Konstitutsiya asoslari

Konstitutsiya-bu davlatning asosiy qonuni bo'lib unda mamlakatning siyosiy iqtisodiy-ijtimoiy tuzumi davlat hokimiyati tizimi fuqarolarning huquq va erkinliklari shuningdek jamiyat hayotini tartibga soluvchi asosiy qoidalar belgilab qo'yilgan. Konstitutsiya har bir davlatning mustaqilligi va suverenitetining huquqiy kafolatidir

O'zbekiston respublikasi konstitutsiyasi 1992 yil 8 dekabrda qabul qilingan bo'lib mamlakatimizda demokratik huquqiy dunyoviy va ijtimoiy davlat qurishning huquqiy asoslarini belgilab berdi. Asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat:

Birinchidan davlat suvereniteti tamoyili

O'zbekiston respublikasi suveren mustaqil demokratik davlat hisob. Davlat hokimiyatining yagona manbai xalqdir. Xalq o'z hokimiyatini bevosita yoki vakillari tomonidan amalga oshiradi.

Ikkinchidan demokratik prinsipi. Davlat boshqaruvi xalq irodasiga asoslana. Fuqarolar saylovga teng huquqli erkin va yashirin ovoz berish yo'li bilan ishtirok etadilar. Demokratik tizimda hokimiyatning ustuvorligi kafolatlanadi.

Uchinchidan qonun ustuvorligi tamoyili. Hechkim xato davlat organlari ham qonunlardan ustun bo'lolmaydi. Barcha fuqarolar mansabdor shaxslar va tashkilotlar qonunga rioya etishga majburdirlar. Sud hokimiyati mustaqil bo'lib faqat qonunga bo'ysunadi.

Toʻrtinchidan hokimiyatlar bo'linishi prinsipi. Davlat hokimiyati uch tarmoqqa- qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatiga bo`linadi. Ular o'zaro tormoz va muvozanat tizimi orqali faoliyat yuritadi. Qonun chiqaruvchi- oliy majlis, ijro etuvchi hokimiyat- vazirlar mahkamasi, sud hokimiyati esa mustaqil sudlar tizimi orqali amalga oshiriladi

Beshinchidan inson huquqlari va erkinliklari ustuvorligi. Inson uning hayoti erkinligi shani va qadr-qimmati qadriyat hisoblanadi. Davlat inson huquq va erkinliklarini tan oladi hurmat qiladi va himoya. Hechkim kamsi kishi qiynoqqa solishi yoki inson shanuga zid munosabatda bo'lishi mumkin emas.

Oltinchidan ijtimoiy adolat va insonparvarlik prinsipi. Davlat siyosati inson manfaatlariga xizmat qiladi. Har bir fuqaro uchun teng imkoniyatlari yaratish ijtimoiy adolat va ijtimoiy himoyani ta'minlash davlatning asosiy vazifalaridandir

7dan bozor iqtisodiyoti va mulk daxlsizligi. O'zbekiston ijtimoiy yoʻnaltirilgan bozori iqtisodiyotiga ega davlatdir. Mulkning barcha shakllari teng huquqli bo'lib xususiy mulk daxlsiz va davlat tomonidan himoya qilinadi.

Sakkizinchidan tashqi siyosatining tinchliksevarlik asoslari. O'zbekiston respublikasi tashqi siyosati tinchlik xalqaro hamkorlik va o'zaro hurmat tamoyillariga amal qiladi. Mamlakat boshqa davlatning ichki ishlariga aralashmaydi va ularni suverenitini hurmat qiladi.

Davlatning asosiy belgilari

Davlatning tuzishning asosiy belgilari- 3 ga boʻlinadi

• Aholi
• Yer maydoni(hudud)
• Boshqaruv shakli

Aholi- davlat muayyan hududida yashovchi aholiga ega bo'ladi.

Aholi tarkibida shu davlatning fuqarolari chet elliklar va fuqaroligi bo'lmagan shaxslar kiradi. Davlat fuqarolarga huquq va erkinliklar beradi ular esa o'z navbatida davlat qonunlariga rioya etishlari shart.

Hudud- davlat o'zga tegishli aniq chegaralangan hududga ega bo'ladi.

Bu hudud ichida davlat hokimiyati o'z qonunlarini tadbiq etadi va barcha fuqarolar tashkilotlar hamda chet el fuqarolari unga bo'shinadilar. Hududga quruqlik ichki suvlar havo fazosi bazan dengiz hududida ham kiradi.

Boshqaruv shakli-davlat jamiyat hayotini tartibga solish uchun qonunlar tizimini yaratadi.

Huquq va qonunlar davlatning asosiy vositasi bo'lib ular orqali tartib adolat va barqarorlik ta'minlanadi. Hech kim qonunlardan ustun bo'lishi mumkin emas.

Oʻzbekiston Respublikasi qirollik kuchlari

O'zbekiston respublikasi qurolli kuchlari bugun mamlakat mustaqilligi hududiy yaxlitligi tinchligi va xavfsizligini himoya qiluvchi davlat qurolli tashkilotidir. Bu Oʻ'zbekistonning suvereniteti va konstitutsiyaviy tizimini saqlashda muhim o'rin tutadi.

1.Quruqlikdagi qoʻshinlar-asosiy jangovar kuch boʻlib yerda olib boriladigan harbiy harakatlar uchun javobgar

2. Havo hujumidan mudofaa qo'shinlari-mamlakat havo chegaralarni himoya qiladi

3. Harbiy havo kuchlari-havo makonida jangovar operatsiyalar bajaradi

4. Milliy gvardiya-jamoa tartibini saqlash muhim davlat obyektlarini qo'riqlash bilan shug'ullanadi.

5. Davlat xavfsizlik xizmati chegara qo'shnilari-davlat chegaralarini qo'riqlaydi va noqonuniy oʻtishlarning oldini oladi.

6. Favqulodda vaziyat vazirligi qo'shinlari-tabiiy ofatlar va favqulodda holatlarda aholini himoya qiladi.

O'zbekiston fuqarolari qonun asosida muddatli harbiy xizmat yoki muqobil xizmat o'tashga majbur.

O'zbekiston respublikasi qurolli kuchlari uchun malakali mutaxassislar tayyorlash maqsadida bir qator harbiy o'quv yurtlari faoliyat yuritadi

• O'zbekiston Respublikasi qurolli kuchlar akademiyasi
• Toshkent axborot texnologiyalari harbiy instituti
• Chuchuk oliy tanqomondonlik muhandislik bilim yurti
• Jizzax oliy harbiy aviatsiya bilim yurti
• Samarqand oliy harbiy bilim yurti va boshqalar.

Xuloy qilib aytishimiz kerakki: biz barchamiz davlat fuqarosimiz, va shu davlat qonunlariga amal qilishimiz shart. Hech kim qonunlarni suistmol qilolmaydi. Qonun hamma uchun barobar. Masalan: men Oʻzbekiston samolyotida dubayga uchib bordim samolyot ichida dubaylik shaxs bilan tortishib qoldim... Bu holatda men dubayda bo'lsam ham Oʻzbekiston samolyoti ichida bo'lganimiz uchun Oʻzbekiston qonunlari bo'yicha chora ko'riladi. Shu tariqa biz o'z qonunlarimizni himoya qilamiz. Boshqa bir davlatdan kelgan boshqa bir davlat fuqarosi bizning qonunlarimizni biza olmaydi...