1. Saida Zunnunovaning ilk she’ri qanday nomlangan?

A) «Xayrixon»

B) «Gullar vodiysi»

C) «Qizlarjon»

D) «Salom senga»

2. To‘g‘ri hukmlarni toping.

1) Saida Zunnunovaning birinchi she’riy to‘plami talabalik yillari

nashr etilgan.

2) Saida Zunnunovaning ilk she’ri Andijon viloyatining «Paxta

fronti» gazetasida bosilgan.

3) Akademik shoir G‘. G‘ulom S. Zunnovaning birinchi to‘plamiga

«Qizingiz yozdi» deb nom qo‘yib bergan.

4) S. Zunnunova haqidagi quyidagi fikrlarni Said Ahmad aytgan:

«U xotin-qizlarga xos nazokat, iforli, tatimli lirikasi bilan

dillarimizni erkalab, hordiqlarimizni yozib, mehnatga

rag‘batlarimizni toblantiradigan, idrokimizni go‘zalliklar tomon

yetaklaydigan fahmli shoiramiz bo‘lib yetishdi».

5) Otadan erta yetim qolgan shoira onasi va qarindoshlari qo‘lida

ulg‘aygan.

A) 1, 3, 4, 5

B) 1, 2, 3, 4, 5

C) 1, 2, 3, 5

D) 1, 2, 3, 4

3. Saida Zunnunovaning she’riy to‘plamlarini toping.

1) «Yangi she’rlar»;

2) «Gullar vodiysi»;

3) «Qizlarjon»;

4) «She’rlar»;

5) «Bir yil o‘ylari»;

6) «Nilufar»;

7) «Sodiq va Anor»;

8) «Xayrixon»;

9) «Surat bilan suhbat».

A) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8

B) 1, 2, 3, 4, 5, 6

C) 1, 3, 4, 5, 7

D) 1, 3, 5, 6, 8, 9

4. Saida Zunnunovaning dostonlarini toping.

1) «Gullar vodiysi»;

2) «Qizlarjon»;

3) «Bir yil o‘ylari»;

4) «Sodiq va Anor»;

5) «Xayrixon»;

6) «Surat bilan suhbat»;

7) «Qo‘shnilarim».

A) 1, 2, 6, 7

B) 4, 5, 6, 7

C) 3, 4, 5, 7

D) 1, 3, 5, 6

5. Saida Zunnunovaning qaysi asarini «Iymoni butun onalarga,

ayollarga madhiya», – deyish mumkin?

A) «Surat bilan suhbat»

B) «Qo‘shnilarim»

C) «Bir yil o‘ylari»

D) «Sodiq va Anor»

6. Saida Zunnunovaning qaysi dostonida onaning urush tufayli ota

mehridan benasib bo‘lgan, ne mashaqqatlar bilan o‘stirgan

o‘g‘lining nikoh kechasidan keyingi iztirobli o‘y-xotiralari

tasvirlanadi?

A) «Surat bilan suhbat»

B) «Qo‘shnilarim»

C) «Bir yil o‘ylari»

D) «Sodiq va Anor»

7. Saida Zunnunovaning qaysi asarida onaning qalbidagi ikki

qarama-qarshi kechinma – farzandining kamolga yetgani, to‘yini

ko‘rganidan quvonchi, shukronaligi hamda shu kunlarga

yetolmaganlar haqidagi g‘am-anduhli xotiralari tasvirlanadi?

A) «Surat bilan suhbat»

B) «Qo‘shnilarim»

C) «Bir yil o‘ylari»

D) «Sodiq va Anor»

8. S. Zunnunovaning hikoya va qissalari o‘rin olgan kitoblarni

toping.

A) «Ona», «Gulbahor», «Povest va hikoyalar», «Gulxan»,

«San’atkor», «Qanot», «Ko‘zlar»

B) «Do‘stlik», «Qanot», «Olov», «Qo‘shnilarim», «Ko‘zlar»,

«Povest va hikoyalar», «Gulxan»

C) «Ko‘chalar charog‘on», «Bo‘ylaringdan o‘rgilay», «Kamalak»,

«Ona»

D) «Gulbahor», «Povest va hikoyalar», «Gulxan», «Do‘stlik»,

«Qanot», «Olov», «Ko‘chalar charog‘on», «Bo‘ylaringdan

o‘rgilay»

9. Saida Zunnunovaning pyesalarini toping.

A) «Gulbahor», «Povest va hikoyalar»

B) «Ona», «Ko‘zlar»

C) «Ko‘chalar charog‘on», «Bo‘ylaringdan o‘rgilay»

D) «Mardlik cho‘qqisi», «Bo‘ylaringdan o‘rgilay»

10. Quyidagi misralar Saida Zunnunovaning qaysi she’ridan

olingan?

Jahon mening bag‘rimdami yo men jahon bag‘rida,

Yuz bahorning yellarimi sochlarimni silagan?!

A) «Salom senga» she’ridan

B) «Qizimga» she’ridan

C) «Mening vatanim» she’ridan

D) «Yer uzra qo‘ndi oqshom» she’ridan

11. Saida Zunnunova «Qizimga» she’rida: «ming gulshanning

gullaridan rohatbaxsh» – deya nimani ta’riflaydi?

A) qizining qo‘lchalarini

B) qizining sochlarini

D) qizining barmoqlarini

D) qizining ko‘zlarini

12. S. Zunnunova qaysi she’rida: «Insoniylik hurmati ichaman

qasam», – degan so‘zlarni keltiradi?

A) «Salom senga»

B) «Buvilar duoga qo‘llarin ochib»

C) «Qizimga»

D) «Mening Vatanim»

13. S. Zunnunova «Yer uzra qo‘ndi oqshom» she’rida: «Dudog‘ing

guldan xushbo‘y, yuzlaring undan xushro‘y», – deya kimning

tasvirini chizadi?

A) buvisining

B) onasining

C) qizining

D) nevarasining

14. S. Zunnunova qaysi she’rida «sevgili yor rasmini Chizmoqqa

munosib rang topolmayin chamanda tentirab yurgan rassomday»

misralarini keltiradi?

A) «Buvilar duoga qo‘llarin ochib»

B) «Yer uzra qo‘ndi oqshom»

C) «Qizimga»

D) «Mening Vatanim»

15. Quyidagi misralar S. Zunnunovaning qaysi she’ridan olingan?

To tirik ekanman, mehring, g‘ururing

Mehnatda, rohatda jonim payvandi,

Sen mening sevganim, sen maqtaganim!

A) «Buvilar duoga qo‘llarin ochib»

B) «Yer uzra qo‘ndi oqshom»

C) «Qizimga»

D) «Mening Vatanim»

16. S. Zunnunova qaysi she’rida «Yuz bahorning yellarimi

sochlarimni silagan» tasvirini keltiradi?

A) «Buvilar duoga qo‘llarin ochib»

B) «Yer uzra qo‘ndi oqshom»

C) «Qizimga»

D) «Mening Vatanim»

17. «Dunyoda ne yaxshi xislatlar, Hammasi, hammasi senda

mujassam» deganda shoira kim yoki nimani nazarda tutadi?

A) otasini

B) do‘stini

C) qizini

D) Vatanini

18. Saida Zunnunovaning ilk she’ri qaysi gazetada bosilib chiqqan?

A) «Paxta fronti» gazetasida

B) «O‘zbekiston madaniyati» gazetasida

C) «O‘zbekiston ovozi» gazetasida

D) «Qizil O‘zbekiston» gazetasida

19. Saida Zunnunova qaysi gazeta va jurnallarda ishlagan?

1) «Gulxan» jurnalida;

2) «O‘zbekiston madaniyati» gazetasida;

3) «Saodat» jurnalida;

4) «Paxta fronti» gazetasida.

A) 1, 2

B) 2, 3

C) 1, 3, 4

D) 1, 2, 4

20. Shuhratning qaysi kitoblarida urushda qatnashgan odamning

tuyg‘ulari, urushning vayronagarchiliklariga nisbatan nafrati ta’sirli

aks ettiriladi?

1) «Shinelli yillar daftari»;

2) «Farzand»;

3) «So‘lmas chechaklar»;

4) «Guldursun»;

5) «Uch qiz afsonasi».

A) 1, 2, 3

B) 2, 3, 4

C) 1, 3, 5

D) 3, 4, 5

21. Shuhratning balladalarini toping.

1) «Mardlik afsonasi»;

2) «Mehrol»;

3) «Guldursun»;

4) «Uch qiz afsonasi»;

5) «Jamila»;

6) «Qora va oq aravacha haqida ertak»;

7) «Ona va farzand»;

8) «Raymonda».

A) 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8

B) 2, 3, 4, 5, 7

C) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

D) 1, 2, 3, 4, 6, 8

22. Shuhratning qaysi asarida sho‘ro yerlarida bo‘lgan urush

voqeasi aks etgan?

A) «Jamila»

B) «Raymonda»

C) «Ona va farzand»

D) «Farzand»

23. Shuhratning qaysi asarida To‘marisning tengsiz shijoati

tasvirlangan?

A) «Ona va farzand»

B) «Raymonda»

C) «Mardlik afsonasi»

D) «So‘lmas chechaklar»

24. Shuhratning qaysi balladasida arab qizining fransuz

bosqinchilariga qarshi kurashi tasvirlangan?

A) «Jamila»

B) «Raymonda»

C) «Ona va farzand»

D) «Farzand»

25. Shuhratning qaysi balladasida Vetnamda borayotgan urushga

qarshi turgan fransuz qizi jasorati madh etilgan?

A) «Ona va farzand»

B) «Raymonda»

C) «Mardlik afsonasi»

D) «So‘lmas chechaklar»

26. Shuhratning birinchi romanini toping.

A) «Oltin zanglamas» romani

B) «Shinelli yillar» romani

C) «Jannat qidirganlar» romani

D) «Mashrab» romani

27. Shuhratni elga mashhur qilgan asari qaysi?

A) «Oltin zanglamas» romani

B) «Shinelli yillar» romani

C) «Jannat qidirganlar» romani

D) «Mashrab» romani

28. Shuhratning qaysi asarida sho‘ro tuzumining eng adolatsiz, eng

chirkin bosqichi bo‘lmish qatag‘on davri mahorat bilan aks

ettirilgan, adib asarda aks etgan voqealarni o‘z boshidan

o‘tkazganligi uchun romanda tasvir tabiiy chiqqan va ulkan

muvaffaqiyat qozongan?

A) «Oltin zanglamas» romanida

B) «Shinelli yillar» romanida

C) «Jannat qidirganlar» romanida

D) «So‘lmas chechaklar» dostonida

29. Shuhrat qaysi romanidagi qahramonlar haqida: «Ular men bilan

bo‘lgan, menga uchragan kishilarning hayoti. Men bu hayotning

atrofidamas, naq ichida bo‘lganman. Bu mavzuda biron narsa

yaratmasam, ko‘nglim o‘rniga tushmas edi», – deb yozadi?

A) «Oltin zanglamas» romanidagi

B) «Shinelli yillar» romanidagi

C) «Jannat qidirganlar» romanidagi

D) «So‘lmas chechaklar» dostonidagi

30. Xalq tomonidan To‘marisga berilgan o‘xshatishlar to‘g‘ri

ko‘rsatilgan javobni toping.

1) Aqli daryoga o‘xshatiladi.

2) Har bir so‘zi durga o‘xshatiladi.

3) Mehri dengizga o‘xshatiladi.

4) Har bir so‘zi shakarga o‘xshatiladi.

5) Mehri ko‘lga o‘xshatiladi.

A) 1, 2, 3, 4, 5

B) 1, 2, 3, 5

C) 1, 2, 4, 5

D) 1, 2, 5

Mavlon Burxanov

OVOZ, tovush, un, sado, sas, nido, sazo. Eshitish sezgisini uyg‘otuv- chi, eshitish a’zolari orqali qabul qilinuvchi, eshitiluvchi narsa.
Ovoz, asosan, odam va jonli narsalar tovushini ifodalash uchun qo‘lla- nadi. Tovush odam va boshqa jonli narsalar ovozini, shuningdek, jonsiz predmetlarning urilishi, ishqalanishi va boshqa holatidan paydo bo‘lgan ovozni ifodalash uchun ham qo‘llanadi.. Un faqat odam ovozini bildiradi va ovoz so‘ziga nisbatan juda kam qo‘llanaveradi. Sado jonli va jonsiz narsalarning tovushini bildiradi, lekin tovush so‘ziga nisbatan kam qo‘lla- nadi. Sas shevaga oid so‘z bo‘lib, badiiy adabiyotda, ayniqsa, poeziyada kishi ovozi ma’nosida qo‘llanadi. Nido kitobiy. Sado juda kam qo‘llanadi.

OVQAT, taom, oziq, tomoq, xo‘rak, yemish, ne’mat. Odam, hayvon, umuman, jonivorlar iste’mol qiladigan suyuq yoki quyuq yegulik.
Ovqat odam yoki hayvonlar yeydigan narsani bildiradi. Taom faqat odamlar iste’mol qiladigan ovqatni ifodalash uchun qo‘llanadi va ovqat so‘ziga nisbatan biroz badiiy bo‘yoqqa ega. Oziq «odam va boshqa joni- vorlar, hatto o‘simliklar qabul qiladigan ovqat» ma’nosini ham bildiradi. Ovqat va taom so‘zlari, asosan, yeyish uchun tayyor holatdagi narsani bildirsa, oziq, umuman, ovqatlanish uchun lozim bo‘lgan tayyor yoki xom holatdagi narsani bildiradi. Xo‘rak, yemish juda kam qo‘llanadi. Ne’mat badiiy uslubga xos.

Havo harakatini bildiruvchi so‘zlar yel, bod, shamol, janub, sabo, dabur, dovul, shurta, esin, nasim, shabboda, tundbod, garmsel, samum, sarsar, izg'irin, bo'ron, bo'rag'on, purga, tofon, tayfun, urag'an yoki uragan, girdbod, quyun, uyurmadu.
Shamol so‘zining o‘zi, aslida, shimoldan esgan yelni bildiradi. Lekin
hozirgi o‘zbek tilida bu so‘z keng ma’noda qoilanadi. Maxsus eski kitoblarda janubdan esgan yel janub deb ataladi, ammo bugungi o‘zbekchada janub so‘zi mazkur m a’noda butunlay ishlatilmaydi. G ‘arbdan esgan yel eski kitoblarda dabur deyilgan, ammo hozir bu so‘z dovul shaklini olgan
va vayronalik keltiradigan kuchli shamolni bildiradigan so‘zga aylangan. Sabo so‘zi she’rda ko‘p ishlatilgani uchun o‘z shakli va ma’nosini o‘zgartirmagan. Sharqdan esadigan yel sabo deb ataladi. Sabo — tong yeli degan fikr ham bor. Bu fikrning paydo boiishiga tongda ko'pincha
Sharqdan yel esib turishi sabab bo‘lgan.
Esin, nasim va shabboda yoki shabada so‘zlari mayin yelni bildiradi.
Samum va garmsel so‘zlari issiq shamolni, sarsar, izg'irin yoki izg'iriq sovuq shamolni bildiradi. Bir ishni qilayotganda kishiga yordamlashadigan, masalan, kemani kerakli tomonga suradigan yel shurta deb ataladi.

Bo'ron, buran, burya, purga degan so‘ziarning kelib chiqishi bir. Bular «bo‘гоп» ma’nosidagi bo‘r o‘zagidan yasalgan so'zlardir.Mazkur so‘zlarning rus va o‘zbek tillaridagi ma'nolari haqida gapiradi- gan bo‘lsak, ruschada buran deganda, asosan, cho‘1 yoki dalada qishda yerdagi qorlarni to‘zg‘itadigan kuchli shamol tushuniladi. 0 ‘zbek tilida buma’noda izg'irin yoki izg'iriq so‘zlari qo‘llanadi. O'zbek tilida bo'ron deganda, umuman, shiddatli shamol tushuniladi. O'zbek tilida bo'ron deganda, umuman, shiddatli shamol tushuniladi.

Rus tilida bu ma’noda burya so‘zi qoilanadi. Amerika qit’asi atrofi- da bo‘ladigan o‘ta kuchli okean shamolini urag'an yoki uragan, janubi sharqdagi Tinch okeanning kuchli shamolini tayfun deb ataydilar. Yog‘in, shamol va sel natijasida yer yuzini yoki uning katta qismini suv bossa, buni to'fon deyiladi. Tayfun bilan tofon so‘ziarining kelib chiqishi bir.

Rus tilida bu ma’noda burya so‘zi qoilanadi. Amerika qit’asi atrofi- da bo‘ladigan o‘ta kuchli okean shamolini urag'an yoki uragan, janubi sharqdagi Tinch okeanning kuchli shamolini tayfun deb ataydilar. Yog‘in, shamol va sel natijasida yer yuzini yoki uning katta qismini suv bossa, buni to'fon deyiladi. Tayfun bilan tofon so‘ziarining kelib chiqishi bir. Aylanma shamolga nisbatan o‘zbek tilida quyun. uyurma va gird­ bod so‘zlari qoilanadi. Havoshunoslikda siklon deb havoning bulutlarni quyuqlashtiradigan aylanma harakatiga aytiladi.

Rus tilida bu ma’noda burya so‘zi qoilanadi. Amerika qit’asi atrofi- da bo‘ladigan o‘ta kuchli okean shamolini urag'an yoki uragan, janubi sharqdagi Tinch okeanning kuchli shamolini tayfun deb ataydilar. Yog‘in, shamol va sel natijasida yer yuzini yoki uning katta qismini suv bossa, buni to'fon deyiladi. Tayfun bilan tofon so‘ziarining kelib chiqishi bir. Aylanma shamolga nisbatan o‘zbek tilida quyun. uyurma va gird­ bod so‘zlari qoilanadi. Havoshunoslikda siklon deb havoning bulutlarni quyuqlashtiradigan aylanma harakatiga aytiladi.

Ilm olishdan zinhor to'xtamang! Bugungi vaqt boshqa qaytib kelmaydi!

MAVLON BURXANOV

Kecha va kunduz”
1 “Kecha va kunduz” asarini epigrafini aniqlang.
a) Osmon yiroq—yer qattiq.
b)Hamal keldi,amal keldi.
c)Har kimning tug‟ilgan yeri Misr.
d)Haq yo‟li,albatta, bir o‟tilgusi.
2. “Kecha va kunduz” asaridagi Enaxonning yashash joyi qayer edi ?
a)Chuqurko‟cha
b)Do‟mbirabod
c)Yoyilma soy
d)Oltin soy
3.Ko‟rgazmaga qo‟yiladigan ajoyib maxluqotlarimizdan deb kimni nazarda tutishadi?
a)Eshon
b)Akbarali mingboshi
c)Razzoq so‟fi
d)Miryoqub
4. Qovogidan doim qor yogib turuvchi obraz?
a) Qurbonbibi
b) Zebi
c) Razzoq so`ffi
d) Poshshaxon
5.Kimning uyi doimo qabriston qadar jimjit,xonaqohlar qadar unsiz ?
a) Umarali shigul
b)Razzoqso`fi
fi
c)Fazilat
d)Zunnun
6.Razzoq so ona qornidan sihat-salomat tushirtirgan va birinchi dafa yoa yotgan kim?
a)Hamro enaymish
b)Qurbonbibi
c) Enaxon
d) Xadichaxon
7.O`zidan uzidan uluguchlilar gapirsa-“hovva- hovva”,o`zidan paszidan past va kuchsizlar gapirsa-“yoydiganq” deydigan obraz kim?
a)Shamsiddin
b) Rivojiddin aiy
c) Noyib To`ra
d) Razzoq ra
d) Razzoq so jismida eng aziz va tabarruk a`zolar qaysilar?zolar qaysilar?
a) til va dil
b) ogak va til
d) og`iz va dil
9.Razzoiz va dil
9.Razzoqsomma vaqt nima deb chaqiradi? a) Fitna
b) Kampir
c) Qirg`in
d) Echki
10.Umrnin
d) Echki
10.Umrning tanobi-uyqu ekanligi qaysi asarda keltirilgan?
a) O va kunduz
c) Dunyoning ishlari
d) Padarkush
11.Razzoq so`fining akasi noumid bfining akasi noumid boda So`fi ichkiga ketganda Soi o`qib yotar edi?
a) Bedil aqib yotar edi?
a) Bedil asarini
b) “Hikmat”ni
c) “ Musibatnoma”ni
d) Alisher Navoiy g`lgan obrazlarni toping?
a) lgan obrazlarni toping?
a) Miryoqub va Horunbek
b) Osxon va Abdusamat
d) Xolmalmasxon va Abdusamat
d) Xolmat va Oeshitib,jigarlari laxta-rifini eshitib,jigarlari laxta-laxta bob) O`lmasxon
c) Akbarali mingboshi
d) lmasxon
c) Akbarali mingboshi
d) Hakimjon
14. Ikki-uch oydan beri Saltanatlarning uyida yashaydigan qizlarga koing ismi nimlib joxon
b) Sayribibi
c)Adol kampir
d) Sultonbegim
15.Qishloqning podasini boqib,oilasining ehtiyojlariga biror narsa qoshib turuvchi obraz kim?
a) Olmasxonshib turuvchi obraz kim?
a) O) Zunnun
16.Zebi ilk bor yo‟liqqxtash
d) Zunnun
16.Zebi ilk bor yo‟liqqan va ko‟ngil qo‟ygan aravakash kim edi ?
a) OZunnun
17.Asarda kimga nisbatan xtash
d) Zunnun
17.Asarda kimga nisbatan “itdek” poyloqchi degan ta‟rif ishlatilgan ?
a)Qurvonbibi
b)Xolmat
c)O‟lmasjon
d)Savribibi
18. “Kecha va kunduz” asarida kimning ovozi jonon piyolaning ovoziga o‟xshatilgan ?
a)Qumri
b)Zebi
c)Salti
d)Enaxon
19. Asarda “Ko‟kdagi oyga qarab, yerdagi “toy”ni o‟ylaydigan” obraz qaysi edi ?
a)Zebi
b)Salti
c) Enaxon
d) Xadichaxon
20.Qaynatasidan qolgan shapaloqqina sholipasi bor,shu bilan olti jondan iborat bir oilani tebratib turuvchi obraz qaysi edi ? a) Oq so‟fi
d)Umarali shig‟ovul
21.Asarda Saltanatning otasi nima kasb egasi edi ?
a)temirchi
b)bog‟bon
c)ayronchi
d)duradgor
22.Asarda mehmonlarni uyiga taklif etgan mingboshining xotini kim edi ?
a)Poshshaxon
b)Xadichaxon
c)Enaxon
d)Sultonxon
23.“Bir tomchi suv dengizga aylangan bir kecha” deya ta‟riflangan kechada Zebini qaysi kuyga aytgan qo‟shig‟i quloqlarni shirin-shirin qitiqlagan edi ?
a)“Netayxon yallasi”
b)“Qora sochim”
c) “Yor-yor”
d) “Ushshoq”
24.Mingboshi oilasining ro‟zg‟or ishlariga qarashib ko‟rpa va to‟nlari bo‟lsa qavib paxtalarni savab beradigan va shu yo‟l bilan o‟z qiziga sep orttiradigan ayol kim edi ?
a)Qurvonbibi
b)Umrinisabibi
c)Savribibi
d)Bahri
25.Sultonxonning kelin bo‟lib kelganiga qancha muddat bo‟lgan edi ?
a) 4 oy
b)6 oy
c) 1 yil
d)5 oy
26.Qurvonbibining kichik qizi kim edi ?
a)Salti
b)Bahri
c)Enaxon
d)Gulshan
27.Sultonxon kelganidan keyin lablari ikki tishi orasidan chiqmagan,ko‟zlari sal narsaga yosh olib yuboradigan,ko‟kragida devlar irg‟itgan og‟ir toshlardan biri ko‟ndalang bo‟lib yotuvchi obraz kim edi ?
a)Xadicha
b)Poshshaxon
c)Saltanat
d)Zebi
28.Mingboshining qizining ismi nima edi ?
a)Fazilat
b)Bahri
c)Enaxon
d)Saltanat
29.Asarda shapaloq gulli obiravon ko‟ylak kiygan obraz kim edi ?
a)Sultonxon
b)Poshshaxon
c)Xadichaxon
d)Zebi
30.Asarda kimning ko‟zlari ayyor edi deb ta‟riflangan ? a)Sultonxon
b)Poshshaxon
c)Xadichaxon
d)Zebi
31.Belida kumush kamari,yonida kumush sopli qilichi,ustida zarbof cho‟poni bor obraz kim edi ?
a)Miryoqub
b)Akbarali
c)Zunnun
d)Noyib to‟ra
32.Chakka suyaklari turtib chiqqan, peshona—bo‟yiga tor,eniga keng va ham uzun-uzun uch chuqur ajinga ega. Ushbu ta‟rif kimga tegishli ?
a)Miryoqub
b)Akbarali
c)Zunnun
d)Noyib to‟ra
33.“Kecha va kunduz” asaridagi sartarosh usta kim edi ? a)Zunnun
b)Abdi
c)To‟xtash
d)Xolmat
34. “Yetti osilganlar” qissasi muallifi kim ?
a)Pushkin
b)Andreyev
c)Lermontov
d)Gyote
35.Kuz faslida qovun sayli uyushtirgan odam kim edi ? a)Miryoqub
b)Ostanaqul
c)Zunnun
d)Noyib to‟ra
36.Mingboshi necha yildan beri o‟z mansabida o‟tiradi ? a)10 yil
b)9 yil
c)13 yil
d)20 yil
37.Mehnat,urinish va yugurib yelishni talab qiladigan ish qaysi edi ?
a)Ellikboshi
b)Mingboshi
c)Noyiblik
d)Sartaroshlik
38.Xudo sevgili quliga davlatni ikki qo‟llab uzatsa-da, farzand to‟g‟risida biro z o‟ksitib qo‟ygan. Ushbu ta‟rif kim haqida ?
a)Miryoqub
b)Akbarali
c)Zunnun
d)Noyib to‟ra
39.Asarda “epaqa” laqabi kimga nisbatan ishlatilgan ? a)Miryoqub
b)Akbarali
c)Zunnun
d)Noyib to‟ra

40. “tilla sochli,tarvuzday dumaloq, o‟zi lo‟ppigina va oppoq momiqday bir bola ” yuqoridagi ta‟rif kimga tegishli ? a)Mingbooshning farzandi
b)Zunnunning farzandi
c)To‟xtashning farzandi
d)Noyib to‟raning farzandi
41.Akbarali mingboshining qarigan chog‟da xotinparast bo‟lib ketishiga nima sabab bo‟lgan ?
a)Mol-dunyosining ko‟pligi
b)Xotinlardan yolchimaganligi
c)Tabiatan suyuq fe‟lli odam ekanligi
d)Farzandsizligi
42.Qishloqda ikkita samovar,ikkita baqqollik,,bitta qassoblik do‟koni bo‟lgan obrazni aniqlang.
a)Miryoqub
b)Akbarali
c)Zunnun
d)Noyib to‟ra
43.Ikki tomon yoqasiga tilladan bolg‟a surati o‟rnatilgan,novcha bo‟yli,mosh-birinch soqolli,xushmo‟ylov deb kim ta‟riflaangan ?
a)Noyib to‟ra
b)Injener
c)Hokim
d)Ellikboshi
44.Asarda amerikalikka o‟xshatilgan obraz kim?
a)Miryoqub
b)Akbarali
c)Zunnun
d)Noyib to‟ra
45.Asarda tilga olingan noyib to‟raning ismi nima edi ? a)Andreyev
b)Aleksandr
c)Sokolov
d)Fyodor
46.Noyib to‟ra suv chiqargan qishloqning nomi qaysi javobda keltirilgan ?
a)Yoyilma soy
b)Parpi cheki
c)Qumariq
d)Yettisuv
47.Asarda tilga olingan rus mirzasi kim edi ?
a)Andreyev
b)Aleksandr
c)Sokolov
d)Fyodor
48.Mingboshining musulmon mirzasi kim edi ?
a)Hakimjon
b)Akbarali
c)Zunnun
d)Xolmat
49.Mingboshining ustidan ariza bergan dehqonlar qayerlik edi ?
a)Yoyilma soy
b)Parpi cheki
c)Qumariq
d)Yettisuv
50.Mingboshi ustidan ariza bergan boylar kim edi ? a)Umaraliboy
b)Yodgorxo‟ja
c)Hakimjon
d) a va b
51.Asarda mingboshi kimga “betavfiq” deya murojat qilardi ? a)Miryoqub
b)Akbarali
c)Zunnun
d)Noyib to‟ra
52.Asarda kimlar “echki” va “puchuq ” deya ta‟riflangan ? a)Umaraliboy
b)Yodgorxo‟ja
c)Hakimjon
d) a va b
53. “Bir xudo bandasining ikkala dunyoga arziydigan bir qiz” i deya ta‟riflangan obrazni aniqlang.
a)Zebi
b)Salti
c) Enaxon
d) Xadichaxon
54.Zebining ovozi qaysi pavg‟ambar ovoziga o‟xshatilgan ? a)Ibrohim
b)Iso
c)Muso
d)Dovud
55.Asarda yaxshi qo‟shiqchi deya ta‟riflangan tegirmonchi kim edi ?
a)Hakimjon
b)Shamsiddin
c)Salohiddin
d)To‟xtash
56.Shahardan kelganlar mehmonlar mingboshi xonadonida kimning uyida mehmon bo‟lishadi ?
a)Poshshaxon
b)Sultonxon
c)Xadicha
d)Umrinisabibi
57.Odatda xotinlarga kalta gapiradigan, ular bilan ezilib o‟tirishni o‟z erkaklik sha‟niga sig‟dirolmaydigan obraz kim edi ?
a)Razzoq so‟fi
b)Akbarali mingboshi
c)Miryoqub
d)Xolmat
58.Qurvonbibi Razzoq so‟fining diliga yo‟l topish uchun, Zebini qishloqqa jo‟natish uchun qanday hiyla qo‟llaydi ? a)Eriga hech narsani aytmaydi.
b)U eriga so‟zini o‟tkaza oladigan ayol edi ?
c)Gapni Xalfa eshon so‟zidan boshlaydi
d)Oraga eshon domla tushadi
59.Asarda asl ismi bilan emas, balki “Fitna” deb chaqiriluvchi obraz kim edi ?
a)Umrinisabibi
b)Qurvonbibi
c)Savribibi
d)Saltanat

60.Saltanatlar oilasining qo‟shnisigina emas bir qadar qarindoshi bo‟lgan obrazni aniqlang.
a)Zunnun
b)Xolmat
c)Hakimjon
d)O‟lmasjon
61.Jadidlarning gazetasini mingboshiga ko‟rsatgan va dunyo- dunyo pushaymon bo‟lgan obraz kim edi ?
a)Zunnun
b)Xolmat
c)Hakimjon
d)Miryoqub
62.“Ayollarning bilgani irim,bilgani qaytarma,bilgani azayimxon.. “ ushbu parcha kimning tilidan aytilgan ? a)Razzoq so‟fi
b)Akbarali mingboshi
c)Miryoqub
d)Xolmat
63.Jadidchilar o‟z gazetalarida osmonga ko‟tarib yozgan obraz kim edi ?
a)Abdusamat
b)Akbarali mingboshi
c)Shamsiddin
d)To‟raqul
64.O‟z hovlisida muaalim saqlab o„g‟illarini o‟qituvchi,jadid maktabiga pul bilan qarashib turuvchi obraz kim edi ? a)Abdusamat
b)Akbarali mingboshi
c)Shamsiddin
d)To‟raqul
65.Mingboshining gazetada urib chiqilganiga uyida to‟y qilgan odamlar kim ?
a)Abdusamat
b)Barchasi to‟g‟ri
c)Shamsiddin
d)To‟raqul
66. “Yiqilgan polvon ham achchig‟ini kulib yengadi” ushbu jumla kimning tilidan aytilgan ?
a)Mirzabobo
b)Hakimjon
c)Miryoqub
d)Xolmat
67.Gazetada mingboshini maqtab yozgan mulla kim edi? a)Shamsiddin
b)Rivojiddin a‟lam
c)Salohiddin
d)Majididdin
68.O‟zi ajib bir xushtahrir odam, suvday ravon yozuvchi obraz kim edi ?
a)Shamsiddin
b)Rivojiddin a‟lam
c)Salohiddin
d)Majididdin
69.Miryoqubga endi “epaqa” laqabi kamlik qilardi unga munosib laqab toppish uchun kimlar tirilib kelishi darkor deyilgan ?
a)Alisher Navoiy
b)Mavlono Jomiy
c)Shohmashrab
d)Barchasi to‟g‟ri
70.Umrida peshonasi sajda ko‟rmagan deya ta‟riflangan qahramon kim ?
a)Abdusamat
b)Akbarali mingboshi
c)Miryoqub
d)To‟raqul
71.Xonaqoning tekin shovlasini yeb yomon o‟rgangan odam kim edi ?
a)Abdusamat
b)Razzoq so‟fi
c)Shamsiddin
d)Miryoqub
72. “Echkiga o‟lim,qassobga yog‟!” Ushbu jumla kimning tilidan aytilgan ?
a)Umrinisabibi
b)Poshshaxon
c)Sultonxon
d)Qurvonbibi
73.“Kichkina mitti xon xo‟jani yiqitdi” Ushbu maqol qachon ishlatilgan ?
a)Sultonxon Zebini va shaharlik ,mehmonlarni uyiga chaqirgan paytda.
b)Eshon so‟fini ko‟ndirib Zebini mingboshiga fotiha qilgan paytda
c) Poshshaxon Umrinisaning qizini ko‟rmay qolganda d)Qurvonbibi eshonga arz bilan borganda
74.Asarda odam soniday yog‟on ilonlar bo‟ladigan deya aytilgan joy qayer ?
a)Qumariq
b)Oydinko‟l
c)Buvatavakkal
d)Yettisuv
75.To‟y oldidan mingboshining onasi maqomini olgan obraz kim edi ?
a)Umrinisabibi
b)Poshshaxon
c)Sultonxon
d)Qurvonbibi
76. “Yaxshi ko‟rish boshqa ekan-u tole boshqa ekan” Ushbu jumla kimning tilidan aytilgan ?
a)Poshshaxon
b)Sultonxon
c)Saltanat
d)Enaxon
77.Barcha mingboshilar urushga olinishi haqidagi xabar kimning tilidan aytilgan ?
a)Zunnun
b)Xolmat
c)Hakimjon
d)Mizabobo
78.Kimning ko‟rsatmasiga binoan har namozshom paytida Zebining muntazam tutqalog‟i tutadigan bo‟ldi ? a)Umrinisabibi
b)Poshshaxon

c)Sultonxon
d)Qurvonbibi
79.O‟z iqroricha besh kun ichida besh yillik zahmat tortgan obraz kim edi ?
a)Miryoqub
b)O‟lmasjon
c)Hakimjon
d)Mingboshi
80.Asarda ko‟cha supurib olti so‟m oylik oluvchi sart qorovul kim edi ?
a)To‟xtash
b)Tursunboy
c)O‟lmasjon
d)Xudoynazar
81. “Dunyoda hamma odam bolalari bizning ikkimizdek bo‟lganda dunyo jannat bo‟lardi” Ushbu fikrlar qaysi qahramonning o‟ylari ?
a)Miryoqub
b)O‟lmasjon
c)Hakimjon
d)Noyib to‟ra
82.Asarda kim eslik podsho bo‟lgan edi. Mulla odam,o‟zi ham shoir. Vazirlari ham shoir edi deya aytilgan ?
a)Olimxon
b)Husayn Boyqaro
c)Umarxon
d)Xudoyorxon
83.Asarda tilga olingan Lamsa mamlakati qaysi davlat ? a)Angliya
b)Fransiya
c)Rossiya
d)Germaniya
84.Asarda Miryoqubga uch-to‟rtta qimmatbaho narsalar topib bergan mudarris kim edi ?
a)Salohiddin
b)Shahobiddin
c)Abdilatif
d)Mavlono Ado
85. “O‟lim bilan ishqdan boshqa hamma dardning chorasi bor” Ushbu parcha qaysi qahramon nutqidan olingan ? a)Miryoqub
b)O‟lmasjon
c)Hakimjon
d)Noyib to‟ra
86.Noyib to‟raning oshpazi kim edi ?
a)Mirzabobo
b)Hakimjon
c)Zunnun
d)O‟lmasjon
87.Yoshi qirqqa borib qolgan,haligacha bitta boshi ikkita bo‟lmagan odam kim edi ?
a)Mirzabobo
b)Hakimjon
c)Zunnun
d)O‟lmasjon
88. Noyib to‟ra mahkamasining kotibi kim edi ? a)Sokolov
b)Ignatyuk
c)Fyodor
d)Aleksey
89. “Kecha va kunduz”da “arzimaydi ” deyishni bilmaydigan “aziat” kim edi ?
a)Miryoqub
b)O‟lmasjon
c)Hakimjon
d)Noyib to‟ra
90.Noyib to‟raning xotini kim edi ? a)Mariya
b)Valya
c)Yevdokiya
d)Yelena
91. Noyib to‟rani sart xalqi nima deb atashadi ? a)Parpi
b)Epaqa
c)Puchuq
d)Echki
92.Miryoqub qancha muddatga Qrim safariga ketmoqchi edi ? a)1 oy
b)1yil
c)2 oy
d)3 yil
93. “Bu foniy dunyoda mashru yo‟l bilan bitadigan biror narsa bormi o‟zi” Ushbu gap qaysi qahramon tilidan aytilgan ?
a)Miryoqub
b)O‟lmasjon
c)Hakimjon
d)Noyib to‟ra
94.Miryoqub tomonidan safar payti berilgan nom nima edi ? a)Mariya
b)Maryam
c)Yevdokiya
d)Valya
95.O‟sha ayol tomonidan Miryoqubga qanday nom berilgan edi ?
a)Valodya
b)Sokolov
c)Fedya
d)Jakob
96.Toshkentlik bo‟lib Finlandiyaga ketayotgan savdogar sart yigiti kim edi ?
a)Shamsiddin
b)Salohiddin
c)Sharafuddin
d)Jakobchik
97.Boshida xotin savdosi bo‟lmagan o‟z millati bilan ovvora bo‟lgan yigit kim edi ?
a)Sharafuddin Xodjayev
b)Shamsiddin mudarris
c)Mulla Ado
d)Fayzulla Xodjayev
98. Asarda keltirilgan “Tarjumon” gazetasining mutasaddisi kim ?
a)Romeyev

b)Ismoil boboy
c)Sharafuddin Xodjayev
d)Mavlono Ado
99. “Vaqt” gazetasining mutasaddisi kim ?
a)Romeyev
b)Ismoil boboy
c)Sharafuddin Xodjayev
d)Mavlono Ado
100.“Kecha va kunduz” asarida millionchi tillo konlari bor deya kim aytilgan ?
a)Romeyev
b)Ismoil boboy
c)Sharafuddin Xodjayev
d)Mavlono Ado
101.“Jadid—kofirning ashaddiysi ” ushbu jumla kimning tilidan aytilgan ?
a)Shamsiddin
b)Ismoil boboy
c)Sharafuddin Xodjayev
d)Shahobiddin domla
102. “Kecha va kunduz” asarida tilga olingan Husayniya madrasasida ta‟lim olgan adibni aniqlang.
a)Musa Jalil
b)Shuhrat
c)Maxtumquli
d)Xayriddin Saloh
103.Asarda keltirilgan Husayniya madrasasini kim
qurdirgan edi ?
a)Mirkomilboy
b)Ismoil boboy
c)Sharafuddin Xodjayev
d)Ahmadboy Husainov
104.Asarda millat yo‟liga bir chaqa bermaydigan johil deya kim ta‟riflangan ?
a)Mirkomilboy
b)Ismoil boboy
c)Sharafuddin Xodjayev
d)Ahmadboy Husainov
105.Bir necha yil oldin boylarga qarab ayyohannos tortgan, hozir Moskvada boylardan yordam olib gazet chiqaruvchi obraz kim edi ?
a)Gaspirali
b)Ismoil boboy
c)Ayoz Ishoqiy
d)Ahmadboy Husainov
106.Moskvadagi boylar yordamida gazet chiqaruvchi Ayoz Ishoqiyning gazeti qanday nomlanadi ?
a)“Vaqt”
b) “Bog‟chasaroy”
c) “So‟z”
d) “Sadoi Farg‟ona”
107.Asarda juda berk odam deya ta‟riflangan yaponlarga o‟xshatilgan odam kim edi ?
a)Gaspirali
b)Sharofuddin Xodjayev
c)Ayoz Ishoqiy
d)Miryoqub
108. Miryoqub bilan nikohdan so‟ng Mariya qanday nom oladi
a)Bibi Oysha
b)Bibi Maryam Oyisha qizi
c)Mariya
d)Yevdokiya
109.Sultonxonning otasining ismi nima edi ?
a)Shamsiddin
b)Shahobiddin
c)Salohiddin
d)Sadriddin
110.Sultonxonni mingboshidan ajratib olish uchun kim elchi bo‟lib boradi ?
a)Abdulla sarkor
b)Umrinisabibi
c)Salohiddin
d)Sadriddin
111.Sultonxonning otasi bilan yaqin o‟rtoq bo‟lgan toshloqlik hoji kim edi ?
a)Abdulla sarkor
b)Qiyomiddin
c)Salohiddin
d)Sadriddin
112.Asarda Hakimjon necha yosh edi ?
a)27
b)30
c)25
d)24
113.Uyiga allaqanday nog‟ay xotinni olib yangicha maktab,erkak bolalar uchun ham yangicha maktab ochmoqchi bo‟lgan obraz kim edi ?
a)Abdusamat
b)Akbarali mingboshi
c)Miryoqub
d)To‟raqul
114.Asarda kimning tilidan yurtdagi odamlar asad oyida ro‟za tutgan bangiga o‟xshatilgan ?
a)Abdusamat
b)Akbarali mingboshi
c)Matxoliq
d)Hakimjon
115.Asarda tatar yigit,qishloq qarz shirkatlarining inspektori deb keltirilgan qahramon kim ?
a)Abdusamat
b)Hasanov
c)Matxoliq
d)To‟raqul
116.“Kecha va kunduz” asarida “turk millatlarining jon va qon dushmani” deb qaysi davlat aytilgan ?
a)Albiyon
b)Germon
c)Farangiston
d)Rusiya
117. “Har bir katta sallalik domla—bemorga zahar berayotgan tabib” Ushbu fikr qaysi qahramonga tegishli ? a)Abdusamat
b)Hasanov

c)Matxoliq
d)Hakimjon
118.Hakimjon kimni o‟ylaganda unga jon kiradi. “Uni ko‟rsa tikilib ko‟zini olmay,uzoq-uzoq qarab tursa ,ziyorat qo‟lini o‟pishni xohlaydi ?”
a)Abdusamat
b)Akbarali mingboshi
c)Matxoliq
d)Hakimjon
119.Mingboshi nog‟ay domlani qattiq urushib murosasiz bo‟lganiga kimni aybdor qiladi ?
a)Abdusamat mingboshi
b)Akbarali mingboshi
c)Abdurahmon ponsod
d)Hakimjon
120.Xalilullo uchun yondirdilar nor,
Qadam qo‟ymay o‟shal o‟t bo‟ldi gulzor. Ushbu bayt kimga tegishli ?
a)Shayx Sa‟diy
b)Sadiy Sheroziy
c)Mavlono Ado
d)So‟fi Olloyor
121.Asarda “farosatlik,hushyor,donishmand,saxiy va muruvvatmand hukumatdorlardan” deya kim ta‟riflangan ? a)Abdusamat mingboshi
b)Akbarali mingboshi
c)Abdurahmon ponsod
d)Hakimjon
122. “Tuyaga qanot bersa qaysi imorat sog‟ qoladi” ushbu jumla kimning tilidan aytilgan ?
a)Yodgorxo‟ja
b)kal Hasan
c)Umaraliboy
d)Hakimjon
123. “Erga tekkuncha,xudodan keyin,ota-ona keladi” degan talqinlar ostida katta bo‟lgan qiz kim edi ?
a)Salti
b)Fazilat
c)Enaxon
d)Zebi
124.Toppancha voqeasidan keyin machiddan qochgan ikki ellikboshining biri kim edi ?
a)Qosim laylak
b)Yodgoro‟ja
c)Abdurahmon
d)Hakimjon
125.Kimga yozilgan maktubda “millatning otasi, taraqqiyparvar... ” degan gaplar bor edi ? a)Abdusamat mingboshi
b)Akbarali mingboshi
c)Abdurahmon ponsod
d)Hakimjon
126.Mingboshiga agar birorta nozik ish chiqib qolsa Zunnunboy orqali noyib to‟raning og‟achalariga aytilishi kerak ekanligi kim tomonidan yetkazilgan ?
a)Zunnun b)Miryoqub
c)Hakimjon
d)Mirzabobo
127.Umaraliboyni kaltaklagan yigitlarning boshlig‟i hisoblanuvchi, Umaraliboyga yigirma yil qarol bo‟lgan shaxs kim edi ?
a)Matxoliq
b)Mamaturdi
c)Mirzabobo
d)Tursunboy
128.Katta meros kutgani uchun Miryoqub quchog‟iga olgan obraz kim edi ?
a)Xadicha
b)Valya
c)Poshshaxon
d)Sultonxon
129.Qor yoqqanidan beri qishloqning yarim xotin-qizlari bilan qor otishib chiqdi... uchtasi bilan qorxat o‟ynab yutdi... Ushbu ta‟rif kimga tegishli ?
a)Xadicha
b)Zebi
c)Poshshaxon
d)Sultonxon
130.Poshshaxon Zebini uyiga zahar solingan suvni olib kirgan payt qolganlar kimning uyida edi ?
a)To‟raqul
b)Dadaboy
c)Hakimjon
d)Zunnun
131. Mingboshi “Akbarali mingboshi amalidan bekor bo‟libdi” Makkatilloga yetib borishidan qo‟rqadi. Mingboshining u yerdagi eski dushmani kim edi ?
a)To‟raqul
b)Umarali
c)Nasriddin
d)Abdisamat
132.Asarda o‟q otib mo‟ljaliga tegizolmagan obraz kim edi ? a)Poshshaxon
b)Sultonxon
c)Xadicha
d)Umrinisabibi
133.“Kofir bilan itning farqi yo‟q” Ushbu jumla kimning tilidan aytilgan ?
a)Domla
b)Tilmoch
c)So‟fi
d)Eshon
134.Zebi necha yilga Sibirga surgun qilinadi ?
a) 5 yil
b) 6 yil
c) 7 yil
d) 10 yil
135.Asarda kim Zebiga nisbatan eng oliy jazo talab qiladi ? a)Tilmoch
b)Prokuror
c)Zakunchi
d)Sud raisi

136. “Maktabidan ozod bo‟lgan eski maktab bolalari singari o‟zini eshikka urdi ” yuqoridagi ta‟rif kimga tegishli ? a)Domla
b)Tilmoch
c)Zakunchi
d)Prokuror
137. “Imon yo‟q taqsirimda “ Ushbu jumla qaysi qahramon tilidan aytilgan ?
a)Domla
b)Tilmoch
c)Zakunchi
d)Prokuror
138.Akbarali mingboshi o‟rniga kim uning mansabini egallaydi ?
a)Hakimjon
b)Zunnun
c)Mirzabobo
d)Miryoqub
139.Razzoq so‟fining birdan-bir arz qilib boradigan mahkmasi qayer edi ?
a)Jadidlar jamiyati
b)Noyib to‟ra
c)Eshonning xonaqosi
d)To‟g‟ri javob yo‟q
140.“Odam o‟ldirgan bolaning otasiga qanday maslahat bo‟ladi,so‟fi? Bolasining yoniga nima uchun otasini jo‟natmaydi bu ahmoq o‟rus ?” Berigan jumla qaysi qahramon tilidan aytilgan ?
a)Domla
b)Tilmoch
c)Zakunchi
d)Eshon
141.Qurvonbibi qaysi kuyda o‟zi to‟qigan baytlarni o‟qirdi ? a) “Netayxon”
b) “Yoriltosh”
c) “Yor-yor”
d) “Qora sochim”
142Qizning saodatidan boshqa narsani o‟ylamaydigan obraz kim edi ?
a)Qumri
b)Xadicha
c)Umrinisabibi
d)Qurvonbibi
143. “Ko‟rgazmaga qo‟yilaturgan antiqa maxluqlardan” deya kim ta‟riflangan ?
a)Eshon
b)Mingboshi
c)Razzoq so‟fi
d)Miryoqub
144.“Aylanay,mehmon,kimdan xafa bo‟lib tushdingiz ?” ushbu jumlalar kimning tilidan aytilgan ?
a)Savribibi
b)Hamro ena
c)Poshshaxon
d)Sultonxon
145.“Bu til,— deydi so‟fi,--doim xudoning zikri bilan qaltiraydi” ushbu jumla muallifi kim ?
a)Eshon
b)Mingboshi
c)Razzoq so‟fi
d)Miryoqub
146.Bir kun So‟fi Olloyor asaridan parcha keltirib kasb- korning farzligini aygan obraz kim edi ?
a)Savribibi
b)Eshonoyim
c)Hamro ena
d)Umrinisabibi
147.Razzoq so‟fining qarindoshi Xalfa eshon qayerlik edi ? a)Yoyilma soy
b)Qumariq
c)Yettisuv
d)Oydinko‟l
148.Aravakash bo‟lib ishga kirganiga to‟rt oy bo‟lgan, Zebiga oshiq bo‟lgan aravakash kim edi ?
a)O‟lmasjon
b) Xolmat
c)Zunnun
d)Hakimjon
149. Birdan tut tagiga borib qolgan, va u yerda ikki erkakning unga qarab kulib turganini ko‟rgach, “voy o‟la qolay ”deb uyalib ortga qaytgan obraz kim ?
a)Salti
b)Enaxon
c)Zebi
d)Qumri
150. “Umidsiz shayton ” deya O‟lmasjonga dalda bergan inson kim edi ?
a)Hakimjon b)Xolmat c)Mirzabobo d)Salti

O'tayotgan har bir daqiqa oltinga teng! Buni hech qachon unutmang!

Fe’l zamonlari ish harakati nutq so‘zlanib turgan paytdan avval, nutq so‘zlanib turgan paytda yoki nutq so‘zlanib turgan paytdan keyin bajarilgan, bajarilmaganligiga munosabatni ifodalovchi fe’l shaklidir. Shunga ko‘ra, fe’l zamonlari, dastlab, uch guruhga bo‘linadi: 1) o‘tgan zamon, 2) hozirgi zamon, 3) kelasi zamon.

O‘tgan zamon - nutq so‘zlanib turgan paytdan avval bo‘lib o‘tgan yoki bo‘lmagan harakatni anglatadi. O‘tgan zamonning quyidagicha besh turi mavjud: 1) yaqin o‘tgan zamon, 2) o‘tgan zamon hikoya fe’li, 3) uzoq o‘tgan zamon, 4) o‘tgan zamon davom fe’li, 5) o‘tgan zamon maqsad fe’li.
1. Yaqin o‘tgan zamon nutq so‘zlanib turgan paytdan oldin, so‘zlovchining ko‘z o‘ngida yoki bevosita ishtirokida sodir bo‘lgan harakatni ifodalaydi. U -di affiksini fe’llarga qo‘shish va tuslash orqali hosil bo‘ladi: o‘qi+di+m, o‘qi+di+ng, o‘qi+di.
2. Uzoq o‘tgan zamon ancha avval, qachondir bo‘lib o‘tgan yoki
bo‘lmagan harakatni ifodalaydi: Bu shakl -gan sifatdoshi + edi, ekan,
emish singari to‘liqsiz fe’llarni qo‘shish va tuslash orqali hosil qilinadi: o‘qi+gan+man, o‘qi+gan ekan+man, o‘qi+gan emish+man, o‘qi+gan edi+m kabi.
3. O‘tgan zamon hikoya fe’li nutq so‘zlanib turgan paytdan ilgari kutilmaganda, qisqa vaqt oralig‘ida bo‘lib o‘tgan hikoya qilish, tasvir- lash orqali hosil bo‘ladi. Bu shakl - b / ib yoki-b/-ib + edi to‘liqsiz fe’li orqali yasaladi: ol+ib+man, ol+ib+san, ol+ib edi+m, o‘qi+b edi+ng kabi.
4. O‘tgan zamon davom fe’li nutq so‘zlanib turgan paytdan ilgari davomli bo‘lgan, takrorlanib turgan harakatni ifodalaydi. Bu shakl –r (- ar), - yotgan, -moqda affikslari + edi to‘liqsiz fe’li yordamida yasaladi: bil+ar edi+m, bil+ar eding; ol+ayotgan edi+m, ol+ayotgan edi+ng; ol+moqda edi+m, ol+moqda edi+ng kabi.
5. O‘tgan zamon maqsad fe’li nutq so‘zlanib turgan paytdan avval maqsad qilingan harakatni ifodalydi. Bu shakl –moqchi, -digan affikslari va to‘liqsiz fe’li yordamida yasaladi: ol+moqchi edi+m, ol+moqchi edi+ng; ol+adigan edi+m, ol+adigan edi+ng kabi.

Hozirgi zamon ish - harakatning nutq so‘zlanib turgan paytda bajaradigan, bajarilmaganini ifodalaydi. Hozirgi zamon fe’lining quyi- dagi ikki turi mavjud: 1) hozirgi-kelasi zamon, 2) hozirgi zamon davom fe’li. 1. Hozirgi - kelasi zamon nutq so‘zlanayotgan payt va undan sung sodir bo‘ladigan harakatni ifodalaydi: -a / -y ravishdosh affiksini olgan fe’lni tuslash orqali shakllanadi: ol+a+man, ol+a+san; ishla+y+man, ishla+y+san.
2. Hozirgi zamon davon fe’li nutq so‘zlanayotgan paytda davom etib turgan harakatni ifodalaydi va fe’lning o‘zak-negiziga –yap, -moqda, - yotib,-yotir affikslarini qo‘shib tuslash orqali hosil bo‘ladi: ishla+yap+ man, ish+la+yap-san; ishla+moqda+man; ishla+yotib+man; o‘qi+yotir+ man kabi

Kelasi zamon harakatning nutq so‘zlanib turgan paytdan so‘ng bajaralish yoki bajarilmasligini ifodalaydi. Bu zamonning ikki turi mavjud:1) kelasi zamon maqsad fe’li, 2) kelasi zamon gumon fe’li.
1. Kelasi zamon maqsad fe’li bajarilishi maqsad qilib qo‘yilgan harakatni ifoda etadi va fe’lning o‘zak negiziga –moqchi, --digan - ajak affikslarini qo‘shib tuslash orqali hosil bo‘ladi: ishla+moqchi+man, ishla +moqchi+san; ishla+yajak.
2. Kelasi zamon gumon fe’li harakatning bajarilishi mo‘ljali, taxminini ifodalaydi va –r,-ar affiksini fe’lga qo‘shib tuslash orqali yasaladi: ol+ar+man, ol+ar+san, ol+ar, ol+ar+miz kabi.

Fe’l zamonlari sinonimiyasi. Boshqa fe’l shakllarida bo‘lganidek, zamon shakllari o‘rtasida ham grammatik ma’nodoshlik munosabati mavjud:
1. O‘tgan zamon fe’lini hosil qiluvchi –di affiksi, hozirgi zamon o‘rnida qo‘llanadi: Hozir qorong‘uda qayoqqa bordigu, nimayam qildik// qayoqqa boramizu, nimayam qilamiz.
2.O‘tgan zamon fe’lini hosil qiluvchi -gan affiksi hozirgi zamon ma’nosida ishlatiladi: Birov kitob o‘qigan, kimdir shaxmat atrofida.
3.Hozirgi zamon shakli kelasi zamon ma’nosida qo‘llaniladi. Bunday hol, asosan, ket bor, yubor,boshla kabi fe’llar doirasida uchraydi: Ertaga Buxroga ketayapmiz.
4.Kelasi zamon fe’li o‘tgan zamon ma’nosida qo‘llanadi: Rais majlisni ochiq deb e’lon qiladi, hamma o‘rnidan turadi, O‘zbekiston gimni yangraydi.
5. Kelasi zamon fe’li hozirgi zamon ma’nosini ifodalaydi: Ha, bu yer- da hayot qaynaydi... Talabalar baxtiyor yoshlik gashtini surmoqdalar

Yuqoridagi ma'lumotlar mustaqil o'qish uchun taqdim etildi. Vaqtdan unumli foydalaning!

Mayl kategoriyasi. Ish harakatning voqelikka munosabatini ifodalovchi fe’l shakli mayl deyiladi. Fe’l mallari harakatning voqelikka munosabatini ifodalab, grammatik zamon, grammatik shaxs bilan uzviy bog‘lanadi. Bu uch hodisa fe’lning gapda kesimlik vazifasidan kelib chiqadi. O‘zbek tilida fe’l mayllarining to‘rt turi bor: 1) xabar mayli, 2) buruq-istak mayli, 3) shart mayli, 4) maqsad mayli.

Xabar mayli. Ish-harakatning uch zamondan birida bajarilish va bajarilimaganligini ifodalaydi. Xabar maylining maxsus grammatik ko‘rsatkichi yo‘q. U fe’lga uchala zamon va shaxs-son affikslarini
qo‘shib tuslash orqali shakllanadi. Masalan: o‘qidim, o‘qiding, o‘qidi, o‘qiganman, o‘qigansan, o‘qigan, o‘qimoqchiman, o‘qimoqchisan, o‘qimoqchi. Xabar maylidagi fe’lning asosiy sintaktik vazifasi gapda kesim bo‘lib kelishdir.

Buyruq-istak mayli. Ish-harakatni bajarish-bajarmaslik haqida buyurish, istash, so‘rash,iltimos, maslahat,chaqiriq kabi ma’nolarni ifodalaydi. Buyruq-istak maylidagi fe’l xabar maylidan farqli ravishda maxsus mayl ko‘rsatkichlariga ega bo‘lib, bu mayl quyidagicha tuslanadi:
birlik - yoz+ay, yoz/gin, yoz/sin; yoz/aylik, yoz/ingiz, yoz/sinlar. Birinchi shaxs ko‘plik faqat istakni emas, harakatga da’vat, iltimos kabi ma’nolarni ham ifodalaydi. Chunki bu shakl so‘zlovchidan tashqari u bilan birga bo‘lgan shaxslarni ham o‘z ichiga oladi: Bir yoqadan bosh chiqaraylik. Keling, mana shu ona-yer oldida so‘z
beraylik. (P.Qodirov)
Qat’iy buyruq ma’nosi ikkinchi shaxs vositasida ifodalanadi. Chunki bunda nutq qaratilgan shaxsning o‘zi qatnashadi: Salim qoraga ayting, fermada hisob-kitobni to‘g‘rilab qo‘ysin. (H. F.)

Shart mayli biror ish-harakatning yuzaga chiqishi uchun undan oldin bajarilishi shart bo‘lgan harakatni ifodalaydi. Shart mayli -sa affiksi va shaxs-son qo‘shimchalarining qo‘shilib tuslanishidan hosil bo‘ladi. 1. Shart mayli shaklidagi fe’l boshqa biror harakatning bajarilishi uchun shart bo‘lgan harakatni bildiradi: Mana bu kanal bitsa, yangi yer ochilsa, paxta ham ko‘payadi (A.R). 2. Shart maylidagi fe’l payt ma’nosini bildiradi va payt ergash gapning kesimi vazifasini bajaradi: Ertalab derazadan qarasam, hammayoq oppoq qor ekan. 3. Istak ma’nosini bildiradi. Bunday holda edi to‘liqsiz fe’li ishtirok etib bu ma’noni kuchaytiradi: Qani edi bir parcha soya- salqin joy topilsa...(H.G‘). 4. Agar edi to‘liqsiz fe’li bilan qo‘llangan shart maylidagi fe’l bo‘lishsiz shaklda qo‘llansa, gumon manosi hosil bo‘ladi: Biror qaltis gap aytib, sharmanda qilmasa edi.

Maqsad mayli -moqchi affiksi yordamida yasaladi va harakatning bajarish maqsadini, niyatini, mo‘ljalini bildiradi. Fe’lning bu shakli faqat maqsad, mo‘ljal ma’nosini bildiradi. - moqchi affiksli fe’l edi to‘liqsiz fe’li bilan qo‘llanganda, o‘tgan zamon ifodalanishi mumkin. Lekin bunda harakat o‘tgan zamonga (o‘tgan zamonda bajarilishi) emas, balki maqsad o‘tgan zamonga oid bo‘ladi: bormoqchi edim, bormrqchi eding, yubormoqchi edi.
-moqchi affiksi bilan yasalgan shakl bo‘l fe’lining o‘tgan va hozirgi zamon shakllari bilan qo‘llanganda ham harakatning emas, balki maqsadning hozirgi zamon yoki o‘tgan zamonga oidligi ifoda- lanadi: bormoqchi bo‘layapman, bormoqchi bo‘laman, bormoqchi bo‘ldim.

Mayl shakllarining uslubiyati. 1. Xabar maylidagi fe’l buyruq-istak mayli manosini ifodalashda ishlatiladi: Qani, yigitlar, ketdik! Kechagi qiliqlaring uchun bugun hech yoqqa chiqmaysan, tushundingmi!

2. Xabar maylidagi fe’l shart mayli vazifasida qo‘llanadi: Va’da berdingmi-bajar. Boshga bir ish tushdimi, yagona yo‘l- uni jasorat bilan yengishdir.

3. Buyruq-istak maylidagi fe’l xabar mayli vazifasida ishlatiladi:
Bolani o‘qitish o‘rniga xizmatingizni qildiring, yana urdiring! Sizda insof bormi? (xizmatingizni qildiribsiz, urdiribsiz)

4. Buyruq–istak maylidagi fe’l shart mayli vazifasida qo‘llanadi:
Kimlardir mehnat qilsin-u, rohatini siz ko‘rasizmi?! Avval qo‘ng‘iroq chalsin, keyin hammamiz birga tashqariga chiqamiz.

5.Shart maylidagi fe’l xabar mayli ma’nosini ifodalashga xizmat qiladi: Kenjaboyning o‘g‘li yugurib kelsa-yu, to‘ni bilan sumkasini qo‘limga tutqazsa bo‘ladimi? (O.) (qo‘limga tutqazdi).

Yuqoridagi ma'lumotlar o'quvchilar, abituriyentlar va o'qituvchilar uchun taqdim etildi. Ilm olishdan to'xtamang!

Bo‘lishli va bo‘lishsizlik kategoriyasi. Tildagi har qanday fe’l bo‘lishli yoki bo‘lishsiz shaklda bo‘ladi. Bo‘lishli shakl harakatning tasdig‘ini, bo‘lishsiz shakl esa uning inkorini ifodalaydi: keldi- kelmadi. Fe’lning bo‘lishli shakli maxsus grammatik ko‘rsatkichga ega bo‘lmaydi. Chunki uning bosh shakli doimo bo‘lishli
bo‘ladi. Bo‘lishsizlik esa quyidagi kabi maxsus vositalar yordamida ifodalanadi:
-ma affiksi deyarli barcha fe’l shakllarida bo‘lishsizlik ifodalash uchun xizmat qiladi: kelmadi, kemagan, kelmabdi kabi. Fe’lning ba’zi vazifadosh shakllarining bo‘lishsizligini hosil qilishda –ma affikisining quyidagi morfologik shakllaridan foydalaniladi:
-maslik affiksi harakat nomining bo‘lishsiz shaklini yasaydi: aytish-aytmaslik, borish-bormaslik kabi.
-may\-mayin affiksi fe’lning –b(-ib) affiksi bilan yasaluvchi ravishdosh shaklining bo‘lishsiz shaklini yasashda ishlatiladi : bilib-
bilmay, ko‘rib-ko‘rmay.
-mas affiksi fe’lning –r//-ar qo‘shimchasi asosida hosil bo‘ladigan shaklining bo‘lishsiz shaklini hosil qilishda ishlatiladi: yurar- yurmas, borar-bormas.

ma affiksi yetakchi+ko‘makchi fe’lli birikmalarga quyidagicha qo‘shiladi:1) yetakchi fe’lga qo‘shiladi: bormay tur; 2) ko‘makchi fe’lga qo‘shiladi: bora ko‘rma; 3) har ikkalasiga qo‘shiladi: bormay qo‘yma.. Bunday birikuvda yetakchi yoki ko‘makchi fe’l yoki ularning har ikkalasi birgalikda ifodalaydigan ma’no o‘zaro farqlanadi: a) -ma affiksi yetakchi fe’lga qo‘shilganda, ana shu fe’lga xos harakat inkor etiladi. Biroq ko‘makchi felda bo‘lishlilik ma’nosi saqlanadi: yurmay qoldi, kelmay qo‘ydi kabi; b) bo‘lishsizlik shakli ko‘makchi fe’lga qo‘shilsa, bu fe’l bildirgan ma’nodagi harakatning inkori ifodalanadi: kelib qolmadi, aytib qo‘ymadi; d) bo‘lishsilik shakli yetakchi va ko‘makchi fe’lga qo‘shilganda esa qat’iy bo‘lishlilik ifodalanAdi: aytmay qo‘ymadi, kelmay qo‘ymadi

emas to‘liqsiz fe’li faqatgina –gan qo‘shimchali sifatdosh va - moqchi affiksli maqsad maylidagi fe’llarning bo‘lishsiz shaklini yasash uchun qo‘llanadi: ketgan emas, ketmoqchi emas kabi

yo‘q so‘zi faqatgina –gan// -yotgan qo‘shimchali sifatdoshning bo‘lishsiz shaklini yasash uchungina qo‘llaniladi: 'yozgani yo‘q., borayotgani yo‘q. Bu fe’llarning yuq so‘zi yordamida yasaluvchi inkor shaklida shaxs-son ko‘rsatkichlari fe’lning o‘ziga qo‘shiladi: yozganim yo‘q, borganing yo‘q, kabi.
na yordamchisi vositasida harakatning inkori alohida ta’kid bilan ifodalanadi. Bunda fe’llar bo‘lishli yoki bo‘lishsiz shaklda qo‘llanishi mumkin. Fe’lning o‘zi bo‘lishsiz shaklda qo‘llanganda, na yordamchisi bog‘lovchi vazifasini bajaradi va ma’noni kuchaytirish- ga xizmat qiladi: Na o‘qidi, na yozdi.
Bo‘lishsizlik ma’nosining ifodalanishida ohangning ham alohida o‘rni bor. Bunday hollarda inkor shakli bo‘lsa, tasdiq ma’nosi, tasdiq shakli bo‘lsa, inkor ma’nosi anglashiladi: Bu bosh bevafo dunyoda nimalarni ko‘rmadi deysiz.(tasdiq). Ketasiz-a, ketasiz,... sizni bu yerdan ketkizarmidik (inkor)

8-sinf adabiyot darsligi boʻyicha aralash test

1. Qaysi dostonda Bahragul kaniz obrazi uchraydi?

A. Kuntugʻmish

B. Ravshan

C. Rustamxon

D. Alpomish

2. "Musofirchilikda yo zar yarar, yo zoʻr yarar kuningga"-, jumlalari qaysi dostonda kim tomonidan aytilgan?

A. "Ravshan"da Hasanxon

B. "Ravshan"da Goʻroʻgʻli

C. "Kuntugʻmish"da Qoraxon

D. "Alpomish"da Qorajon

3. Davlatqush qaysi dostonda, mayna qaysi dostonda?

A. "Alpomish", "Rustamxon"

B. "Kuntugʻmish", "Ravshan

C. "Kuntugʻmish", "Rustamxon"

D. "Rustamxon", "Goʻroʻgʻli"

4. "Sen muncha boʻlib shaydo,

Muncha qilib vovaylo,

Yusufmisan, Zulayho,

Qaydin kelasan, aygʻil",- kimning tilidan aytilgan?

A. Kuntugʻmish

B. Olim sayyod

C. Choʻpon

D. Xolmoʻmin

5. Kuntugʻmishning koʻzyoshi qaysi daryoga qiyoslanadi?

A. Sayhun

B. Zarafshon

C. Amudaryo

D. Jayhun

6. Boʻrini kimlar gurk der edi?

A. Sayyodlar

B. Choʻponlar

C. Xalq

D. Togʻliklar

7. "Xon gʻazabi-xudo gʻazabi" jumlasi dostonda necha oʻrinda qatnashgan?

A. 1

B. 2

C. 3

D. 4

8. Qurʼoni Karimni oʻrtaga qoʻyib qasam ichilgan doʻstlik obraziqaysi asarda uchraydi?

A. "Ravshan"

B. "Rustamxon"

C. "Kuntugʻmish"

D. "Alpomish"

9. "Bizlar ....... choʻlida emaklab yigʻlab qolgan bolalar boʻlamiz". Qaysi choʻl haqida gap ketyapti?

A. Mugʻol

B. Zarchaman

C. Mirzachoʻl

D. Xalach

10. Qoraxon oʻrniga kimni qoʻyib, oʻzi toat-ibodat bilan mashgʻul boʻladi?

A. Qoʻrgʻonboshi

B. Qushbegi

C. Vaziri

D. Xotini

11. "Muhabbatsiz kishi odam emasdur,

Gar odamsan, muhabbat ixtiyor et". Ushbu baytni yozgan adibaning turmush oʻrtogʻiga atab yozgan gʻazali qaysi javobda toʻgʻri koʻrsatilgan?

A. Oqibat

B. Etib ket

C. Doda keldim

D. Eshit

12. Lutfiy ijodining qancha qismini gʻazal tashkil etadi?

A. 70%

B. 75%

C. 80%

D. 90%

13. Lutfiy dunyodan oʻtganda Navoiy necha yoshda edi?

A. 20

B. 22

C. 24

D. 26

14. "Gul va Navroʻz" kimniki?

A. Sakkokiy

B. Navoiy

C. Lutfiy

D. Haydar Xorazmiy

15. Dehikanor hozirgi kunda qayerga toʻgʻri keladi?

A. Nangobod

B. Hirot

C. Muzrabod

D. Sherobod

16."Xoh inon, xoh inonma" radifli gʻazalining radifida qanday sheʼriy sanʼat qoʻllangan?

A. Talmeh

B. Tanosub

C. Tardi aks

D. Tazod

17. Gʻazalning vazni qanday?

A. Hazaji musaddasi mahsuf

B. Ramali mudammani mahsuf

C. Hazaji musammani axrabi makfufi maqsur

18. Gʻazal qanday mavzuda bitilgan?

A. Koʻngil

B. Ishq

C. Tangri Taolo

D. Yorning jamoli

19. Lutfiyning "Xoh inon, xoh inonma" gʻazali taʼsirida kim gʻazal yaratgan?

A. Nodira

B. Furqat

C. Navoiy

D. Mashrab

20. -dom soʻzi qaysi vaznda oʻta choʻziq hijo hisoblanadi?

A. Erkin

B. Aruz

C. Barmoq

D. Qoʻshma

21. "Qiladurgʻon bu koʻngildir, bu koʻngil" radifli gʻazalining vaznini aniqlang

A. Hazaji musaddasi mahsuf

B. Ramali mudammani mahsuf

C. Hazaji musammani axrabi makfufi maqsur

22. Gisu nima?

A. Yu

z

B. Qomat

C. Soch

D. Dushman

23.

Boshdan oyoq irsoli masal q

oʻllangan gʻazal qaysi?

A. Xoh inon, xoh inonma

B. Eshi

t

C. Ayogʻinga tushar har lahza gisu

D. Etib ket

24. "

Dogʻi bor" tuyuqida qanday badiiy sanʼat qoʻllangan?

A.

Talmeh

B. Tanosub

C.

Tazod

D. Tajnis

25

. Qachondan

yozma ada

biyotda aruz vazni qoʻllana boshlaydi?

A. X

I

asr

B.

XII asr

C. XIII

asr

D. XIV

asr

26. "Bosh

ni fido ayla ato qoshigʻa,

Jismni qil sadqa ano boshigʻa

",- kimning qalamiga mansub?

A.

Lutfiy

B. Na

voiy

C.

Nodira

D. Bobur

27. Tuyuq qaysi adabiyotga xos?

A. Arabiy

B. Forsiy

C. Turkiy

D. A va B javob

28. Navoiy qaysi asarida Husayn Boyqar

oni Gʻoziy

deydi?

A. Mahbub ul

-Qulub

B. Hayrat

ul-Abror

C. Sabbai Sayyor

D. Saddi Is

kandariy

29

. "M

uqarrabi shohiy" oliy mar

tabasining qanday huquqi

bor edi?

A. Jinoyatchilarn

i shohning

ruxsatisiz jazolagan

B.

Devonga tushgan xatlarni shoh bilan maslahatlashmay oʻzi idora etgan

C. Tashqi ishlar bilan shugʻullangan

D.

Shohga

bi

r

masala y

uzasidan ketma

-

ket

7marta murojaat etgan

30. "Gʻaroyib us-sigʻar"

ga kiritilgan ruboiy

lar soni qan

cha?

A. 130ta

B. 131ta

C. 132

ta

D. 133ta

31. 270 ta ruboiy

qaysi devonga kiritilg

an

A. Na

vodir un-N

ihoya

B. Nazm

ul-javohir

C. Devoni Foniy

D. Nasr ul-laoliy

32.

Ruboiy necha vaznda bitiladi?

A.

24

B. 22

C. 26

D. 1

4

33. "Xushdurur

bogʻi koinot guli

,

B

orchadin yaxshiroq

-hayot

guli"

.

Ushbu bayt

qaysi

asardan olingan?

A. Farhod va

Shirin

B. Layli va Majnun

C. Sabʼayi Sayyor

D. Saddi Iskandariy

34. "Navoiy, chu gʻurbatda sen shod boʻl!

Vatan

yodi ranjidin ozod boʻl!". Ushbu bayt

qaysi asardan olingan?

A. Farhod va Shirin

B. Layli va Majnun

C. Sabʼayi Sayyor

D.

Saddi

Iskandariy

35.

"Kabutar

hikoyati"

qaysi asardan olingan?

A. Farhod va Shirin

B. Layli va Majnun

C. Sabʼayi Sayyor

D.

Saddi

Iskandariy

36

. "Badoyeʼ ul-vasat" devoniga kiritilgan tuyuqla

rning umumiya

soni qancha?

A. 13 ta

B. 14 ta

C. 30

ta

D. 133 ta

37. "Eshit" radifli gʻazalining vaznini aniqlang

A. Hazaji musaddasi mahsuf

B. Ramali mudammani mahsuf

C.

Hazaji

musamman

i

axrabi

makfufi maqsur

38. "Oqi

bat

" radifli gʻazali

necha bayt?

A. 7

B. 8

C. 9

D. 10

39. Gʻafur

Gʻulom ton

g chogʻida kimning asarini oʻqir edi?

A. Mashrab

B. Furqat

C. Navoiy

D. Bedil

40.

Gʻafur Gʻulo

mning

"Sogʻinish" she

ʼrini oʻgʻ

li Joʻraxonga b

agʻ

ishlanganini kim aytgan?

A. Said Ahmad

B. Oʻtkir Hoshimov

C. Turob Toʻla

D. Oʻzi

41. Ibli

sning

gʻarazi nima?

A. Urush

B.

Dushman

C. Vaqt

D.

Gitler

42.

"Sogʻi

nish"

sheʼrida Gʻafur Gʻulom oʻgʻlin

i qaysi payt joʻnat

ga

n?

A. Kech kuzda

B. Qovun gʻarq pishganda

C. Anj

ir

gʻarq

pishganda

D. Qishda

43. Oʻzi

toʻqib ketgan sevatda

nimani toʻlatib

olib chiqaman dey

d

i

A. Anjir

B. O

lma

C. Uzum

D. Shaftoli

44.

"Oʻzbek

o

tasi"

kim?

A. Gʻafur Gʻulom

B. Said Ahmad

C. Alisher Navoiy

D. Oʻtkir Hoshimov

45. "Vaqt" sheʼrida gʻ

uncha ochil

guncha oʻtgan umr nim

aga oʻx

shatiladi?

A. Dar

yoga

B. Kapala

k umriga

C. Okeanga

D. Shamolga

46. Nemis

generali

qancha vaqtda qoʻl qoʻyadi?

A. 2 sekund

B. 3

sekund

C. 4 sekund

.

D. 5

sekund

47. Kim Diana maʼbu

din

i yoqib

nom qoldirga

n?

A. Axilles

B. Gorostrad

C. Gerodot

D. Perikl

48.

"Yashash

soatining ..... "

Ush

bu gapnk

toʻldiring

A. Olmos kapkiri

B. Kumush kapkiri

C. Olti

n kap

kiri

D. Temir kapkiri

49. "Bilib qoʻyki, seni

V

atan kutadi

" sheʼrida qa

ysi kasb

egalari sanab oʻtilgan?

A. Arxitektor, diplomat

B. Injener

, diplomat

C. Oʻqituvchi,

diplomat

D. Oʻqituvchi, injener

50. "Al-

jabr val-muqobala" asarining muallifi kim?

A. Al

-Xorazmiy

B. Al-

Beruniy

C.

al-Fargʻoniy

D. Al-

Farobi

y

1)Mustaqil fe’llar lug‘aviy ma’noga ega bo‘lib, nutqiy jarayonda biror gap bo‘lagi vazifasida ishlatiladigan fe’llardir. Mustaqil fe’llar turli grammatik kategoriyalarga birlashadigan sof fe’l va vazifadosh shakllardan tashkil topadi. Masalan: keldim — aniq nisbat, bo‘lishli, xabar mayli, o‘tgan zamon, birinchi shaxs, birlik kabilar muayyan grammatik kategoriyalarni ifodalovchi sof fe’llar hisoblansa; kelgan - sifatdosh, kelgach - ravishdosh, kelish - harakat nomi shaklida ekanligi esa fe’lning vazifadosh shakllaridir.

2)Yordamchi fe’llar mustaqil lug‘aviy ma’noga ega bo‘lmay, turli grammatik ma’no va vazifalarni yuzaga chiqarish uchun xizmat
qiladigan fe’llardir. Yordamchi fe’llar o‘z xususiyatiga ko‘ra quyidagi turga bo‘linadi: 1) qo‘shma fe’l yasash uchun xizmat qiluvchi yordamchi fe’llar. Masalan:xabar qilmoq, xursand bo‘lmoq, tasdiq etmoq kabi; 2) kesim tarkibida bog‘lama vazifasini
bajaruvchi yordamchi fe’llar. Bu vazifadagi yordamchi fe’llarga a)leksik ma’nosini mutlaqo yo‘qotgan sof bog‘lamalar, ya’ni edi, ekan, emish to‘liqsiz fe’llari kiradi; b) leksik ma’nosini tamomila yo‘qotmagan bo‘ladi, bo‘lmaydi, deyiladi, hisoblanadi kabi bog‘lamalar kiradi; 3) fe’llarga birikib, turli qo‘shimcha ma’no ifodalovchi ko‘makchi fe’llar: chiq-o‘qib chiq, qol-uxlab qol kabi.
Fe’llarning bosh shakli uning o‘zak-negiziga –moq affiksini qo‘shish orqali yasaladi: o‘qimoq, ishlamoq, yozmoq, o‘tirmoq, o‘qib chiqmoq, bilib olmoq. Ular lug‘atlarda ham shu shaklda beriladi.

O‘timli va o‘timsiz fe’llar. Fe’llar undan anglashilgan ish-harakatning narsaga munosabatiga ko‘ra o‘timli yoki o‘timsiz bo‘ladi.
1.Harakatning tushum kelishigidagi ot bilan ifodalangan narsaga o‘tishini bildiruvchi fe’llar o‘timli fe’l deyiladi. Masalan: ol, o‘qi, saqla, tozala fe’llari o‘timlidir.
2.Narsaga bevosita o‘tmaydigan harakatni anglatadigan fe’llar o‘timsiz fe’llardir. Masalan: bor, kel, o‘tir kabi fe’llar o‘timsizdir.

Nisbat kategoriyasi. Fe’ldan anglashilgan harakatning
bajaruvchi va bajariladigan harakat o‘rtasidagi munosabatining ifodala- nishi fe’l nisbati deyiladi. 1. Aniq nisbat. Harakatning ega orqali ifodalangan shaxs yoki narsa tomonidan bajarilganini yoki bajarilmaganini ifodalaydi. To‘ldiruvchi esa harakatning obyekti bo‘ladi. Aniq nisbat maxsus affiksga ega emas: o‘qidi, yozdi, kutdi kabi sof fe’llar ana shu nisbatdadir.

2) O'zlik nisbat. Harakatning bir shaxs yoki narsaning o‘zida
sodir bo‘lishini anglatadi. Bu nisbat quyidagi affikslar orqali hosil
bo‘ladi: a) fe’l o‘zak-negiziga unlidan keyin -n, undoshdan keyin -in affiksini qo‘shish orqali: o‘ra+n, yuv+in; b) fe’l o‘zak-negiziga unlidan keyin -l, undoshdan keyin -il affiksini qo‘shish orqali hosil bo‘ladi: cho‘m+il, surka+l; d) fe’l o‘zak-negiziga unlidan keyin -sh, undoshdan keyin -ish affiksini qo‘shish orqali hosil bo‘ladi: joyla+sh, ker+ish. Yetakchi ko‘makchi fe’lli birikmalarga o‘zlik nisbati
qo‘shimchasi, asosan, yetakchi fe’lga qo‘shilib keladi: suya+n+ib turmoq, yuv+in+ib kelmoq, qo‘zg‘a+l+ib ketmoq kabi.
Shuni ham ta’kidlash lozimki, tilimizdagi zavq+lan, achchiq+lan, foyda+lan, o‘ng‘aysiz+lan kabilar o‘zlik nisbatdagi fe’llar hisoblanmaydi. Chunki zavqlanmoq, achchiqlanmoq kabi fe’llar tarkibidagi -n nisbat yasovchi emas, balki -la va -n bir butun holda (-lan) affiksidir. Shu bois, zavqlan, achchiqlan fe’llari aniq nisbat shakli hisoblanadi. Xuddi shuningdek, ba’zi o‘timli va o‘timsiz fe’llardan ham o‘zlik nisbati yasalmaydi: bor, yugur, o‘qi, hayda, ek, min, sug‘or kabilar, shular jumlasidandir.

Orttirma nisbat. Harakatning boshqa bir shaxs yoki narsa ta’sirida, tazyiqida bajarilishi, orttirilishini ifodalovchi fe’l shaklidir. Quyidagicha affikslar orqali hosil qilinadi: 1) - dir (tir): yozdir, kuldir; 2) - gaz (-giz, -g‘az, -g‘iz, -kaz, -kiz, -qaz, -qiz): ko‘rgaz, ketkiz, o‘tqaz; 3)t: o‘qit, qurit, ishlab; 4) - iz: oqiz, tomiz; 5) - ir: botir, tomir,oqir; 6) – ar: chiqar, qaytar; 7) - sat: ko‘rsat.
Ayrim fe’llarning orttirma nisbatni yasashda ko‘rsatilgan affikslardan faqat bittasini, boshqa fe’llarda esa bir nechtasini sinonim sifatida qo‘llash mumkin: ko‘n+dir - to‘la+t-to‘l+dir - to‘l+g‘iz kabi.
Shuningdek, orttirma nisbat boshqa nisbatlardan farqli ravishda fe’lga birdan ortiq affikslar qo‘shish bilan yasalishi mumkin: jo‘na+t+tir+di, yoz+dir+tir+di.
Orttirma nisbat o‘timli yoki o‘timsiz fe’llardan ham yasaladi: uxla - uxlat, o‘qi-o‘qit kabi. Orttirma nisbat o‘timsiz fe’llardan yasalganda, o‘timli fe’l yuzaga keladi: ko‘kar- ko‘kartir, uch - uchir kabi.

Majhul nisbat. Harakat to‘ldiruvchi anglatgan narsa yoki shaxs tomonidan bajarilib, egaga o‘tadi yoki haqiqiy bajaruvchisi noma’lum bo‘ladi: O‘qish boshlandi (bajaruvchisi noma’lum), yer haydaldi (harakat bajaruvchisi traktorchilar).Bu nisbatan -in / -n va -l / in affikslari orqali hosil qilinadi: tara+l, ulu+n, keltir+il, ol+in kabi. O'zlik va majhul nisbat qo'shimchalari bir xil. Farqlash usullar:1) O'zi so'zi bilan moslasha olsa, o'zlik nisbat; 2) Kim tomonidan? nima tomonidan? so'roqlarini qabul qilsa, majhul nisbat! Chiqindilar ko'chaga tashlandi(kim tomonidan) - majhul, Ko'chada nogohon it tashlandi(o'zi) - o'zlik; Mix qoqildi(kim tomonidan) - majhul, Qiz toshga qoqildi(o'zi) - o'zlik!

Birgalik nisbat shakli -(i)sh affiksi yordamida yasaladi va harakatning birdan ortiq shaxs tomonidan bajarilishini bildiradi: yozishdi,tozalashdi. Birgalik nisbatdagi fe’llar mazmunan a) harakatni bajarishda birga ishtirok etish ma’nosi: tozalashdim, yuvishdim ; b) o‘zaro, galma-gal bajarilgan harakat ma’nosi: urishdi, tortishishdi, talashishidi kabilarni ifodalaydi.
Birgalik nisbat shaklidagi fe’l ko‘plik ifodalovchi -lar affiksi bilan sinonim hisoblanadi: keldilar-kelishdi, o‘qidilar-o‘qishdi.
Yetakchi va ko‘makchi felli birikmalarda birgalik nisbat ko‘rsatkichi quyidagi tartibda qo‘shiladi: a) yetakchi fe’lga: kel+ish+ib
qoldi, quv+ish+ib ketdi; b) ko‘makchi fe’lga: quvib ket+ish+di, kelib qol+ish+di; b) har ikkalasiga qo‘shiladi. Bunda yetakchi fe’ldagisi birgalik ko‘makchi fe’ldagisi esa ko‘plik ifodalaydi: kul+ish+ib qo‘y+ish+di, ayt+ish+ib qol+ish+di.

Yuqoridagi ma'lumotlar mustaqil o'qish uchun taqdim etildi. O'qib chiqing: foydadan xoli bo'lmaydi!

Savol javob:

1.Navioy taxallusining ma’nosi nima?

J: Haq va haqiqat, adolat yo’lida navo qiluvchi.

2.Maxmur taxallusining ma’nosi nima?

J: Ilohiy ishqdan mast bo’lgan darvesh

3.Uvaysiy qaysi janrlarda qalam tebratgan?

J: g’azal, muxammas, musaddas, murabba’, chiston va doston

4.Uvaysiyning qaysi g’azallari hasbi hol tarzida yozilgan?

J: “Uvaysiyman”, “Dog’ o’ldi, dog’ o’ldi”, “Sog’indim”

5.Mumtoz adabiyotda she’riy topishmoq nima deb yuritiladi?

J: chiston

6.Turkiy adabiyotda ilk chistonlar kim tomonidan yaratilgan?

J: Alisher Navoiy

7.Ikki va undan ortiq ohangdosh so’zlarning ohongdosh bo’lishi nima deyiladi?

J: Qofiyadosh so’zlar

8.Qofiyadan keyin takrorlanadigan so’z yoki so’zlar birligi...

J: Radif

9.Zavqiyning qaysi she’rida yurt kelajagi borasidagi shoirning armon, orzu va istaklari aks etgan?

J: “Ajab ermas”

10.Zavqiyning qaysi hajviyalari zamona muommolari mavzusida yozilgan?

J:”Zamona kimniki” “Dar mazammati zamona” “Ajab zamona” “Kaj dor-u marez zamona”

11.O’z mehnati bilan halol rizq topish maqsadida zargarlik hunarini o’rgangan adabiyotshunos...

J: Maxtumquli

12.Maxtumqulining qaysi she’rida turkman xalqiga xos g’urur, oriyat, ittifoqlik tuyg’ulari haqida yozadi?

J: “Turkman binosi”

13. “Xoh inon, Xoh inonma” radifli g’azal nechchi baytdan iborat?

J:7

14. “Xoh inon, Xoh inonma” radifli g’azali qanday vazinda bitilgan?

J: maf’uvlu – mafoiylu – mafoiylu – faulun (yoki mafoiyl)

15. “Xoh inon, Xoh inonma” radifli g’azalining taqte’si qanday?

J: - - V / V - - V / V - - V / V - - (yoki V - ~)

16. Ushbu g’azalda qanday mavzu qalamga olingan?

J: Ish mavzusi

17.G’azalning to’rtinchi bayti qanday tasvirlangan?

J:Yorining suzuk ko’ziga, shakliga qaraganida hushidan ketib qolishi

18. “Xoh inon, Xoh inonma” radifli g’azalining beshinchi baytida qanday she’riy san’at qo’llangan?

J:Talmeh san’ati

19.”Qiladurg’on bu ko’nguldur, bu ko’ngul” radifli g’azali nechchi baytdan iborat?

J: 7

20. .”Qiladurg’on bu ko’nguldur, bu ko’ngul” radifli g’azalining vazni qanday?
J: ramali musammani mahfuz (yoki maqsur)

21. G’azalning taqte’si qanday?

J: - V - - / - V - - / - V - - / - V - (yoki – V ~ )

22.Aruz vaznida << - dom>> o’ta cho’ziq hijo g’azalda qaysi vaznga tushadi?

J: “foilon”

23.”Meni sevdi deb ayblama, buni istayotgan ham – ko’ngil” ushbu misra nechanchi baytga to’g’ri keladi?

J: 3 bayt

24. “Ayoqingg’a tushar har lahza gisu...” g’azal qanday vaznda?

J: hajazi musaddasi mahfuz, ya’ni <<mafoiylun – mafoiylun - faulun>>

25. “Ayoqingg’a tushar har lahza gisu...” g’azalining taqte’sini belgilang.

J: V - - - / V - - - / V - -

26. Ushbu g’azaldagi “gisu” so’zi nimani anglatadi?

J: Sochni

27.Uchinchi baytda shoir qizning yuz tasvirini nimadan ortiq deb ataydi?

J: “Oy bilan Kun(Qushosh)dan ham ortiq”, - deb ta’riflaydi.

28. “Ayoqingg’a tushar har lahza gisu...” g’azalining boshdan oxirigacha qanday san’at qo’llangan?

J:Irsoli masal

29.Muayyan tartibga solingan matn...

J: nazm

30.Nazmning birinchi talabi - ...

J:vazn

31.Barmoq vazninig birinchi xususiyati nimada?

J: Misralardagi bo’g’inlar soni teng kelishida

32. Barmoq vazninig ikkinchi xususiyati nimada?

J: Misralarning muayyan turoqlarga bo’linishida

33.Aruz vazni qaysi she’riyatning asosiy vazni hisoblanadi?

J: arab she’riyatining

34.”Boshni fido ayla ato qoshig’a

Jismni qil sadqa ano boshiga’a, - “ A. Navoiyning ushu baytida nechta cho’ziq hijo mavjud?

J: <<bosh->>, <<-do>>, <<ay->>, <<-to>>, <<qo->>, <<-g’a>>, <<jis->>, <<qil>>, <<sad->>, <<-no>>, <<bo->>, <<-g’a>> (12)

35.O’zbek she’riyati tarixida eng ko’p qo’llanilgan vaznlar qaysi?

J: ramal, hazaj, mutaqorib

36. “foilotun” da qanday taqte’ ifodalanadi?

J: << - V - - >>

37. “mafoiylun” da qanday taqte’ ifodalanadi?

J: << V - - ->>

38. “faulun” da qanday taqte’ ifodalanadi?

J:<< V - - >>

40.Ruknlar misralarda to’liq qisqarmagan tarzda kelsa, vazn nomi oxiriga qaysi so’z qo’shiladi?

J: <<solim>>

41.Rukn misra so’ngida qisqargan, ruknning oxirgi hijosi o’ta cho’ziq tarzda kelsa vazn nomi oxiriga qaysi so’z qo’shiladi?

J:<<maqsur>>

42.Har misrada 3 tadan, ya’ni baytda jami 6 ta rukn ishtirok etsa qaysi so’z qo’llaniladi?

J: <<musaddas>>

43. Har misrada 4 tadan, ya’ni baytda jami 8 ta rukn ishtirok etsa qaysi so’z qo’llaniladi?

J:<<musamman>>

44.Afoilu tafoilda (masalan, <<foilotin foilotun foilun (yoki foilon)>>) bo’lsa taqte’da qanday aks etadi?

J:<< - V - - / - V - - / - V – (yoki – V ~)>>

45.Tuyuq ....

J: lirik janr

46.Tuyuq qaysi adabiyotlarda uchramaydi?

J: arabiy va forsiy

47.Tuyuq nechchi misradan iborat bo’lishi kerak?

J: 4

48. “Ul pari ishqida bu devonani,

Eyki, istarsen, kelib gulxanda ko’r.

Bir qadah ul gulni xandon ayladi,

Ey ko’ngul, nazzora qil, gulxanda ko’r” ushbu tuyuq qanday qofiyalangan?

J: a-b-d-b

49.Komila taxallusi bilan o’zbekcha she’rlar bitgan shoira kim edi?

J: Nodirabegim

50.” Eshit” radifli g’azali qanday vaznda bitilgan?

J: ramali musammani mahfuz (yoki maqsur), ya’ni foilotun foilotun foilotun foilun (yoki foilon)

51. ” Eshit” radifli g’azalining taqte’si qanday?

J: << - V - - / - V - - / - V - - / - V – (yoki – V ~)>>

52.G’azalning beshinchi misrasi qanday vaznda bitilgan?

J: ramali musammani maqsur ( - V - - / - V - - / - V - - / - V ~)

53.”Oqibat” radifli g’azali necha baytdan iborat?

J:9

54. “Etib ket” radifli g’azali necha baytdan iborat?

J:9

55.Ushbu g’azalning vazni qanday?

J: an’anaviy hazaji musaddasi axrabi maqbuzi mahfuz, ya’ni maf’ulu mafoilun faulun.

56. “Etib ket” radifli g’azalining taqte’sini toping.

J: << - - V / V – V - / V - ->>

57.Ushbu g’azalda qaysi so’z radifga olingan?

J:<<etib ket>>

58.”Talmeh” nima?

J: tarxiy va afsonaviy voqea, masal, shaxs, mashhur asar va qahramonlar nomiga ishora qilish

59. “Sulaymon saltanatlik podshosen,

Masih anfoslik, Yusufliqosen.” qanday san’at qo’llangan?

J: talmeh

60.”Yoqub bikin ko’p yig’idin qolmadi sensiz

Nuri basarim, xoh inon, xoh inonma, - “qanday san’at qo’llangan?

J: talmeh

Kurs rahbari: Mavlon Burxonov Tuzuvchi: Mohiniso Sattorova BIZ BILAN YENGILMAYSIZ!!!