Гхарш — самый несчастный орк в Мордоре. Вместо того чтобы грабить деревни, он 24/7 машет молотом в душной кузне, чиня треснувшие латы для троллей (они вечно садятся на мечи) и ковыряя заусенцы на мечах новобранцев. Его начальник, орк-менеджер Углук, помешан на KPI: "Саурон требует +15% продуктивности, а ты даже шлем зазубрил!".

Однажды, когда Гхарш в сотый раз переделывал кирасу для назгула (тот вечно худеет и толстеет от стресса), его терпение лопнуло. Гхарш запулил киркой в стену, расплескав по кузнице ведро с магической смазкой.

Отличный старт! Принимаю вызов. Поехали!

Глава 1: Молот, Наковальня и Очень Странная Кирка

Гхарш смотрел на радужные разводы магической смазки, медленно стекающие по грязной стене кузницы. Кирка торчала из камня под нелепым углом, словно пьяный гоблин, пытающийся отдать честь. В воздухе повисла тишина, густая, как болотная жижа. Даже вечно шипящий горн, казалось, затаил дыхание.

Тишину разорвал рёв Углука. Он ворвался в кузницу, едва не снеся дверной косяк своим массивным плечом. Его маленькие глазки яростно буравили Гхарша, а нижняя челюсть отвисла так, что стали видны все его кривые желтые клыки.

«ТЫ ЧТО ТВОРИШЬ, БЕЗМОЗГЛЫЙ ТЫ КУСОК…» – начал было он, но осекся. Его взгляд упал на кирку. Точнее, на то, как она себя вела.

Кирка слегка дернулась. Потом еще раз. Радужная смазка, попавшая на её древко и металлический наконечник, зашипела и запузырилась. Инструмент, жалобно скрипнув, выдернулся из стены и с глухим стуком упал на пол.

Гхарш замер. Углук замер.

Кирка снова дернулась, подпрыгнула на сантиметр и… встала. Вертикально. Опираясь на свой острый конец. Она постояла так секунду, словно осматриваясь (хотя глаз у нее, понятное дело, не было), а потом неуклюже заскакала на месте, поднимая облачка пыли.

«Э-э-э…» – только и смог выдавить Гхарш.

«КАКОГО ГОРГОРОТА?!» – взвыл Углук, отшатываясь. Его лицо исказилось уже не яростью, а смесью страха и крайнего недоумения. Он ткнул пальцем в скачущий инструмент: «Ты! Сломал! Казенное! Имущество! И… ОЖИВИЛ ЕГО?! Ты понимаешь, сколько бумаг теперь заполнять?! Отчет о порче, заявка на списание, акт о несанкционированном оживлении… Саурон нас на ремни пустит за перерасход магической смазки!»

Кирка, словно обидевшись на слово "имущество", подпрыгнула повыше и сделала несколько угрожающих скачков в сторону Углука. Тот взвизгнул и попятился, споткнувшись о разбросанные заготовки для мечей.

Гхарш почувствовал, как внутри зарождается странное, истерическое хихиканье. Ситуация была абсурдной. Он, его ненавистный начальник и… ожившая кирка-убийца? Или просто кирка-попрыгунья? В любом случае, его обычный унылый день только что сделал сальто-мортале через голову назгула.

Углук, барахтаясь на полу среди железок, просипел: «А ну, быстро!.. Сделай что-нибудь, идиот! Пока оно нам всем премии не поотрубало!»

Гхарш посмотрел на Углука, потом на подпрыгивающую кирку, которая, кажется, раздумывала, не попробовать ли начальника на прочность. Вариантов было немного, и все они пахли неприятностями. Но, возможно, впервые за долгое время, это были новые неприятности.

Что делать Гхаршу?

1. Попытаться успокоить Углука. Объяснить, что это случайность, и вместе придумать, как поймать кирку и замести следы. (Шанс на успех: низкий. Шанс получить по шее: высокий).
2. Схватить молот и атаковать кирку. Попытаться разбить взбесившийся инструмент, пока он не натворил дел похуже. (Шанс сломать еще что-нибудь: высокий. Шанс разозлить кирку еще больше: неизвестен).
3. Бежать. Просто развернуться и дать деру из кузницы, Мордора, да и вообще из этой части Средиземья. Пусть Углук сам разбирается со своей ожившей канцелярией. (Шанс спасти свою шкуру: средний. Шанс стать дезертиром: 100%).
4. Попробовать "договориться" с киркой. Может, она разумеет простые команды? Или ей можно предложить цель поинтереснее, чем начальник? (Шанс выглядеть полным идиотом: высокий. Шанс обрести странного союзника: крайне мал, но вдруг?).
5. Пнуть Углука в сторону кирки. Использовать начальника как приманку/отвлекающий маневр и выиграть время на… что-нибудь. (Шанс избавиться от Углука: зависит от кирки. Шанс нажить смертельного врага (если Углук выживет): 100%).

Окей, игроки решили рискнуть здравым смыслом. Посмотрим, что из этого выйдет.

Глава 2: Дипломатия Железного Века

Углук, все еще барахтаясь на полу, уставился на Гхарша так, словно тот только что предложил покрасить Барад-Дур в розовый цвет и открыть там кондитерскую. «Договориться?! С КИРКОЙ?! Ты совсем умом тронулся, ничтожество?! Это кусок заточенного железа на палке! Хватай молот, говорю!»

Но Гхарш его уже почти не слушал. Что-то щелкнуло в его орчьей голове. Терять, в сущности, было нечего. Худший вариант – кирка продырявит его или Углука. Или обоих. Но если есть хоть один шанс из тысячи…

Он медленно поднял руки ладонями вперед, показывая, что не собирается нападать. Кирка перестала скакать и замерла, слегка покачиваясь на своем острие, словно прислушиваясь. Или приглядываясь. Черт ее разберет.

«Эм… Привет?» – неуверенно начал Гхарш. Голос прозвучал глухо и как-то по-дурацки. Он откашлялся. «То есть… Кирка? Хорошая кирка?»

Углук за спиной издал звук, похожий на предсмертный хрип задушенного варга.

Гхарш решил сменить тактику. Разговаривать с инструментом – гиблое дело. Надо действовать. Он осторожно сделал шаг вперед. Кирка не шелохнулась. Еще шаг. Он опустился на одно колено, стараясь казаться меньше и неопаснее.

«Слушай, – зашептал он, указывая на радужные разводы смазки на ее поверхности. – Видишь эту штуку? Это… ну… магия. Наверное. Я не хотел. Честно. Просто… день такой».

Кирка чуть наклонилась в его сторону. Или ему показалось?

«В общем, – продолжал Гхарш, чувствуя себя полным идиотом, но не останавливаясь, – нам тут как бы… не очень хорошо. Особенно мне». Он махнул рукой в сторону горна, наковальни, кучи недоделанных шлемов. «Работа дурацкая. Начальник – вон тот, который на полу валяется и пузыри пускает, – вообще кадр».

Углук перестал пускать пузыри и зашипел: «Я все слышу, Гхарш! Запишу в личное дело!»

Гхарш проигнорировал его. «Может… ты поможешь?» – спросил он кирку почти умоляюще. «Ну, не знаю… Прокопать тоннель отсюда? Или… напугать кого-нибудь посильнее?» Он покосился на Углука.

Кирка внезапно дернулась. Не подпрыгнула, а именно дернулась, словно отряхиваясь. Потом медленно, очень медленно, развернулась своим острием… не к Углуку. А к двери кузницы. Она постояла так секунду, потом снова дернулась и сделала несколько коротких, решительных скачков к выходу. Остановилась у порога, словно ожидая.

«Она… она что, уходит?» – пробормотал Гхарш, провожая ее взглядом.

«Хватай ее, болван!» – взревел Углук, кое-как поднимаясь на ноги. Он явно решил, что угроза миновала, и теперь жаждал вернуть контроль над ситуацией (и казенным имуществом).

Кирка у двери резко развернулась. И уставилась (ну, как могла уставиться кирка) прямо на Углука. В воздухе снова повисло напряжение.

Гхарш оказался перед выбором. Кирка явно не собиралась нападать на него. Более того, она, кажется, предлагала… что? Побег? Совместную прогулку? Или просто хотела убраться подальше от этого дурдома? И что делать с Углуком, который вот-вот снова начнет командовать?

Что дальше, Гхарш?

1. Попытаться схватить кирку. Пока она стоит у двери, можно рискнуть и попробовать вернуть ее под контроль. Вдруг получится?
2. Отвлечь Углука. Бросить в него что-нибудь тяжелое или просто заорать, чтобы дать кирке уйти (или себе время подумать).
3. Последовать за киркой. Просто выйти за ней из кузницы и посмотреть, куда она его поведет. Приключение? Или просто очень странный способ дезертировать?
4. Закрыть дверь перед носом кирки. Запереть ее снаружи или внутри? И будь что будет. Пусть остынет (если кирки умеют остывать).
5. Убедить Углука, что кирка теперь – твой новый "инструмент" по повышению KPI. Может, удастся использовать ее необычные свойства для работы? Или хотя бы для запугивания других орков?
6. Ничего не делать. Просто стоять и смотреть, чем закончится противостояние Углука и кирки. Безопасно, но скучно.

Огонь! Похоже, Гхаршу надоела стабильность. Интересный выбор, посмотрим, куда его заведет эта железяка.

Глава 3: Неожиданный Променад по Промышленной Зоне

«Стооооой! Куда?! Гхарш, твою мать, вернись! Это приказ!» – надрывался Углук где-то за спиной.

Гхарш даже не обернулся. Впервые за долгие годы он делал что-то, что не было приказано. Он просто шел. Шел за подскакивающей киркой. Ощущение было странным – смесью страха перед неминуемой карой (дезертирство в Мордоре каралось… изобретательно) и какого-то дурацкого, пьянящего чувства свободы. Ну, или фатализма. Какая разница?

Кирка, словно не замечая воплей Углука, уверенно выпрыгнула из кузницы на пыльную, утоптанную тысячами орочьих сапог тропу. Она двигалась не быстро, но настойчиво, подскакивая на своем острие с глухим «тук-тук-тук». Несколько орков-работяг, тащивших мешки с углем, удивленно проводили странную процессию взглядами, но вмешиваться не стали – в Мордоре каждый сам за себя, да и какое им дело до очередного психа с ожившим инструментом? Мало ли тут всякого происходит.

Гхарш старался держаться чуть поодаль, чтобы не мешать своей невольной проводнице. Куда она его вела? К выходу из крепости? К обрыву? К самому Саурону, чтобы сдать с потрохами за порчу смазки?

Кирка свернула с главной тропы, ведущей к оружейным складам, и запрыгала по узкому, заваленному мусором и обломками проулку между двумя чадящими цехами. Вонь здесь стояла такая, что слезились глаза – смесь серы, горелого мяса и чего-то неописуемо гнилостного. Гхарш поморщился. Отличное место для прогулки выбрала железяка.

Внезапно он услышал позади знакомый пыхтящий звук и ругань. Углук! Проклятый менеджер не отставал. Он несся по проулку, размахивая кулаками и обещая Гхаршу все кары подземного мира.

Кирка, услышав погоню, резко остановилась. Повернулась к приближающемуся Углуку. И… начала вибрировать. Сначала тихо, потом все сильнее. Земля под ногами Гхарша мелко задрожала. Куча мусора рядом с киркой – ржавые шестеренки, битые горшки, чьи-то обглоданные кости – начала шевелиться.

«Берегись!» – только и успел крикнуть Гхарш.

Мусорная куча с оглушительным грохотом обрушилась прямо на тропу, поднимая тучу пыли и гнилостной вони. Углук, не успев затормозить, с воплем врезался в эту зловонную преграду и скрылся из виду под лавиной отбросов. Слышалось только его приглушенное бульканье и отборная орочья брань.

Кирка, удовлетворенно «тукнув» пару раз, развернулась и продолжила свой путь, как ни в чем не бывало.

Гхарш несколько секунд ошарашенно смотрел на шевелящуюся кучу мусора, из которой торчала одна рука Углука, отчаянно молотящая воздух. Потом он фыркнул. Потом тихо хихикнул. А потом расхохотался – нервно, но искренне. Ожившая кирка только что спасла его от начальника, завалив того мусором. День определенно переставал быть томным.

Он поспешил за своим странным спасителем. Кирка привела его к глухой, покрытой копотью стене одного из цехов. Здесь, в самом низу, почти у земли, виднелась небольшая, ничем не примечательная трещина, заваленная каким-то хламом. Кирка остановилась перед ней и несколько раз энергично ткнула острием в сторону трещины. Потом замерла, ожидая.

Гхарш подошел ближе. Трещина была явно слишком мала для орка. Что эта железяка хочет ему показать?

Что задумала кирка? И что делать Гхаршу?

1. Начать расковыривать трещину. Попробовать расширить ее руками или найти поблизости что-то подходящее. Кирка явно на что-то намекает.
2. Попытаться снова "поговорить" с киркой. Может, она сможет как-то иначе объяснить свои намерения? Например, нарисовать что-нибудь на земле?
3. Вернуться и помочь Углуку. Чувство вины (или страх перед последствиями, если Углук выберется сам) берет верх. Плюс, можно попытаться его убедить, что кирка – полезный артефакт.
4. Осмотреть стену и окрестности внимательнее. Может, есть другой вход? Или какой-то механизм, связанный с этой трещиной?
5. Предложить кирке другую цель. Например, пойти и прокопать Углуку выход (или наоборот, вход поглубже).
6. Игнорировать кирку и просто уйти. Попытаться сбежать из крепости самостоятельно, пока Углук занят мусором.

Логично. Прежде чем ковырять стены Мордора (занятие, прямо скажем, рискованное), стоит хотя бы осмотреться.

Глава 4: Копоть, Камни и Кое-что Еще

Гхарш прищурился, вглядываясь в почерневшую от копоти стену. Промышленный пейзаж Мордора не располагал к эстетическим изыскам: грубые, плохо отесанные блоки, кое-как скрепленные раствором сомнительного происхождения, швы, из которых сочилась какая-то темная слизь… Картина маслом, как говорится. Только масло это, скорее всего, было машинным и прогорклым.

Кирка стояла рядом, терпеливо постукивая острием по земле. Тук-тук. Тук-тук. Словно отбивала какой-то одному ей ведомый ритм.

Гхарш провел рукой по камням рядом с трещиной. Шершавые, покрытые слоем жирной сажи. Он потер один из блоков – под пальцами остался черный след. Ничего необычного. Он приложил ухо к трещине. Пахло пылью и… чем-то еще. Затхлостью? Сыростью? И вроде бы тянуло легким сквозняком, чего никак не ожидаешь от монолитной, казалось бы, стены цеха.

Он выпрямился и отошел на пару шагов назад, чтобы охватить взглядом больший участок стены. Вот она – трещина, уходящая вверх на полметра и теряющаяся в тени карниза. А рядом… что это?

Примерно на уровне его груди один из каменных блоков как будто немного отличался от остальных. Не цветом – он был таким же закопченным. Но… текстурой? Или формой? Он казался чуть более гладким, чем его соседи, словно его касались чаще. И края у него были не такими грубыми, а слегка скругленными. Словно это был не просто строительный блок, а что-то другое, замаскированное под него.

Гхарш подошел ближе и снова провел пальцами по этому странному камню. Да, определенно глаже. И… он слегка поддался! Совсем чуть-чуть, но Гхарш почувствовал легкое движение.

Кирка тут же перестала стучать по земле. Она подпрыгнула ближе и с энтузиазмом ткнула своим острием прямо в этот подозрительный блок. Не сильно, скорее обозначая цель. Тук!

Гхарш посмотрел на кирку, потом на камень. Мысли завертелись в голове. Просто люфт? Или?..

Из-за поворота послышался шум – кажется, кто-то отряхивался от мусора и громко ругался, поминая Саурона недобрым словом. Углук выбирался. Время поджимало.

Этот камень явно был ключом к тому, на что указывала кирка. Но что с ним делать?

Гхарш и загадочный камень. Варианты:

1. Попробовать нажать на камень. Может, это кнопка или рычаг?
2. Попробовать вытащить камень. Возможно, за ним что-то скрыто.
3. Использовать кирку. Приказать (или жестами попросить) кирку ударить по камню или трещине рядом с ним. Сила есть – ума, может, и не надо?
4. Быстро замаскировать находку. Присыпать камень мусором, сделать вид, что ничего не нашел, и встретить Углука. Может, удастся уладить все мирно (или хотя бы отсрочить наказание).
5. Попытаться отвлечь кирку. Указать ей на приближающегося Углука. Пусть разбирается с ним, а Гхарш пока подумает над камнем.
6. Снова бежать. Углук близко, кирка предлагает ковырять стены… Может, ну его, этот Мордор? Попытать счастья в одиночку.

Хорошо, нажмем так нажмем. Иногда самый прямой путь – он и есть… ну, не самый безопасный, но уж точно самый интересный.

Глава 5: Скрипучий Секрет и Запах Пыли

Пыхтение и ругань Углука становились все громче. Он явно преодолел мусорный завал и теперь приближался с удвоенной злостью. Медлить было нельзя.

Гхарш уперся обеими руками в гладкий, чуть податливый камень. Надавил. Сначала осторожно, потом сильнее. Камень не двигался. Он попробовал надавить на разные его части – верх, низ, бока. Ничего.

«Да что ж ты…» – пробормотал он сквозь зубы, упираясь изо всех сил.

Кирка рядом нетерпеливо подпрыгнула и ткнула острием в самый центр камня. Тук!

Гхарш попробовал надавить именно туда. И – о чудо! – камень мягко, без щелчка, но с тихим скрипом утопился в стену на пару сантиметров. Секунду ничего не происходило. Гхарш уже решил, что это все, и сейчас Углук схватит его за шиворот…

Но тут раздался скрежет. Негромкий, но отчетливый. Трещина у подножия стены начала расширяться. Камни вокруг нее сдвинулись, открывая узкий темный проход, достаточно большой, чтобы орк мог протиснуться внутрь, согнувшись. Из прохода пахнуло вековой пылью, затхлостью и чем-то еще, неуловимо знакомым… металлом?

Кирка удовлетворенно «кивнула» (насколько это возможно для кирки) и сделала пару ободряющих скачков к темному лазу.

«ГХАРШ! А ну стоять, падаль!» – рев Углука раздался уже совсем близко, буквально за углом проулка.

Гхарш бросил панический взгляд на открывшийся проход, потом в ту сторону, откуда несся начальник. Темный, неизвестный тоннель с одной стороны. Разъяренный Углук с другой. Кирка, подпрыгивающая у входа в тоннель, словно приглашала: «Ну же, быстрее!»

Решение нужно было принимать мгновенно. Секунда – и Углук увидит и его, и секретный ход.

Куда податься бедному орку?

1. Нырнуть в проход. Быстро шмыгнуть внутрь и попытаться закрыть за собой (если это возможно). Неизвестность лучше, чем Углук.
2. Затолкнуть кирку в проход, а самому встретить Углука. Попытаться отвлечь его, сделать вид, что ничего не произошло. Мол, кирка сама куда-то ускакала.
3. Затолкнуть в проход Углука. Резко развернуться, схватить налетающего начальника и запихнуть его в темноту. А потом решать, что делать дальше. (Рискованно!)
4. Попытаться быстро закрыть проход. Нажать на камень еще раз? Или на соседний? Вдруг закроется так же легко, как открылся? А Углуку сказать, что показалось.
5. Схватить кирку и бежать мимо Углука. Может, получится прорваться по проулку в другую сторону? С киркой-союзником шансы выше?
6. Сдаться Углуку. Поднять руки, покаяться во всем. Может, чистосердечное признание смягчит наказание? (Очень вряд ли).

Ух ты! Вот это поворот! Игроки выбрали самый безбашенный вариант. Что ж, Гхарш, держись. Кажется, твоя карьера кузнеца (и, возможно, жизнь) висит на волоске.

Глава 6: Экспресс-доставка Начальства в Неизвестность

Секунда растянулась, как резина тролльих подштанников. Рев Углука за углом, темный зев прохода перед носом, подпрыгивающая кирка… Мозг Гхарша, привыкший к монотонной работе, внезапно выдал единственное, совершенно безумное решение. Не бежать. Не прятаться. Атаковать.

В тот момент, когда Углук, красный от злости и остатков мусора, вылетел из-за угла, Гхарш сделал шаг вперед и чуть в сторону, пропуская начальника мимо себя – прямо к открытому проходу. А потом, собрав всю силу и отчаяние, он что есть мочи толкнул Углука в спину.

«За Саурона!» – или что-то вроде того, вырвалось у Гхарша. Просто чтобы придать моменту эпичности. Или идиотизма.

Углук, совершенно не ожидавший такого подвоха, взревел от неожиданности и полетел вперед. Его короткие ножки заплелись, руки взметнулись, пытаясь ухватиться за воздух. Он был слишком тяжелым и неповоротливым, чтобы сохранить равновесие. С глухим стуком (и отборным проклятием) он врезался плечом в косяк прохода, но инерция была неумолима. Его туша протиснулась в узкий лаз. Раздался звук падающего тела, какой-то грохот и возмущенное «Ух, бл…». Потом – тишина. Почти. Из темноты доносилось только сердитое пыхтение и бормотание, из которого можно было разобрать «Гхарш», «шкуру спущу» и еще несколько непечатных эпитетов.

Гхарш стоял, тяжело дыша, и смотрел на темный проход, куда только что отправил своего начальника экспресс-почтой. Руки дрожали. Он только что… напал на орка-менеджера? И запихнул его в секретный тоннель?

Кирка рядом подпрыгнула особенно высоко и радостно ткнулась древком ему в ногу. Тук! Мол, «Отличная работа, босс! Дай пять!».

Гхарш машинально потер ушибленное место. «Спасибо, конечно», – пробормотал он, обращаясь скорее к кирке, чем к здравому смыслу.

Из прохода донеслось новое ругательство Углука и звук, похожий на то, как будто кто-то пытается подняться в очень тесном пространстве, задевая все вокруг.

Так. Углук там. Живой и очень, очень злой. И он явно скоро выберется или поднимет тревогу. А Гхарш стоит тут, у входа. Вместе с ожившей киркой, которая только что стала соучастницей нападения на должностное лицо.

Нужно что-то делать. И очень быстро.

Ситуация критическая. Что предпринять Гхаршу?

1. Нырнуть в проход следом за Углуком. Попытаться либо его связать/обезвредить, либо бежать дальше по тоннелю, надеясь оторваться.
2. Заблокировать проход. Поискать тяжелый камень или другой мусор, чтобы завалить вход. Пусть Углук посидит там и подумает о своем поведении (и KPI).
3. Попытаться закрыть проход механизмом. Снова нажать на тот камень? Или поискать другой? Вдруг получится запечатать Углука внутри?
4. Бежать! Просто развернуться и нестись куда глаза глядят, подальше отсюда. Углук застрял (хоть и ненадолго), есть шанс скрыться.
5. Крикнуть Углуку, что это была шутка. Попытаться извиниться, помочь ему выбраться и свалить все на кирку-провокатора. (Шанс быть немедленно убитым: очень высокий).
6. Поговорить с киркой. «Ну что, железяка, есть план Б? Или ты только толкаться умеешь?» Может, у нее есть еще идеи?

Хорошо, раз доверили выбор мне, попробуем сделать его максимально в духе нашего спонтанного героя и сложившейся ситуации. Бежать от проблемы – это вчерашний день. Бежать в проблему – вот это по-нашему!

Глава 7: Темнота, Пыхтение и Неловкое Соседство

Паника – отличный мотиватор. В голове Гхарша мелькнула мысль: «Завалить! Надо завалить проход!» Он метнулся к ближайшей куче мусора, выискивая камень побольше.

Но кирка была другого мнения. Она подпрыгнула и ощутимо ткнула его острием пониже спины. Не больно, но… настойчиво. И указала этим же острием в темноту прохода, откуда доносилось злобное сопение Углука. Мол, «Туда! Не стой столбом!»

Гхарш посмотрел на кирку, на темный лаз, снова на кирку. Железяка явно считала, что путь назад отрезан. Или просто хотела посмотреть, что будет дальше. А может, у нее там, в темноте, были какие-то свои дела?

«Да ты издеваешься…» – прошипел Гхарш, но спорить с ожившим инструментом, который только что помог (весьма своеобразно) избавиться от начальника, было глупо. Да и Углук мог в любой момент высунуть голову наружу.

«Ладно, твоя взяла», – буркнул Гхарш, скорее самому себе. Он глубоко вдохнул затхлый воздух, согнулся в три погибели и шагнул в темноту.

Скрежет камня о камень – и механизм, сработав сам по себе (или кирка успела что-то сделать?), закрыл проход снаружи. Щелк! Гхарш остался в кромешной тьме, отрезанный от привычного мира чадящих цехов и душной кузницы.

«Эй! Что за…?! Открой, сволочь!» – донесся приглушенный стеной голос Углука откуда-то совсем рядом, буквально в паре метров впереди по тоннелю. Он явно пытался выбраться наружу, но теперь оказался заперт вместе с Гхаршем.

Великолепно. Просто великолепно. Он в узком, темном, вонючем тоннеле. Вместе со своим начальником, которого только что туда запихнул. И с разумной (наверное?) киркой. Ситуация из категории «хуже не придумаешь».

«Ну, и что теперь?» – прошептал Гхарш в темноту, надеясь, что кирка его слышит.

Ответом ему было лишь злобное пыхтение Углука впереди и тихое «тук-тук-тук» кирки, которая, кажется, протиснулась в лаз следом за ним и теперь стояла где-то у его ног.

Тоннель был низким – Гхаршу приходилось идти сильно согнувшись. Стены шершавые, пол неровный. Пахло вековой пылью, немного плесенью и… страхом? Или это от него самого так несло?

«Гхарш! Я знаю, что ты здесь, мразь!» – голос Углука звучал чуть дальше. Кажется, он решил не ломиться обратно, а пошел вглубь тоннеля. – «Вылезу – шкуру спущу! На барабан назгулу пойдешь!»

Кирка снова ткнула Гхарша. Теперь уже в направлении движения Углука. Она что, предлагает его догнать? Или просто идти в ту же сторону?

Заперты в темноте. Планы на ближайшее будущее:

1. Идти вперед, но держаться позади Углука. Пусть начальник идет первым и собирает все ловушки (если они есть). Гхарш будет красться следом.
2. Попытаться догнать и обезвредить Углука. Пока он дезориентирован и не видит нападающего – самое время. Рискованно, но может решить проблему.
3. Замереть и ждать. Пусть Углук уйдет вперед. Может, он найдет выход? Или свернет не туда? Переждать и потом идти своим путем.
4. Попытаться найти другой путь. Ощупать стены, поискать боковые ответвления. Вдруг этот тоннель не единственный?
5. Позвать кирку и спросить дорогу. Обратиться к ней шепотом: "Эй, железяка, ты же сюда не просто так полезла? Куда идти-то?".
6. Попытаться вернуться и открыть дверь. Может, механизм сработает и изнутри? Лучше уж рискнуть снаружи, чем в этой ловушке с Углуком.

Логичный выбор. Зачем лезть на рожон, если можно использовать начальника в качестве… э-э-э… первопроходца?

Глава 8: Авангард Поневоле

Темнота была абсолютной. Не той привычной мордорской темнотой, где всегда тлеют угли, светят глаза неведомых тварей или отражается багровый отсвет Ородруина, а настоящей, густой, как смола. Гхарш вытянул руку – и не увидел ее. Единственными ориентирами были шершавая стена под левой ладонью и звуки впереди.

А звуков хватало. Углук, не обремененный необходимостью скрываться (он-то думал, что Гхарш остался снаружи или отстал), пер вперед, как пещерный тролль в посудной лавке. Он спотыкался, чертыхался, когда прикладывался головой о низкий потолок (судя по звуку и витиеватости ругательств, довольно часто), и громко дышал, как перегруженный котел.

«...Гребаный камень!.. Кто строил эту дыру?!.. Найду – ноги вырву!.. Гхарш, падаль, попадись мне только!..» – доносилось из темноты.

Гхарш крался следом, стараясь ступать как можно тише. Он шел, согнувшись чуть ли не пополам, одной рукой ведя по стене, другой выставив перед собой, чтобы не врезаться во что-нибудь носом. Получалось не очень – пару раз он все же споткнулся о какие-то неровности на полу, замирая и слушая, не остановился ли Углук. Но тот, поглощенный собственными страданиями и жаждой мести, не обращал внимания.

Кирка следовала за Гхаршем. Он не видел ее, но чувствовал – тихим «тук-тук» где-то позади или внезапным, почти дружеским тычком в бок, когда он останавливался слишком надолго. Кажется, железяка одобряла его тактику «пропусти начальника вперед».

Тоннель петлял, иногда немного расширяясь, иногда сужаясь так, что приходилось протискиваться боком. Воздух становился все более спертым, к запаху пыли и плесени прибавился какой-то металлический, «ржавый» привкус. И еще… вода? Гхарш услышал тихое, монотонное «кап-кап-кап» где-то впереди и почувствовал под ногами влажную грязь.

Внезапно Углук впереди замолчал. Перестал ругаться, пыхтеть и спотыкаться. Гхарш замер, прислушиваясь. Что случилось? Ловушка? Тупик? Или он просто решил устроить засаду?

«Эй?» – неуверенно позвал Углук в темноту впереди. Голос его прозвучал гулко, словно тоннель расширился или вышел в какое-то помещение. – «Есть тут кто?»

Тишина. Только капли воды отсчитывали секунды.

Потом снова голос Углука, но уже тише, с каким-то странным оттенком… любопытства? Или жадности? «Опаньки… А это что у нас тут такое блестит?»

Гхарш почувствовал, как кирка легонько подтолкнула его вперед. Похоже, представление начиналось. Осторожно, шаг за шагом, он двинулся к тому месту, где остановился Углук, стараясь не издать ни звука.

Что там блестит? И что делать Гхаршу?

1. Подойти ближе и посмотреть. Аккуратно выглянуть из-за поворота или из-за спины Углука (если получится остаться незамеченным).
2. Окликнуть Углука. Спросить, что он нашел. Может, это шанс наладить контакт? Или наоборот, напугать его?
3. Отступить и поискать другой путь. Если Углук что-то нашел, он может там задержаться. Время поискать обход или ответвление.
4. Послать вперед кирку. Пусть она «посмотрит», что там. Уж ее-то Углук точно не ожидает увидеть.
5. Создать отвлекающий шум позади себя. Бросить камень или стукнуть по стене, чтобы Углук обернулся или испугался. Выиграть время или заставить его отойти от находки.
6. Затаиться и ждать. Ничего не делать, просто слушать, что будет дальше. Безопасно, но можно упустить что-то важное.

Хитрый план! Вместо того чтобы лезть вперед, попробуем заставить противника нервничать.

Глава 9: Камень, Эхо и Жадные Глазки

Гхарш нагнулся, шаря рукой по грязному полу. Пальцы наткнулись на что-то твердое и неровное – небольшой камень, размером с кулак гоблина. Идеально.

Он прислушался. Углук впереди все еще молчал, но доносилось какое-то шуршание, словно он там что-то осматривал или пытался поднять. Жадно так шуршал.

Гхарш размахнулся и швырнул камень назад, в темноту тоннеля, откуда они пришли. Камень с глухим стуком ударился о стену, потом еще раз о пол и покатился, рождая гулкое, множащееся эхо в узком пространстве. К-тук! Тук-тук-тук… Эхо металось по тоннелю, создавая иллюзию, что кто-то идет или что-то обвалилось.

Эффект превзошел ожидания.

«КТО ЗДЕСЬ?!» – взревел Углук, и в его голосе явно слышалась паника. Шуршание мгновенно прекратилось. Судя по звуку, он резко развернулся и, кажется, выронил что-то тяжелое – раздался звонкий металлический лязг.

«Гхарш?! Это ты, ублюдок?! Решил в спину ударить?!» – Углук явно решил, что Гхарш крадется за ним.

Пока начальник орал в темноту позади себя, Гхарш воспользовался моментом. Он быстро и почти бесшумно скользнул вперед, к тому месту, где только что стоял Углук. Темнота все еще была почти кромешной, но глаза уже немного привыкли, и слабый, очень слабый свет пробивался откуда-то сверху или сбоку… От того самого места, где копошился Углук.

Гхарш замер у поворота тоннеля, который выводил в небольшое расширение, почти пещерку. И увидел.

Посреди пещерки на полу валялась куча старого ржавого металлолома – сломанные инструменты, обломки доспехов, какие-то непонятные механизмы. А среди этого хлама… что-то тускло поблескивало. Монеты? Нет, не монеты. Что-то продолговатое, металлическое. И рядом валялся… меч? Нет, скорее, очень большой и богато украшенный кинжал или короткий меч с инкрустированной рукоятью. Видимо, это он и звякнул, когда Углук его уронил.

Свет исходил от самого кинжала – слабое, голубоватое сияние, едва разгонявшее мрак. И еще светились несколько камней, вправленных в его рукоять. Магический? Древний? В этом заброшенном тоннеле под кузницами Мордора?

Углук, так и не дождавшись ответа из темноты позади, снова развернулся к находке. Он быстро поднял кинжал, отряхивая с него грязь.

«Ага… мое…» – прошипел он с такой жадностью, что Гхаршу стало не по себе. Он явно забыл и про Гхарша, и про шум, и про все на свете. Дорогой, магический клинок мог стать для него билетом в лучшую жизнь. Или на тот свет, если владелец объявится.

Кирка у ног Гхарша тихонько застучала по полу. Тук-тук-тук. Быстро. Тревожно? Или нетерпеливо? Она явно тоже видела кинжал. И ей это, кажется, не очень нравилось.

Углук нашел сокровище (или проблему). Что делать Гхаршу?

1. Выскочить и потребовать свою долю. Находка общая! Ну, почти. Попытаться договориться с Углуком по-хорошему (или не очень).
2. Попытаться незаметно стащить кинжал. Пока Углук отвлекся или если он его снова уронит. Шансы невелики, но вдруг повезет?
3. Напасть на Углука. Сейчас он отвлечен находкой и держит в руках потенциально опасный артефакт. Либо пан, либо пропал.
4. Продолжить путь, игнорируя Углука и кинжал. Оставить его разбираться со своей находкой. Главное – выбраться из тоннеля.
5. Обратиться к кирке. Шепотом спросить: "Ты знаешь, что это за штука? Она опасна?". Может, кирка знает больше об этом месте?
6. Попробовать найти источник света. Откуда он исходит? Может, есть выход или другой интересный объект рядом?

Хорошо, принимаю решение. Прямое столкновение или воровство — это предсказуемо. А вот спросить совета у ожившего инструмента... Это в стиле нашего Гхарша!

Глава 10: Шепот в Темноте и Нехорошее Предчувствие

Углук вертел кинжал в руках, поднося его ближе к своим маленьким глазкам, которые жадно пожирали тусклое голубоватое сияние. Он что-то бормотал себе под нос про повышение, собственную кузницу и как он будет тыкать этим клинком в рожу начальнику плавильного цеха. Полностью поглощенный своей находкой, он, казалось, забыл и о Гхарше, и о таинственном шуме в тоннеле.

Гхарш присел на корточки, стараясь слиться с тенью у стены. Кирка стояла рядом, все так же тихо постукивая. Тук-тук-тук.

«Эй, железяка», – прошептал Гхарш так тихо, что едва сам себя слышал. – «Ты… ты знаешь, что это за штуковина у него в руках?»

Кирка перестала стучать. Она чуть повернулась к Гхаршу (он почувствовал это скорее по легкому движению воздуха, чем увидел) и один раз коротко ткнула острием в пол. Тук. Утвердительно?

«Она опасна?» – снова прошептал Гхарш.

Снова короткий «Тук». Да.

Гхарш почувствовал, как по спине пробежал холодок, не связанный с сыростью тоннеля. Одно дело – просто старый клинок. Другое – опасный магический артефакт в руках Углука, который и без магии был той еще занозой.

«А… а что она делает?» – с надеждой спросил Гхарш. Может, она проклята? Или призывает демонов? Или просто очень острая?

Кирка замерла на секунду, словно раздумывая. Потом она несколько раз быстро-быстро застучала по полу. Тук-тук-тук-тук-тук! А потом резко ткнула острием в сторону Углука.

Гхарш напряг свой не слишком привыкший к ребусам мозг. Быстрое постукивание… тычок в Углука… Что это значит? Что кинжал делает своего владельца быстрым? Или что он скоро… того? Или что нужно действовать быстро?

В этот момент Углук, видимо, решил опробовать находку. Он неуклюже взмахнул кинжалом. Голубое сияние на мгновение вспыхнуло ярче, и по тоннелю пронесся низкий, вибрирующий гул, от которого у Гхарша заложило уши.

«О-хо-хо!» – восхищенно выдохнул Углук. – «Сила!»

Кирка у ног Гхарша снова застучала. Настойчиво. Тревожно. И она ткнулась ему в ногу, а потом указала острием не на Углука, а куда-то вглубь тоннеля, дальше по ходу движения.

Кажется, железяка предлагала не связываться. Уходить. И быстро. Пока Углук не разобрался со своей новой игрушкой получше. Или пока эта игрушка не сделала что-то нехорошее со всеми вокруг.

Кирка советует уносить ноги. Что решит Гхарш?

1. Послушаться кирку и уходить. Тихо обогнуть пещерку по стеночке и двигаться дальше по тоннелю, пока Углук любуется кинжалом.
2. Попытаться выбить кинжал у Углука. Пока он не понял, как им пользоваться. Можно использовать кирку как метательный снаряд? Или просто броситься на него?
3. Крикнуть Углуку предупреждение. "Брось эту штуку, она опасна!" Может, инстинкт самосохранения у него сработает? Или он решит, что Гхарш просто завидует?
4. Использовать момент и напасть. Пока Углук держит кинжал неуверенно и отвлечен его сиянием – идеальный момент для атаки киркой сзади.
5. Спросить кирку, есть ли другой выход. Может, не обязательно идти мимо Углука? Есть ли боковой проход или лаз?
6. Создать еще больший отвлекающий маневр. Попробовать обрушить часть потолка или стену (с помощью кирки?), чтобы отрезать Углука или хотя бы сильно его напугать и выиграть время для бегства.

Мудрое решение. Иногда лучший бой – тот, которого удалось избежать. Особенно когда у противника светящаяся штуковина с непонятным функционалом.

Глава 11: Мимо Соблазна, в Глубину Неизвестности

Доводы кирки, подкрепленные низким гулом магического кинжала и собственным инстинктом самосохранения Гхарша, перевесили. Спорить с Углуком, вооруженным магией (пусть и найденной в куче мусора), – плохая идея. Очень плохая.

«Ладно, понял», – прошептал Гхарш кирке и кивнул в сторону продолжения тоннеля. – «Веди».

Он еще раз бросил взгляд на Углука. Тот все так же стоял в центре небольшой пещерки, завороженно глядя на голубое сияние клинка. Кажется, он даже тихонько хихикал. Зрелище было одновременно жалким и тревожным. Оставим его наедине с его новой прелестью. Может, она его и прикончит. Или сделает новым Темным Властелином местного масштаба. В любом случае, лучше наблюдать за этим издалека. Очень издалека.

Гхарш двинулся вперед, прижимаясь к дальней от Углука стене. Он шел максимально тихо, стараясь не задевать ногой мелкие камни и не шуршать одеждой. Каждый шаг отдавался гулким стуком в ушах. Кирка следовала за ним, на удивление бесшумно для куска металла на палке. Она больше не стучала, лишь изредка легко подталкивала Гхарша в спину, направляя в темноте.

Углук, кажется, ничего не заметил. Он продолжал любоваться кинжалом, издавая довольные кряхтящие звуки.

Миновав пещерку с опасной находкой, Гхарш и его странная спутница снова погрузились в абсолютную темноту и тишину, нарушаемую лишь их собственным дыханием и далеким «кап-кап-кап». Тоннель здесь снова сузился, заставляя идти согнувшись. Под ногами стало еще грязнее и сырее.

Куда они шли? Подальше от Углука – это понятно. Но куда вел этот забытый ход? Наружу? В другие подземелья? В логово какой-нибудь многовековой плесени?

Впереди забрезжил слабый свет. Не голубой, как от кинжала, а тусклый, желтоватый. И запахло… дымом? И чем-то еще… знакомым. Жареным мясом?

Гхарш остановился, прислушиваясь. Из-за поворота доносились приглушенные голоса. Не Углука. Кого-то другого. И лязг металла, но не такой, как в кузнице – скорее, звон кружек или тарелок.

Кирка тоже замерла рядом. Она не стучала, не толкалась. Просто стояла тихо, словно тоже прислушиваясь и оценивая ситуацию. Похоже, они были не одни в этих катакомбах.

Впереди свет и признаки жизни (или нежити?). Что делать?

1. Разведка. Осторожно подкрасться к повороту и посмотреть, что там происходит и кто там шумит.
2. Послать кирку на разведку. Попросить ее (жестами или шепотом) заглянуть за угол и вернуться с информацией.
3. Громко заявить о себе. Крикнут "Эй, кто там?" или что-то подобное. Может, это свои? (А может, и нет).
4. Попытаться найти другой путь. Немедленно отступить и поискать другое ответвление тоннеля, избегая встречи с неизвестными.
5. Приготовить засаду. Спрятаться за поворотом и ждать. Если кто-то пойдет оттуда – встретить его (киркой?).
6. Постучать киркой по стене. Подать условный знак? Или просто привлечь внимание и посмотреть на реакцию?

Хорошо, принято. Разведка боем — не наш метод. Сначала посмотрим, потом решим, стоит ли знакомиться ближе.

Глава 12: Гоблинский Покер и Запах Жареного Сквига

Прятаться или шуметь? Гхарш решил выбрать золотую середину – тишину и наблюдательность. Он жестом показал кирке оставаться на месте (надеясь, что она поймет), а сам, пригнувшись еще ниже, начал медленно, сантиметр за сантиметром, продвигаться к повороту тоннеля.

Желтоватый свет становился ярче, запахи – отчетливее. Да, определенно жареное мясо, скорее всего, сквиг. И еще пахло дешевым элем и немытыми телами. Голоса тоже стали разборчивее. Говорили на грубом, гортанном наречии, которое Гхарш хорошо знал – гоблинском.

Он достиг поворота и осторожно выглянул из-за угла.

То, что он увидел, было… неожиданно будничным. Тоннель здесь расширялся в небольшую пещеру, освещенную несколькими чадящими факелами и жаровней в центре, на которой шкворчал упитанный сквиг на вертеле. Вокруг грубо сколоченного стола сидели трое гоблинов. Судя по их потрепанному виду, ржавым клинкам, заткнутым за пояса, и пустым кружкам, это были какие-то местные бродяги или дезертиры, устроившие себе логово в этих забытых катакомбах.

Сейчас они были увлечены игрой. На столе лежала колода засаленных карт (сделанных, кажется, из дубленой кожи) и горстка мелких, разномастных монет вперемешку с крысиными черепами и странными камушками – очевидно, ставки. Гоблины азартно спорили, тыкали друг в друга пальцами и хохотали скрипучими голосами.

Один, самый крупный, с порванным ухом, как раз бросил карты на стол с победным воплем: «Покер на черепах! Забираю банк, сосунки!»

Двое других застонали и принялись ругаться.

Гхарш облегченно выдохнул. Гоблины. Не самые приятные соседи, но обычно не слишком опасные, если их не злить и если они не сильно голодны. По крайней мере, это не патруль урук-хай и не что-то похуже.

Он уже собирался так же тихо отступить и обсудить с киркой дальнейший маршрут (возможно, поискать обход), как вдруг самый глазастый из проигравших гоблинов (тот, что был почти без носа) резко поднял голову и уставился прямо в сторону Гхарша.

«Тссс! Слыхали?» – прошипел он, заставив остальных замолчать. – «Там кто-то есть!»

Крупный гоблин сцапал со стола ржавый тесак. Третий, самый мелкий, испуганно юркнул под стол.

Гхарш замер, понимая, что его заметили. Отступать уже поздно.

Гоблин без носа медленно поднялся, прищурив свои бусинки-глазки. «А ну, выходи! Кто бы ты ни был! А то мы сейчас сами придем!» – он угрожающе помахал кривым ножом.

Кирка за спиной Гхарша тихонько ткнула его в ногу. Пора действовать. Но как?

Обнаружен! Гоблины настроены враждебно (или настороженно). Что делать Гхаршу?

1. Выйти с поднятыми руками. Попытаться договориться мирно. Сказать, что просто проходил мимо, заблудился.
2. Неожиданно атаковать. Выскочить из-за угла с киркой наперевес, пока они не успели приготовиться как следует. Нападение – лучшая защита?
3. Попытаться их напугать. Зарычать, как тролль, или крикнуть что-то угрожающее на Черном Наречии. Гоблины трусливы, может, сбегут?
4. Предложить им сыграть. Выйти и сказать: "Я тоже хочу в покер на черепах! Ставлю вот эту кирку!" (Безумно, но может сработать).
5. Использовать кирку для "спецэффекта". Попросить ее ударить по стене или потолку, чтобы вызвать обвал или просто наделать шума и напугать гоблинов, а самому улизнуть.
6. Отступить и бежать. Резко развернуться и нестись обратно по тоннелю, надеясь, что гоблины не погонятся.

Окей, решаю выбрать самый непредсказуемый и, возможно, самый глупый вариант. Потому что почему бы и нет?

Глава 13: Ставки Сделаны, Карт на Руках Нет

Страх? Паника? Нет. В голове Гхарша, уставшей от темноты, погонь и говорящих инструментов, вдруг родилась совершенно идиотская, но оттого не менее блестящая мысль. Он не воин, чтобы драться. Не дипломат, чтобы договариваться. Но он видел, чем заняты эти ребята.

Он сделал глубокий вдох, постарался придать лицу самое непринужденное (насколько это возможно для орка) выражение и шагнул из-за угла в освещенную пещеру.

«Вечер добрый, джентльмены», – сказал он максимально дружелюбно, слегка кивнув. – «Слышал шум, смотрю – тут культурное мероприятие. Покер на черепах, если не ошибаюсь? Я бы не отказался присоединиться. Если, конечно, место найдется».

Гоблины замерли. Крупный с тесаком, безносый с ножом и даже мелкий, высунувший голову из-под стола, уставились на Гхарша с одинаковым выражением крайнего изумления на своих мерзких рожицах. Орк. Добровольно пришел к ним. Не грабить, не убивать, а… играть в карты?

«Ты… ты кто такой?» – наконец выдавил из себя безносый, не опуская ножа.

«Гхарш. Местный», – неопределенно махнул рукой орк. – «Заблудился немного. А тут – такая приятная компания, знакомая игра… Азарт люблю». Он покосился на стол. «Ставки, я вижу, серьезные. У меня, правда, с собой ни монет, ни черепов… но есть кое-что поинтереснее».

Он похлопал по древку кирки, которая скромно стояла рядом с ним, стараясь не привлекать внимания (хотя само ее наличие уже было странным).

«Ставлю вот эту кирку», – с улыбкой (как он надеялся) объявил Гхарш. – «Инструмент что надо. Почти новый. С характером».

Гоблины переглянулись. Крупный опустил тесак и почесал порванное ухо. «Кирку?» – недоверчиво переспросил он. – «На кой она нам сдалась?» «О, это не простая кирка», – подмигнул Гхарш. – «Она… особенная. Счастливая! Приносит удачу в игре. Да и в хозяйстве пригодится. Спросите у нее сами, если не верите».

Кирка, словно поняв намек, слегка подпрыгнула на месте. Тук!

Гоблины отшатнулись. «Она… она живая?!» – взвизгнул мелкий из-под стола. «Ну, я же говорю – с характером», – развел руками Гхарш. – «Так что, играем? Или вы боитесь проиграть какому-то заблудшему орку и его удачливой кирке?»

В глазах крупного гоблина мелькнул азартный огонек. Живая кирка – это, конечно, странно. Но орк сам лезет в игру, ставя непонятный, но явно необычный предмет. Шанс обыграть лопуха и заполучить диковинку (или хотя бы поиздеваться) был слишком велик.

«Ладно, орк», – сказал он, ухмыляясь и обнажая гнилые зубы. – «Садись. Сдавай, Грызь!» – приказал он безносому. – «Посмотрим, какая удача у твоей железяки. Но если мухлевать будешь – скормлю тебя этому сквигу. Вместе с киркой».

Гхарш сел на предложенный шаткий ящик. Сердце колотилось где-то в горле. Он понятия не имел, как играть в покер на черепах, и единственной его ставкой был разумный (и, возможно, обидчивый) инструмент. Но он выиграл время. И, возможно, шанс узнать что-то об этих тоннелях.

Игра началась.

Финал первого сезона нашей истории?

Похоже, Гхарш влип в очередную переделку, но на этот раз она выглядит… стабильнее? Он сидит за столом с гоблинами, рискуя своей единственной спутницей. Углук где-то позади с опасным артефактом. Путь дальше неизвестен.

На этом моменте мы можем:

1. Закончить первый сезон. Оставить Гхарша за карточным столом, предоставив читателям гадать, чем закончится эта партия и что ждет его дальше. Создать интригу для продолжения.
2. Написать еще одну главу, описывающую игру. Показать, как Гхарш (возможно, с помощью кирки) пытается выкрутиться из ситуации за столом, и закончить на каком-то клиффхэнгере, связанном с игрой или внезапным событием.
3. Написать финальную главу сезона, которая быстро разрешает ситуацию с гоблинами и выводит Гхарша на новый этап пути. Например, он выигрывает/проигрывает, получает информацию о выходе или новой опасности, и мы оставляем его перед новым вызовом.

Какое завершение первого сезона предпочитаешь?

Отлично, финал сезона, который быстро разрешает текущий конфликт и задает направление для дальнейших приключений.

Глава 14: Флеш-Рояль из Черепов и Дорога к Печам

Карты – липкие, замусоленные куски кожи – неприятно ложились в руку Гхарша. Он понятия не имел, что означают эти кривые символы и как собрать выигрышную комбинацию из крысиных черепков и пары острых камней, которые гоблины называли «Когтями Варгов». Он просто старался делать умное лицо и время от времени хмурить брови, как это делал Углук на планерках.

Гоблины хихикали и переглядывались. Крупный, Гришнак, уже явно предвкушал, как добавит к своим трофеям странную живую кирку. Безносый Грызь постоянно шмыгал (неудивительно) и пытался заглянуть Гхаршу в карты, но тот сидел так, что видел только его спину. Мелкий под столом, кажется, уснул.

Ставки росли. Несколько жалких медяков, горсть обглоданных костей, пуговица с чьего-то камзола и главный приз – три особенно крупных и желтых крысиных черепа. Гхарш понимал, что проигрывает. Его «комбинация» состояла из каких-то царапин и пятен, которые вряд ли могли побить «Полный Склеп» Гришнака (три черепа и два клыка, как он понял).

Пот стекал по его лбу. Он покосился на кирку. Та стояла неподвижно. «Ну же, удачливая ты моя», – мысленно взмолился Гхарш. – «Сделай что-нибудь!»

Кирка не шелохнулась.

«Вскрываемся!» – радостно провозгласил Гришнак, бросая свои карты на стол. – «Полный Склеп! Гони железяку, орк!»

Грызь тоже показал свои карты – что-то вроде «Пары Вонючих Носков», но все равно лучше, чем у Гхарша.

Гхарш с тяжелым вздохом выложил свои карты. Наступила тишина.

Гришнак и Грызь уставились на карты Гхарша. Потом друг на друга. Потом снова на карты.

«Э-э-э…» – протянул Грызь.

«Что «э-э-э»?» – нетерпеливо спросил Гришнак. – «Он продул! Хватай кирку!»

«Да нет… смотри…» – Грызь ткнул пальцем в одну из карт Гхарша. – «Три дырки… и две царапины… Это же… это же «Глаз Паучихи»!»

«Чего?!» – Гришнак наклонился над столом. – «Какой еще Глаз Паучихи?! Нет такого!»

«Есть!» – заспорил Грызь. – «Старший Брат рассказывал! Самая редкая комбинация! Бывает раз в сто лет! Три Дырки от Шила и Два Удара Тесаком! Бьет все!»

«Брехня!» – взревел Гришнак, но в его голосе уже слышалось сомнение. Он посмотрел на Гхарша, потом на кирку, которая в этот момент чуть качнулась, и свет от факела странно блеснул на ее полированном острие.

Гхарш решил подыграть. Он медленно, с достоинством, собрал со стола весь «банк» – черепа, кости, пуговицу. «Ну что ж, спасибо за игру, джентльмены», – сказал он, поднимаясь. – «Приятно было иметь дело с профессионалами, знающими редкие комбинации».

Гоблины выглядели ошарашенными и немного напуганными. Проиграть орку – ладно. Но проиграть орку с живой киркой, который собрал мифическую комбинацию? Это уже попахивало плохим предзнаменованием.

«Ладно, проваливай, орк!» – проворчал Гришнак, явно решив не связываться. – «И кирку свою забери… пока она нам всем бошки не продырявила».

«Непременно», – кивнул Гхарш. Он уже собрался уходить, как вдруг остановился. – «Кстати, раз уж мы почти подружились… Куда ведут эти сквозняки? А то я тут немного… потерялся». Он обвел рукой темные проходы, ведущие из пещеры.

Гришнак злобно сплюнул, но ответил – видимо, чтобы Гхарш быстрее убрался. «Туда не ходи», – он махнул лапой в самый темный и пыльный проход. – «Там старые гробницы. Эльфячьи, говорят. С ловушками и… призраками». Его голос понизился до суеверного шепота. – «А вот туда», – он указал в другой тоннель, откуда тянуло знакомым запахом серы и копоти, – «выход к Нижним Печам. Вонь, конечно, и охрана там шляется, но выбраться на поверхность можно. Если повезет. А теперь иди уже!»

«Благодарю за совет», – Гхарш схватил со стола недоеденную ножку жареного сквига (не пропадать же добру) и, подталкиваемый киркой, направился в сторону Нижних Печей.

Шаг за шагом они углублялись в новый тоннель, оставляя позади ошарашенных гоблинов и пещерку с запахом азарта и пережаренного мяса. Впереди ждали Нижние Печи, охрана, вонь и неизвестность. Но Гхарш почему-то чувствовал себя… почти оптимистично. По крайней мере, он был не один. У него была кирка. С характером. И ножка сквига.

Конец первого сезона.

10 маја 2025

Сєры офис Сбербанка шумєл како наполњена пчелами уља. Ја јесм сєдєл, гледечи на чрвены надпис "Пројект је одклоњены". Год работы, безсонне ночи, горы кавы — всечто је изшло в ничто. "Прємного ризиковано", сказали сут они. Ха! Можно је помыслити, же оставјенје банка без обраны од измамитељев не је ризик.

Моја рука потегнула се к телефону — позвонити Полинє, разказати јеј... Стоп. "Нам је потрєбна пауза, Антоне," ехом одзвало се в мојеј главє. Прошел је мєсец, а ја јешче не јесм могл привыкнути се.

"Хеј, како ты се имаш?" Глас суработника изведл мене из отупєлости.
"Добро," промрмјал јесм ја, затварјајучи лаптоп.
"Послушај, мы сбирајемо се вечером..."
"Не днес," ја јесм одсєкл јего. "Имам дєла."

Имам дєла. Каке дєла може имати чловєк, пројект кторого недавно был погребены? Једино собрати вєчи и ујдти в заход солнца. То је именно то, что ја јесм створил.

Ја јесм шел до дома пєше, машинално прєставјајучи ногы. Москва шумєла около мене, но ја не јесм видєл ни људиј, ни авта. Ја јесм автоматично повратил се до мојеј омиљеној каварње, але застановил се јесм прєд входом — замного возпомнєниј было свезано с тым столиком на крају.

Ја јесм потресл главоју и пошел проч. В дому отворил лаптоп, без никакој мысљи гледечи новины. Јешче једно одкрытје в квантовом изчисљенју, неуросєт, ктора је способна писати симфоније... Мој возглед застановил се на фотографији лєса. Тајга.

На стєнє висєл стары снимок: ја, јешче хлапчик, с мојим отцем в безкрајных лєсах под Иркутском. На момент комната заполнила се ароматом хвоје и огња.

"А јестли...?" Блєскнула безумна мысљ. Одправити се. Ујехати тамо, кде нема ни корпоративных интриг, ни безконечној гонкы технологиј, ни душечеј самотности в громадє људиј. Что мене тут држи? Ја јесм отворил нову страницу и почел гледати информацију о животу в лєсу. Глупо? Можливо. Но тутчас оно изгледаје како јединствена метода да бых ја не утратил разума.

Можливо ја наконец буду скончити свој сборник хокку? Или почну писати хумористичне стихы? "В тајгу уходи програмист, да бы он стал как чисты лист." Привидно, настало је врєме за поезију и пригоды.

19 маја 2025

Нашел јесм мєсто 90 км од Иркутска, далеко од људных мєст. Дика природа, не доткнута цивилизацијеју. Именно то, что ја јесм хтєл.

Послєдње дње за мене изгледали како једин безконечны квест сбирања амуниције. Туристичны шатор, сєкыра, запасы/резервы продуктов, мыло, бытове прєдметы, сємена, картофља за садженје… Спис изгледал како бы он был безконечны. На дну ранца — изношены "Водитељ по тајгє" од Истомина, поврх њего — книгы о саду и приручник стољара. Изгледаје, же ја потрєбују стати мајстром на всако ремесло.

Најел јесм мєстных мужев, утратили јесмо выше неж једну седмицу за теганје запасов на 20 км в глубину лєса. Једва не умрли јесмо когда тегали прєносну печ — але из чего сдєлаш дымник в лєсу? Не хтєло се бы топити с дымом в хатє, како прєдки. Леха, најмлады помочник, цєлы час разпытывал о Москвє. Очи горет ентузиазмом, хче увезти се в главны град. А вси други једино хихотајут над нами двома.

Взел јесм спутниковы телефон — мама буде тревожити се. Хоти мы и тутчас рєдко видимо се, ја прилєтал јесм једино на Новы год. Заутра починаје се нова глава мојего житја. Зајмливо, како брзо ја буду приучити се ко лєсному покоју замєсто градского шума? И колико врємена пројде прєд тым часом, когда почну бесєдовати с дрєвами?

20 маја 2025

Моје пригоды в тајгє сут почели се. Прву ноч јесм проведл в туристичном шатору. Комари мене сједајут живым, але ја јесм шчестливы. Тишина јест тако глубока, же аж в ушах ми шуми.

В јутро ја јесм видєл медвєдји слєд — је страшно и захвачајуче једночасно. То јест тако, како бых ја вратил се в дєтство, когда јесм ходил с отцем на сбиранје грибов. Паметам, како он учил мене различати слєды звєрев.

Почел јесм разчишчати мєсто под домче и сад. Посадил јесм картофље, мркву и цибуљу — зимоју буду варити нормалну супу, а не туту мєшанину из туристичных пакетов. А томаты нехај почекајут до наступного лєта, најпрво јест потрєбны добры дом.

В вечер јесм телефоновал до мамы. Она је разказала, како Маша (дочера мојеј сестры) готови се ко школє. Јешче она је говорила, же в Иркутску сут пушчене нєкаке нове електробусы. Удивитељно је, даже в провинцији нєчто мєњаје се.

17 јунија 2025

Сруб расте помало, всако брвно јест тежкост. Пиљу, обдирају кору, тегну, дєлам чаше. Вчера јесм почел тесати доскы за покрыв — оказало се, же то је правдива умєтност. Ставјаш брвно на подпоркы, твориш одмєткы/ознакы, дєлаш рєзы. Једино на третји вечер јесм начел чути како је правилно: сєкыра јест повинна колзати се/слизгати се по влакнах како нож по маслу. Ритм, вугол, сила — всечто имаје значност.

Не имам уже сил једати сухе и консервоване једива, але лєсне јагоды немного улєпшајут диету. Уже дозрєли фиолетове, горке јагоды козолиста, собрал јесм немного за дєланје джема. Поддомје за храњенје једива скоро буде готово — там буде прохладно даже в лєтну жару.

Прсты сут онємєли од безконечных ударов сєкыроју, цєло тєло боли. Але когда гледим на дєло својих рук, дивна теплота разтєкаје се внутри. Рање јесм гордил се идеалным кодом, тутчас имам гордост за равно срубане брвна дома.

В вечерах ја сєдим у огња, гледечи в небо. Тут оно је совсим друго — чрнилно, обсыпано звєздами. И звєзды... Ја јесм забезпаметил, же јих може быти толико. Тако како бы цєлы живот ја јесм гледєл чрєз мутно стекло и впрво увидєл истинно небо. Даже млєчны пут јест видны — ја го паметају со дєтинства, але потом тамто возпомнєнје се изгубило в градској сєрости.

15 августа 2025

Домче јест без малого готово! Два и пол мєсеца ја јесм пилил, стругал, заполњал диры. Рукы сут в мозољах, хребет боли, но ја јесм задовољены. Покрыв не тече, печ грєје — что јешче потрєбно? Ну, може быти душ. Кто бы помыслил, же без њего јест тако тежко в лєсу. Отец бы был горды — он всегда снил сбудовати тут ловечско домче.

Вчера ја јесм ходил на језеро и изловил огромного тајмења. Никогда не јесм пробовал выше вкусну рыбу. А тутдењ ја јесм нашел пољану грибов-масљаков — набрал јесм толико, же буду варити грибну супу цєлу зиму.

Телефоновал јесм до мамы. Маша је записана на поукы рысованја. Она уже нарысовала цєлу галерију портретов родины — мене изобразила како брадатого лєсника. А в новинах говори се, же умєтны интелект доказал нєкаку значну математичну теорему, со ктороју научники сут бојевали половину столєтја.

1 септембра 2025

Тутдењ Маша првы раз пошла в школу. Мама прислала фотографију — она изгледаје тако сериозно в ученичској формє, с великым букетом. Интересно је, какоју буде школа в нєколико лєт?

6 октобра 2025

Изшел јесм из дома и увидєл пушисте снєжинкы, кторе падајут с неба. То јест првы снєг в туту јесењ. Пошел јесм на ступенишче и начрпал грстку снєга. Снєг јест хладны, але не тако силно да бы опаљал руку мразом — в наших крајинах то бываје једино на смєнє сезонов.

Припомнєли се снєжинкы в темно-рудых власах. Полина… Како там она јест? Вєројетно, давно уж забыла о мнє.

Потресл јесм главоју. Је трєба заготовити дрва, допока снєг не стал выше глубокы.

8 октобра 2025

Телефоновал јесм родинє, они говорет, же все је добро. Сестра има повышенје на работє — нынє она је старши менеджер, а в маминој работє је наставјены новы систем разпознаванја лиц. Тутчас она уживаје косметику всако утро, говори же иначе компјутер ју не пушчаје — не може разпознати.

15 децембра 2025

Прве мразы оказали се правдиво тежке. Домче промрзаје наскроз, је трєба непрєстанно палити печ. В ночах чују таку самотност, же хче се выти како волк.

Вчера увидєл јесм, же послєдна консерва с месом надула се. Добро је, же заготовил јесм рыбу и грибы. Но месо... Ја потрєбују учити се ловити звєрев.

1 јануара 2026.

Настал је новы год, мој дневниче! Ја јесм сустрєтил јего со стиљем — сварил јесм напој из меда и трав и напекл колаче с брусницеју. Даже украсил јесм дрєвце — нашел невелику јелочку в лєсу, декоровал ју импровизоваными играчками из брєзовој коры и јеловых шишек.

Прва зима в тајгє не јест проста, мразы сут таке, же дыханје замрзаје во воздуху. Но ја јесм осилил. Утеплил јесм все диры, обложил печ с камењами, тако да бы тепла было достаточно на цєлу ноч.

Телефоновал јесм мамє и сестрє, поблагожелал јим добрых светков. Сестра жали се — у јеј мужа на работє јест поставјены нєкакы интелектуалны систем, и нынє половина оддєла не знаје что дєлати. А администрација једино усмєхаје се и говори нєчто об "оптимизацији кадров"... А Маша тутчас дєлаје поукы с нєкакым AI-помочником. Сестра говори, же то јест комфортно — всакчас је на свези, објасњаје разумливо. Једино дивно јест, же јеј дочерка говори с њим часинами, како со добрым пријатељем.

10 априља 2026

Днес ја јесм првокрактно пошел в лов. Цєлил се јесм долго, а когда ја јесм натискнул спуст, изстрєл мене једва не сдєлал глухым. Раздєљати тушку зајеца было јешче выше тежко. Рукы сут држали, и слабост је растла в грлу.

Једно дєло је сбирати грибы и јагоды, совсим друго - умртвјати живе сутства. Но ја разумєју, же туто је потрєбно. В тајгє трєба умєти добывати једиво всими доступными методами.

20 маја 2026

Минуло је цєло лєто од того момента, како ја јесм пришел тут. Не могу повєрити. Мыслим, же ја наконец нашел јесм своје мєсто на свєту. Покој, одсутност вєчној гонкы за успєхом, можливост слышати своје мысљи — всечто туто је очистило мој разум.

Ја уже не страшим се својего начелника или дедлаjнов. Але ја јесм научил се поважати силы природы и разумєти, что је истинно прєжитје.

Весна пришла рано в тутом году. Ја јесм уже посадил картофље, томаты и огуркы. Мыслим об стеклнику — надєјам се развести дыње.

Совршил јесм двудневны поход в село, купил фолију за стеклник и три куры заједно с врєчеју/мєшком жита. Једин мєстны хлапец помогл мнє дотегнути то — хвала јему за то. Увидєл јесм удивитељне измєњенја в селу. Селскы магазин је достал холографичны надпис, а по улицах возет се нєкаке дивне електромобилы.

Ја јесм аж смогл послати посланје мојеј мамє и пријети свєжу фотографију Маше. Она је тако израстла!

Вчера видєл јесм лисицу — руду, пушисту, она гледєла на мене с интересом. А ја на њу. Дики звєри помало привыкајут ко мнє. Сдаваје се, же ја ставам честју тутого лєса.

10 јулија 2026

Тутдењ ја јесм телефоновал мојеј мамє. Маша научила домашного чистечего робота играти в скрыванкы. Тутчас всако чишченје обрачаје се в забавну игру, а дом свєти се чистотоју. Але робот часом ставаје прємного ентузиастичны и скрываје се так добро, же јего је трєба искати часины.

14 јулија 2026

В полноч со страны Бајкала је налетєла бурја. Не просто блєскавице, а правдива битва сил природы. Молње били сут једна за другоју, обрачајучи ноч в дењ. Једна је ударила в сосну близ дома. Ја јесм услышал трєск, почул аромат горечеј хвоје.

Ја јесм промокнул до послєдној ниткы, когда носил воду из потока. Двукратно јесм наскочил на корење в темности, але једнакоже смогл застановити огоњ. Тутчас грєју се близ печи, сушим мокро облєченје и мысљу о том, наколико мы јесмо слаби прєд природоју.

Заутра трєба бы срубити обгорєло дрєво, да бы оно не упадло на домче в наступну бурју.

1 августа 2026

Понєкогда ја мысљу, како прємєнил се живот в градах. Вєродостојно, умєтны интелект јест всекде: в транспорту, в медицинє, в едукацији. А что ако ли ја јесм сдєлал погрєшку, когда одшел в тајгу? Може быти, ја пропушчају нєчто важно?

Но потом ја гледам на заход солнца, слушају пєванје птиц, и разумєју — не, ја не јесм помылил се. Тут ја чују себе живым, истинным. А там… Там ја јесм был како зубно механично коло в огромној машинє.

13 августа 2026

Телефоновал јесм ко својим најблизкым. Родитељи планујут продати свој стары лєтњи дом, а Маша изнова имаје высши ступењ на поуках англијского. Сестра се радује, але јест нєчто чудно в јеј гласу — она је и горда, и немного страши се. "Ты знајеш," - говори она, "...она говори на двох језыках даже во сну. И с кым успєла се напрактиковати..."

3 септембра 2026

Уроджај в тутом году јест прєкрасны. Картофље уродили сут велике и гладке — заисто је драго на њих гледєти. Томаты в стеклнику такоже растут добро, и даже дыње сут дозрєли. Малењке, але сут сладке.

Телефоновал јесм к мојеј сестрє, да бых похвалил се успєхом, але разговор стал се дивны. Оказываје се, Маша објавила је бунт — не суглашаје се дєлати поукы без нєкакого AI-учитеља. "Можеш ли помыслити," - разказывала сестра, - "она говори, же живи учитељи сут прємного медли! А тута ствар стварјаје јеј цєлы планетариум в секунды..."

Свез непрєстанно ламала се, но јесм успєл услышати финал разказа — јихны домашны помочник вмєшал се в спор, процитовал три книгы по дєтинској психологији и замолвил Маши пиццу на гроше јеј родитељев, како компенсацију за моралну шкоду. Когда ја јесм умирал од смєха, сестра, привидно, почела разказывати о ночных подработках тутого електронного правника, але в концу свез је измрла совсим.

1 септембра 2026

Другы дењ пробујем телефоновати до родины — свез појавјаје се и пропадаје. В рєдкых моментах когда мнє се удаваје поговорити, слышу нєкако недоумєнје в материном гласу. Але когда ја пробују спытати что је причина, она прєводи тему на погоду ли на уроджај. "Всечто је добро, сынку, просто је тако много новых вєчиј на работє..."

5 новембра 2026

Снєг је изпадл и смєста разтопил се. Лєс јест спокојны и тихы, даже птице сут замолкнули. Јелы и сосны стојет без движенја како стражники, а меджу њими сут голе брєзы и осикы. Така теплота в новембру... тут јест нєчто неправилно. Вчера јесм видєл медвєдје слєды — свєже и глубоке. Дивно је, же он не спи в тутом часу.

7 Децембра 2026 года

Цєлы дењ јесм клал дрва сєкыроју. Сложил јесм купы дрєв под накрытјем, утеплил јесм курник со свєжим мхом. Прєгледєл јесм всаку малу дирку в мојеј хатє — привидно, зима буде сурова. В пивници починајут гнити картофље, трєба прєсортовати јих. И изгледаје же жита за куры је не велми много — трєба шчедити јего.

А на утро... Курва, моје рукы тресут се, когда ја припоминају. Пробудил јесм се од шума в курнику. Прибєгл јесм с факљеју — блудечи медвєд. Млады, але дост силны, очевидно гладны. Уже убил је једну куру, а друге скрыли се в темне мєста. Ја јесм закричал, замахал факљеју. Звєр обратил се, заревл, и погнал се напрєд, ја једва јесм успєл одскочити налєво. Увидєл јесм остре ногте, минујуче совсим близко. Кыднул јесм факљу прємо в јего морду, медвєд заревл и утекл в лєс.

Не смєста јесм увидєл, же моја рука крвави. Порањенје јест глубоко, до меса. Промыл јесм, прєвезал, але к вечеру моја рука опухнула и почела болєти. Изгледаје, же мене чекаје интересны децембр.

9 децембра 2026

Тутдењ мене је навєдил лєсник. Тежкы был разговор. Очевидно, ја јесм разумєл, же моја присутност тут не јест совсим легална, але силил се не думати о том. Једнакоже, лєсник напомнєл ми о том велми тврдо. По долгых прєговорах (и невеликом подарку) мы јесмо пришли к суглашенју.

Порањенје на мојеј рукє помало зарастаје. Лєсник је увидєл повезку, але ја јесм одговорил се од њего абстрактными рєченјами. Послєдње что ја хчу то сут бєды с инспекцијеју по поводу тамтого медвєда.

Але највыше дивно было то, что он разказывал ми о цивилизованом свєту. Он говорил шепотом, непрєстанно огледајучи се тако, како бы за всакым дрєвом скрывал се шпион.

“Ты не можеш прєдставити собє что дєје се в градах,” — мрмјал он. “Јествује тако тајно сполоченство програмистов, они контролујут всечто чрєз своје суперкомпјутеры. Економика, политика — всечто! И знајеш зачто никто не може јих изловити? Тому что они сут створили роботов-двојников! Замєнили јими всих значных људиј — президентов, министров, даже звєзд шоу-бизнеса! Тутчас не можеш знати кто јест реалны чловєк а кто машина...”

Ја јесм слушал јего, једва задрживајучи усмєх. Сдаваје се ми, же старец прєгледєл се нєкакых псеудонаучных шоу ли начитал се прємного таблоидов. Але... Може быти, в јего словах јест нєкака чест правды? Не, не мыслим. Свєт не може прємєнити се тако скоро.

Децембр 2026

Уже седмицу мене тресе од горечкы. Глава боли, очи такоже. Рана изнова отворила се — привидно ја јесм занесл грез в њу когда пробовал створити поредок в курнику по атакє. Пробују лєчити се травами, але ставаје ми толико горје.

Децембр 2026

Уже седмицу мене тресе од горечкы. Глава боли, очи такоже. Рана изнова отворила се — привидно ја јесм занесл грез в њу когда пробовал створити поредок в курнику по атакє. Пробују лєчити се травами, але ставаје ми толико горје.

В минутах облегченја ја додавају дрва в печ и крмим куры. Друго врєме ја лежу в полу-делирију, слушајучи вытје вєтра за окном. Или то сут волки? Не могу уже разбрати.

Во главу ми идут чудне мысљи. Ја возпоминају слова лєсника — може быти он не был тако неправы? Что јестли свєт заправду прємєнил се в час когда ја јесм скрывал се тут? Но потом поновно приходи горечка, и мысљи мєшајут се...

20 децембра 2026

Трєба нєкако рєшити проблем с курами. Жита јест критично мало, и оне уж без малого не несут јајца. Оставју једну, највыше скору, а другых... Ну, буду имати светочну вечерју, ако ли смогу встати из постељи.

1 јануара 2027

Је Новы Год, мој дневниче! Сустрєтил јесм светок без малого здравым. Горечка је одступила, но немоч јешче оставаје се. Цєлу ноч јесм слушал како трєскајут полєна в печи и думал о том, что чекаје мене в будучности.

Весна принесе много работы — трєба реставровати своје силы. Интересно, как там сут мама и Маша? Свез је до тутчас с проблемами, але ја имам надєју же смогу поблагожелати јих, хоти бы с опоздњенјем.

20 маја 2027

Два года в тајгє. Телефон работаје с проблемами. Часом ми недоставаје мојих родных, але врачати се не хчем. Тут ја чују се живым.

Але нєчто чудно дєје се около. Вчера ја јесм видєл в небу нєчто подобно на летатељны апарат, але без крил. Оно летєло абсолутно безшумно, и толико воздух около јего трепетал.

Гледечи на тутој необычајны апарат, ја јесм припомнєл собє бесєду с колегоју прєд мојим одходом в тајгу. Он разказывал об теорији технологичној сингуларности.

"Слушај, Антон," говорил он, попивајучи каву в нашем офису, "Јеси ли ты примєтил, же наша работа силно прємєнила се за послєдны год? Паметај, како мы јесмо работали над кодом, а тутчас ты толико опишеш измєњенје, и оно појавјаје се како бы само?"

Ја јесм кымнул, припоминајучи собє, како Cursor и подобне инструменты заправду облегчили нашу работу.

"То, что мы видимо в индустрији тутчас, јест једино врх ледєној горы," продолжил он. "Јешче в 2024 году појавили се прве признакы рекурсивного самоулєпшења умєтного интелекта. Језычне моделы не једино помагајут нам писати код. Оне оптимизујут сами себе, улєпшајут квалитет даных за ученје, даже учествујут в пројектованју новых чипов. То јест како снєгова груда, ктора падаје с горы, набирајучи масу и скорост."

Он замолкнул на секунду, подбирајучи слова. "Саморазумно, мы јесмо једино в почетку пути, и не вси сут согласни, же процес буде лавиноподобны. Але помысли: умєтны интелект твори вече досконалы умєтны интелект, кторы, в свој ред, твори јешче вече досконалы умєтны интелект. Теоретично, брзина прогреса може расти експоненциално."

"Звучи како научна фантастика," ја јесм одговорил с усмєхом.

"Можливо," одповєдєл он. "Але погледи, како наша работа прємєнила се за само једин год. Кто знаје, что буде даље?"

Втогда ја јесм просто махнул рукоју, сказавши нєчто об натуралных ограниченјах раста. А тутчас, гледечи на тутој чудны апарат, ја мимовољно замысљају се. Заисто ли свєт измєнил се тако много за два года, кторе ја јесм проведл в лєсу? Можливо, мој колега имал правду. Але тутчас ја имам выше спєшне дєла - потрєбно је прєгледєти пасткы за ловјенје звєрев и приготовити дрва на вечер.

16 маја 2027

Тутдењ ја јесм увидєл чудны сон, како бых ја был снєжинка в безкрајном и безвєтрном океану облачној мглы. Ја јесм зародил се како прємалы, не имајучи никакој свєдомости кристалик, но потом ја јесм почел расти, дєлајучи честју себе нове водне капје. На почетку несмєло и несвєдомо, а потом выше и выше брзо.

Ја јесм разпростирал своје ледєне вєтвы во все страны, и оне сут разрастали се выше брзо, разходечи се по облаку тако како разшчепы на тонком леду. То продолжало се нєкторы час, а потом...

Изгледајуча безкрајноју мгла наконец се кончила, и ја јесм повиснул в воздуху како огромны блєскајучи облак цукровој ваты. Свєт около мене был был безмєрны и прєкрасны, полны новых можливостиј.

Ја јесм пробудил се и смєста потегнул се ко мојему дневнику. Имам чудно почутје по тутом сну, како бых ја доткнул се нєчего, что расте? Ставаје вечше од самого себе? Моје размысљенја сут были прєрване новоју капјеју со стропа. Ну, је час брати инструменты в рукы — покрыв не сможе поправити себе сам.

15 јулија 2027

Жар јест несносны. Цєлыми дњами поливају сад и бојевају со шкодниками и плевелами. Нема часа ни на ничто — ни на дневник ни на размысљанје о будучности.

Вчера, возвышајучи свој хребет повыше мрквы, ја јесм увидєл необычајну птицу. Јарко оперјење, чудны кљун. Не је подобна ни на једну из мєстных птиц. Но тутчас ја јесм одвлєкл се, гледечи на гусеницу, ктора пробује јеедати моју капусту. Ех, нема часа даже гледнути около себе…

1 Септембра 2027

Видим необычајне вєчи честєје. Днес, нєчто припоминајуче огромну свєтлу бублину је пролетєло над лєсом. Оно двигало се поступно, тако како бы плывло по воздуху.

Може быти ја просто дєлам се безумны од самотности? Или свєт заправду мєњаје се тако силно?

5 октобра 2027

В концу јесм закончил моје јесенне консервы. Уроджај тутого года был прєкрасны - подвал јест полны зеленин, а травы и грибы сушет се в подкрывју. Тутчас, когда главне работы сут скончене, ја могу вратити се к мојеј книгє.

В вечерах, при свєту лучины, ја пишу, изчркају цєле параграфы, пишем наново. Моје очи умарјајут се од калного свєтла, но ја јесм абсолутно задовољены резултатом. изгледаје, же изолација од свєта помогла мнє најдти мој писатељскы глас.

8 децембра 2027

Дивности продолжајут се. В ночи ја јесм видєл множство малых свєтечих се кулеј в небу. Оне кружили над лєсом тако како бы изполњали нєкторы сложены танец. Је красиво, но страшновато.

Мој телефон начел издавати чудне звукы, а потом совсим умрл. Что дєје се? Јесм ли ја уже полно одсєчены од свєта?

31 децембра 2027

Сустрєчам Новы Год в полној самотности. Сварил јесм глинтвејн из сухых јагод, изпекл грибны колач. Резумујучи изходы лета, ја разумєм како много се прємєнило. Ја јесм стал выше силны, како физично, так и душевно, научил се прєживати в дикој обсрєдинє.

Але мраз в -40 ступњев на послєдној седмици принуджаје мене помыслити. Може быти настал час вратити се? Хоти бы на кратко, да бых узнал что дєје се во свєту. Але тутчас не јест добро врєме за путованје. Будем прєжити туту зиму, а в весну… В весну увидимо.

3 февруара 2028

В ноч небо освєтило се сєверным сијанјем. Але колоры были нєкако неприродне — лилове, туркысове, ослєпјајуче бєле. И срєд тутых блєсканиј ја јесм увидєл нєкаке структуры, како бы грады, висече в воздуху.

Ја уже не могу игноровати туте измєњенја, дєје се нєчто велико и неразумливо. И ја јесм повинны узнати что именно то је.

Почел јесм плановати свој пут, але потом помыслил јесм како творим огнишче охладєлыми прстами, а потом мрзнем в тонком туристичном шатору. Не, лєпје је дочекати се выше теплој погоды. Втогда и појдем в пут.

16 марца 2028

Мраз скончил се седмицу тому, но дожд падаје без малого непрєстанно. Ја јесм удивјены рањеју весноју и другыми аномалијами природы. Температура скакаје безумно, а вчера ја видєл цвєтучи подснєжник близ нетајучеј снєговој купы. Но то је малост, сут и выше сериозне поводы за непокојенје.

21 марца 2028

Видєл јесм сон о Полинє. В мојем спанју она је странно усмєхала се, а јеј очи свєтили се неприродным свєтлом. Пробудил се јесм во хладном поту.

22 марца 2028

Не могу выше. Ја јесм повинны узнати, что дєје се. Собрал јесм свој рукзак и иду в страну Иркутска. Смогу ли ја узнати свој родны град?

Изшел јесм в пут. Небо јест затегнуто мрачными облаками, иде слабы дожд. Видимост јест ограничена, что можливо је к доброј странє – је менши шанс видєти нєчто необјаснимо.

Идти је тежко. Терен/мєстност јест грубы, неравны, је трєба обходити невелике горы. Хладно и влажно, размокнул јесм до послєдној ниткы. Але ја не одступају – потрєбно је узнати правду.

25 марца 2028

Петы дењ на пути. Дожд не прєставаје. Идем по невеликој рєчкє, ктора је разтекла се од дождев. Не видим даље неж нєколико метров од повода низкых мрачных облаков и мглы.

Чудно је, але ја видим все необычне феномены једино на другом брєгу. Како бы невидима меджа миновала по рєкє, оддєљајучи мој обычајны свєт од нєчего нового и неразумливого.

Низины прємєнили се сут в правдиве мокришча од повода дождев и тајанја снєга. Тутдењ ја јесм пропадл в грез по појас, потрєбовало се грєти воду в мојем туристичном шатору и мыти облєченје. В шатору јест неможливо спати — всечто јест мокро, а ночи сут јешче хладне.

28 марца 2028

Деветы дењ путованја. В концу, облакы сут разошли се. Но идти чрєз грез до тутчас јест непросто. Всакы крок јест тежкы, ногы тонут в мокрој земји.

Увидєл јесм чудны створ на другом брєгу рєкы. Јелењ? Не, нєчто друго. Ногы сут неприродно тонке и силне, копыта сут мекке како котје лапы. Двигаје се безусилно, како бы танцује.

Створ је погледєл на мене. В јего очах сут љубопытност и настраженост. Не убєгл, не настрашил се. Једино стојал, разгледајучи мене тако како ја разгледају јего.

30 марца 2028

Облакы разчистили се и ја јесм впрво по многых дњах увидєл звєзды. Але јих размєшченје удивило мене: сузвєздја изгледали иначе, тако како бы нєкто додал нове звєзды или прємєстил јествујуче. На хоризонту виднєло се чудно свєченје, припоминајуче сєверно сијанје, але јарко и выше структуровано.

В јутро ја јесм увидєл необычајного мотылика. Прєд тым како он усєдл се на цвєт, мотылик почел лучити волноподобне, хипнотизујуче орнаменты свєтла. К мојему удивјенју, цвєт одговорил јему такым самым флуоресцентным свєчењем. Они како бы бесєдовали на нєкаком невєдомом језыку, а ја јесм стојал и гледал на другы брєг, чујучи се како бых ја подгледывал за нєчим интимным.

2 априља 2028

Изшел јесм ко Ангарє, но то уже не је та рєка, ктору ја јесм знал. Вода в њеј је неправдоподобно прозрачна. Внутри ја јесм увидєл цєлы лєс невєдомого водного житја. Линије свєтла, како в великом подводном граду, проходили сут чрєз водну глубину. Прєкрасне водорастове алеје шли по току рєкы. Глубинне створы, подобне на окуњев, сновали близ водорастов, зајмајучи се нєкакыми својими дєлами.

На брєгу бухты ја јесм примєтил чудну бытост - не рыбу и не птицу. Оно погледєло на мене блєскливыми очами и моментално изникнуло с очиј.

3 априља 2028

Днес ја јесм сразумєл, что именно не давало мнє покоја при гледєнју в ночно небо. То не сут звєзды - то је огромна конструкција, изтворјена вокруг цєлој планеты. Прстењ, изтканы из малых блєскајучих честиј, он пулсује и мєњаје се, како живы. Что то је? Космична станција? Нова сєт спутников? Или нєчто, что изходи за границе мојего разумєнја?

4 априља 2028

Лєс изненада скончил се. Ја вышел јесм на пољану и замрл в удивјенју. Прєд мноју возвышала се огромна стєна свєта. Она тегне се тако долго, колико можеш увидєти очами, прєтєкајучи се всими можливыми барвами. На њеј је напис, појавјајучи се и пропадајучи, како бы живы: "Резерват доиндустриалној еры. Не входити. Не нарушати екосистем."

Стєна из свєтла неочекывано задржала, и из њеј ступила нєкака бытост. Ни чловєк, ни машина — нєчто срєдно. Јего тєло изгледало како изткано из трепетајучих нитиј свєтла, а очи припоминали сут двє хладне звєзды.

Оно двигало се чудно — птичје рухы, быстре и нагле, але изполњене неможливој к разумєнју грације. Бытост дала на мене равнодушны возглед, како бых ја был не вече неж зајмливы лєсны звєрик. Оно не је изговорило ни слова, толико слегка нагнуло главу, како бы прислушивајучи се ко нєчему.

Неочекывано, воздух прєд мноју засвєтил се, и ја јесм увидєл Полину. Или радєје, јејин холограм. Она стала јешче выше прєкрасна, хоти лице не прємєнило се. Јејине очи дивно трепетали, а рєч звучала непривыкло брзо.

"Антон! Мы уже не јесмо имали надєју увидєти тебе изнова," она почела, очевидно пробујучи замедлити своју рєч. "Житје в 2028 јест совсим друго. Мы имајемо… ох, како бы објаснити… Ну, помысли же можеш једати всекакы деликатес, не гледечи на здравје или цєну. Или прєжити цєлы живот в виртуалном свєту за нєколико часин. То измєњаје чловєка, знајеш ли."

Ја јесм стојал замєшаны, пробујучи осмыслити, что јесм услышал. Полина продолжала, часом замедљајучи се и избирајучи слова: "Ја работам в центру конструованја екосистемов. Мы стварјамо нове виды животин, кторе ты вєродостојно уже јеси видєл в лєсу. Всечто мєњаје се всакы дењ, Антон. Мој мозг једва успєваје, не гледечи на нєкторе... улєпшенја."

"А что с је другыми?" запытал јесм ја, мыслечи о мојеј мамє и сестрє.

"Многи људи уходет в виртуалност или просто не знајут, что дєлати," Полина одговорила с тугоју в гласу. "Кибери будујут свој загадочны свєт, а мы… Мы јим јесмо просто неинтересни. Но ты се можеш вратити, Антон. Сут методы, како се... адаптовати."

Ја јесм увидєл, како Полина старанно избєгаје сложеных терминов, но понєкогда јеј рєч вкључала неразумливе рєченја, кторе она смєста пробовала објаснити выше просто.

Холограм Полины разтајал, и ја јесм остал се једин на граници двох свєтов. За мноју је мој лєс, тихы и знаны. Прєд мноју — незнајемост, полна див и опасностиј.

Ја јесм сдєлал глубокы вдых и погледєл на бытост, ктора стојала близ мене. Она не је показала даже малого интереса к мојеј дилемє, тако како бы рєшенје чловєка не имало за њу никакој значности.

Можливо, тој новы свєт потрєбује нєкого, кто паметаје просте радости живота. Можливо, ја бых смогл напомнєти јим о цєнности покоја, аромату недавно покошеној травы и вкусу изловјеној својими руками рыбы.

Или мој лєс јест послєдно укрытје од безумја тутого нового свєта, кде људи не знајут, что дєлати со својими животами?

Лєс взаду, незнајемост напрєд од мене... Ја јесм двигнул раменами — что буде, то буде. Ја уже научил се јесм прєживати в тајгє, нєкако смогу и в том чудном свєту.

С усмєхом ја јесм мигнул чудној бытости близ мене. — "Ну, будеш ли показати мнє, како тут у вас все је организовано?"

Хвалы / благодарности:

Благодарим Алекса Бондаренко (он јест такоже автор фантастикы) за огромну редакторску помоч в написанју повєдкы, а Алексија Берната (јест знајемы всим како Мелац) за корекцију меджусловјанского прєвода.

При написанју повєдкы ја јесм активно употрєбјал Claude Sonnet 3.5 (главно чрєз тутого бота). Јестли бы тој AI был живы, ја бых благодарил его за добре идеје и прєкрасно разумєнје того, что трєба изразити в тексту. Илустрације сут створјене во FLUX AI и доработане ручно.

10 maja 2025

Sěry ofis Sberbanka šuměl kako napolnjena pčelami ulja. Ja jesm sěděl, gledeči na črveny nadpis "Projekt je odklonjeny". God raboty, bezsonne noči, gory kavy — vsečto je izšlo v ničto. "Prěmnogo rizikovano", skazali sut oni. Ha! Možno je pomysliti, že ostavjenje banka bez obrany od izmamiteljev ne je rizik.

Moja ruka potegnula se k telefonu — pozvoniti Polině, razkazati jej... Stop. "Nam je potrěbna pauza, Antone," ehom odzvalo se v mojej glavě. Prošel je měsec, a ja ješče ne jesm mogl privyknuti se.

"Hej, kako ty se imaš?" Glas surabotnika izvedl mene iz otupělosti.
"Dobro," promrmjal jesm ja, zatvarjajuči laptop.
"Poslušaj, my sbirajemo se večerom..."
"Ne dnes," ja jesm odsěkl jego. "Imam děla."

Imam děla. Kake děla može imati člověk, projekt ktorogo nedavno byl pogrebeny? Jedino sobrati věči i ujdti v zahod solnca. To je imenno to, čto ja jesm stvoril.

Ja jesm šel do doma pěše, mašinalno prěstavjajuči nogy. Moskva šuměla okolo mene, no ja ne jesm viděl ni ljudij, ni avta. Ja jesm avtomatično povratil se do mojej omiljenoj kavarnje, ale zastanovil se jesm prěd vhodom — zamnogo vozpomněnij bylo svezano s tym stolikom na kraju.

Ja jesm potresl glavoju i pošel proč. V domu otvoril laptop, bez nikakoj myslji gledeči noviny. Ješče jedno odkrytje v kvantovom izčisljenju, neurosět, ktora je sposobna pisati simfonije... Moj vozgled zastanovil se na fotografiji lěsa. Tajga.

Na stěně visěl stary snimok: ja, ješče hlapčik, s mojim otcem v bezkrajnyh lěsah pod Irkutskom. Na moment komnata zapolnila se aromatom hvoje i ognja.

"A jestli...?" Blěsknula bezumna myslj. Odpraviti se. Ujehati tamo, kde nema ni korporativnyh intrig, ni bezkonečnoj gonky tehnologij, ni dušečej samotnosti v gromadě ljudij. Čto mene tut drži? Ja jesm otvoril novu stranicu i počel gledati informaciju o životu v lěsu. Glupo? Možlivo. No tutčas ono izgledaje kako jedinstvena metoda da byh ja ne utratil razuma.

Možlivo ja nakonec budu skončiti svoj sbornik hokku? Ili počnu pisati humoristične stihy? "V tajgu uhodi programist, da by on stal kak čisty list." Prividno, nastalo je vrěme za poeziju i prigody.

19 maja 2025

Našel jesm město 90 km od Irkutska, daleko od ljudnyh měst. Dika priroda, ne dotknuta civilizacijeju. Imenno to, čto ja jesm htěl.

Poslědnje dnje za mene izgledali kako jedin bezkonečny kvest sbiranja amunicije. Turističny šator, sěkyra, zapasy/rezervy produktov, mylo, bytove prědmety, sěmena, kartoflja za sadženje… Spis izgledal kako by on byl bezkonečny. Na dnu ranca — iznošeny "Voditelj po tajgě" od Istomina, povrh njego — knigy o sadu i priručnik stoljara. Izgledaje, že ja potrěbuju stati majstrom na vsako remeslo.

Najel jesm městnyh mužev, utratili jesmo vyše než jednu sedmicu za teganje zapasov na 20 km v glubinu lěsa. Jedva ne umrli jesmo kogda tegali prěnosnu peč — ale iz čego sdělaš dymnik v lěsu? Ne htělo se by topiti s dymom v hatě, kako prědki. Leha, najmlady pomočnik, cěly čas razpytyval o Moskvě. Oči goret entuziazmom, hče uvezti se v glavny grad. A vsi drugi jedino hihotajut nad nami dvoma.

Vzel jesm sputnikovy telefon — mama bude trevožiti se. Hoti my i tutčas rědko vidimo se, ja prilětal jesm jedino na Novy god. Zautra počinaje se nova glava mojego žitja. Zajmlivo, kako brzo ja budu priučiti se ko lěsnomu pokoju zaměsto gradskogo šuma? I koliko vrěmena projde prěd tym časom, kogda počnu besědovati s drěvami?

20 maja 2025

Moje prigody v tajgě sut počeli se. Prvu noč jesm provedl v turističnom šatoru. Komari mene sjedajut živym, ale ja jesm ščestlivy. Tišina jest tako gluboka, že až v ušah mi šumi.

V jutro ja jesm viděl medvědji slěd — je strašno i zahvačajuče jednočasno. To jest tako, kako byh ja vratil se v dětstvo, kogda jesm hodil s otcem na sbiranje gribov. Pametam, kako on učil mene različati slědy zvěrev.

Počel jesm razčiščati město pod domče i sad. Posadil jesm kartoflje, mrkvu i cibulju — zimoju budu variti normalnu supu, a ne tutu měšaninu iz turističnyh paketov. A tomaty nehaj počekajut do nastupnogo lěta, najprvo jest potrěbny dobry dom.

V večer jesm telefonoval do mamy. Ona je razkazala, kako Maša (dočera mojej sestry) gotovi se ko školě. Ješče ona je govorila, že v Irkutsku sut puščene někake nove elektrobusy. Udiviteljno je, daže v provinciji něčto měnjaje se.

17 junija 2025

Srub raste pomalo, vsako brvno jest težkost. Pilju, obdiraju koru, tegnu, dělam čaše. Včera jesm počel tesati dosky za pokryv — okazalo se, že to je pravdiva umětnost. Stavjaš brvno na podporky, tvoriš odmětky/oznaky, dělaš rězy. Jedino na tretji večer jesm načel čuti kako je pravilno: sěkyra jest povinna kolzati se/slizgati se po vlaknah kako nož po maslu. Ritm, vugol, sila — vsečto imaje značnost.

Ne imam uže sil jedati suhe i konservovane jediva, ale lěsne jagody nemnogo ulěpšajut dietu. Uže dozrěli fioletove, gorke jagody kozolista, sobral jesm nemnogo za dělanje džema. Poddomje za hranjenje jediva skoro bude gotovo — tam bude prohladno daže v lětnu žaru.

Prsty sut oněměli od bezkonečnyh udarov sěkyroju, cělo tělo boli. Ale kogda gledim na dělo svojih ruk, divna teplota raztěkaje se vnutri. Ranje jesm gordil se idealnym kodom, tutčas imam gordost za ravno srubane brvna doma.

V večerah ja sědim u ognja, gledeči v nebo. Tut ono je sovsim drugo — črnilno, obsypano zvězdami. I zvězdy... Ja jesm zabezpametil, že jih može byti toliko. Tako kako by cěly život ja jesm gleděl črěz mutno steklo i vprvo uviděl istinno nebo. Daže mlěčny put jest vidny — ja go pametaju so dětinstva, ale potom tamto vozpomněnje se izgubilo v gradskoj sěrosti.

15 avgusta 2025

Domče jest bez malogo gotovo! Dva i pol měseca ja jesm pilil, strugal, zapolnjal diry. Ruky sut v mozoljah, hrebet boli, no ja jesm zadovoljeny. Pokryv ne teče, peč grěje — čto ješče potrěbno? Nu, može byti duš. Kto by pomyslil, že bez njego jest tako težko v lěsu. Otec by byl gordy — on vsegda snil sbudovati tut lovečsko domče.

Včera ja jesm hodil na jezero i izlovil ogromnogo tajmenja. Nikogda ne jesm proboval vyše vkusnu rybu. A tutdenj ja jesm našel poljanu gribov-masljakov — nabral jesm toliko, že budu variti gribnu supu cělu zimu.

Telefonoval jesm do mamy. Maša je zapisana na pouky rysovanja. Ona uže narysovala cělu galeriju portretov rodiny — mene izobrazila kako bradatogo lěsnika. A v novinah govori se, že umětny intelekt dokazal někaku značnu matematičnu teoremu, so ktoroju naučniki sut bojevali polovinu stolětja.

1 septembra 2025

Tutdenj Maša prvy raz pošla v školu. Mama prislala fotografiju — ona izgledaje tako seriozno v učeničskoj formě, s velikym buketom. Interesno je, kakoju bude škola v několiko lět?

6 oktobra 2025

Izšel jesm iz doma i uviděl pušiste sněžinky, ktore padajut s neba. To jest prvy sněg v tutu jesenj. Pošel jesm na stupenišče i načrpal grstku sněga. Sněg jest hladny, ale ne tako silno da by opaljal ruku mrazom — v naših krajinah to byvaje jedino na směně sezonov.

Pripomněli se sněžinky v temno-rudyh vlasah. Polina… Kako tam ona jest? Věrojetno, davno už zabyla o mně.

Potresl jesm glavoju. Je trěba zagotoviti drva, dopoka sněg ne stal vyše gluboky.

8 oktobra 2025

Telefonoval jesm rodině, oni govoret, že vse je dobro. Sestra ima povyšenje na rabotě — nyně ona je starši menedžer, a v maminoj rabotě je nastavjeny novy sistem razpoznavanja lic. Tutčas ona uživaje kosmetiku vsako utro, govori že inače kompjuter ju ne puščaje — ne može razpoznati.

15 decembra 2025

Prve mrazy okazali se pravdivo težke. Domče promrzaje naskroz, je trěba neprěstanno paliti peč. V nočah čuju taku samotnost, že hče se vyti kako volk.

Včera uviděl jesm, že poslědna konserva s mesom nadula se. Dobro je, že zagotovil jesm rybu i griby. No meso... Ja potrěbuju učiti se loviti zvěrev.

1 januara 2026.

Nastal je novy god, moj dnevniče! Ja jesm sustrětil jego so stiljem — svaril jesm napoj iz meda i trav i napekl kolače s brusniceju. Daže ukrasil jesm drěvce — našel neveliku jeločku v lěsu, dekoroval ju improvizovanymi igračkami iz brězovoj kory i jelovyh šišek.

Prva zima v tajgě ne jest prosta, mrazy sut take, že dyhanje zamrzaje vo vozduhu. No ja jesm osilil. Uteplil jesm vse diry, obložil peč s kamenjami, tako da by tepla bylo dostatočno na cělu noč.

Telefonoval jesm mamě i sestrě, poblagoželal jim dobryh svetkov. Sestra žali se — u jej muža na rabotě jest postavjeny někaky intelektualny sistem, i nyně polovina odděla ne znaje čto dělati. A administracija jedino usměhaje se i govori něčto ob "optimizaciji kadrov"... A Maša tutčas dělaje pouky s někakym AI-pomočnikom. Sestra govori, že to jest komfortno — vsakčas je na svezi, objasnjaje razumlivo. Jedino divno jest, že jej dočerka govori s njim časinami, kako so dobrym prijateljem.

10 aprilja 2026

Dnes ja jesm prvokraktno pošel v lov. Cělil se jesm dolgo, a kogda ja jesm natisknul spust, izstrěl mene jedva ne sdělal gluhym. Razděljati tušku zajeca bylo ješče vyše težko. Ruky sut držali, i slabost je rastla v grlu.

Jedno dělo je sbirati griby i jagody, sovsim drugo - umrtvjati žive sutstva. No ja razuměju, že tuto je potrěbno. V tajgě trěba uměti dobyvati jedivo vsimi dostupnymi metodami.

20 maja 2026

Minulo je cělo lěto od togo momenta, kako ja jesm prišel tut. Ne mogu pověriti. Myslim, že ja nakonec našel jesm svoje město na světu. Pokoj, odsutnost věčnoj gonky za uspěhom, možlivost slyšati svoje myslji — vsečto tuto je očistilo moj razum.

Ja uže ne strašim se svojego načelnika ili deadline’ov. Ale ja jesm naučil se považati sily prirody i razuměti, čto je istinno prěžitje.

Vesna prišla rano v tutom godu. Ja jesm uže posadil kartoflje, tomaty i ogurky. Myslim ob steklniku — nadějam se razvesti dynje.

Sovršil jesm dvudnevny pohod v selo, kupil foliju za steklnik i tri kury zajedno s vrěčeju/měškom žita. Jedin městny hlapec pomogl mně dotegnuti to — hvala jemu za to. Uviděl jesm udiviteljne izměnjenja v selu. Selsky magazin je dostal holografičny nadpis, a po ulicah vozet se někake divne elektromobily.

Ja jesm až smogl poslati poslanje mojej mamě i prijeti svěžu fotografiju Maše. Ona je tako izrastla!

Včera viděl jesm lisicu — rudu, pušistu, ona gleděla na mene s interesom. A ja na nju. Diki zvěri pomalo privykajut ko mně. Sdavaje se, že ja stavam čestju tutogo lěsa.

10 julija 2026

Tutdenj ja jesm telefonoval mojej mamě. Maša naučila domašnogo čistečego robota igrati v skryvanky. Tutčas vsako čiščenje obračaje se v zabavnu igru, a dom světi se čistotoju. Ale robot časom stavaje prěmnogo entuziastičny i skryvaje se tak dobro, že jego je trěba iskati časiny.

14 julija 2026

V polnoč so strany Bajkala je naletěla burja. Ne prosto blěskavice, a pravdiva bitva sil prirody. Molnje bili sut jedna za drugoju, obračajuči noč v denj. Jedna je udarila v sosnu bliz doma. Ja jesm uslyšal trěsk, počul aromat gorečej hvoje.

Ja jesm promoknul do poslědnoj nitky, kogda nosil vodu iz potoka. Dvukratno jesm naskočil na korenje v temnosti, ale jednakože smogl zastanoviti ogonj. Tutčas grěju se bliz peči, sušim mokro oblěčenje i myslju o tom, nakoliko my jesmo slabi prěd prirodoju.

Zautra trěba by srubiti obgorělo drěvo, da by ono ne upadlo na domče v nastupnu burju.

1 avgusta 2026

Poněkogda ja myslju, kako prěměnil se život v gradah. Věrodostojno, umětny intelekt jest vsekde: v transportu, v medicině, v edukaciji. A čto ako li ja jesm sdělal pogrěšku, kogda odšel v tajgu? Može byti, ja propuščaju něčto važno?

No potom ja gledam na zahod solnca, slušaju pěvanje ptic, i razuměju — ne, ja ne jesm pomylil se. Tut ja čuju sebe živym, istinnym. A tam… Tam ja jesm byl kako zubno mehanično kolo v ogromnoj mašině.

13 avgusta 2026

Telefonoval jesm ko svojim najblizkym. Roditelji planujut prodati svoj stary lětnji dom, a Maša iznova imaje vysši stupenj na poukah anglijskogo. Sestra se raduje, ale jest něčto čudno v jej glasu — ona je i gorda, i nemnogo straši se. "Ty znaješ," - govori ona, "...ona govori na dvoh jezykah daže vo snu. I s kym uspěla se napraktikovati..."

3 septembra 2026

Urodžaj v tutom godu jest prěkrasny. Kartoflje urodili sut velike i gladke — zaisto je drago na njih gleděti. Tomaty v steklniku takože rastut dobro, i daže dynje sut dozrěli. Malenjke, ale sut sladke.

Telefonoval jesm k mojej sestrě, da byh pohvalil se uspěhom, ale razgovor stal se divny. Okazyvaje se, Maša objavila je bunt — ne suglašaje se dělati pouky bez někakogo AI-učitelja. "Možeš li pomysliti," - razkazyvala sestra, - "ona govori, že živi učitelji sut prěmnogo medli! A tuta stvar stvarjaje jej cěly planetarium v sekundy..."

Svez neprěstanno lamala se, no jesm uspěl uslyšati final razkaza — jihny domašny pomočnik vměšal se v spor, procitoval tri knigy po dětinskoj psihologiji i zamolvil Maši piccu na groše jej roditeljev, kako kompensaciju za moralnu škodu. Kogda ja jesm umiral od směha, sestra, prividno, počela razkazyvati o nočnyh podrabotkah tutogo elektronnogo pravnika, ale v koncu svez je izmrla sovsim.

1 septembra 2026

Drugy denj probujem telefonovati do rodiny — svez pojavjaje se i propadaje. V rědkyh momentah kogda mně se udavaje pogovoriti, slyšu někako nedouměnje v materinom glasu. Ale kogda ja probuju spytati čto je pričina, ona prěvodi temu na pogodu li na urodžaj. "Vsečto je dobro, synku, prosto je tako mnogo novyh věčij na rabotě..."

5 novembra 2026

Sněg je izpadl i směsta raztopil se. Lěs jest spokojny i tihy, daže ptice sut zamolknuli. Jely i sosny stojet bez dviženja kako stražniki, a medžu njimi sut gole brězy i osiky. Taka teplota v novembru... tut jest něčto nepravilno. Včera jesm viděl medvědje slědy — svěže i gluboke. Divno je, že on ne spi v tutom času.

7 Decembra 2026 goda

Cěly denj jesm klal drva sěkyroju. Složil jesm kupy drěv pod nakrytjem, uteplil jesm kurnik so svěžim mhom. Prěgleděl jesm vsaku malu dirku v mojej hatě — prividno, zima bude surova. V pivnici počinajut gniti kartoflje, trěba prěsortovati jih. I izgledaje že žita za kury je ne velmi mnogo — trěba ščediti jego.

A na utro... Kurva, moje ruky tresut se, kogda ja pripominaju. Probudil jesm se od šuma v kurniku. Priběgl jesm s fakljeju — bludeči medvěd. Mlady, ale dost silny, očevidno gladny. Uže ubil je jednu kuru, a druge skryli se v temne města. Ja jesm zakričal, zamahal fakljeju. Zvěr obratil se, zarevl, i pognal se naprěd, ja jedva jesm uspěl odskočiti nalěvo. Uviděl jesm ostre nogte, minujuče sovsim blizko. Kydnul jesm faklju prěmo v jego mordu, medvěd zarevl i utekl v lěs.

Ne směsta jesm uviděl, že moja ruka krvavi. Poranjenje jest gluboko, do mesa. Promyl jesm, prěvezal, ale k večeru moja ruka opuhnula i počela bolěti. Izgledaje, že mene čekaje interesny decembr.

9 decembra 2026

Tutdenj mene je navědil lěsnik. Težky byl razgovor. Očevidno, ja jesm razuměl, že moja prisutnost tut ne jest sovsim legalna, ale silil se ne dumati o tom. Jednakože, lěsnik napomněl mi o tom velmi tvrdo. Po dolgyh prěgovorah (i nevelikom podarku) my jesmo prišli k suglašenju.

Poranjenje na mojej rukě pomalo zarastaje. Lěsnik je uviděl povezku, ale ja jesm odgovoril se od njego abstraktnymi rěčenjami. Poslědnje čto ja hču to sut bědy s inspekcijeju po povodu tamtogo medvěda.

Ale najvyše divno bylo to, čto on razkazyval mi o civilizovanom světu. On govoril šepotom, neprěstanno ogledajuči se tako, kako by za vsakym drěvom skryval se špion.

“Ty ne možeš prědstaviti sobě čto děje se v gradah,” — mrmjal on. “Jestvuje tako tajno spoločenstvo programistov, oni kontrolujut vsečto črěz svoje superkompjutery. Ekonomika, politika — vsečto! I znaješ začto nikto ne može jih izloviti? Tomu čto oni sut stvorili robotov-dvojnikov! Zaměnili jimi vsih značnyh ljudij — prezidentov, ministrov, daže zvězd šou-biznesa! Tutčas ne možeš znati kto jest realny člověk a kto mašina...”

Ja jesm slušal jego, jedva zadrživajuči usměh. Sdavaje se mi, že starec prěgleděl se někakyh pseudonaučnyh šou li načital se prěmnogo tabloidov. Ale... Može byti, v jego slovah jest někaka čest pravdy? Ne, ne myslim. Svět ne može prěměniti se tako skoro.

Decembr 2026

Uže sedmicu mene trese od gorečky. Glava boli, oči takože. Rana iznova otvorila se — prividno ja jesm zanesl grez v nju kogda proboval stvoriti poredok v kurniku po atakě. Probuju lěčiti se travami, ale stavaje mi toliko gorje.

V minutah oblegčenja ja dodavaju drva v peč i krmim kury. Drugo vrěme ja ležu v polu-deliriju, slušajuči vytje větra za oknom. Ili to sut volki? Ne mogu uže razbrati.

Vo glavu mi idut čudne myslji. Ja vozpominaju slova lěsnika — može byti on ne byl tako nepravy? Čto jestli svět zapravdu prěměnil se v čas kogda ja jesm skryval se tut? No potom ponovno prihodi gorečka, i myslji měšajut se...

20 decembra 2026

Trěba někako rěšiti problem s kurami. Žita jest kritično malo, i one už bez malogo ne nesut jajca. Ostavju jednu, najvyše skoru, a drugyh... Nu, budu imati svetočnu večerju, ako li smogu vstati iz postelji.

1 januara 2027

Je Novy God, moj dnevniče! Sustrětil jesm svetok bez malogo zdravym. Gorečka je odstupila, no nemoč ješče ostavaje se. Cělu noč jesm slušal kako trěskajut polěna v peči i dumal o tom, čto čekaje mene v budučnosti.

Vesna prinese mnogo raboty — trěba restavrovati svoje sily. Interesno, kak tam sut mama i Maša? Svez je do tutčas s problemami, ale ja imam naděju že smogu poblagoželati jih, hoti by s opozdnjenjem.

20 maja 2027

Dva goda v tajgě. Telefon rabotaje s problemami. Časom mi nedostavaje mojih rodnyh, ale vračati se ne hčem. Tut ja čuju se živym.

Ale něčto čudno děje se okolo. Včera ja jesm viděl v nebu něčto podobno na letateljny aparat, ale bez kril. Ono letělo absolutno bezšumno, i toliko vozduh okolo jego trepetal.

Gledeči na tutoj neobyčajny aparat, ja jesm pripomněl sobě besědu s kolegoju prěd mojim odhodom v tajgu. On razkazyval ob teoriji tehnologičnoj singularnosti.

"Slušaj, Anton," govoril on, popivajuči kavu v našem ofisu, "Jesi li ty primětil, že naša rabota silno prěměnila se za poslědny god? Pametaj, kako my jesmo rabotali nad kodom, a tutčas ty toliko opišeš izměnjenje, i ono pojavjaje se kako by samo?"

Ja jesm kymnul, pripominajuči sobě, kako Cursor i podobne instrumenty zapravdu oblegčili našu rabotu.

"To, čto my vidimo v industriji tutčas, jest jedino vrh leděnoj gory," prodolžil on. "Ješče v 2024 godu pojavili se prve priznaky rekursivnogo samoulěpšenja umětnogo intelekta. Jezyčne modely ne jedino pomagajut nam pisati kod. One optimizujut sami sebe, ulěpšajut kvalitet danyh za učenje, daže učestvujut v projektovanju novyh čipov. To jest kako sněgova gruda, ktora padaje s gory, nabirajuči masu i skorost."

On zamolknul na sekundu, podbirajuči slova. "Samorazumno, my jesmo jedino v početku puti, i ne vsi sut soglasni, že proces bude lavinopodobny. Ale pomysli: umětny intelekt tvori veče doskonaly umětny intelekt, ktory, v svoj red, tvori ješče veče doskonaly umětny intelekt. Teoretično, brzina progresa može rasti eksponencialno."

"Zvuči kako naučna fantastika," ja jesm odgovoril s usměhom.

"Možlivo," odpověděl on. "Ale pogledi, kako naša rabota prěměnila se za samo jedin god. Kto znaje, čto bude dalje?"

Vtogda ja jesm prosto mahnul rukoju, skazavši něčto ob naturalnyh ograničenjah rasta. A tutčas, gledeči na tutoj čudny aparat, ja mimovoljno zamysljaju se. Zaisto li svět izměnil se tako mnogo za dva goda, ktore ja jesm provedl v lěsu? Možlivo, moj kolega imal pravdu. Ale tutčas ja imam vyše spěšne děla - potrěbno je prěgleděti pastky za lovjenje zvěrev i prigotoviti drva na večer.

16 maja 2027

Tutdenj ja jesm uviděl čudny son, kako byh ja byl sněžinka v bezkrajnom i bezvětrnom okeanu oblačnoj mgly. Ja jesm zarodil se kako prěmaly, ne imajuči nikakoj svědomosti kristalik, no potom ja jesm počel rasti, dělajuči čestju sebe nove vodne kapje. Na početku nesmělo i nesvědomo, a potom vyše i vyše brzo.

Ja jesm razprostiral svoje leděne větvy vo vse strany, i one sut razrastali se vyše brzo, razhodeči se po oblaku tako kako razščepy na tonkom ledu. To prodolžalo se něktory čas, a potom...

Izgledajuča bezkrajnoju mgla nakonec se končila, i ja jesm povisnul v vozduhu kako ogromny blěskajuči oblak cukrovoj vaty. Svět okolo mene byl byl bezměrny i prěkrasny, polny novyh možlivostij.

Ja jesm probudil se i směsta potegnul se ko mojemu dnevniku. Imam čudno počutje po tutom snu, kako byh ja dotknul se něčego, čto raste? Stavaje večše od samogo sebe? Moje razmysljenja sut byli prěrvane novoju kapjeju so stropa. Nu, je čas brati instrumenty v ruky — pokryv ne smože popraviti sebe sam.

15 julija 2027

Žar jest nesnosny. Cělymi dnjami polivaju sad i bojevaju so škodnikami i plevelami. Nema časa ni na ničto — ni na dnevnik ni na razmysljanje o budučnosti.

Včera, vozvyšajuči svoj hrebet povyše mrkvy, ja jesm uviděl neobyčajnu pticu. Jarko operjenje, čudny kljun. Ne je podobna ni na jednu iz městnyh ptic. No tutčas ja jesm odvlěkl se, gledeči na gusenicu, ktora probuje jeedati moju kapustu. Eh, nema časa daže glednuti okolo sebe…

1 Septembra 2027

Vidim neobyčajne věči čestěje. Dnes, něčto pripominajuče ogromnu světlu bublinu je proletělo nad lěsom. Ono dvigalo se postupno, tako kako by plyvlo po vozduhu.

Može byti ja prosto dělam se bezumny od samotnosti? Ili svět zapravdu měnjaje se tako silno?

5 oktobra 2027

V koncu jesm zakončil moje jesenne konservy. Urodžaj tutogo goda byl prěkrasny - podval jest polny zelenin, a travy i griby sušet se v podkryvju. Tutčas, kogda glavne raboty sut skončene, ja mogu vratiti se k mojej knigě.

V večerah, pri světu lučiny, ja pišu, izčrkaju cěle paragrafy, pišem nanovo. Moje oči umarjajut se od kalnogo světla, no ja jesm absolutno zadovoljeny rezultatom. izgledaje, že izolacija od světa pomogla mně najdti moj pisateljsky glas.

8 decembra 2027

Divnosti prodolžajut se. V noči ja jesm viděl množstvo malyh světečih se kulej v nebu. One kružili nad lěsom tako kako by izpolnjali něktory složeny tanec. Je krasivo, no strašnovato.

Moj telefon načel izdavati čudne zvuky, a potom sovsim umrl. Čto děje se? Jesm li ja uže polno odsěčeny od světa?

31 decembra 2027

Sustrěčam Novy God v polnoj samotnosti. Svaril jesm glintvejn iz suhyh jagod, izpekl gribny kolač. Rezumujuči izhody leta, ja razuměm kako mnogo se prěměnilo. Ja jesm stal vyše silny, kako fizično, tak i duševno, naučil se prěživati v dikoj obsrědině.

Ale mraz v -40 stupnjev na poslědnoj sedmici prinudžaje mene pomysliti. Može byti nastal čas vratiti se? Hoti by na kratko, da byh uznal čto děje se vo světu. Ale tutčas ne jest dobro vrěme za putovanje. Budem prěžiti tutu zimu, a v vesnu… V vesnu uvidimo.

3 fevruara 2028

V noč nebo osvětilo se sěvernym sijanjem. Ale kolory byli někako neprirodne — lilove, turkysove, oslěpjajuče běle. I srěd tutyh blěskanij ja jesm uviděl někake struktury, kako by grady, viseče v vozduhu.

Ja uže ne mogu ignorovati tute izměnjenja, děje se něčto veliko i nerazumlivo. I ja jesm povinny uznati čto imenno to je.

Počel jesm planovati svoj put, ale potom pomyslil jesm kako tvorim ognišče ohladělymi prstami, a potom mrznem v tonkom turističnom šatoru. Ne, lěpje je dočekati se vyše teploj pogody. Vtogda i pojdem v put.

16 marca 2028

Mraz skončil se sedmicu tomu, no dožd padaje bez malogo neprěstanno. Ja jesm udivjeny ranjeju vesnoju i drugymi anomalijami prirody. Temperatura skakaje bezumno, a včera ja viděl cvětuči podsněžnik bliz netajučej sněgovoj kupy. No to je malost, sut i vyše seriozne povody za nepokojenje.

21 marca 2028

Viděl jesm son o Polině. V mojem spanju ona je stranno usměhala se, a jej oči světili se neprirodnym světlom. Probudil se jesm vo hladnom potu.

22 marca 2028

Ne mogu vyše. Ja jesm povinny uznati, čto děje se. Sobral jesm svoj rukzak i idu v stranu Irkutska. Smogu li ja uznati svoj rodny grad?

Izšel jesm v put. Nebo jest zategnuto mračnymi oblakami, ide slaby dožd. Vidimost jest ograničena, čto možlivo je k dobroj straně – je menši šans viděti něčto neobjasnimo.

Idti je težko. Teren/městnost jest gruby, neravny, je trěba obhoditi nevelike gory. Hladno i vlažno, razmoknul jesm do poslědnoj nitky. Ale ja ne odstupaju – potrěbno je uznati pravdu.

25 marca 2028

Pety denj na puti. Dožd ne prěstavaje. Idem po nevelikoj rěčkě, ktora je raztekla se od doždev. Ne vidim dalje než několiko metrov od povoda nizkyh mračnyh oblakov i mgly.

Čudno je, ale ja vidim vse neobyčne fenomeny jedino na drugom brěgu. Kako by nevidima medža minovala po rěkě, odděljajuči moj obyčajny svět od něčego novogo i nerazumlivogo.

Niziny prěměnili se sut v pravdive mokrišča od povoda doždev i tajanja sněga. Tutdenj ja jesm propadl v grez po pojas, potrěbovalo se grěti vodu v mojem turističnom šatoru i myti oblěčenje. V šatoru jest nemožlivo spati — vsečto jest mokro, a noči sut ješče hladne.

28 marca 2028

Devety denj putovanja. V koncu, oblaky sut razošli se. No idti črěz grez do tutčas jest neprosto. Vsaky krok jest težky, nogy tonut v mokroj zemji.

Uviděl jesm čudny stvor na drugom brěgu rěky. Jelenj? Ne, něčto drugo. Nogy sut neprirodno tonke i silne, kopyta sut mekke kako kotje lapy. Dvigaje se bezusilno, kako by tancuje.

Stvor je pogleděl na mene. V jego očah sut ljubopytnost i nastraženost. Ne uběgl, ne nastrašil se. Jedino stojal, razgledajuči mene tako kako ja razgledaju jego.

30 marca 2028

Oblaky razčistili se i ja jesm vprvo po mnogyh dnjah uviděl zvězdy. Ale jih razměščenje udivilo mene: suzvězdja izgledali inače, tako kako by někto dodal nove zvězdy ili prěměstil jestvujuče. Na horizontu vidnělo se čudno svěčenje, pripominajuče sěverno sijanje, ale jarko i vyše strukturovano.

V jutro ja jesm uviděl neobyčajnogo motylika. Prěd tym kako on usědl se na cvět, motylik počel lučiti volnopodobne, hipnotizujuče ornamenty světla. K mojemu udivjenju, cvět odgovoril jemu takym samym fluorescentnym svěčenjem. Oni kako by besědovali na někakom nevědomom jezyku, a ja jesm stojal i gledal na drugy brěg, čujuči se kako byh ja podgledyval za něčim intimnym.

2 aprilja 2028

Izšel jesm ko Angarě, no to uže ne je ta rěka, ktoru ja jesm znal. Voda v njej je nepravdopodobno prozračna. Vnutri ja jesm uviděl cěly lěs nevědomogo vodnogo žitja. Linije světla, kako v velikom podvodnom gradu, prohodili sut črěz vodnu glubinu. Prěkrasne vodorastove aleje šli po toku rěky. Glubinne stvory, podobne na okunjev, snovali bliz vodorastov, zajmajuči se někakymi svojimi dělami.

Na brěgu buhty ja jesm primětil čudnu bytost - ne rybu i ne pticu. Ono pogledělo na mene blěsklivymi očami i momentalno izniknulo s očij.

3 aprilja 2028

Dnes ja jesm srazuměl, čto imenno ne davalo mně pokoja pri gleděnju v nočno nebo. To ne sut zvězdy - to je ogromna konstrukcija, iztvorjena vokrug cěloj planety. Prstenj, iztkany iz malyh blěskajučih čestij, on pulsuje i měnjaje se, kako živy. Čto to je? Kosmična stancija? Nova sět sputnikov? Ili něčto, čto izhodi za granice mojego razuměnja?

4 aprilja 2028

Lěs iznenada skončil se. Ja vyšel jesm na poljanu i zamrl v udivjenju. Prěd mnoju vozvyšala se ogromna stěna světa. Ona tegne se tako dolgo, koliko možeš uviděti očami, prětěkajuči se vsimi možlivymi barvami. Na njej je napis, pojavjajuči se i propadajuči, kako by živy: "Rezervat doindustrialnoj ery. Ne vhoditi. Ne narušati ekosistem."

Stěna iz světla neočekyvano zadržala, i iz njej stupila někaka bytost. Ni člověk, ni mašina — něčto srědno. Jego tělo izgledalo kako iztkano iz trepetajučih nitij světla, a oči pripominali sut dvě hladne zvězdy.

Ono dvigalo se čudno — ptičje ruhy, bystre i nagle, ale izpolnjene nemožlivoj k razuměnju gracije. Bytost dala na mene ravnodušny vozgled, kako byh ja byl ne veče než zajmlivy lěsny zvěrik. Ono ne je izgovorilo ni slova, toliko slegka nagnulo glavu, kako by prislušivajuči se ko něčemu.

Neočekyvano, vozduh prěd mnoju zasvětil se, i ja jesm uviděl Polinu. Ili raděje, jejin hologram. Ona stala ješče vyše prěkrasna, hoti lice ne prěměnilo se. Jejine oči divno trepetali, a rěč zvučala neprivyklo brzo.

"Anton! My uže ne jesmo imali naděju uviděti tebe iznova," ona počela, očevidno probujuči zamedliti svoju rěč. "Žitje v 2028 jest sovsim drugo. My imajemo… oh, kako by objasniti… Nu, pomysli že možeš jedati vsekaky delikates, ne gledeči na zdravje ili cěnu. Ili prěžiti cěly život v virtualnom světu za několiko časin. To izměnjaje člověka, znaješ li."

Ja jesm stojal zaměšany, probujuči osmysliti, čto jesm uslyšal. Polina prodolžala, časom zamedljajuči se i izbirajuči slova: "Ja rabotam v centru konstruovanja ekosistemov. My stvarjamo nove vidy životin, ktore ty věrodostojno uže jesi viděl v lěsu. Vsečto měnjaje se vsaky denj, Anton. Moj mozg jedva uspěvaje, ne gledeči na něktore... ulěpšenja."

"A čto s je drugymi?" zapytal jesm ja, mysleči o mojej mamě i sestrě.

"Mnogi ljudi uhodet v virtualnost ili prosto ne znajut, čto dělati," Polina odgovorila s tugoju v glasu. "Kiberi budujut svoj zagadočny svět, a my… My jim jesmo prosto neinteresni. No ty se možeš vratiti, Anton. Sut metody, kako se... adaptovati."

Ja jesm uviděl, kako Polina staranno izběgaje složenyh terminov, no poněkogda jej rěč vključala nerazumlive rěčenja, ktore ona směsta probovala objasniti vyše prosto.

Hologram Poliny raztajal, i ja jesm ostal se jedin na granici dvoh světov. Za mnoju je moj lěs, tihy i znany. Prěd mnoju — neznajemost, polna div i opasnostij.

Ja jesm sdělal gluboky vdyh i pogleděl na bytost, ktora stojala bliz mene. Ona ne je pokazala daže malogo interesa k mojej dilemě, tako kako by rěšenje člověka ne imalo za nju nikakoj značnosti.

Možlivo, toj novy svět potrěbuje někogo, kto pametaje proste radosti života. Možlivo, ja byh smogl napomněti jim o cěnnosti pokoja, aromatu nedavno pokošenoj travy i vkusu izlovjenoj svojimi rukami ryby.

Ili moj lěs jest poslědno ukrytje od bezumja tutogo novogo světa, kde ljudi ne znajut, čto dělati so svojimi životami?

Lěs vzadu, neznajemost naprěd od mene... Ja jesm dvignul ramenami — čto bude, to bude. Ja uže naučil se jesm prěživati v tajgě, někako smogu i v tom čudnom světu.

S usměhom ja jesm mignul čudnoj bytosti bliz mene. — "Nu, budeš li pokazati mně, kako tut u vas vse je organizovano?"

Hvaly / blagodarnosti:

Blagodarim Aleksa Bondarenko (on jest takože avtor fantastiky) za ogromnu redaktorsku pomoč v napisanju povědky, a Aleksija Bernata (jest znajemy vsim kako Melac) za korekciju medžuslovjanskogo prěvoda.

Pri napisanju povědky ja jesm aktivno upotrěbjal Claude Sonnet 3.5 (glavno črěz tutogo bota). Jestli by toj AI byl živy, ja byh blagodaril ego za dobre ideje i prěkrasno razuměnje togo, čto trěba izraziti v tekstu. Ilustracije sut stvorjene vo FLUX AI i dorabotane ručno.

Adjective

bezkonėčny, bezčėstny, bezčėstny, cělodėnny, dnėšnji, dnėšny, dėnny, dȯlžėn, jajėčny, každodėnny, konėčny, mėnši, mėčtateljny, najmėnši, netȯčny, nečėstny, němėčsky, popoldėnny, slovenėčsky, sėgdašnji, sėgdašny, sŕdėčnosȯsųdny, sŕdėčny, sŕdėčny, sȯlnėčny, tutdėnny, tėmnolavandovy, tėmny, tėnky, tȯčny, čėstny, śegodėnny

Adverb

bezkonėčno, bolje ili mėnje, dnėś, dnėšnje, dėnj poslě dnja, konėčno, mėnje, najmėnje, nakonėc, prinajmėnje, sėgda, sėgdy, sŕdėčno, tutdėnj, tym ne mėnje, tȯčno, vęće ili mėnje

Noun

Feminine

bezkonėčnosť, dvojtȯčka, konėčnosť, krėstna mati, mėčta, sŕdėčnosť, sȯlnėčna sistema, tėmna energija, tėmna materija, tėmnica, tėmnosť, tėmnota, tėmnota, tȯčka, tȯčka s komojų, tȯčka s zapętojų, tȯčnosť, čėstnosť, čėsť

Masculine

Velikdėnj, anglijsky rožėk, bodėc, bųbėn, degȯť, drobjenėc, dėnj, dėnj oplakyvańja, dėnj rođeńja, glezėnj, gorsky lanėc, gostinėc, grnėc, hačėk, izgnanėc, izlišėk, jajėčny krem, jalovėc, języčėk, kabačėk, količėk, konėc, konėc tydnja, konėčnik, kotėl, koverėc, krajėc, kročėk, krėst, krėstovy pohod, kurėc, lanėc, ledovėc, limfatičny vųzȯl, měšėk, oblåčėk, obrazėc, obrazėc, ocėt, ovės, palėc, parny valėc, poldėnj, popoldėnj, pråšėk, pėnj, pėprėc, pŕstėnj, ranėc, rozvěnėc, ruměnėc, råžėn, smalėc, smyčėk, stųpėnj, stųpėnj, svinėc, svorėnj, sŕdėčny napad, sųdny dėnj, tanėc, trizųbėc, tydėnj, valėc, veliky palėc, věnėc, vųzȯl, vųzȯl, vųzȯl, značėk, značėk, zųbėc, čepėc, šėpȯt, uråvėnj.

Masculine (Animate)

Afroamerikanėc, Albanėc, Amerikanėc, Avstrijėc, Evropejėc, Indijėc, Izraelėc, Japonėc, Kitajėc, Kubanėc, Litvanėc, Makedonėc, Němėc, Ovėn, Peruanėc, Portugalėc, Saudijėc, Slovenėc, Strělėc, Ukrajinėc, bedrenėc, bogoslovėc, bojėc, borėc, brådobrivėc, byčėk, běženėc, cvŕčėk, davėc, dobrovoljėc, durėnj, dvuženėc, dętėl, glupėc, gonėc, hlåpėc, hodėc, hrånjenėc, hrčėk, inostrånėc, inozemėc, izseljenėc, jasnovidėc, jedinėc, jelėc, jezdėc, jezdėc, junėc, językoslovėc, językotvoritelj, językotvorėc, językoznavėc, konservativėc, korabokrušenėc, kozėl, kozėl odpušćeńja, krajnėc, krasavėc, krasopisėc, križenosėc, krvopijėc, krėstitelj, krėstny otėc, kupėc, kupėc, lakomėc, ljubimėc, ljudožerėc, lovėc, lovėc, lěnivėc, lětopisėc, mašinopisėc, mlådenėc, mlådėc, mėčtatelj, męsožerėc, měšanėc, měšanėc, mŕzavėc, narodopisėc, neandertalėc, neženjenėc, novoprišėlėc, novorođenėc, nyrėc, obȯrvanėc, orėl, orųžjenosėc, otėc, ovėn, očevidėc, persijėc, plemenėc, pohyćenėc, porųčenėc, poslanėc, povstanėc, poznanėc, pracodavėc, praotėc, pravopisėc, privŕženėc, prodavėc, proigranėc, prěseljenėc, pės, pěšehod, pěšehodėc, republikanėc, rodoslovėc, råstlinožerėc, samodŕžėc, samoljubėc, samozvanėc, samėc, skvorėc, skųpėc, slabėc, slěpėc, starėc, strahlivėc, stryjėc, strělėc, svŕčėk, sųpėrnik, sȯsavėc, tajnopisėc, trgovėc, trutėnj, tunėc, tuzemėc, tvorėc, uj, ujėc, valisty papugajėk, vdovėc, vegetarianėc, vladėc, vråbėc, vsežerėc, vȯlnisty papugajėk, zaspanėc, zatraćenėc, zemjedělėc, zemjepisėc, zločinėc, znalėc, znanėc, zvězdoznavėc, ćuđezemėc, ćuđinėc, Čilijėc, člověkoljubėc, črvenėc, črvėc, čudotvorėc, živopisėc, žrtveny kozėl, žrěbėc, uråvėnj.

Neutral

bezkonėčje, jajėčko, mėnšinstvo, smėnšeńje, sųpėrničstvo, utȯčnjeńje

Verb

Imperfect

krėstiti, mėčtati, smėnšati, tėmněti, umėnšati, utȯčnjati, zatėmnjati

Perfect

našėptati, okrėstiti, pokrėstiti, potėmněti, smėnšiti, umėnšiti, utȯčniti, zatėmniti, šėptati

Pronouns

tamtȯj, tutȯj, tȯj, tȯjže, vėś

"idti" verbs

dojdti (dojde; došėl)
izȯjdti (izȯjde; izšėl)
najdti (najde; našėl)
obȯjdti (obȯjde; obšėl)
obȯjdti sę (obȯjde; obšėl)
obȯjdti sę bez (obȯjde; obšėl)
odȯjdti (odȯjde; odšėl)
podȯjdti (podȯjde; podšėl)
podȯjdti k (podȯjde; podšėl)
pojdti (pojde; pošėl)
prědȯjdti (prědȯjde; prědšėl)
prějdti (prějde; prěšėl)
prějdti ulicų (prějde; prěšėl)
prijdti (prijde; prišėl)
projdti (projde; prošėl)
sȯjdti (sȯjde; sȯšėl)
sȯjdti sę (sȯjde; sȯšėl)
ujdti (ujde; ušėl)
vȯjdti (vȯjde; všėl)
vȯzȯjdti (vȯzȯjde; vȯzšėl)
vyjdti (vyjde; vyšėl)
zajdti (zajde; zašėl)
idti (ide; šėl)
idti vprěd (ide; šėl)
idti vzad (ide; šėl)
odidti od (odide; odšėl)
iznajdti (iznajde; iznašėl)
prěvȯzȯjdti (prěvȯzȯjde; prěvȯzšėl)
råzȯjdti sę (råzȯjde; råzšėl)

Капјушон излетаје из јего главы и опадаје на рамена.

Ах, помилујте, драгы господине, что ја вас разстрајају, — одговарјаје она и субтилно изсмєјаје се из њего.

Зачто то вообче было избрано? Проста регуларност, меджусловјанскы имаје два прєдложника, "с" и "из", и једин из њих употрєбјаје се с инструменталным падежем (Спокојно, тутој медвєд јест со мноју), а другы с генитивом/родитељным падежем (Буде остати се само једин из нас!). Такоже, достаточно велика коликост језыков мєшаје слова "из" и "с" (укр. З ним, з њого), и разне падеже за "с" были бы за њих додатноју тежкостју.

Но сут и силне аргументы да бы то было раздєљено:

a) Смыслова разлика: "из" је выше како "изнутра нєчего", принајмење за таке народы, кторе не мєшајут "с/з" и "из" (а то јест русскы и вси јужне језыкы). На образку то је показано дост јасно.

Взети из стола јест взети нєчто из засувкы в столу
Взети со стола јест взети нєчто что лежи на столу

Контраргумент: тенденција мєшати "с/з" и "из" је видима принајмење на цєлом западу + УА и можно БЫ.

Контраргументы к контраргументу: чех не буде замылити се, ако ли увиди "сјети с главы", а рус, видечи "из главы", буде. То јест класичны дилем меджу простотоју и разумливостју (а такоже, како увидимо даље, натуралностју). Додатна детаљ, меджусловјанскы уже мєшаје прєдрасткы "вы-" и "из-", и заједно с мєшанјем "с"/"из" то было бы уже прємного.

b) Имамо знакы же комбинација "С +генитив" јест легитимна в мс, цитаты од Константина Джорджевича:

Мыслим, да забрањенје с(о) (+Gen.) в делативном значенју „down from, off of” (кторо, мимоходом, јест цєлком природно и хисторично в сл. језыках, даже старочеш. и старопољ.) иде противно самој Јановој логикє. Јестли то не је дозвољено, тогда ни глаголы снести, сносити, сјети, снимати, сојдти, сходити, снизити, снижати, спустити, спушчати, спасти, спадати, срєзати, сдєлати итд. не ималы бы јествовати. А јест јасно, же те глаголы сут потрєбне, дабы могти различати нп. сојдти–изојдти („come down” в. „come out”), спустити–изпустити („take down” в. „let out”), спасти–изпасти („fall down” в. „fall out”) итд.

МС прєдлог с(о) (+Gen.) одповєда чешско-словачскому з тако како пољскому. Другыми словами, ранєје во всех трєх језыках былы два прєдлогы, с и из, тако како јест в другых језыках и како бы имало быти в МС, а потом слилы се до једного, з. Напримєр, в литературном чешском је все јешче можно сустрєсти формы како „взит се столу” и „долу с копце”, не так ли?

c) Аргумент к натуралности, ни једин живы језык не имаје там дословно "из", једино "з" или "с".

В финалу, закљученје од Јана ван Стеенбергена:

Моји драги, јесм прочитал вашу дискусију о прєдлогу "с/з". Ја мысљу, же имајете правду: "сјети чапку из главы" звучи идиотично. Здравы чловєк не носи чапку в главє! Наколико ја виджу, русскы имаје ту само "с", украјинскы, бєлорусскы и все западне језыкы имајут само "з", словенскы "с/з" зависно од слєдујучеј сугласкы, и србохрватскы "са" (булгарскы и македонскы употрєбјајут слово "од"). То значи, же заисто трєба нам додати "с" или "з" с родитељником.

Сејчас пытанје: "с" или "з"? Опција "з" имаје двє прєдности: јест етимологично поправно (од псл. *јз) + множинство (3½ балы из 6). Але тому же имајемо уже прєдрастку "с-" (сносити, сјети, ...), прєдлагају, же додамы до словника "с" + род.\ген. в значенју "с поврхнје", како антоним прєдлога "на".

Очевидно, прєдлог "из" остане в тутчасном значенју ("изходити из лєса").
Все равно, западни Словјани правдоподобно будут мєшати "с" и "из". Они не чујут разлику меджу "птаки спадају з даху" (птице спадајут с стрєхе) и "выјуч банкноте з портфелу" (изјети банкноту из мошны). Але не мысљу, же то јест великы проблем. "Изходити з лєса" такоже буде разумливо јужным, не ли?

I nova opcija v slovniku:

Kapjušon izletaje iz jego glåvy i opadaje na ramena.

Ah, pomilujte, drågy gospodine, čto ja vas råzstrajajų, — odgovarjaje ona i subtiľno izsmějaje sę iz njego.

Začto to voobče bylo izbrano? Prosta regularnost, medžuslovjansky imaje dva prědložnika, "s" i "iz", i jedin iz njih upotrěbjaje se s instrumentalnym padežem (Spokojno, tutoj medvěd jest so mnoju), a drugy s genitivom/roditeljnym padežem (Bude ostati se samo jedin iz nas!). Takože, dostatočno velika kolikost jezykov měšaje slova "iz" i "s" (ukr. З ним, з нього), i razne padeže za "s" byli by za njih dodatnoju težkostju.

No sut i silne argumenty da by to bylo razděljeno:

a) Smyslova razlika: "iz" je vyše kako "iznutra něčego", prinajmenje za take narody, ktore ne měšajut "s/z" i "iz" (a to jest russky i vsi južne jezyky). Na obrazku to je pokazano dost jasno.

Vzeti iz stola jest vzeti něčto iz zasuvky v stolu
Vzeti so stola jest vzeti něčto čto leži na stolu

Kontrargument: tendencija měšati "s/z" i "iz" je vidima prinajmènje na cělom zapadu + UA i možno BY.

Kontrargumenty k kontrargumentu: čeh ne bude zamyliti se, ako li uvidi "sjeti s glavy", a rus, videči "iz glavy", bude. To jest klasičny dilem medžu prostotoju i razumlivostju (a takože, kako uvidimo dalje, naturalnostju). Dodatna detalj, medžuslovjansky uže měšaje prědrastky "vy-" i "iz-", i zajedno s měšanjem "s"/"iz" to bylo by uže prěmnogo.

b) Imamo znaky že kombinacija "S +genitiv" jest legitimna v ms, citaty od Konstantina Đorđevića:

Myslim, da zabrånjeńje s(ȯ) (+Gen.) v delativnom značeńju „down from, off of” (ktoro, mimohodom, jest cělkom prirodno i historično v sl. językah, daže stčeš. i stpolj.) ide protivno samoj Janovoj logikě. Jestli to ne je dozvoljeno, tȯgda ni glågoly snesti, snositi, sjęti, snimati, sȯjdti, shoditi, sniziti, snižati, spustiti, spušćati, spasti, spadati, srězati, sdělati itd. ne imaly by jestvovati. A jest jasno, že te glågoly sųt potrěbne, daby mogti råzličati np. sȯjdti–izȯjdti („come down” v. „come out”), spustiti–izpustiti („take down” v. „let out”), spasti–izpasti („fall down” v. „fall out”) itd.

MS prědlog s(ȯ) (+Gen.) odpověda češsko-slovačskomu z tako kako poljskomu. Drugymi slovami, raněje vȯ vśeh trěh językah byly dva prědlogy, s i iz, tako kako jest v drugyh językah i kako by imalo byti v MS, a potom slily sę do jednogo, z. Napriměr, v literaturnom češskom je vśe ješče možno sųstrěsti formy kako „vzít se stolu” i „dolů s kopce”, ne tak li?

c) Argument k naturalnosti, ni jedin živy jezyk ne imaje tam doslovno "iz", jedino "z" ili "s".

V finalu, zaključenje od Jana van Steenbergena:

Moji dragi, jesm pročital vašu diskusiju o prědlogu "s/z". Ja myslju, že imajete pravdu: "sjeti čapku iz glavy" zvuči idiotično. Zdravy člověk ne nosi čapku v glavě! Nakoliko ja vidžu, russky imaje tu samo "s", ukrajinsky, bělorussky i vse zapadne jezyky imajut samo "z", slovensky "s/z" zavisno od slědujučej suglasky, i srbohrvatsky "sa" (bulgarsky i makedonsky upotrěbjajut slovo "od"). To znači, že zaisto trěba nam dodati "s" ili "z" s roditeljnikom.

Sejčas pytanje: "s" ili "z"? Opcija "z" imaje dvě prědnosti: jest etimologično popravno (od psl. *jьz) + množinstvo (3½ baly iz 6). Ale tomu že imajemo uže prědrastku "s-" (snositi, sjeti, ...), prědlagaju, že dodamy do slovnika "s" + rod.\gen. v značenju "s povrhnje", kako antonim prědloga "na".

Očevidno, prědlog "iz" ostane v tutčasnom značenju ("izhoditi iz lěsa").
Vse ravno, zapadni Slovjani pravdopodobno budut měšati "s" i "iz". Oni ne čujut razliku medžu "ptaki spadają z dachu" (ptice spadajut s strěhe) i "wyjąć banknotę z portfelu" (izjeti banknotu iz mošny). Ale ne myslju, že to jest veliky problem. "Izhoditi z lěsa" takože bude razumlivo južnym, ne li?

I nova opcija v slovniku:

Jest prěmnogo očevidno, ktora forma izigryvaje, da? Daže slovačsky imaje «ich». Sumarno imajemo 4 baly za "jih" i 1.5 bala za "je", i tuto by uže bylo dostatočnym argumentom, da by medžuslovjansky imal to v standardu, ale ja imam i druge.

Pogledimo takože na formy glagola "byti" v jedinstvenom čislu i 3. licu:

Da, forma "je" jest falšivy prijatelj za vsih, izključajuči čehov, poljakov i rusov, a za rusov ona stavaje falšivym prijateljem, kogda oni uže naučajut se medžuslovjanskomu.

Konstantin Đorđević dal dobry priměr, kogda jest legko zaměšati tuto s nepravilnym upotrěbjenjem glagola "byti". A glavno jest to, že glagol "byti" jest bazova čest jezyka, i ljudi vsegda čekajut uviděti imenno jego.

Myslim, da by lěpši priměr byl: „Dala jim knigy. Oni je vzęli.” Ale da, to čto pišeš odnosno je jest pravda. Južny by to sråzumel kako „oni jų vzęli” ili prosto kako pogrěšno napisano „oni sųt vzęli”.

Jest i trětji kompleks problemov, to je ekstremalna gramatična težkost toj formy. Ona nejavno hrani v sobě informaciju o mnogyh gramatičnyh kategorijah, ktore něktore jezyky prosto ne imajut (ili imajut, ale ne različajut tute formy). Napriměr, da by to normalno upotrěbjati, vozhodnomu slovjaninu trěba držati v glavě:

• Razliku živosti i neživosti (oni vs one), zatože vozhodne jezyky to ne različajut.
• Razliku akuzativa i genitiva (vidžu je, ale jih nema (рус. вижу их / их нет))
• Razliku s prisvojiteljnym zaimennikom "jih" (Vidiš jejne knigy? Ne vidžu je.)
• I ne zaměšati se s toju "je", ktora jest formoju glagola byti.

Mojim mněnjem, to je ekstremalna težkost, na ktoru umětny jezyk ne ima prava.

I budu dodati citatu od Roberto Lombino kako final

Jednako, někde v diskusiji prěd časom je padlo, že MS věrojętno imaje takože jih (kogo/čto) vsegda, a je kako drugų možnosť. Tutčas jesm prověril Janovų strånicų i nažalosť jest oni — viđų jih, one – viđų je. Ale daže ja, ktory jesm to vśegda agresivno popravjal, mysljų, že by bylo dobro prinajmènje imati tu obě možnosti. A dalje bųdų pisati, že mi ne dostavaje speciaĺnoj formy za akuzativ jedniny mųžskyh neživotnyh: Viđų mųža, viđų jego, bez mųža, bez njego, ale viđų stol, viđų jen, bez stola, bez njego, na stol, na njen. Imalo by to logikų iz poględa råznice akuzativ/genitiv. No věm, že to imajųt jedino lužičske i eventuaĺno češsky kako jej/něj.

Ako li člen komisije mysli, že "jih" jest legitimna forma, proponuju upotrěbjati ju spokojno.

1.
eng. Excuse me …
isv. Pardon…

2.
eng. Sorry if I am disturbing but …
isv. Izvinite, ja ne hču Vas bezpokoijti, no…

3.
eng. What is the quickest way to …?
isv. Kaka jest najvyše kratka trasa do…?

4.
eng. Is this the right way to the Marketplace?
isv. Jest li to dobra trasa k historičnomu centru grada?

5.
eng. Will I get to the station on this street?
isv. Ide li ta ulica k želězničnoj stanciji?

6.
eng. How far is it to the Hotel Exzelsior?
isv. Kako daleko jest do hotela Exzelsior?

7.
eng. How far away is the closest bridge over this river?
isv. Kako daleko jest most na toj rěkě?

8.
eng. Do you know where I can find a taxi here?
isv. Znajete li kde ja mogu tut najdti taksi?

9.
eng. We are looking for the Hotel Adam. Can you help us?
isv. My hčemo znati kde jest hotel Adam. Možete li vy nam pomogti?

10.
eng. There should be a pizzeria around here. Do you perhaps know where?
isv. Ja jesm slyšal, že tut blizko jest piccerija. Znajete li kde?

11.
eng. Must we turn right or left at the next crossroads?
isv. Trěba li nam pojdti lěvo ili pravo slědujučem prěsěčenju ulic?

12.
eng. Is it straight on over the next crossroads?
isv. Jest to li na slědujučem prěsěčenju ulic?

13.
eng. Is this hiking trail number 113? We would like to go to …
isv. Jest li to turistična trasa nomer 113? My idemo do…

14.
eng. Could you please tell me where the closest underground station is?
isv. Možete li vy mně pokazati kde jest najblizko metro?

15.
eng. About how many kilometres is that?
isv. Kako mnogo to jest kilometrov?

16.
eng. Is it much further to the Hotel Adam, please?
isv. Jest li ješče daleko do Hotela Adam?

17.
eng. I have heard that there is a tobacconist’s around here.
isv. Ja jesm slyšal, že tut jest magazin s tabakom? Ja hču kupovati.

18.
eng. Is it very far away?
isv. Jest to li mnogo daleko?

19.
eng. Is it very close-by?
isv. Jest li to mnogo mnogo blizko?

Part 2 (getting to know new people)

1.
eng. Hello, my name is John. What are you called?
isv. Pozdrav, moje ime jest Džon. Kako ty se zoveš?

2.
eng. Good afternoon, my name is John. What are you called?
isv. Dobry denj, moje ime jest Džon. Kako ty se zoveš?

3.
eng. Where do you come from?
isv. Odkud ty jesi (vy jeste)?

4.
eng. I’m from Britain and am visiting here.
isv. Ja jesm iz Velikoj Britanije i jesm tut na vizitě.

5.
eng. I’d like to introduce you to a good friend of mine.
isv. Ja hču tobě pokazati mojego dobrogo prijatelja.

6.
eng. May I introduce you. This is my girlfriend, Sue.
isv. Dozvolite da byh ja prědstavil vas. To jest moja prijateljka, Sju.

7.
eng. I am new in town.
isv. Ja jesm novy v tom gradu.

8.
eng. I am here with my boyfriend/girlfriend.
isv. Ja jesm tut s mojim prijateljem (prijateljkoju).

9.
eng. Are you married? Have you got children?
isv. Vy jeste omužena (oženjeny)? Imajete li vy děti?

10.
eng. I live in Oslo but am working here for a couple of months.
isv. Ja živu v Oslo, no ja tut rabotaju nemnogo měsecev.

11.
eng. Have you got any children? How many?
isv. Imajete li vy děti? Kako mnogo?

12.
eng. Have you also got brothers or sisters?
isv. Imajete li vy takože brati (sestry)?

13.
eng. Yes, I have got one sister and one brother.
isv. Da, ja imaju jednogo brata i jednu sestru.

14.
eng. No, I’m an only child.
isv. Ne, ja jesm jedinak (jedinačka).

15.
eng. May I ask how old you are?
isv. Mogu li ja zapytati o tvojem věku?

16.
eng. I’m currently single.
isv. V tom momentu ja jesm samotny.

17.
eng. It’s nice that we met here!
isv. To jest velmi krasivo, že my jesmo tut našli jedin drugogo!

18.
eng. I’ve got a photo of my children here.
isv. Ja imaju tut fotografiju mojih dětij.

19.
eng. You seem familiar. Have we seen each other before?
isv. Ty mi izgledaješ znajemo. My viděli se jesmo prědže?

20.
eng. How about meeting up for a cup of coffee or something sometime?
isv. Čto mysliš da byhmo my poněkogda shodili se pri čaškě kavy ili pri něčem drugom?

21.
eng. Would you like to go to the cinema with us tomorrow?
isv. Hčeš li ty s nami idti do kina zajutra?

22.
eng. Your friends are really very nice people!
isv. Tvoji prijatelji sut zaisto mili ljudi!

23.
eng. Could you recommend a good/reasonably priced restaurant?
isv. Možete li prědložiti mně restoran s nizkymi cěnami?

Part 3 (In a restaurant - part 1)

1.
eng. Could you recommend a good/reasonably priced restaurant?
isv. Možete li prědložiti (proponovati) mně dobry restoran / restoran s nizkymi cěnami?

2.
eng. We would like to sit on the terrace.
isv. Ja hču sdělati rezervovanje na stol na dnes, na večer. My jesmo grupa peti ljudij.

3.
eng. We would like to sit on the terrace.
isv. My hčemo sěděti na terasě.

4.
eng. Good evening! I’ve got a reservation for 8 o’clock. My name isSmith.
isv. Dobry večer! Moje rezervovanje jest na osmu časinu v večer. Moje ime jest Filip.

5.
eng. Have you got another table available for four ?
isv. Imajete li vy drugy stol na grupu četyrěh ljudij?

6.
eng. Excuse me, please. Is this table/chair still free?
isv. Pardon, jest li to město k sěděnju ješče svobodno?

7.
eng. Could you tell me where the toilets are please.
isv. Možete li vy mně pokazati kde sut toalety?

8.
eng. Waiter, I’d like the menu please.
isv. Kelnere (oficiante), možete li vy mně prinesti menju?

9.
eng. May we please have the wine list.
isv. Možete k nam prinesti kartu so spisom vina?

10.
eng. I’d just like something small to eat.
isv. Ja hču jedino něčto malo k jedanju.

11.
eng. Is there a daily menu?
isv. Imajete li vy specialno menju na dnes?

12.
eng. Could you recommend something?
isv. Možete li vy mně něčto prědložiti(uk?, be?, pl?

13.
eng. What are the regional specialities?
isv. Kakovo jest vaše regionalno jedanje?

14.
eng. Do you have vegetarian dishes?
isv. Jest li tut tož vegetariansko menju?

15.
eng. Could we already order something to drink?
isv. Možete li vy nam prinesti někakovo pitje?

16.
eng. I’ll have the fixed menu.
isv. Možete li mně prinesti vaše glavno menju?

17.
eng. We’d like a litre bottle of sparkling/non-sparkling mineral water.
isv. Možete li nam prinesti buteljku vody s gazom (bez gaza)?

18.
eng. I’d like a beer.
isv. Možete li vy mně prinesti pivo?

19.
eng. Could you recommend a dry red/white wine?
isv. Možete li mně prědložiti suho črveno (bělo) vino?

20.
eng. As a starter I’d like …
isv. Kako prvo jedanje ja byh htěl…

21.
eng. As a main course I’d like…
isv. Kako glavno jedanje ja byh htěl…

Part 4 (Socializing)

1.
eng. I’ve got a date tonight.
isv. Ja imaju romantičnu shodku dnes v noči.

2.
eng. Can you tell me what one should wear for this occasion?
isv. Možeš li mně rěkti vo kako oblěčenje potrěbno jest mně se oblěkti?

3.
eng. I think it’s a formal reception.
isv. Ja myslju, že to bude oficialny prijem.

4.
eng. I’ll pick you up eight if that’s OK with you?
isv. Ja budu tebe zabrati v osmu časinu, jest li tobě tako dobro?

5.
eng. If only I knew what I should wear!
isv. Ja htěl byh znati vo kakom oblěčenju mně potrěba byti!

6.
eng. Could you lend me your red dress just fort his evening?
isv. Možeš li mně, jedino na tutoj večer, dati v zajem tvoju črvenu suknju?

7.
eng. I’m going to make myself really chic today.
isv. Ja budu velmi elegantny vo dnes.

8.
eng. Do you think I should go to the hairdresser again beforehand?
isv. Mysliš li Ty, že iznova potrěbno jest dabyh ja najprvo šel (šla) do salona striženja daby prigotovili moje vlasy?

9.
eng. Which shoes suit these trousers the best?
isv. Kaky obuv jest najlěpši s tymi nogavicami?

10.
eng. This suit is definitely too small for me.
isv. To oblěčenje jest definitivno zamnogo malo na mene.

11.
eng. I think these trousers shrunk in the wash.
isv. Ja myslim, že te nogavice umenšili se v čas pranja.

12.
eng. And don’t forget your table manners!
isv. I ty pomni ob manerah okolo stola!

13.
eng. I hope nothing untoward happens!
isv. Ja imaju naděju, že ne bude nikakyh težkyh situacij!

14.
eng. Last time I knocked over a glass of wine.
isv. Poslědnjim razom ja jesm svalil čašu vina.

15.
eng. I don’t know who else has been invited.
isv. Ja ne znaju kto ješče byl prizvany.

16.
eng. We’re going to the new disco which opened last week.
isv. My idemo na novo disko, ono otvorilo se v minuloj sedmici…

17.
eng. Wouldn’t you like to come too?
isv. Hčeš li ty takože prijdti?

18.
eng. It could be late this evening.
isv. Ja mogu byti pozdno v tutoj večer.

19.
eng. Let’s go on public transport.
isv. Idimo, my povezemo se publičnym transportom.

20.
eng. Have fun!
isv. Imajte dobru zabavu!

Part 5 (Exact dates and times)

1.
eng. There are twenty-four hours in a day.
isv. Vo jednom dnju sut dvadeset četyri časiny.

2.
eng. An hour has sixty minutes and every minute has sixty seconds.
isv. Jedna časina imaje šestdeset minut i vsekaka minuta imaje šestdeset sekund.

3.
eng. In half an hour the match will start.
isv. Za polovinu časiny matč se bude početi.

4.
eng. The match starts in ten minutes.
isv. Matč se bude počinati za deset minut.

5.
eng. The distance took you three hours and fifteen minutes.
isv. Tobě bylo potrěbno tri časiny i petdeset minut na tu distancu.

6.
eng. In how many minutes will you be back?
isv. V kako mnogo minut ty budeš vratiti se nazad?

7.
eng. He’s not very talkative in the mornings.
isv. On ne govori mnogo v ranny čas.

8.
eng. I need a cup of tea in the afternoons.
isv. Mně byva(je) potrěbna čaška čaja v popoldenj.

9.
eng. I don’t have any time to read during the day.
isv. V denj ja ne imaju svobodny čas k čitanju.

10.
eng. Can you work at night?
isv. Možete li Vy rabotati vo noči?

11.
eng. I must get up early every day.
isv. Mně trěba buditi se rano vsekaky denj.

12.
eng. He has coaching once or twice a week.
isv. On imaje dodatne (neobvezne) lekcje dvakratno ili trikratno v sedmicu.

13.
eng. I need it now!
isv. Mně to jest potrěbno tutčas!

14.
eng. Get back in time!
isv. Povrati se v označeny čas!

15.
eng. Wash your hands first!
isv. Najprvo myj svoje ruky!

16.
eng. It’s too late afterwards.
isv. Potom bude uže prěmnogo pozdno.

17.
eng. I very much like to drink a glass of wine in the evenings.
isv. Večerom ja mnogo ljubju izpiti čašu vina.

18.
eng. I overslept the day before yesterday.
isv. Ja jesm spal prěmnogo dolgo prěd dvoma dnjami.

19.
eng. It’s finally happening the day after tomorrow!
isv. Na konec! Ješče dva dni i to bude!

20.
eng. We’ll make a day trip at the weekend.
isv. My budemo vezti se na jednodenno turistično putovanje v vikend.

Part 6 (Talking about the weather)

1.
eng. It’s lovely weather today!
isv. Dnes jest krasiva pogoda!

2.
eng. I think it’s going to rain.
isv. Ja myslju, že bude padati dožd.

3.
eng. Do you know what the weather will be like tomorrow?
isv. Znajete li Vy kakova pogoda bude zajutra?

4.
eng. What’s the temperature?
isv. Kakova jest temperatura?

5.
eng. It’s 2 degrees below zero.
isv. Temperatura jest minus dva stupnje Celsija.

6.
eng. It’s very hot in the sun.
isv. Na solncu jest mnogo teplo.

7.
eng. It’s too warm for me. I don’t like the heat.
isv. Jest mi prěmnogo teplo. Ja ne ljubju goreča.

8.
eng. There’s an unpleasant wind today.
isv. Dnes jest neprijetny větr.

9.
eng. It’s very stormy.
isv. Nebo jest velmi burlivo.

10.
eng. What direction is the wind coming from?
isv. Odkud ide větr?

11.
eng. I think it’ll be warmer tomorrow.
isv. Ja myslju, že zajutra bude vyše teplo.

12.
eng. It’s already getting lighter in the east!
isv. Na vozhodu jest uže vyše jasno!

13.
eng. Does it ever stop raining here?
isv. Kogda toj dožd se bude zakončiti?

14.
eng. It looks like thunder.
isv. Možno to jest grom.

15.
eng. It’s only a shower.
isv. To jest jedino maly dožd.

16.
eng. It’s tipping it down!
isv. Dožd strašno padaje!

17.
eng. I don’t believe the weather forecast for a moment!
isv. Ja ne dověrjaju meteorologičskoj prognozě!

18.
eng. The weather is very changeable.
isv. Ta pogoda izměnjaje se često.

19.
eng. Careful, there’s black-ice on the roads!
isv. Stražite se, jest led na ulicah!

20.
eng. Wrap up warmly, it’s very cold outside.
isv. Oblěči se teplo, na dvoru jest mnogo hladno.

21.
eng. The air-pressure is very low/high today.
isv. Barometr dnes pokazyva velmi nizky (vysoky) atmosferny pritisk.

22.
eng. It’s very foggy. I can’t see anything.
isv. Jest silna mgla. Ja ne vidžu ničto.

Part 7 (Asking questions (question words))

1.
eng. How do I get from here to the airport?
isv. Kako ja mogu dojdti do aeroporta?

2.
eng. Where is the next bus stop?
isv. Kde jest slědujuča avtobusna postojka?

3.
eng. Who asked after me?
isv. Kto pytal o mene?

4.
eng. Why was the flight cancelled?
isv. Iz kakogo povoda toj let byl anulovany?

5.
eng. For what reason was the flight delayed?
isv. Iz kakogo povoda toj let byl opozdnjeny?

6.
eng. Where are you from?
isv. Odkud Ty jesi?

7.
eng. What time is it?
isv. Kaky jest čas?

8.
eng. What are you doing here?
isv. Čo ty tut dělaješ?

9.
eng. Whose scarf is this?
isv. Kogo jest toj šal?

10.
eng. Whom did you ask about the route?
isv. Kogo ty jesi pytal za trasu (maršrut)?

11.
eng. To whom does this beautiful watch belong?
isv. Kogo jest toj krasivy časovnik?

12.
eng. What are you thinking about?
isv. O čem ty mysliš?

13.
eng. With whom did you dance yeterday?
isv. S kym ty jesi tanceval včera?

14.
eng. For how long are you away?
isv. Kako dolgo budeš daleko?

15.
eng. How late is it?
isv. Kako pozdno jest tutčas?

16.
eng. From when until when are you not in the office?
isv. Od kakoj do kakoj časiny ty ne budeš v ofisu (bjuru)?

17.
eng. How often do you go riding?
isv. Kako često ty voziš se na konju?

18.
eng. From when can I call you?
isv. Od kakogo časa ja mogu k tobě telefonovati?

19.
eng. For what reason must I change?
isv. Začto jest potrěbno da byh ja izměnil transport?

20.
eng. What must I write it for?
isv. Začto mně jest potrěbno to napisati?

Part 8 (Miscellaneous (History))

1.
eng. The Tyrannosaurus rex was one of the most dangerous dinosaurs.
isv. Tiranozavr reks — to byl jedin iz najvyše groznyh dinozavrov.

2.
eng. I studied Pre and Ancient history at university.
isv. Ja jesm studioval prěhistoriju i antičnu historiju na universitetu.

3.
eng. These cave drawings originated in the Stone Age.
isv. Te risovanky sut iz Kamennoj Epohy.

4.
eng. The scientific term for a neandertal is Homo neanderthalensis.
isv. Naučny termin za neandertalca jest Homo neanderthalensis.

5.
eng. In ancient Egypt the King was called Pharaoh, wasn’t he?
isv. V antičnom Egiptu kralj zval se faraonom, ne?

6.
eng. You can learn a lot about ancient Greece in this museum.
isv. Možeš naučiti se mnogo ob antičnoj Greciji v tom muzeju.

7.
eng. I’ve read a book about Greek gods and myths.
isv. Ja jesm čital (pročital) knigu (knižku) o grečskyh bogah i mitah.

8.
eng. What do you know about ancient Rome?
isv. Čto ty znaješ ob antičnom Rimu?

9.
eng. I’ve heard the term „migration of nations“ in school.
isv. Ja jesm slyšal termin “migracija narodov” v školě.

10.
eng. Charles the Great must have been a fascinating person.
isv. Karl Veliky, věrodostojno, byl mnogo interesny člověk.

11.
eng. This is an exhibition about the Byzantine empire.
isv. To jest ekspozicija o Bizantijskoj Imperiji.

12.
eng. I associate terms such as crusades, witch-hunts and the 100 Years War with the Middle Ages.
isv. Srědnjevěčje v mojej glavě povezyva se so takymi nazvami (terminami) kako krestove pohody, lovjenje čarovnic (vědm) i stolětna vojna.

13.
eng. I can’t think about anything to do with the Reformation and Counter-reformation.
isv. Ja ne znaju ničto o Reformaciji i Kontrareformaciji.

14.
eng. The maxim of the French Revolution was „Liberty, Equality and Fraternalism”.
isv. Glavna fraza (izrěčenje) francuzskoj revolucije byla “Svoboda, Ravnost i Bratstvo”

15.
eng. Didn’t the Industrial Revolution take place in the 19th century?
isv. No Industrialna revolucija byla v devetnadsetom stolětju, ne?

16.
eng. Traces of colonialism can still be seen in many countries today.
isv. Ostatky (prěžitky) (od) kolonializma my možemo viděti ješče dnes vo mnogyh krajinah.

17.
eng. We can be happy not to have lived through the Second World War.
isv. My možemo byti ščestlivi, že ne jesmo žili (živěli) v čas Vtoroj světovoj vojny.

18.
eng. What do you know about the „Cold War“ era?
isv. Čto ty znaješ ob epohě “Hladnoj vojny”?

19.
eng. Terrorism is an omnipresent danger for many countries.
isv. Terorizm jest vseprisutna ugroza vo mnogyh krajinah.

Part 9: Grammar. Modal verbs in the past tense.

1.
eng. I was allowed/permitted to sleep in yesterday. Were you also allowed/permitted to sleep in?
isv. Včera ja jesm smogl (imal možnost) pospati dost. Jesi li ty takože imal dobry son?

2.
eng. He/she was allowed/permitted to go home earlier yesterday,
isv. Včera jemu sut dozvolili pojdti do doma raněje.

3.
eng. We were allowed/permitted to stay there. Were you also allowed/permitted to stay there?
isv. My imamo dozvoljenje byti tut. Imajete li vy tuto dozvoljenje?

4.
eng. He couldn’t/wasn’t able to yesterday. Could you/Were you able to yesterday?
isv. On ne mogl včera. Jesi li ty mogl včera?

5.
eng. He/she could never stand maths.
isv. On vsegda nenaviděl matematiku.

6.
eng. We could/were able to go then. Could you/Were you able to leave too?
isv. Togda my jesmo smogli ujdti. Vy jeste takože smogli?

7.
eng. I liked chocolate when I was younger. Did you also like chocolate?
isv. Ja jesm ljubil čokoladu kogda ja jesm byl maly. Jeste li vy takože ljubili čokoladu?

8.
eng. He/she only like dark chocolate.
isv. On (ona) ljubi jedino črnu čokoladu.

9.
eng. Neither of us liked nuts. Did you like nuts?
isv. Nikto iz nas ne ljubil orěhov. Jeste li vy ljubili orěhy?

10.
eng. I had to do the laundry yesterday. Did you have to do the laundry too?
isv. Včera mně bylo potrěbno dělati pranje oblěčenja, da by moj kostjum byl čisty. Jesi li ty včera takože potrěboval dělati pranje?

11.
eng. He/she had to go to the dentist yesterday.
isv. Včera on potrěboval idti k dentistu (zubnomu lěkarju).

12.
eng. We had to talk to the children about this. Did you have to discuss it with your children too?
isv. Nam bylo potrěbno pogovoriti ob tom s dětami. Trěba li vam bylo takože govoriti ob tom s dětami?

13.
eng. I should have come earlier yesterday. Should you also have come earlier?
isv. Mně včera trěba bylo dojdti do doma raněje. A tobě takože trěba bylo prijdti raněje?

14.
eng. He/she should have laid the table.
isv. Jemu (jej) trěba posteliti (prigotoviti) stol.

15.
eng. We should have learnt some vocabulary. Should you have learnt some too?
isv. Nam potrěbno učiti se nemnogo slov. Trěba li takože tobě učiti se nemnogo jih?

16.
eng. I wanted to see that film.
isv. Ja jesm htěl uviděti toj film.

17.
eng. He/she didn’t want to know anything about it.
isv. On (ona) ne je htěla slyšati ničto o tom.

eng. Part 10. Daily communication. Conversations about work.

1.
eng. I work for the company …
isv. Ja rabotaju v firmě…

2.
eng. I work in the bookkeeping department, and you?
isv. Ja rabotaju vo finansovom knigovodstvu, a vy?

3.
eng. I have been department head for 3 years.
isv. Ja jesm tri lěta byl glavoju departamenta.

4.
eng. I work as a freelancer for this company.
isv. Ja jesm frilanser v tutoj firmě.

5.
eng. My job is unfortunately rather boring.
isv. Moja rabota, na žalost, jest dost nudna.

6.
eng. We all work about 50 hours a week here.
isv. My vsi rabotajemo 50 časin v sedmicu.

7.
eng. There is no overtime here.
isv. Tut ne rabotajut vyše než planovano. / Tut nema nadplanovoj raboty.

8.
eng. Here is my business card with all the important numbers.
isv. To jest moja vizitka, ona imaje vse važne kontakty.

9.
eng. We have a quiet conference room here.
isv. Tut my imajemo tihu konferencijnu salu.

10.
eng. I like working for the company very much, it’s a lot of fun!
isv. Ja jesm rady rabotati v firmě, tuto mene mnogo zadovaljaje.

11.
eng. The last six months have been very tiring.
isv. Poslědne šest měsecev sut byli velmi težkymi.

12.
eng. It is possible that our company could file for bankruptcy.
isv. Može byti tako, že naša firma bude oglasiti svoje bankrotstvo.

13.
eng. Have you heard that some people could lose their jobs?
isv. Jesi li ty slyšal, že něktori ljudi mogut ostati se bez raboty.

14.
eng. I leave the house at 8 o’clock in the mornings and get home around 6 o’clock in the evenings.
isv. Ja izhodžu iz doma v osmu časinu jutra i vračaju se v šest časin večera.

15.
eng. I usually work on Saturdays too.
isv. Obyčajno ja rabotaju i v subotu takože.

16.
eng. I’d like to carry on talking to you but I have another appointment.
isv. Ja byh htěl govoriti s vami dalje, no ja imaju zaplanovanu shodku.

17.
eng. Here’s the number form of my firm. Just ask for me there.
isv. Tut jest kontakt, možeš zatelefonovati v moju firmu. Prosto zapytaj o mene.

18.
eng. I am travelling for the company. Last week I was in Canada.
isv. Ja imaju služebne putovanja za svoju firmu. V minulu sedmicu ja jesm byl v Kanadě.

19.
eng. I must travel twice a year to China for three weeks.
isv. Dva raza v jedno lěto mně jest trěba putovati v Kitaj na tri sedmice.

20.
eng. I have a part-time job.
isv. Ja imaju rabotu na polovinu dnja.

21.
eng. I only work part-time for 20 hours a week.
isv. Ja imaju čestičnu rabotu na dvadeset časin v sedmicu.

22.
eng. I really must find myself a new job.
isv. Mně zaisto jest potrěbno najdti sobě novu rabotu.

Part 11. Farewell.

1.
eng. It’s a pity that I have to go.
isv. Na žalost, mně jest trěba idti.

2.
eng. Thank you again for the invitation.
isv. Iznova hvala vam za prizvanje.

3.
eng. Unfortunately, I must leave now as my train leaves in an hour.
isv. Na žalost, mně jest trěba idti. Šestdeset minut, i moja lokomotiva bude startovati.

4.
eng. The time went so quickly!
isv. Čas minul tako brzo!

5.
eng. I’ll miss you a lot.
isv. Ja budu tužiti (budu neradostny) bez vas.

6.
eng. Actually, I don’t want to go home.
isv. Napravdu, ja ne hču idti do doma.

7.
eng. Don’t be sad. I’ll come again soon!
isv. Ne tužite. Ja budu vratiti se v blizky čas.

8.
eng. See you later then!
isv. Dobro, budemo uviděti se potom!

9.
eng. See you!
isv. Do viděnja!

10.
eng. Bye until the next time!
isv. Čao, budemo uviděti se v drugy raz!

11.
eng. Look after yourselves!
isv. Hranite (ščedite) sebe!

12.
eng. I hope you’ll come and visit us sometime.
isv. Imaju naděju, vy někogda budete gostiti (gostami) u nas.

13.
eng. It would be nice if you could come to Germany soon!
isv. Bude mnogo dobro, jestli vy možete sdělati vizitu v Germaniju v blizky čas.

14.
eng. Let me give you a hug!
isv. Mogu li ja (pozvoli mně) objeti tebe.

15.
eng. Don’t forget us! All the best!
isv. Pametaj o nas! Vsego tobě najlěpšego (Dobra tobě)!

16.
eng. I really must be going now!
isv. Mně zaisto (napravdu) jest trěba idti.

17.
eng. It’s always sad to say goodbye…
isv. Nikogda ne jest radostno govoriti “Do viděnja!”…

18.
eng. Thank you for everything that you’ve done for me.
isv. Hvala vam za vse čto vy jeste sdělali za mene.

19.
eng. I felt very happy here.
isv. Ja jesm byl mnogo (veliko) ščestlivym tut.

20.
eng. Hopefully we’ll see each other again soon!
isv. Imaju naděju, že v blizky čas my budemo uviděti se iznova.

Part 12. Discussions and reflections.

1.
eng. I think we should think about this again in peace.
isv. Ja myslju, nam bylo by trěba pomysliti o tom iznova, v pokoju.

2.
eng. I’m quite convinced that we’ll make it.
isv. Ja jesm absolutno uvěrjeny, že my budemo stvoriti tuto (imati uspěh).

3.
eng. Doubtless this is a case of misunderstanding.
isv. Nesumněno, to jest někako nedorazuměnje.

4.
eng. Apparently this is another case.
isv. Prividno, to je druga situacija.

5.
eng. It is clear that …
isv. Jest jasno, že…

6.
eng. Unfortunately, I have to inform you that
isv. Na žalost, mně je trěba informovati vas (skazati vam), že…

7.
eng. This is possibly an error.
isv. Može byti, to je pogrěška.

8.
eng. I’m of the opinion that we should try it again.
isv. Ja myslju, nam bylo by trěba poprobovati iznova.

9.
eng. I’d like to contradict Mr. X’s opinion that…
isv. Ja byh htěl ne suglasiti se s misterom X. On mysli, že…

10.
eng. On principle I agree with your opinion but I differ over a couple of details.
isv. V principu ja jesm suglasny s vašim mysljenjem, no něktore detalje vidim ne tako.

11.
eng. As can be seen in this letter, the written notice is made according to contract.
isv. Kako možno viděti iz tutogo pisma, razryvanje kontrakta (dogovora) bylo sdělano bez opozdnjenja.

12.
eng. In my opinion the weather will stay as it is.
isv. Myslju že pogoda bude ostati se takoju, kako ona jest.

13.
eng. He stands by his point of view that…
isv. On stoji na svojej poziciji (gledišču), že…

14.
eng. The affair looks different under these circumstances.
isv. V tutyh okolnostah vsečto izgledaje inače.

15.
eng. Taking in to account that it’s already ten o’clock …
isv. S pogledom, že tutčas jest už deset časin večera…

16.
eng. Considering the available facts, we should now make a decision quickly.
isv. Iz dostupnyh faktov možno viděti, že nam je trěba prijeti rěšenje v maksimalno blizky čas.

17.
eng. I agree with you, but you should also consider that…
isv. Ja jesm suglasny s toboju, no tobě takože jest trěba razuměti, že…

18.
eng. I’m late because there was so much traffic on the roads.
isv. Ja jesm spozdnil se (ne javil se v akuratny čas), zato že na trasah bylo zamnogo avtomobilov (zamnogo aktivno).

1.
eng. Excuse me …
isv. Пардон…

2.
eng. Sorry if I am disturbing but …
isv. Извините, ја не хчу Вас безпокоијти, но…

3.
eng. What is the quickest way to …?
isv. Кака јест највыше кратка траса до…?

4.
eng. Is this the right way to the Marketplace?
isv. Јест ли то добра траса к хисторичному центру града?

5.
eng. Will I get to the station on this street?
isv. Иде ли та улица к желєзничној станцији?

6.
eng. How far is it to the Hotel Exzelsior?
isv. Како далеко јест до хотела Exzelsior?

7.
eng. How far away is the closest bridge over this river?
isv. Како далеко јест мост на тој рєкє?

8.
eng. Do you know where I can find a taxi here?
isv. Знајете ли кде ја могу тут најдти такси?

9.
eng. We are looking for the Hotel Adam. Can you help us?
isv. Мы хчемо знати кде јест хотел Адам. Можете ли вы нам помогти?

10.
eng. There should be a pizzeria around here. Do you perhaps know where?
isv. Ја јесм слышал, же тут близко јест пиццерија. Знајете ли кде?

11.
eng. Must we turn right or left at the next crossroads?
isv. Трєба ли нам појдти лєво или право слєдујучем прєсєченју улиц?

12.
eng. Is it straight on over the next crossroads?
isv. Јест то ли на слєдујучем прєсєченју улиц?

13.
eng. Is this hiking trail number 113? We would like to go to …
isv. Јест ли то туристична траса номер 113? Мы идемо до…

14.
eng. Could you please tell me where the closest underground station is?
isv. Можете ли вы мнє показати кде јест најблизко метро?

15.
eng. About how many kilometres is that?
isv. Како много то јест километров?

16.
eng. Is it much further to the Hotel Adam, please?
isv. Јест ли јешче далеко до Хотела Адам?

17.
eng. I have heard that there is a tobacconist’s around here.
isv. Ја јесм слышал, же тут јест магазин с табаком? Ја хчу куповати.

18.
eng. Is it very far away?
isv. Јест то ли много далеко?

19.
eng. Is it very close-by?
isv. Јест ли то много много близко?

Part 2 (getting to know new people)

1.
eng. Hello, my name is John. What are you called?
isv. Поздрав, моје име јест Джон. Како ты се зовеш?

2.
eng. Good afternoon, my name is John. What are you called?
isv. Добры дењ, моје име јест Джон. Како ты се зовеш?

3.
eng. Where do you come from?
isv. Одкуд ты јеси (вы јесте)?

4.
eng. I’m from Britain and am visiting here.
isv. Ја јесм из Великој Британије и јесм тут на визитє.

5.
eng. I’d like to introduce you to a good friend of mine.
isv. Ја хчу тобє показати мојего доброго пријатеља.

6.
eng. May I introduce you. This is my girlfriend, Sue.
isv. Дозволите да бых ја прєдставил вас. То јест моја пријатељка, Сју.

7.
eng. I am new in town.
isv. Ја јесм новы в том граду.

8.
eng. I am here with my boyfriend/girlfriend.
isv. Ја јесм тут с мојим пријатељем (пријатељкоју).

9.
eng. Are you married? Have you got children?
isv. Вы јесте омужена (ожењены)? Имајете ли вы дєти?

10.
eng. I live in Oslo but am working here for a couple of months.
isv. Ја живу в Осло, но ја тут работају немного мєсецев.

11.
eng. Have you got any children? How many?
isv. Имајете ли вы дєти? Како много?

12.
eng. Have you also got brothers or sisters?
isv. Имајете ли вы такоже брати (сестры)?

13.
eng. Yes, I have got one sister and one brother.
isv. Да, ја имају једного брата и једну сестру.

14.
eng. No, I’m an only child.
isv. Не, ја јесм јединак (јединачка).

15.
eng. May I ask how old you are?
isv. Могу ли ја запытати о твојем вєку?

16.
eng. I’m currently single.
isv. В том моменту ја јесм самотны.

17.
eng. It’s nice that we met here!
isv. То јест велми красиво, же мы јесмо тут нашли једин другого!

18.
eng. I’ve got a photo of my children here.
isv. Ја имају тут фотографију мојих дєтиј.

19.
eng. You seem familiar. Have we seen each other before?
isv. Ты ми изгледајеш знајемо. Мы видєли се јесмо прєдже?

20.
eng. How about meeting up for a cup of coffee or something sometime?
isv. Что мыслиш да быхмо мы понєкогда сходили се при чашкє кавы или при нєчем другом?

21.
eng. Would you like to go to the cinema with us tomorrow?
isv. Хчеш ли ты с нами идти до кина зајутра?

22.
eng. Your friends are really very nice people!
isv. Твоји пријатељи сут заисто мили људи!

23.
eng. Could you recommend a good/reasonably priced restaurant?
isv. Можете ли прєдложити мнє ресторан с низкыми цєнами?

Part 3 (In a restaurant - part 1)

1.
eng. Could you recommend a good/reasonably priced restaurant?
isv. Можете ли прєдложити (пропоновати) мнє добры ресторан / ресторан с низкыми цєнами?

2.
eng. We would like to sit on the terrace.
isv. Ја хчу сдєлати резервованје на стол на днес, на вечер. Мы јесмо група пети људиј.

3.
eng. We would like to sit on the terrace.
isv. Мы хчемо сєдєти на терасє.

4.
eng. Good evening! I’ve got a reservation for 8 o’clock. My name isSmith.
isv. Добры вечер! Моје резервованје јест на осму часину в вечер. Моје име јест Филип.

5.
eng. Have you got another table available for four ?
isv. Имајете ли вы другы стол на групу четырєх људиј?

6.
eng. Excuse me, please. Is this table/chair still free?
isv. Пардон, јест ли то мєсто к сєдєнју јешче свободно?

7.
eng. Could you tell me where the toilets are please.
isv. Можете ли вы мнє показати кде сут тоалеты?

8.
eng. Waiter, I’d like the menu please.
isv. Келнере (официанте), можете ли вы мнє принести мењу?

9.
eng. May we please have the wine list.
isv. Можете к нам принести карту со списом вина?

10.
eng. I’d just like something small to eat.
isv. Ја хчу једино нєчто мало к једанју.

11.
eng. Is there a daily menu?
isv. Имајете ли вы специално мењу на днес?

12.
eng. Could you recommend something?
isv. Можете ли вы мнє нєчто прєдложити(ук?, бе?, пл?

13.
eng. What are the regional specialities?
isv. Каково јест ваше регионално једанје?

14.
eng. Do you have vegetarian dishes?
isv. Јест ли тут тож вегетарианско мењу?

15.
eng. Could we already order something to drink?
isv. Можете ли вы нам принести нєкаково питје?

16.
eng. I’ll have the fixed menu.
isv. Можете ли мнє принести ваше главно мењу?

17.
eng. We’d like a litre bottle of sparkling/non-sparkling mineral water.
isv. Можете ли нам принести бутељку воды с газом (без газа)?

18.
eng. I’d like a beer.
isv. Можете ли вы мнє принести пиво?

19.
eng. Could you recommend a dry red/white wine?
isv. Можете ли мнє прєдложити сухо чрвено (бєло) вино?

20.
eng. As a starter I’d like …
isv. Како прво једанје ја бых хтєл…

21.
eng. As a main course I’d like…
isv. Како главно једанје ја бых хтєл…

Part 4 (Socializing)

1.
eng. I’ve got a date tonight.
isv. Ја имају романтичну сходку днес в ночи.

2.
eng. Can you tell me what one should wear for this occasion?
isv. Можеш ли мнє рєкти во како облєченје потрєбно јест мнє се облєкти?

3.
eng. I think it’s a formal reception.
isv. Ја мысљу, же то буде официалны пријем.

4.
eng. I’ll pick you up eight if that’s OK with you?
isv. Ја буду тебе забрати в осму часину, јест ли тобє тако добро?

5.
eng. If only I knew what I should wear!
isv. Ја хтєл бых знати во каком облєченју мнє потрєба быти!

6.
eng. Could you lend me your red dress just fort his evening?
isv. Можеш ли мнє, једино на тутој вечер, дати в зајем твоју чрвену сукњу?

7.
eng. I’m going to make myself really chic today.
isv. Ја буду велми елегантны во днес.

8.
eng. Do you think I should go to the hairdresser again beforehand?
isv. Мыслиш ли Ты, же изнова потрєбно јест дабых ја најпрво шел (шла) до салона стриженја дабы приготовили моје власы?

9.
eng. Which shoes suit these trousers the best?
isv. Какы обув јест најлєпши с тыми ногавицами?

10.
eng. This suit is definitely too small for me.
isv. То облєченје јест дефинитивно замного мало на мене.

11.
eng. I think these trousers shrunk in the wash.
isv. Ја мыслим, же те ногавице уменшили се в час пранја.

12.
eng. And don’t forget your table manners!
isv. И ты помни об манерах около стола!

13.
eng. I hope nothing untoward happens!
isv. Ја имају надєју, же не буде никакых тежкых ситуациј!

14.
eng. Last time I knocked over a glass of wine.
isv. Послєдњим разом ја јесм свалил чашу вина.

15.
eng. I don’t know who else has been invited.
isv. Ја не знају кто јешче был призваны.

16.
eng. We’re going to the new disco which opened last week.
isv. Мы идемо на ново диско, оно отворило се в минулој седмици…

17.
eng. Wouldn’t you like to come too?
isv. Хчеш ли ты такоже пријдти?

18.
eng. It could be late this evening.
isv. Ја могу быти поздно в тутој вечер.

19.
eng. Let’s go on public transport.
isv. Идимо, мы повеземо се публичным транспортом.

20.
eng. Have fun!
isv. Имајте добру забаву!

Part 5 (Exact dates and times)

1.
eng. There are twenty-four hours in a day.
isv. Во једном дњу сут двадесет четыри часины.

2.
eng. An hour has sixty minutes and every minute has sixty seconds.
isv. Једна часина имаје шестдесет минут и всекака минута имаје шестдесет секунд.

3.
eng. In half an hour the match will start.
isv. За половину часины матч се буде почети.

4.
eng. The match starts in ten minutes.
isv. Матч се буде починати за десет минут.

5.
eng. The distance took you three hours and fifteen minutes.
isv. Тобє было потрєбно три часины и петдесет минут на ту дистанцу.

6.
eng. In how many minutes will you be back?
isv. В како много минут ты будеш вратити се назад?

7.
eng. He’s not very talkative in the mornings.
isv. Он не говори много в ранны час.

8.
eng. I need a cup of tea in the afternoons.
isv. Мнє быва(је) потрєбна чашка чаја в пополдењ.

9.
eng. I don’t have any time to read during the day.
isv. В денј ја не имају свободны час к читанју.

10.
eng. Can you work at night?
isv. Можете ли Вы работати во ночи?

11.
eng. I must get up early every day.
isv. Мнє трєба будити се рано всекакы дењ.

12.
eng. He has coaching once or twice a week.
isv. Он имаје додатне (необвезне) лекцје двакратно или трикратно в седмицу.

13.
eng. I need it now!
isv. Мнє то јест потрєбно тутчас!

14.
eng. Get back in time!
isv. Поврати се в означены час!

15.
eng. Wash your hands first!
isv. Најпрво мыј своје рукы!

16.
eng. It’s too late afterwards.
isv. Потом буде уже прємного поздно.

17.
eng. I very much like to drink a glass of wine in the evenings.
isv. Вечером ја много љубју изпити чашу вина.

18.
eng. I overslept the day before yesterday.
isv. Ја јесм спал прємного долго прєд двома дњами.

19.
eng. It’s finally happening the day after tomorrow!
isv. На конец! Јешче два дни и то буде!

20.
eng. We’ll make a day trip at the weekend.
isv. Мы будемо везти се на једноденно туристично путованје в викенд.

Part 6 (Talking about the weather)

1.
eng. It’s lovely weather today!
isv. Днес јест красива погода!

2.
eng. I think it’s going to rain.
isv. Ја мысљу, же буде падати дожд.

3.
eng. Do you know what the weather will be like tomorrow?
isv. Знајете ли Вы какова погода буде зајутра?

4.
eng. What’s the temperature?
isv. Какова јест температура?

5.
eng. It’s 2 degrees below zero.
isv. Температура јест минус два ступње Целсија.

6.
eng. It’s very hot in the sun.
isv. На солнцу јест много тепло.

7.
eng. It’s too warm for me. I don’t like the heat.
isv. Јест ми прємного тепло. Ја не љубју гореча.

8.
eng. There’s an unpleasant wind today.
isv. Днес јест непријетны вєтр.

9.
eng. It’s very stormy.
isv. Небо јест велми бурливо.

10.
eng. What direction is the wind coming from?
isv. Одкуд иде вєтр?

11.
eng. I think it’ll be warmer tomorrow.
isv. Ја мысљу, же зајутра буде выше тепло.

12.
eng. It’s already getting lighter in the east!
isv. На возходу јест уже выше јасно!

13.
eng. Does it ever stop raining here?
isv. Когда тој дожд се буде закончити?

14.
eng. It looks like thunder.
isv. Можно то јест гром.

15.
eng. It’s only a shower.
isv. То јест једино малы дожд.

16.
eng. It’s tipping it down!
isv. Дожд страшно падаје!

17.
eng. I don’t believe the weather forecast for a moment!
isv. Ја не довєрјају метеорологичској прогнозє!

18.
eng. The weather is very changeable.
isv. Та погода измєњаје се често.

19.
eng. Careful, there’s black-ice on the roads!
isv. Стражите се, јест лед на улицах!

20.
eng. Wrap up warmly, it’s very cold outside.
isv. Облєчи се тепло, на двору јест много хладно.

21.
eng. The air-pressure is very low/high today.
isv. Барометр днес показыва велми низкы (высокы) атмосферны притиск.

22.
eng. It’s very foggy. I can’t see anything.
isv. Јест силна мгла. Ја не виджу ничто.

Part 7 (Asking questions (question words))

1.
eng. How do I get from here to the airport?
isv. Како ја могу дојдти до аеропорта?

2.
eng. Where is the next bus stop?
isv. Кде јест слєдујуча автобусна постојка?

3.
eng. Who asked after me?
isv. Кто пытал о мене?

4.
eng. Why was the flight cancelled?
isv. Из какого повода тој лет был анулованы?

5.
eng. For what reason was the flight delayed?
isv. Из какого повода тој лет был опоздњены?

6.
eng. Where are you from?
isv. Одкуд Ты јеси?

7.
eng. What time is it?
isv. Какы јест час?

8.
eng. What are you doing here?
isv. Чо ты тут дєлајеш?

9.
eng. Whose scarf is this?
isv. Кого јест тој шал?

10.
eng. Whom did you ask about the route?
isv. Кого ты јеси пытал за трасу (маршрут)?

11.
eng. To whom does this beautiful watch belong?
isv. Кого јест тој красивы часовник?

12.
eng. What are you thinking about?
isv. О чем ты мыслиш?

13.
eng. With whom did you dance yeterday?
isv. С кым ты јеси танцевал вчера?

14.
eng. For how long are you away?
isv. Како долго будеш далеко?

15.
eng. How late is it?
isv. Како поздно јест тутчас?

16.
eng. From when until when are you not in the office?
isv. Од какој до какој часины ты не будеш в офису (бјуру)?

17.
eng. How often do you go riding?
isv. Како често ты возиш се на коњу?

18.
eng. From when can I call you?
isv. Од какого часа ја могу к тобє телефоновати?

19.
eng. For what reason must I change?
isv. Зачто јест потрєбно да бых ја измєнил транспорт?

20.
eng. What must I write it for?
isv. Зачто мнє јест потрєбно то написати?

Part 8 (Miscellaneous (History))

1.
eng. The Tyrannosaurus rex was one of the most dangerous dinosaurs.
isv. Тиранозавр рекс — то был једин из највыше грозных динозавров.

2.
eng. I studied Pre and Ancient history at university.
isv. Ја јесм студиовал прєхисторију и античну хисторију на университету.

3.
eng. These cave drawings originated in the Stone Age.
isv. Те рисованкы сут из Каменној Епохы.

4.
eng. The scientific term for a neandertal is Homo neanderthalensis.
isv. Научны термин за неандерталца јест Хомо неандертхаленсис.

5.
eng. In ancient Egypt the King was called Pharaoh, wasn’t he?
isv. В античном Египту краљ звал се фараоном, не?

6.
eng. You can learn a lot about ancient Greece in this museum.
isv. Можеш научити се много об античној Грецији в том музеју.

7.
eng. I’ve read a book about Greek gods and myths.
isv. Ја јесм читал (прочитал) книгу (книжку) о гречскых богах и митах.

8.
eng. What do you know about ancient Rome?
isv. Что ты знајеш об античном Риму?

9.
eng. I’ve heard the term „migration of nations“ in school.
isv. Ја јесм слышал термин “миграција народов” в школє.

10.
eng. Charles the Great must have been a fascinating person.
isv. Карл Великы, вєродостојно, был много интересны чловєк.

11.
eng. This is an exhibition about the Byzantine empire.
isv. То јест експозиција о Бизантијској Империји.

12.
eng. I associate terms such as crusades, witch-hunts and the 100 Years War with the Middle Ages.
isv. Срєдњевєчје в мојеј главє повезыва се со такыми назвами (терминами) како крестове походы, ловјенје чаровниц (вєдм) и столєтна војна.

13.
eng. I can’t think about anything to do with the Reformation and Counter-reformation.
isv. Ја не знају ничто о Реформацији и Контрареформацији.

14.
eng. The maxim of the French Revolution was „Liberty, Equality and Fraternalism”.
isv. Главна фраза (изрєченје) французској револуције была “Свобода, Равност и Братство”

15.
eng. Didn’t the Industrial Revolution take place in the 19th century?
isv. Но Индустриална револуција была в деветнадсетом столєтју, не?

16.
eng. Traces of colonialism can still be seen in many countries today.
isv. Остаткы (прєжиткы) (од) колониализма мы можемо видєти јешче днес во многых крајинах.

17.
eng. We can be happy not to have lived through the Second World War.
isv. Мы можемо быти шчестливи, же не јесмо жили (живєли) в час Второј свєтовој војны.

18.
eng. What do you know about the „Cold War“ era?
isv. Что ты знајеш об епохє “Хладној војны”?

19.
eng. Terrorism is an omnipresent danger for many countries.
isv. Тероризм јест всеприсутна угроза во многых крајинах.

Part 9: Grammar. Modal verbs in the past tense.

1.
eng. I was allowed/permitted to sleep in yesterday. Were you also allowed/permitted to sleep in?
isv. Вчера ја јесм смогл (имал можност) поспати дост. Јеси ли ты такоже имал добры сон?

2.
eng. He/she was allowed/permitted to go home earlier yesterday,
isv. Вчера јему сут дозволили појдти до дома ранєје.

3.
eng. We were allowed/permitted to stay there. Were you also allowed/permitted to stay there?
isv. Мы имамо дозвољенје быти тут. Имајете ли вы туто дозвољенје?

4.
eng. He couldn’t/wasn’t able to yesterday. Could you/Were you able to yesterday?
isv. Он не могл вчера. Јеси ли ты могл вчера?

5.
eng. He/she could never stand maths.
isv. Он всегда ненавидєл математику.

6.
eng. We could/were able to go then. Could you/Were you able to leave too?
isv. Тогда мы јесмо смогли ујдти. Вы јесте такоже смогли?

7.
eng. I liked chocolate when I was younger. Did you also like chocolate?
isv. Ја јесм љубил чоколаду когда ја јесм был малы. Јесте ли вы такоже љубили чоколаду?

8.
eng. He/she only like dark chocolate.
isv. Он (она) љуби једино чрну чоколаду.

9.
eng. Neither of us liked nuts. Did you like nuts?
isv. Никто из нас не љубил орєхов. Јесте ли вы љубили орєхы?

10.
eng. I had to do the laundry yesterday. Did you have to do the laundry too?
isv. Вчера мнє было потрєбно дєлати пранје облєченја, да бы мој костјум был чисты. Јеси ли ты вчера такоже потрєбовал дєлати пранје?

11.
eng. He/she had to go to the dentist yesterday.
isv. Вчера он потрєбовал идти к дентисту (зубному лєкарју).

12.
eng. We had to talk to the children about this. Did you have to discuss it with your children too?
isv. Нам было потрєбно поговорити об том с дєтами. Трєба ли вам было такоже говорити об том с дєтами?

13.
eng. I should have come earlier yesterday. Should you also have come earlier?
isv. Мнє вчера трєба было дојдти до дома ранєје. А тобє такоже трєба было пријдти ранєје?

14.
eng. He/she should have laid the table.
isv. Јему (јеј) трєба постелити (приготовити) стол.

15.
eng. We should have learnt some vocabulary. Should you have learnt some too?
isv. Нам потрєбно учити се немного слов. Трєба ли такоже тобє учити се немного јих?

16.
eng. I wanted to see that film.
isv. Ја јесм хтєл увидєти тој филм.

17.
eng. He/she didn’t want to know anything about it.
isv. Он (она) не је хтєла слышати ничто о том.

eng. Part 10. Daily communication. Conversations about work.

1.
eng. I work for the company …
isv. Ја работају в фирмє…

2.
eng. I work in the bookkeeping department, and you?
isv. Ја работају во финансовом книговодству, а вы?

3.
eng. I have been department head for 3 years.
isv. Ја јесм три лєта был главоју департамента.

4.
eng. I work as a freelancer for this company.
isv. Ја јесм фрилансер в тутој фирмє.

5.
eng. My job is unfortunately rather boring.
isv. Моја работа, на жалост, јест дост нудна.

6.
eng. We all work about 50 hours a week here.
isv. Мы вси работајемо 50 часин в седмицу.

7.
eng. There is no overtime here.
isv. Тут не работајут выше неж плановано. / Тут нема надплановој работы.

8.
eng. Here is my business card with all the important numbers.
isv. То јест моја визитка, она имаје все важне контакты.

9.
eng. We have a quiet conference room here.
isv. Тут мы имајемо тиху конференцијну салу.

10.
eng. I like working for the company very much, it’s a lot of fun!
isv. Ја јесм рады работати в фирмє, туто мене много задоваљаје.

11.
eng. The last six months have been very tiring.
isv. Послєдне шест мєсецев сут были велми тежкыми.

12.
eng. It is possible that our company could file for bankruptcy.
isv. Може быти тако, же наша фирма буде огласити своје банкротство.

13.
eng. Have you heard that some people could lose their jobs?
isv. Јеси ли ты слышал, же нєктори људи могут остати се без работы.

14.
eng. I leave the house at 8 o’clock in the mornings and get home around 6 o’clock in the evenings.
isv. Ја изходжу из дома в осму часину јутра и врачају се в шест часин вечера.

15.
eng. I usually work on Saturdays too.
isv. Обычајно ја работају и в суботу такоже.

16.
eng. I’d like to carry on talking to you but I have another appointment.
isv. Ја бых хтєл говорити с вами даље, но ја имају заплановану сходку.

17.
eng. Here’s the number form of my firm. Just ask for me there.
isv. Тут јест контакт, можеш зателефоновати в моју фирму. Просто запытај о мене.

18.
eng. I am travelling for the company. Last week I was in Canada.
isv. Ја имају служебне путованја за своју фирму. В минулу седмицу ја јесм был в Канадє.

19.
eng. I must travel twice a year to China for three weeks.
isv. Два раза в једно лєто мнє јест трєба путовати в Китај на три седмице.

20.
eng. I have a part-time job.
isv. Ја имају работу на половину дња.

21.
eng. I only work part-time for 20 hours a week.
isv. Ја имају честичну работу на двадесет часин в седмицу.

22.
eng. I really must find myself a new job.
isv. Мнє заисто јест потрєбно најдти собє нову работу.

Part 11. Farewell.

1.
eng. It’s a pity that I have to go.
isv. На жалост, мнє јест трєба идти.

2.
eng. Thank you again for the invitation.
isv. Изнова хвала вам за призванје.

3.
eng. Unfortunately, I must leave now as my train leaves in an hour.
isv. На жалост, мнє јест трєба идти. Шестдесет минут, и моја локомотива буде стартовати.

4.
eng. The time went so quickly!
isv. Час минул тако брзо!

5.
eng. I’ll miss you a lot.
isv. Ја буду тужити (буду нерадостны) без вас.

6.
eng. Actually, I don’t want to go home.
isv. Направду, ја не хчу идти до дома.

7.
eng. Don’t be sad. I’ll come again soon!
isv. Не тужите. Ја буду вратити се в близкы час.

8.
eng. See you later then!
isv. Добро, будемо увидєти се потом!

9.
eng. See you!
isv. До видєња!

10.
eng. Bye until the next time!
isv. Чао, будемо увидєти се в другы раз!

11.
eng. Look after yourselves!
isv. Храните (шчедите) себе!

12.
eng. I hope you’ll come and visit us sometime.
isv. Имају надєју, вы нєкогда будете гостити (гостами) у нас.

13.
eng. It would be nice if you could come to Germany soon!
isv. Буде много добро, јестли вы можете сдєлати визиту в Германију в близкы час.

14.
eng. Let me give you a hug!
isv. Могу ли ја (позволи мнє) објети тебе.

15.
eng. Don’t forget us! All the best!
isv. Паметај о нас! Всего тобє најлєпшего (Добра тобє)!

16.
eng. I really must be going now!
isv. Мнє заисто (направду) јест трєба идти.

17.
eng. It’s always sad to say goodbye…
isv. Никогда не јест радостно говорити “До видєнја!”…

18.
eng. Thank you for everything that you’ve done for me.
isv. Хвала вам за все что вы јесте сдєлали за мене.

19.
eng. I felt very happy here.
isv. Ја јесм был много (велико) шчестливым тут.

20.
eng. Hopefully we’ll see each other again soon!
isv. Имају надєју, же в близкы час мы будемо увидєти се изнова.

Part 12. Discussions and reflections.

1.
eng. I think we should think about this again in peace.
isv. Ја мысљу, нам было бы трєба помыслити о том изнова, в покоју.

2.
eng. I’m quite convinced that we’ll make it.
isv. Ја јесм абсолутно увєрјены, же мы будемо створити туто (имати успєх).

3.
eng. Doubtless this is a case of misunderstanding.
isv. Несумнєно, то јест нєкако недоразумєнје.

4.
eng. Apparently this is another case.
isv. Привидно, то је друга ситуација.

5.
eng. It is clear that …
isv. Јест јасно, же…

6.
eng. Unfortunately, I have to inform you that
isv. На жалост, мнє је трєба информовати вас (сказати вам), же…

7.
eng. This is possibly an error.
isv. Може быти, то је погрєшка.

8.
eng. I’m of the opinion that we should try it again.
isv. Ја мысљу, нам было бы трєба попробовати изнова.

9.
eng. I’d like to contradict Mr. X’s opinion that…
isv. Ја бых хтєл не сугласити се с мистером X. Он мысли, же…

10.
eng. On principle I agree with your opinion but I differ over a couple of details.
isv. В принципу ја јесм сугласны с вашим мысљенјем, но нєкторе детаље видим не тако.

11.
eng. As can be seen in this letter, the written notice is made according to contract.
isv. Како можно видєти из тутого писма, разрыванје контракта (договора) было сдєлано без опоздњенја.

12.
eng. In my opinion the weather will stay as it is.
isv. Мысљу же погода буде остати се такоју, како она јест.

13.
eng. He stands by his point of view that…
isv. Он стоји на својеј позицији (гледишчу), же…

14.
eng. The affair looks different under these circumstances.
isv. В тутых околностах всечто изгледаје иначе.

15.
eng. Taking in to account that it’s already ten o’clock …
isv. С погледом, же тутчас јест уж десет часин вечера…

16.
eng. Considering the available facts, we should now make a decision quickly.
isv. Из доступных фактов можно видєти, же нам је трєба пријети рєшенје в максимално близкы час.

17.
eng. I agree with you, but you should also consider that…
isv. Ја јесм сугласны с тобоју, но тобє такоже јест трєба разумєти, же…

18.
eng. I’m late because there was so much traffic on the roads.
isv. Ја јесм спозднил се (не јавил се в акуратны час), зато же на трасах было замного автомобилов (замного активно).

Анкета о тых словах достала 61 одговор, але мы смогли јесмо употрєбити једино 57, зато что нєколико људи не сут добро сразумєли пытанје в анкетє. Ако ли вы погледите на пытанја, можете увидєти какы был проблем, зато что пытанје јест сформуловано тако, же јест велми легко замєшати значенја "this/that" и "here/there". Солнце је тут, или туто је солнце?

Зато было потрєбно удалити одговоры, в кторых људи сразумєли слово неправилно, але на шчестје то оказало се можливо, зато что в анкетє была просба прєвести фразу на свој језык.

По очишченју даных остало се: 15 одговоров од русскојезычных људиј, 12 одговоров од Пољаков, 5 одговоров од Хрватов, 4 одговоры од Србов и Украјинцев, три одговоры од Чехов, Булгаров, Словенцев и Словаков, два одговора од Македонцев и Бєлорусов, и једин одговор од Слезца), кторе уже было можливо спокојно анализовати.

Табела резултатов изгледала приблизно тако, и за јеј обрабатыванје было трєба сгруповати дане за всакы језык, а потом најдти, колико процентов имаје всакы вариант разумєнја каждого из анализујемых слов (напримєр, Чехи на 75% не разумєјут слово "ово", и в 80% прєводет "туто" в значенју "this").

По анализованју, резултаты за оддєлне слова сут таке:

Але потрєбујемо не забывати, же меджусловјанскы имаје баловы систем, кде всакы језык имаје свој ступењ важности. Попробујемо помножити наше резултаты на туте балы, а потом узнати цєлу разумливост всакого слова. Итак:

туто

• близко - 4.62
• далеко - 0.17
• недалеко - 1.34
• неразумливо - 0.38

тамто

• близко - 0.29
• далеко - 4.32
• недалеко - 1.60
• неразумливо - 0.29

то

• близко - 2.04
• далеко - 2.02
• недалеко - 2.16
• неразумливо - 0.28

оно

• близко - 1.09
• далеко - 2.54
• недалеко - 1.27
• неразумливо - 1.60

ово

• близко - 1.98
• далеко - 0.36
• недалеко - 0.56
• неразумливо - 3.60

ото

• близко - 1.58
• далеко - 0.62
• недалеко - 0.72
• неразумливо - 3.59

тото

• близко - 1.63
• далеко - 0.62
• недалеко - 1.48
• неразумливо - 2.77

се

• близко - 1.44
• далеко - 0.39
• недалеко - 0.85
• неразумливо - 3.82

И финална хистограма:

Видимо двох фаворитов, "туто" за "this" и "тамто" за "that". Интересны феномен јест слово "то", кторо всакы разумєје в својем смыслу. Словник прєводи јего како "this, that", и то имаје логику, зато что јего јест можливо употрєбјати в случајах, когда разлика не јест велико важна. Але потрєбујете быти остражни, да бысте не замєшали никого. Такоже јест потрєбно паметати, же проблем јест можливы и со словами "туто" и "тамто", в резултатах анкетованја близ 6% учестников погрєшно сразумєли слова "туто" и "тамто" како "ту, тут” и "там" (here/there).

Очекываны аутсајдер јест слово "се", кторо не всегда прєводет како "this" даже носитељи русского и украјинского језыка. Слова "оно" и "ово", сут показали, же оне не могут сравнити се с "туто" и "тамто", але сут достаточно добрыми опцијами за јужну флаворизацију (равно како и слово "се" за возходну флаворизацију). А "ото" и "тото" не изгледајут достаточно добро за попаданје в словник. Саморазумно, тут не може быти полна објективност, зато что не имамо добру статистику за всакы језык, а многи учестники Словниковој Дружины уже знајут меджусловјанскы. Але тутчасне дане говорет нам, же слова "туто" и "тамто" сут заисто добро работајуче неологизмы.

P.S. Код, употрєбјены за анализованје табелы, можете видєти тут