj’al kit`abah`u f`iy illiyy`in. Vaxlufhu ‘al`a ‘aqobih`i fil-g‘`obir`in. All`ohumma l`a tuharrimn`a ajroh`u val`a taftinn`a ba’dah`u vag‘fir lan`a va lah.
Bizni Alloh keltirdi, yana Unga qaytamiz va albatta Rabbimizga qovushamiz. Allohim! Uni(mayyitni) dargohingdagi yaxshi kishilar qatoriga yoz, kitobini fazilatlilarnikidan ayla. Ortda qolganlariga kafil bo‘l.
Allohim! Bizni uning ajridan mahrum etma. Undan ke-yin bizni fitnaga yo‘liqtirma, bizni va uni afv et.

- Senga ishonch yoʻq... Darvoqe bir savol bersam?
- Xoʻsh?
- Dori qutidan biror marta foydalanmaysan. Lekin ichi doim toʻla boʻladi. Kerak boʻlmasa nega uyingda turadi?
- Bilmasam... Ehtimol bir kun kelib sen foydalanishingni bilgandirman? - Sadiya javob qaytarmadi. Ali koʻzini ochib yana gʻoʻngʻilladi. - Normal odamlarni uyida boʻladi-ku odatda?
- Ha, lekin sen normal odam emassan.
- Noyob nusxaligimni bilaman. - tirjaydi Ali koʻzlarini yumib.
- Maqtanchoq!
Ali yana nimadir demoqchi edi-yu qovogʻi koʻzini ochirmadi, tovushlar tomogʻidan yuqoriga koʻtarila olmay miyasida jaranglagancha qolib ketdi. Uyqu Alini yengdi. Birozdan soʻng yigit hurrak ota boshladi.
- Yana bu kishim umuman uxlamas emish. - kulib yubordi Sadiya uning qotib qolganini koʻrib.
Sadiya bir parcha qogʻozga uch-toʻrt satr soʻz yozib uydan chiqib ketdi.
Ali uygʻonganida quyosh endi ufqdan bosh koʻtargan edi. Atrofga alanglab koʻzi javon ustidagi yozuvga tushdi.

"Eshikni kalit bilan qulflab ketyapman. Hech qayerga chiqma, ertaga tushdan soʻng kelaman. Boʻrilar kelsa eshikni ochma, aqlli bola boʻlib oʻtir.
Sadiya"

- Voy shayton-ey! - kulib yubordi Ali.
Sadiya darsdan chiqib yana Alining uyiga keldi. Eshikni kalit bilan ochib ichkariga nigoh tashlagan edi, unga qurol oʻqtalib turgan Alini koʻrib baqirib yubordi.
- Nima balo esingni yeganmisan? Oʻzim kalit bilan qulflab ketgandim-ku! Yana kim ham kelardi, buncha vahimachisan? - dodlab berdi qiz.
- Vahimachi emasman, ehtiyot chorasi bu. - dedi Ali bir harakat bilan toʻpponchani koʻzdan gʻoyib qilib.
- Nima qilyapsan? - qiziqdi Sadiya.
- Reks bilan oʻynab oʻtirgan edik.
- Ali?
- Hm?
- Metroga tushganmisan?
- Ha, ish yuzasidan.
Sadiya koʻzlarini tepaga qilib oldi. Yana "ish"!
- Bugun boʻshmisan? Bilaman bekorchisan. Yur yangi ochilgan metrolarni aylanib kelamiz.
- Metroni aylanamiz? - ajablandi Ali. - Nima keragi bor?
- Yo tavba shunchaki aylanish mumkinmi, yoʻqmi?! Odamlar odatda yangi ochilgan joylarga boradi, qiziqqanidan koʻrib keladi. Men hali bora olmadim. Seni hamroh boʻl deyapman.
- Y-yaxshi. Hozirmi?
- Ha turaqol.
Ali uyda zerikib oʻtirgani yoki boshqa bir sababga koʻra osongina rozi boʻldi. Xonasiga kirib tayyorgarlik koʻrar ekan Sadiya ham sumkasini uyga tashlab chiqdi.
- Yoʻq yoʻq, yayov ketamiz. - eʼtiroz bildirdi Sadiya Alining garajga yoʻl olganini koʻrib.
- Yayov?
- Ha. Shunchaki sayr qilib borib kelamiz. Orqa mahalladan chiqsak, metro uzoq emas.
- Uzoq emas, atiga 26 daqiqalik yoʻl.
- Ana, aniq hisobini ham bilib oldik. - jilmaydi Sadiya.
Ali va Sadiya uzun-qisqa boʻlib yoʻlga otlanishdi. Sadiya Aliga bir necha bor qarab qoʻyib yana gap boshladi.
- Boʻying bunchalik balandligini bilmas ekanman.
- Sen koʻp narsani payqamaysan. - quruqqina javob berdi yigit.
- Ehtimol... Ali, nimalarni oʻylayapsan?
- Nyutni. Shu koʻchadan oʻtganimizda nimalar boʻlganini eslab ketyapman.
Odatda Ali sher bilan doim bir xil tarzda sayr qilgan boʻlsa-da bu Ali uchun juda koʻp narsalarni anglatardi. Goʻyo ular har safar qiziq mavzularda suhbatlashgan-u, gʻaroyib hodisalarga guvoh boʻlgandek.
- Ali menga ota-onang haqida gapirib ber. - soʻrab qoldi qiz yigitga eʼtiroz bildirib boʻlmaydigan nigoh bilan termulib.
- Onamni eslay olmayman. Ulgʻayishimdan oldin vafot etgan. Otam esa juda kambagʻal odam edi. Oʻzi piyonista va kashanda boʻlgan. Menga asosan ammam koʻz-quloq boʻlib turardi... Otam dori olib yurgan joyida katta qarzdor boʻlib qolgan edi. Vositachilar mening chaqqonligim, zehnim oʻtkirligi, topqirligim... Nima? - tutilib qoldi Ali Sadiyaning kulayotganini koʻrib.
- Oʻzingni maqtashni biram yaxshi koʻrasan-ki!

- Hechamda. Qanday taʼrif berishgan boʻlsa shunday aytyapman. Eshitmasang eshitma.
- Hazillashdim, arazlama. - yolgʻondan ensasini qotirdi Sadiya.
- Arazlamadim. - peshonasiga urdi Ali qizning gaplaridan jigʻibiyron boʻlib. - qisqasi mendan yaxshi yordamchi, aniqrogʻi xizmatkor chiqishini bilib oʻzlari bilan olib ketishgan. Evaziga otamning qarzlaridan kechib yuborishgan. Keyinchalik unga dori bermay qoʻyishdi. Nazarimda, shundan keyin u oʻlgan.
Ali otasiga nisbatan "oʻlgan" soʻzini shu qadar hissiz aytdi-ki, Sadiyaning eti jimirlab ketdi.
- Men esa xizmatkorligimcha qoldim. Taqdirimdan minnatdorman... U yerda juda koʻp narsani oʻrgandim.
- Taqdirga ishonasanmi?
- Ha... - esankirab qoldi Ali dabdurustdan berilgan bu savoldan. - Shekilli, qaydam. Oʻzing-chi?
- Ishonaman. Yo yaxshi boʻladi, yo yaxshilikka boʻladi.
- Sen ham aytib ber... Ota-onang haqida.
- Ularni umuman bilmayman. Otamni ham onamni ham ancha erta yoʻqotganman. Zigʻirday xotira ham qolmagan. Meni xolam katta qildi. Undan soʻrasam doim mavzuni burib yuboradi. Negaligini bilmayman.
- Sehrgar boʻlishsa kerak-da. - jilmaydi Ali.
- Sehrgar? - ajablandi Sadiya.
- Ota-onang sehrgar boʻlgani uchun xolang buni sendan sir saqlagan. Sening ham moʻjizakor qobiliyatlaringni yashirib kelishgan.
- Rostdanmi?
Sadiyaning bolalarcha hayratlanganini koʻrgan Ali bir tomondan kulgisi qistasa, bir tomondan qizning soddaligiga ham achindi.
- Sadiya, hazillashdim. Garri Potter ham xolasidan ota-onasi haqida soʻrab hech narsa bila olmagan. Shunchaki oʻxshatish-da...
- Ha... Men boʻlsam ishonib oʻtiribman.
- Soddasan-da!
- Shunaqaman-da. - koʻzlarini suzib jilmaydi Sadiya. - Demak, sen ham oʻxshatishlar qilyapsan. Qoyilmaqom!
- Bir kelib qoldi-da. - jilmaydi Ali.
Ular metroga yetgunga qadar turli mavzulardan gaplashib ketishdi. Ali yer ostidagi tumonat odamni koʻrib asabiylashdi. Poyezd kelgach ular ketadigan yoʻnalishda nisbatan odam kam boʻlgani uchun hotirjam boʻldi. Sadiya poyezd yurishidan oldin tutqichlarni mahkam ushlab oldi. Odatda muvozanatni saqlab qolishga juda qiynaladi. Alining oldida shart yiqilib tushsa bormi, ana sharmanda-yu mana sharmanda!
- Mana shu shovqinni jinim suymaydi. - butun poyezdga eshitiladigan qilib baqirdi Ali Sadiyaga biroz yaqinlashib.
- Buni ham oʻziga xos gashti bor. - oyoqlari uchida turib dedi qiz.
Ali yelka qisib qoʻya qoldi. Birozdan soʻng sal narida oʻtirgan ayolga oʻqrayib qoʻydi-yu Sadiyaga keyingi eshik oldiga borish kerakligini aytdi.
- Nima gap? - hech narsani tushunmadi qiz bazoʻr oldinga intilar ekan.
- Anavi ayolning atiri dimogʻni boʻgʻib qoʻyadi. Yana gupillatib sepib olibdi.
Sadiya Alining hid bilish qobilyati favqulodda kuchli ekanligini esladi. Yana "sassiq atir sepib olibsan" deb janjal koʻtarmasa boʻldi.
- Ali, kel bir oʻyin oʻynaymiz. - dedi Sadiya yangi bekatga yetib kelib, shovqin pasayganida.
- Qanday?
- Atrofdagi odamlarga qarab kuzatuvchanligingni ishga sol va meni hayron qoldir.
Ali jilmaydi. Chindan ham ajoyib tajriba maydoni. U hammani bir chetdan kuzatib chiqdi. Keyin Sadiya tomonga engashib xulosalarini aytdi.
- Chap tomondan boshlasak, birinchi yigit uchrashuvga ketyapti. Qimmatbaho soat, atir, sovgʻa. Lekin oʻzi metroda ketyapti. Sevgan qiziga ekanligi aniq. Uning oldidagi chol esa nabiralarini koʻrgani ketyapti. Qoʻlida shirinliklar solingan sumka bor. Ularning qarshisidagi ayol esa...
Poyezd toʻxtasa ham Ali ovozini pasaytirmagan edi, vagondagilar ularga tikilib qoldi. Sadiya esa uning gapini boʻlib qoʻydi.
- Ali, sekinroq gapir. - kulib yubordi qiz. - Men-ku yaxshi eshitaman, lekin atrofdagilar ham kar emas.

Ali keyingi odamlar haqidagi fikrlarini nisbatan past ovozda aytib chiqdi. Sadiya esa unga tan bermay iloj yoʻqligini anglab yetdi.
- Xoʻsh, agar shunchalik eʼtiborli boʻlsang, bitta oldingi bekatda tushib qolgan bolaning oyoq kiyimi rangini eslab qolishing kerak. - dedi Sadiya mamnun jilmaygancha. Ushbu savol diqqati boshqalarda boʻlgan Alini yengishiga qiz ishonar edi.
- Qizil. - Sadiyani lol qoldirib dedi Ali. - Ammo unga yarashmagan. Odatda yigitlarga bu rang yarashmaydi.
- Barakalla Ali Xan. Chindan ham hayron qoldirding.
Oʻsha kuni ular kech tushmasidan qaytib kelishdi. Yoʻl-yoʻlakay Sadiya Alining diqqatini tekshirish uchun turli savollar berib bordi. Va kutilganidek bexato javob olardi.
Metrodan chiqishganida Sadiya tilanchilik qilib oʻtirgan bir loʻli ayolga sadaqa berdi.
- Qizim, umringdan baraka top. Umring uzoq boʻlsin. Baxtli boʻlinglar. - Aliga ishora qilib qoʻydi ayol. - Shirindan-shakar farzandlaringiz boʻlsin.
- Yoʻq, xola notoʻgʻri tushundingiz. - izohlashga tushdi Sadiya.
- Ketdik. - Ali qizni tilanchidan uzoq olib ketdi. - Bundaylarga sadaqa berma. Oyoq-qoʻli butun boʻla turib ishlamaydi. Tekindan-tekinga odamlarning pulini olib parazitdek birovning hayoti evaziga yashaydi.
Sadiya "Senga oʻxshab ishlagandan koʻra tilanchilik qilgan yaxshi emasmi" demoqchi boʻldi-yu fikridan qaytdi.

Eng qiziqarlisi oldinda, bizdan uzoqlashmang