Қазақстан президентінің сайлауы 9 маусымда өтеді. Сайлау заңнамаларында қандай талаптар бар және өз үміткеріне қалай дауыс беруге болады:

— Дауысты кім бере алады?

Жасы 18-ге толған ҚР аазаматы сайлауда дауыс бере алады. ол белсенді сайлау құқығына ие болуы керек, яғни ақыл-есі дұрыс, сотталмаған болуы керек. Сайлаушыға қойылатын тағы бір талап - тіркеуінің болуы.

— Дауыс беру үшін қандай құжаттар керек?

Жеке куәлік немесе төлқұжат.

— Дауысты қайда беру керек? 

Дауысты тек тіркелген жері бойынша беруге болады. Жергілікті атқарушы органдардың сайтында сайлау учаскелерінің шекаралары туралы ақпарат жарияланады.

Елорда тұрғындары өздерінің сайлау учаскесі туралы ақпаратты 109 нөмірі бойынша iKomek байланыс орталығынан, Smart Astana мобильді қосымшасынан және қаланың сайтынан ала алады. Сондай-ақ учаскені әкімдіктің геопорталы және Telegram-бот арқылы табуға болады.

Алматы – Алматы әкімдігінің сайтынан табуға болады. Сервис «Қоғам» бөліміндегі «Сайлау» бөлімшесінде орналасқан. Өз аумағында білу үшін ЖСН енгізу керек, жүйе сайлауда дауыс беруге болатын мекен-жайды көрсетеді.

— Егер бір қалада тіркелген болсам, ал сайлау кезінде басқа қалада болсам (тұрсам/оқысам/іс-сапарда болсам) не істеймін?

Тіркелмеген жерінде дауыс беруді рәсімдеудің екі тәсілі бар:

• Сайлауға дейін бір ай уақыт қалғанда, яғни 9 мамырға дейін өзіңіз сайлау күні болатын елді мекеннің әкімдігіне өзіңізді сайлаушылардың тізіміне қосуын сұрап, өтініш жазасыз. Содан соң әкімдік сізді сайлаушылардың тізіміне қосады.
• Дауыс беруге 20 күн қалғанға дейін сайлау учаскесіне барып, есептен шығару талонын алу керек. Есептен шығару талоны 8 маусымның сағат 18:00-ге дейін ғана беріледі.

— Бір қаланың ішінде сайлау учаскесін өзгертуге бола ма?

Болады. Ол үшін 9 мамырдан кешіктірмей өтінішпен жергілікті әкімдікке бару керек.

— Мен дауыс беруге келдім, бірақ сайлаушылар тізімінде болмай шықтым. Не істеу керек?

Сайлау комиссиясының мүшелеріне сол сайлау учаскесінің аумағында тұратыны туралы мекен-жай анықтамасын ұсыну керек.

— Жүре алмайтын адамдар дауысты қалай берсе болады? 

Денсаулығына байланысты сайлау учаскесіне келе алмайтын немесе отбасындағы науқасты күтетін азаматтар тұрғылықты жері бойынша сайлау учаскесіне 9 маусым күні жергілікті уақытпен 12:00-ден қалдырмай өтініш жазуы керек.

Содан соң оларға жылжымалы жәшікпен сайлау комиссиясының мүшелері келеді.

— Уақытша тіркеу туралы анықтаманы көрсетіп дауыс беруге бола ма?

Жоқ. Сайлаушылар тізімі тұрақты тіркеу бойынша жасалады. Бірақ сіз бір ай қалғанға, яғни 9 мамырға дейін уақытша тіркелген жердің әкімдігіне барып, сайлау учаскесін көрсете отырып, өзіңізді тіркеуін өтініш жазыңыз. Содан соң 9 маусым күні президент сайлауында дауыс бере аласыз.

— Мен туған-туыстарымның орнына дауыс бере аламын ба? 

Жоқ, бере алмайсыз. Тіпті, туыстарыңыздың жеке құжаттарын көрсетсеңіз де сізге бюллетень бермейді. Себебі, әр сайлаушы дауысты өзі береді.

— Шетелде болсам дауысты қалай беремін? 

Шетелде дауысты Қазақстанның елшіліктері мен консульдықтарында беруге болады. Мекен-жайлары мына жерде.

— Электронды дауыс беру жүйесі неге жоқ?

2000 жылдары «Сайлау» электронды дауыс беру жүйесі енгізілді. Алайда сайлаушылардың тарапынан танымалдылыққа ие болмалды, сондай-ақ саяси партиялар, қоғамның және бақылаушылардың тарапынан сынға ұшырады. Содан бері жүйе сайлауда пайдаланылмайды.

— Сайлау учаскесінің жұмыс режимі қандай?

9 маусымда сайлау учаскесі сағат 07.00-ден 20.00-ге дейін үзіліссіз жұмыс істейді.

— Мені сайлауға баруға мәжбүрлей алады ма?

Жоқ, ете алмайды. Сайлауға бару немесе бармау туралы өзіңіз шешесіз.

—Кімге дауыс бергенім туралы біреуге есеп беруге міндеттімін бе? 

Жоқ, міндетті емессіз. Дауыс беру құпия жүргізіледі.

— Дауысты қалай беру керек?

Сайлау комиссиясының мүшесіне жеке куәлікті немесе төлқұжатын көрсету арқылы бюллетеньді алыңыз. Жасырын дауыс беру үшін кабинаға барып, бюллетеньді толтырыңыз.

Сіз өзіңіздің ақпараттық бюллетеніңізді толтыра алмасаңыз, сіз өзіңіз сенім білдірген адамның көмегін пайдалана аласыз. Дауыс бергеннен кейін оның аты сайлаушылардың тізіміне сайлау бюллетенін алған кезде сайлаушының қолы қойылады.

Бірақ бұл адам болуы мүмкін емес: сайлау комиссиясының мүшесі; жергілікті өкілдің немесе атқарушы органның лауазымды адамы; кандидаттың уәкілетті өкілі; журналист — бұқаралық ақпарат құралдарының өкілі; Байқаушы тиісті сайлау комиссиясында тіркелді.

Дауыс беру кабинасында дауыс беруші дауыс беру үшін кандидаттың атауының оң жағындағы бос құтыға крест немесе чек белгісі сияқты кез келген белгі қойады. Бюллетеньде қарындашпен белгілеуге немесе оған түзетулер енгізуге жол берілмейді. Сонан соң аяқталған бюллетень сайлаушыдан дауыс беруге арналған жәшікке түсіріледі.

— Егер бюллетеньді бүлідіріп алса не істеу керек?

Сайлаушы комиссияға барып бюллетеньді бүлдіріп алғанын айтады. Оған бүлінгеннің орнына жаңасын береді. Оның орнына жаңадан берілетін болады, ал бүлінген бюллетень алынып тасталады және есепке алына отырып пайдаланылмағандармен бірге өшіріледі. Бұзылған бюллетеньді дауыс беруге арналған жәшікке лақтырғанша ғана ауыстыруға болады.

— Сайлауға бірінші болып келгендерге немесе бірінші рет дауыс беретін адамдарға сыйлық болады ма?

Бұл мәселе заңнамамен реттелмейді және мұндай шараларды қаржыландыруға қаражат ОСК-дан бөлінбейді. Мәселе жергілікті атқарушы органдардың немесе қоғамдық ұйымдардың бастамасы бойынша азаматтардың сайлау іс-әрекетін көтермелеу мақсатында ғана шешілуі мүмкін.

— Қарапайым адам әлеуметтік желілердегі аккаунты арқылы өз таныстарының арасында үгіт-насихат жүргізе алады ма?

«ҚР сайлау туралы» конституциялық заңның 28-бабына сәйкес азаматтар қаржыландыруды талап етпейтін сайлау науқанын өткізуге құқылы.

Заң азаматтардың үгіттеу формалары мен тәртібін реттемейтінін ескере отырып, адам тікелей немесе өздерінің әлеуметтік желілерін пайдалана алады. Егер адам президенттікке үміткердің сайлау алдындағы үгіт материалдарын орналастыратын болса, бұл оны тарату ретінде қарастыруға болады және, демек, президенттікке үміткерге қызмет ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл жағдайда Президенттің кандидатурасын осы қызметті қабылдауға алдын-ала келісімі қажет.

Егер адамның (азаматтың) үгіт-насихат қызметі оған материалдық шығындарды (мысалы, үгіт өнiмдерiн өндiруге байланысты) әкелсе, ол кандидаттың сайлау қорының қаражатынан төленуге тиiс. Заң талаптарын бұзғаны туралы арыздар мен шағымдарды прокуратура мен сот әрбір нақты жағдайда барлық мән-жайларды жан-жа��ты зерделеу негізінде қарайды.

— 8 маусым тыныштық күнінде әлеуметтік желілерде пост жазып, үміткерлерді насихаттауға бола ма? Егер ескі постқа адамдар пікір жазуларын жалғастыратын болса не істеу керек?

«Тыныштық күнінің» тәртібі әлеуметтік желілерге де қатысты, себебі о интернет ресурс ретінде БАҚ-қа теңестірілген. Бұл күні интернет ресурстардың басты бетіне үгіт-насихат жазбалары мен материалдарын салуға болмайды.

32 бапқа сәйкес, интернет БАҚ-та жарияланған материалдар, соның ішінде ескі жазбалар бұрынғы орындарында сақтала алады.

Жазылған пікірлердің мазмұнына қарай Тыныштық күнін бұзды (мысалы, егер пікірлерде үгіт-насихаттың эелементі, сол сайт пен парақшаға кірген әлеуетті сайлаушының пікіріне әсер ететін болса) деп саналуы мүмкін.

Модератор Тыныштық күнінің тәртібін қатаң сақтау және өз парақшасында үгіт-насихат матераилдарын жариялауға жол бермеуі тиіс.

— «Тыныштық күні» ережесін бұзғандарға қандай айыппұл қарастырылған?

Айыппұл көлемі әкімшілік құқық бұзушылық кодексінде қарастарылған:

102-бап. Сайлау алдындағы үгiтті оған тыйым салынған кезеңде жүргiзу. Кандидатты, саяси партия ұсынған партиялық тізімді тіркеу мерзімі аяқталғанға дейін, сайлау болатын күні не оның қарсаңындағы күні сайлау алдындағы үгітті жүргізу, сондай-ақ республикалық референдум өткізілетін күні не оның қарсаңындағы күні үгіт жүргізу – жеке тұлғаларға – он бес (37 875 тг), шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – жиырма (50 500 тг), орта кәсіпкерлік субъектілеріне – жиырма бес (63 125 тг), ірі кәсіпкерлік субъектілеріне отыз бес (88 375 тг) айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.

104-бап. Кандидаттар, саяси партиялар туралы көрінеу жалған мәліметтер тарату. Кандидаттар, саяси партиялар туралы көрінеу жалған мәліметтер тарату немесе сайлаудың нәтижесіне ықпал ету мақсатында олардың абыройына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіретін өзге де әрекеттер жасау – жеке тұлғаларға – жиырма (50 500 тг), лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – отыз (75 750 тг), орта кәсіпкерлік субъектілеріне – қырық (101 000 тг), ірі кәсіпкерлік субъектілеріне елу (126 250 тг) айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.

112-бап. Бұқаралық ақпарат құралдары арқылы сайлау алдындағы үгiтті жүргiзу шарттарын бұзу.

1. Бұқаралық ақпарат құралдарының сайлау алдындағы іс-шаралардың мақсаттарын, міндеттері мен нәтижелерін бұрмалаудан көрінетін, кандидаттардың, саяси партиялардың сайлау науқанын, сондай-ақ олармен байланысты оқиғалар мен фактілерді объективті көрсетпеуі – жеке тұлғаларға – жиырма (50 500 тг), лауазымды адамдарға – отыз (75 750 тг), заңды тұлғаларға елу (126 250 тг) айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.

2. Бұқаралық ақпарат құралдарының кандидаттың немесе саяси партияның абыройына, қадiр-қасиетiне және iскерлiк беделiне көрінеу нұқсан келтiретiн үгіт материалдары мен өзге де ақпаратты жариялауы, сондай-ақ аталған тұлғаларға абыройын, қадiр-қасиетiн және iскерлiк беделiн қорғауы үшін теріске шығаруды тегін жариялауына мүмкіндік беруден бас тарту – жеке тұлғаларға – жиырма (50 500 тг), лауазымды адамдарға – отыз (75 750 тг), заңды тұлғаларға елу (126 250 тг) айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.

113-бап. Анонимдік үгiттеу материалдарын дайындау немесе тарату. Мемлекеттiк билік органдарына және жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарына сайлауды (республикалық референдумды) әзiрлеу мен өткiзу кезеңiнде үгіттеу материалдарын шығарған ұйымдар, олардың басылған жерi, таралымы, тапсырыс берген тұлғалар және қандай қаражаттан төленгені туралы ақпараты жоқ үгiттік баспа және электрондық материалдарды дайындау немесе тарату, сондай-ақ үгіттік баспа материалдарын Қазақстан Республикасының аумағынан тыс жерде дайындау, анонимдік үгіттеу материалдарын тарату – жиырма бес (63 125 тг) айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

118-бап. Жеке және заңды тұлғалардың кандидаттарға, саяси партияларға олардың жазбаша келiсiмiнсiз қызметтер көрсетуi. Жеке және заңды тұлғалардың кандидаттарға, саяси партияларға олардың сайлау алдындағы қызметiне байланысты олардың жазбаша келiсiмiнсiз қызметтер көрсетуi – жеке тұлғаларға – жиырма, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – отыз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – қырық, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне елу айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.

120-бап. Сайлауға байланысты қоғамдық пiкiрге сауал салуды жүргiзу шарттарын бұзу.

1. Бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамдық пiкiрге сауал салу нəтижелерін, сайлау, сайлауға байланысты өзге де зерттеулер нəтижелерінің болжамдарын жариялау тəртiбiн бұзуы, атап айтқанда сауал салуды жүргізген заңды тұлғаны, сауал салуға тапсырыс берген жəне оның ақысын төлеген тұлғаларды, сауал салу жүргізілген уақытты, ақпарат жинау əдісін, сұрақтың нақты тұжырымын, сауал салынғандар санын жəне сауал салу нəтижелерінің қателік коэффициентін көрсетпеу – жеке тұлғаларға – он бес, заңды тұлғаларға отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға əкеп соғады.

2. Бұқаралық ақпарат құралдарында қоғамдық пікірге сауал салу нəтижелерiн, сайлау, сайлауға байланысты өзге де зертт��улер, кандидаттарды не саяси партияларды қолдап дауыс беру нəтижелерiнiң болжамдарын дауыс берiлетін күннің алдындағы бес күн ішінде жəне дауыс берiлетiн күні Интернет желісінде жариялау, сондай-ақ сайлау күнi дауыс беруге арналған үй-жайда немесе пунктте қоғамдық пiкiрге сауал салуды жүргізу – жеке тұлғаларға – он, заңды тұлғаларға жиырма бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға əкеп соғады.

3. ҚРы сайлау заңнамасының талаптарын сақтамай қоғамдық пікірге сауал салуды жүргізу – жеке тұлғаларға – он бес, заңды тұлғаларға отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға əкеп соғады.

—Үміткерлер бойынша әлеуметтік желіде сауалнама жүргізуге бола ма? 

«ҚР саулау туралы» заңының 28 бабы бойынша болады.

Тек келесі шарттар сақталынуы тиіс:

• Қоғамдық пікір сауалнамасын ОСК-на жазбаша түрде хабардар етіп, тиісті құжаттарын өткізген бұл салада кемінде 5 жылдық тәжірибесі бар, ҚР заңнамасына сәйкес тіркелген заңды тұлғалар жүргізуге құқылы.
• Қоғамдық пiкiр сауалнамасы нәтижелерiн, сайлау нәтижесі туралы болжамдар, сайлауға байланысты басқа да зерттеулер, сайлау басталғанға дейін 5 күн бұрын және сайлау күні кандидаттар немесе саяси партияларды қолдау үшін дауыс беру нәтижелерін жариялауға тыйым салу енді Интернет желісіне де тарайды.
• Ғимараттар мен сайлау учаскесінде сайлау күні дауыс беруге байланысты сауалнама жүргізуге тыйым салынады

— Сайлауда кім байқаушы бола алады?

20-1-бапқа сәйкес ҚР-ның саяси партиялары, өзге де қоғамдық бірлестіктер, коммерциялық емес ұйымдар байқаушы бола алады.

Байқаушысының өкілеттіктері оның тегі, аты, әкесінің аты көрсетіліп, жазбаша нысанда куәландырылуға тиіс. Бұл құжат байқаушыны жіберген ұйымның мөрімен расталады және ол байқаушының жеке басын куәландыратын құжатты көрсеткен кезде жарамды болады. Құжаттар сайлау комиссиясының төрағасына не оны алмастыратын адамға байқаушы туралы деректерді есепке алу журналына енгізу арқылы оны тіркеу үшін көрсетіледі.

20-бапқа сәйкес дауыс беру күні дауыс беруге арналған сайлау учаскесі ашылған кезден бастап және сайлаушылардың дауыстарын санау кезінде дауыс беру нәтижелері анықталғанға дейін сайлау учаскесінде бір мезгілде Қазақстан Республикасының әрбір саяси партиясынан, өзге де қоғамдық бірлестігінен, басқа да коммерциялық емес ұйымдарынан бір-бір байқаушыдан және аудармашы бірге жүруге құқылы шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушылары қатысуға құқылы.

Шетелде Қазақстан елшіліктері мен консулдықтарындағы сайлау учаскесінде дауыс беруге болады:

Еуропа

Австриядағы ҚР Елшілігі 

Вена, Prinz-Eugen-Straße 32, 1040

+431890800810, +431890800820

Бельгиядағы ҚР Елшілігі 

Брюссель, Avenue van Bever 30, 1180-Uccle

+32023733890

Болгариядағы Дипломатиялық миссия 

София, Lozenets Galishiza 38

+35928624152, +35928624155, +35928624170

Хорватиядағы ҚР Елшілігі 

Загреб, Bosanska 26, 10000

+38514839255, +38514573796

Чехиядағы ҚР Елшілігі 

Прага, Pod Hradbami 662/9, 160 00

+420233375642, +420233371019

Франциядағы ҚР Елшілігі 

Париж, de Tilsitt 3, 75008

+33145615200

Финляндиядағы ҚР Елшілігі 

Хельсинки, Unioninkatu 24, 00130

+358942472040

Эстониядағы ҚР Консулдығы 

Таллин, Tartu mnt. 18, 10115

+3726622926, +3726622321

Германиядағы ҚР Елшілігі 

Берлин, Nordendstrasse 14-17, 13156

+493047007110

Германиядағы ҚР Бас консулдығы 

Франкфурт-на-Майне, Beethovenstrasse 17, 60325

+6997146744

Германиядағы ҚР Консулдығы 

Ганновер, Anderter Straße 99D, 30559

+49051130186899, +49051130186895

Германиядағы ҚР Консулдығы 

Мюнхен, Redwitz 4, 81925

+08990901060, +08992104951

Германиядағы ҚР Елшілігінің бөлімшесі 

Бонн, Rathausstr. 3, 53225

+0228403870, +492284038720

Грекиядағы ҚР Елшілігі 

Афины, Ymittou 122, Papagou, 15669

+302106547765

Венгриядағы ҚР Елшілігі 

Будапешт, Kapi, 59, 1025

+3612751300, +3612751301, +362752092

Италиядағы ҚР Елшілігі  

Рим, Cassia, 471

+390636301130

Латвиядағы ҚР Консулдығының бөлімшесі 

Рига, Vilandes, 6

+37167243028

Литвадағы ҚР Елшілігі 

Вильнюс, Birutes 20A, LT-08117

+37052122123, 2313040, 2313580

Нидерландыдағы ҚР Елшілігі  

Гаага, Бадхуйсвег 91, 2587 СЕ

+310703634757, +310703657600

Норвегиядағы ҚР Елшілігі  

Осло, Nedre Vollagate 3, 0158

+4722420640, +4722420642

Польшадағы ҚР Елшілігі  

Варшава, Krolowej Marysienki 14, 02-954

+48226423427, +48226422763

Румыниядағы ҚР Елшілігі  

Бухарест, Crângului nr. 13, Sector 1

0040212300865, 0040311071083, 0040212300866

Словакиядағы ҚР Елшілігі  

Братислава, Gundulichova, 6

+421232661221

Испаниядағы ҚР Елшілігі  

Мадрид, Avenida de los Madronos 43, 28043

+34917216290, +34917219374

Швейцариядағы ҚР Елшілігі  

Берн, Melchenbühlweg 79

3006313517969, 313517975

Швециядағы ҚР Елшілігі  

Стокгольм, Birger Jarlsgatan 37, 3rd Floor, 11145

+46087005141, +46087005150

Ұлыбританиядағы ҚР Елшілігі  

Лондон, 125 Pall Mall, SW1Y 5EA

+4402079251757, +4402079308990

Швейцариядағы БҰҰ-ның тұрақты өкілеттілігі 

Женева, Chemin du Prunier 16, 1218 Grand-Saconnex

+41227886600, +41227886602

Америка

Бразилиядағы ҚР Елшілігі  

Бразилиа, SHIS QI9, Conjunto 03, Casa 08 - Lago Sul

+556138794602, +556138794603, +556138794604

Канададағы ҚР Елшілігі  

Оттава, Metcalfe 150, Suite 1603-1604,ON, K2P 1P1

+16136958055, +16136958755

Канададағы ҚР Консулдығы 

Торонто, Yonge 4576, Suite 413, Ontario, M2N 6N4

+14162210111, +14162216323

Кубадағы ҚР Дипломатиялық өкілдігі 

Гавана, 5ta. 2203 e/22 y 24, Miramar

+5372069963, +5372069964

Мексикадағы ҚР Елшілігі  

МехикоPaseo de la Reforma 1510, Lomas de Chapultepec Miguel Hidalgo

+525569946040, +525552026888

АҚШ-тағы ҚР Елшілігі 

Вашингтон1401 16th, NW, Washington, DC 20036

+12022325488, 2325845, 2323541

АҚШ-тағы ҚР Бас консулдығы 

Нью-Йорк, 535 Fifth Avenue, 19 Floor, 10017

6463706331, 6463706334

АҚШ-тағы БҰҰ-ның тұрақты өкілеттілігі 

Нью-Йорк, 10017, East 47, 305 здание, 3 эт.

+12122301900, +12122301172

Африка

Мысырдағы ҚР Елшілігі 

Каир, Аммар бен Яссер, д. 371, Саус Академи-А, р-н Новый Каир

8102025378079, 8102025378084

Эфиопиядағы ҚР Елшілігі 

Аддис-Абеба, Sub City Yeka, Woreda 13, House No. MH66 Berta Real Estate

Оңтүстік Африка Республикасындағы ҚР Елшілігі 

Претория, Аррис 226, Waterkloof Ridg

018181027124600086

Таяу Шығыс

Иарндағы ҚР Елшілігі 

Тегеран, Хедоят, 81 Даррус

810982122565933, 810982122565934

Ирандағы ҚР Бас консулдығы 

Горган, ул. Эдалат 66, уг. ул. Кавеш, д. 604

810981732525609

Израилдағы ҚР Елшілігі 

Тель-Авив, Аяркон, 52А

81097235163411/64, 81097235163437

Иорданиядағы ҚР Елшілігі 

Амман, р-н Абдуна, ул. Абу Бакр Аль Банани №1

81096265927954, 81096265928053, 81096265927952

Ливандағы ҚР Дипломатиялық миссиясы 

Бейрут, Абдул Хамид Караме, напр. Баб Идрис, зд. Аббоуд Абдел Раззақ, 2 эт., 1316

8109611982151, 8109611982152

Катардағы ҚР Елшілігі 

Доха, Саха 93

+97444128014

Сауд Арабиясындағы ҚР Елшілігі 

Эр-Рияд, P. O. Box 94012 Riyadh 11963

810966114806406, 810966114809106

Түркиядағы ҚР Елшілігі 

Анкара, Кылыч Али, 6, «Оран» дипломатиялық қалашығы

810903124919100, 810903124914455

Түркиядағы ҚР Бас консулдығы 

Стамбул, Башак, 35, Бакыркой, Йешильюрт

+902126625347, +902126625349

Турциядағы ҚР Консулдығы 

Анталья, 2074 №16, район Муратпаша, мкр. Чаглаян, Блок «С» Лайф Сити ситеси, Вилла Дублекс Мешкен 7230

+902423242611, +902423162559

Омандағы ҚР Елшілігі 

Маскат, Шати аль курум, Way 3050, 4076 вилла, P. O. Box 88, PC 103

+96824692418, +96824692485, +96824692485

БАӘ-дегі ҚР Елшілігі 

Абу-Даби, Рашид бен Саид Аль Мактум №593

81097124498778, 81097124498775

БАӘ-дегі ҚР Бас консулдығы 

ДубайP.O. Box 14180, Джумейра, Умм Эль Шейфареа, 3-я ул., 14 вилла

+97143397151, +97143306937

Азия

Ауғанстандағы ҚР Елшілігі 

Кабул, Уазир Акбар Хан 13, д. 436

81093202300552, 81093787555011, 810932023060009

ҚХР-дағы ҚР Елшілігі 

Пекин, Санлитунь, Дун 6 Цзе 9

+8601065326182, 65324189, 65322636, 65329177, 65326183, 65324433, 65320636

ҚХР-дағы ҚР Бас консулдығы 

Гонконг, Коннаут Роад Централ 200, Шан Так Центр, Вест Тауэр, 31 эт., оф. 3106

+85225483841, +85225488361

ҚХР-дағы ҚР Бас консулдығы 

Шанхай, Лоушангуан 85A, Orient International Plaza, 1005-1006

+862162753878, 62752838, 62755483, 62757300

ҚХР-дағы ҚР СІМ-ніңң паспорттық-визалық қызметі 

Урумчи, Кунь Мин 216

+860991 3697585, 3810690, 3815879, 3821203

Үндістандағы ҚР Елшілігі 

Нью Дели, 61, Poorvi Marg, Vasant Vihar – 110057

+9111 46007710/00, 46007702, 46007701

Жапониядағы ҚР Елшілігі 

Токио, 1-8-14 Azabudai, Minato-ku, 106-0041

+81335891821, +81335891822

Оңтүстік Кореядағы ҚР Елшілігі 

Сеул, 140-809, #Jangmun-ro, Yongsan-gu, 140-8

858223949716, 3799714, 3918906, 3797876, 3959766

Малайзиядағы ҚР Елшілігі 

Куала-Лумпур, 115, Jalan Ampang Hilir, 55000

+60342522999, 42526999, 42523999

Монғолиядағы ҚР Елшілігі 

Улан-Батор, Район Хан-Уул, хороо-1, ул. Зайсан, 31/6

81097611345408, 81097611341076, 81097611341707

Пәкістандағы ҚР Елшілігі 

Исламабад, H.11, ул. 45, F-8/1

81092512262920

Сингапурдағы ҚР Елшілігі 

Сингапур, 1 Kim Seng Promenade, #09-04/05 Great World City, East Office Tower, 237994

8106565366100, 8106564388990

Австралиядағы ҚР Бас консулдығы 

Сидней, 1603/15 Castlereagh Street, City Freeholds House, Sydney NSW 2000

81061292333350, 81061292333601

Тайландтағы ҚР Елшілігі 

Бангкок, 93/1 Wireless, зд. GPF Witthay Towers "A", оф. 804 А

8106622543043

Вьетнамдағы ҚР Елшілігі 

Ханой, 10 Dang Thai, вилла №51, дистрикт Tay Ho

81084437180777, 81084437186777

Индонезиядағы ҚР Елшілігі 

Джакарта, Jalan Denpasar Raya, Block A/12, Kav. 1, KuninganTimur

810622129440388, 810622129440387

ТМД

Әзірбайжандағы ҚР Елшілігі 

Баку, Наджафгулу Рафиев 14, Район Хатаи

810994124892355, 810994124892377

Армениядағы ҚР Елшілігі 

Ереван, Тупик Демирчяна 1-й тупик, 11

81037410585119, 81037410560610

Беларусиядағы ҚР Елшілігі 

Минск, Проспект Победителей 67

810375172760110, 810375172760111

Беларусиядағы ҚР Бас консулдығы

Брест, Карла Маркса 82

810375162203500, 810375162205242

Молдовадағы ҚР Бас консулдығы

Кишинев, Тома Чорбэ 14/1, МД-2004

81037322546517

Ресейдегі ҚР Елшілігі 

Москва, Чистопрудный бульвар 3А

84956082650, 84956081570

Ресейдегі ҚР Бас консулдығы

Санкт-Петербург, Виленский переулок 158

8123352546, 88123352547

Ресейдегі ҚР Консулдығы

Астрахань, Акварель 2Б

88512610007, 88512251885

Ресейдегі ҚР Консулдығы

Омск, Ш. Валиханова 9

83812325213, 83812325215

Ресейдегі ҚР Бас консулдығы

Казань, Карла Маркса 8

88432020592, 88432230669

Украинадағы ҚР Елшілігі 

Киев, Мельникова 26

810380444831596, 4891858, 44831198

Грузиядағы ҚР Елшілігі 

Тбилиси, Шатберашвили 23

810995322997684, 810995322552000, 810995322292489

Қырғызстандағы ҚР Елшілігі 

Бишкек, Мира 95 А

809963126921

1961 жылы 5 наурызда Ақтөбе облысы, Мәртөк ауданы, Жайсаң ауылында дүниеге келді.

Білімі:

1982 жылы Алматы есеп-нисие техникумын аяқтады, 1993 жылы Алматы қаласының Қазақ мемлекеттік академиясын экономист мамандағы бойынша бітірді.

Еңбек жолы: 

1982 ж. – СССР Мемлекеттік Банкінің Ақтөбе облысы басқармасының несиелеу бөлімінің экономисі

1986-1987 жж. – СССР Мемлекеттік Банкінің Ақтөбе облысы басқармасының несиелеу бөлімінің бас экономисі

1988-1991 жж. – «Промстройбанк» облыстық басқармасының ақша айналымы бөлімінің аға экономисі.

1992 ж. — «Тұран» БҚ Ақтөбе филиалының бас бухгалтері.

1992-1995 жж. — «Тұран» БҚ Ақтөбе филиалының директорының орынбасары.

1995-1997 жж. — «Alem Bank Kazakhstan» Ақтөбе өңірлік департаментінің несие бөлімі бас маманы, Несие бөлімі бастығының орынбасары, Несие департаментінің бастығы.

1998 - 2005 жж. — «БТА Банкі» АҚ Корпоративтік бизнестің директорының орынбасары.

2006 жылдың қараша айынан бастап — «БТА Банкі» АҚ Ақтөбе филиалының директоры.

2014 жылғы қарашадан бастап — «Казкоммерцбанк» АҚ Ақтөбе филиалының директоры.

2016 жылдың наурызынан — ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты, Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі.

Марапаттары:

Облыстың қоғамдық-саяси өміріне белсене қатысқаны және 2011 жылы өңірлік экономиканың дамуына қосқан үлесі үшін «Мемлекеттік сыйлық» - «Құрмет» ордені, Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығына арналған медаль, ҚР тәуелсіздігінің 25 жылдығына арналған медаль; Қазақстан Республикасының секторы «Ең үздік қаржыгер» қоғамдық медалімен марапатталды.

Қоғамдық және қайырымдылық қызметі:

Облыстық мәслихаттың депутаттығына екі рет сайланды (2008 және 2012 жж.), «Атамекен» одағының Ақтөбе филиалының басқарма мүшесі, Ақтөбе облысының облыстық үйлестіру кеңесінің мүшесі.

14 жылдан астам уақыт бойы облыстық әкімдікте отбасы және әйелдер істері жөніндегі комиссияның мүшесі болды.

Екі ұлы, екі немересі бар.

1953 жылы 17 мамырда Алматы қаласында туған. Әкесі Тоқаев Кемел Тоқайұлы (1923-1986), Ұлы Отан соғысының ардагері, белгілі қазақ жазушысы болған. Анасы Тұрар Шабарбаева (1931-2000), Алматы шет тілдер педагогикалық институтында жұмыс істеген.

1975 жылы Қ-Ж. Тоқаев КСРО Сыртқы істер министрлігі Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтын аяқтады. 1984-1985 жылдары КСРО Сыртқы істер министрлігінде қызметте болды. 1992 жылы Мәскеудегі КСРО Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясының дипломатиялық басшы кадрлардың біліктілігін арттыру курсын аяқтады.

Еңбек жолын 1975 жылы КСРО Сыртқы істер министрлігінен бастап, Сингапур Республикасындағы кеңестік елшілікке жолданды. 1984-1985 жылдары КСРО Сыртқы істер министрлігінде қызметте болды. Кейін Пекиндегі кеңестік елшілікке жолданып, онда 1991 жылға дейін екінші хатшы, бірінші хатшы және кеңесші лауазымдарын атқарды.

1992 жылы Қ-Ж.Тоқаев Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары болып тағайындалды. 1993 жылы Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары және 1994 жылы Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. 1999 жылы Премьер-министрдің орынбасары болып тағайындалды. 1999 жылдың қазан айында Парламенттің келісімімен Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына сәйкес Премьер-министр лауазымына тағайындалды. 2002 жылы Мемлекеттік хатшы – Сыртқы істер министрі болды. 2003-2007 жж. Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Бұл қызметте Тоқаев ядролық қаруды таратпау ісіне белсене атсалысты.

2007 жылдың қаңтарында Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы болып сайланды. Қазақстан Парламенті Сенатының Төрағасы ретінде 2008 жылы ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының Вице-Президенті болып сайланған.

2011 жылғы наурызда БҰҰ-ның Бас Хатшысы Тоқаевты Бас хатшының орынбасары, БҰҰ-ның Женевадағы Бөлімшесінің Бас Директоры және БҰҰ Бас хатшысының Қарусыздандыру жөніндегі конференциядағы жеке өкілі етіп тағайындау туралы шешімін жария етті. Сонымен қатар, ол Қарусыздандыру жөніндегі конференцияның Бас хатшысы лауазымын атқарды. ТМД және Шанхай ынтымақтастық ұйымының Сыртқы істер министрлері Кеңестерінің Төрағасы болып та сайланған,

2013 жылдың 16 қазанында Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Төрағасы болып сайланды.

2019 жылдың 20 наурызында ҚР Президенті ретінде ант қабылдады.

2007 жылдан бері «Nur Otan» партиясының мүшесі. Саяси ғылымдар докторы. Бүкіәлемдік гуманитарлық және жаратылыс ғылымдары академиясының мүшесі, Мюнхен қауіпсіздік конференциясы «Даналар» кеңесінің мүшесі. Сондай-ақ, Шэньчжэнь университетінің құрметті профессоры (ҚХР), РФ-ның Сыртқы істер министрлігі Дипломатиялық академиясының құрметті профессоры және докторы. Халықаралық қатынастар жөніндегі Қазақстан кеңесінің Құрметті президенті. Женева дипломатия және халықаралық қатынастар мектебінің Құрметті деканы. Орыс Биографиялық қоғамы Қ. Тоқаевты «Жыл адамы – 2018» лауреаттарының тізіміне енгізген. 13 жыл бойы Қазақстанның үстел теннисі федерациясын басқарды.

Халықаралық қатынастар мәселелері бойынша тоғыз кітап пен бірқатар мақалалардың авторы.

Қазақстан Республикасының және басқа да елдердің бірнеше мемлекеттік наградаларымен марапатталған.

Салауатты өмір салтын қолдайды. Ол фантастикалық, саяси және мемуарларды оқығанды ұнатады.

Ажырасқан. Тимур есімді ұлы бар.

Әміржан Сағидрахманұлы Қосанов 1964-жылы 13-мамырда Қызылорда облысы Арал ауданының Сапақ бекетінде көпбалалы теміржолшының отбасында дүниеге келді.

Қызылорда облысы Жаңақазалы стансасындағы №17 қазақ орта мектебін бітірді.

1981-1982 жж. – Жаңақазалы стансасындағы №716 құрылыс-монтаж пойызының слесарі.

1982 ж. – ҚазМУ журналистика факультетінің студенті.

1983-1985 жж. – Кеңес Армиясының қатарында қызмет атқарды (Мәскеу қаласы).

Университетті тәмамдаған соң 1989-жылдың наурызынан – республикалық «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің тілшісі.

1990-жылдың маусымында балама негізде (4 үміткердің арасынан) Алматы қаласы Фрунзе (қазіргі Медеу) аудандық комсомол комитетінің біріншісі хатшысы боп сайланды. Кейінірек – Қазақстан ЛКЖО Орталық комитетінің саясат бөлімінің меңгерушісі, ҚР Жастар істері жөніндегі Мемлекеттік комитетінің БАҚ-пен жұмыс бөлімінің бастығы.

1993-жылдың сәуірінен – Жастар ісі жөніндегі жастар комитеті төрағасының орынбасары.

1994-жылдың наурызынан – ҚР Жастар істері, туризм және спорт министрінің орынбасары.

1994- 1997 жж. аралығында – ҚР Премьер-министрінің баспасөз хатшысы – Министрлер Кабинеті баспасөз қызметінің жетекшісі.

1998-жылдың желтоқсанынан – Қазақстан Республикалық халықтық партиясы (ҚРХП) атқару комитеті төрағасының орынбасары.

1998-жылдың наурызынан – «Реформа» әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-саяси бастамалар орталығының президенті.

2006-жылдың қыркүйегінен – Жалпыұлттық социал-демократиялық партияның (ЖСДП) бірінші орынбасары.

2009–2012 жж. – біріккен оппозициялық «АЗАТ» ЖСДП партиясының бас хатшысы.

2019 жылы Президенттік сайлауға қатысу үшін өз кандидатурасын ұсынды.

Отбасы

Әкесі – Сағидрахман Ағыбетұлы Қосанов. Анасы – Аққыз Нағашыбайқызы Қосанова.

Жұбайы – Роза Мұратқызы Қосанова.

Балалары: Индира, Томирис, Ғалымжан

Марапаттары 

1994-жылы Қазақстан Жастар одағының сыйлығының лауреаты атанды.

«Жыл адамы-2013» сыйлығының «Жыл саясаткері» номинациясының жеңімпазы.

1961 жылы Целиноград облысы, Қорғалжын ауданы, Жантеке ауылында туған. Целиноград ауылшаруашылығы институтын бітірген.

Еңбек жолын 1983 жылы Қорғалжын кеңшарында механик ретінде бастаған.

1983-1987 жылдар аралығында – Қазақстан ЛКЖО Қорғалжын аудандық комитеті Қорғалжын кеңшары космсомол комитетінің хатшысы.

1987-1990 жылдар аралығында – Қазақстан Компариясы Қорғалжын аудандық комитеті идеология бөлімінің нұсқаушысы.

1990-1992 жылдар аралығында – Қазақстан ЛКЖО Қорғалжын аудандық комитетінің бірінші хатшысы.

1992-1994 жылдар аралығында – Қарағанды облысы Теңіз аудандық әкімшілігі мәдениет бөлімінің меңгерушісі.

1994-1997 жылдар аралығында – Қорғалжын аудандық әкімшілігі жастар ісі, туризм және спорт бөлімінің меңгерушісі, мәдениет бөлімінің меңгерушісі.

1997-1998 жылдар аралығында – автомобилге жанар-жағар май құю стансасының механигі.

1998-2001 жылдар аралығында – Ақмола облыстық «Сұңқар» әскери-техникалық лицейының взвод командирі, директордың әскер-техникалық дайындық жөніндегі орынбасары.

2001-2002 жылдар аралығында – Дружба орта мектебі директорының әскери-патриоттық тәрбие жөніндегі орынбасары.

2002-2003 жылдар аралығында – аудандық білім бөлімінің алғашқы әскери дайындық және спорт жөніндегі әдіскері.

2003-2005 жылдар аралығында – Қорғалжын ауданы әкімі аппаратының бас маманы, ұйымдастыру-бақылау бөлімінің бастығы.

2005-2011 жылдар аралығында – Қазақстан Коммунистік Халық партиясы Орталық Комитетінің аппарат басшысы, хатшысы.

2012 жылғы қаңтардан бастап – Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі, Коммунистік Халық партиясы Орталық Комитетінің хатшысы.

Отбасылы, төрт баласы бар.

Кәсіптік одақтар еңбекшілердің мүддесі мен құқын қорғайтын маңызды қоғамдық институт болып табылады.

Кәсіподақ өз қызметінде барлық деңгейдегі мемлекеттік органдарға, саяси партияларға, жұмыс берушілер мен олардың бірлестіктеріне және басқа да қоғамдық ұйымдарға тәуелді емес.

Біздің сайлауға қатысудағы мақсатымыз – жұмысшылардың, демек олардың отбасылары мен туған-туысқандарының, жақын-жұрағаттарының мүддесін қорғау.

Сондықтан еліміздегі ең ірі қоғамдық ұйым болғандықтан Қазақстан Президенттігіне үміткер ретінде өз кандидатымызды ұсынып отырмыз.

Біздің кандидат ЖОСЫҚСЫЗ ЖҰМЫС БЕРУШІЛЕРДІҢ ЖАУАПКЕРШІЛІГІН АРТТЫРУҒА күш салады.

Халықаралық еңбек қатынастары стандартына негізделген принцип бойынша әлеуметтік үш әріптес – мемлекет, жұмыс беруші және жұмысшының жауапкершілігі бірдей.

Бірақ біздің елімізде мемлекеттік еңбек инспекторлары жыл сайын жұмыс берушілер тарапынан өздерінің жұмысшыларына қатысты 10 мыңға дейін еңбек заңдылығы бұзғанын анықтайды.

Қазақстандағы жұмыс берушілердің өз жұмысшылары алдындағы еңбекақы қарызы 2 миллиард теңгені құрайды.

Жұмыс берушілердің кінәсінен жыл сайын 1,5 мыңнан астам жұмысшы еңбек жарақатын алады, 200-ден астам адам жұмыс орнында қайтыс болады.

Біз қарапайым жұмысшылардың конституциялық еңбек құқын аяқасты еткен жауапсыз жұмыс берушілердің әкімшілік және қылмыстық жауапкершілігін қатайтуды қалаймыз.

Тоқсаныншы жылдары кейбір жекелеген жұмыс берушілер еліміздің табиғи байлығы мен ресурстарын иемденіп, жеңіл жолмен байып, Қазақстаннан қашып кетті.

Олар қарапайым жұмысшылардың адал еңбегі мен қыруар бюджет қаржысын иемдену есебінен миллиардер болды деп есептейміз. Бұл капитал қайтарылып, еліміздің экономикасын көтеруге, жаңа жұмыс орындарын ашуға жұмыс істеуі үшін бар күш-жігерімізді жұмсайтын боламыз.

Біздің кандидат ҚАУІПСІЗ ЕҢБЕК ЖАҒДАЙЫН жасауға күш салады.

Еңбек адамдарына лайықты еңбекақы төленумен бірге олар үшін қауіпсіз еңбек жағдайларын жасау да өте маңызды.

Өйткені, жұмыс істейтін адамның өмірі мен денсаулығынан артық ештеңе жоқ.

Мемлекет пен жұмыс беруші жұмысшы өзінің отбасына күн сайын аман-сау оралуы үшін оның жұмыс орнында қауіпсіз еңбек жағдайын жасауы керек.

Қазір Қазақстандағы әрбір жетінші жұмысшы өндіріс орындарында тәуекелге барып, қауіпті және зиянды жағдайда жұмыс істеп отыр.

Олардың төрттен бірі – әйелдер.

Жыл сайын өндірісте 200-ден астам жұмысшы қайтыс болады.

Жұмыс берушілер жазатайым оқиғаларды жасыруға тырысады. Өндірісте өліммен аяқталған жағдайлардың 70 пайызына жұмыс берушілер кінәлі. Жұмыс орнындағы кез-келген өндірістік жарақатқа жұмыс беруші жауапты болуы тиіс.

Біз заң аясында барлық кәсіпорындарда еңбекті қорғауды басқару жүйесін ендіреміз.

Біз өндірісте еңбекті қорғау жүйесін табысты жүргізіп, ешқандай өндірістік жарақатқа жол бермеген жұмыс берушілерге салық, инфрақұрылым шығындары (тасымалдау, энергетикалық ресурстармен қамтамасыз ету және т.б.) бойынша жеңілдіктер жасауға қолдау көрсетуді қолдаймыз.

Біз «нөлдік» жарақат тұжырымдамасын жүзеге асыру үшін озық елдердің іс-тәжірибелерін қолдану арқылы арнайы «Қауіпсіз еңбек» мемлекеттік бағдарламасын жасаймыз.

Біз қауіпсіз еңбек шарттарын қамтамасыз етпейтін жосықсыз жұмыс берушілердің әкімшілік және қылмыстық жауапкершілігін күшейтуге шақырамыз!

Біздің кандидат ЖҰМЫСШЫЛАРДЫҢ ЕҢБЕК ҚҰҚЫН ҚАМТАМАСЫЗ етеді.

Еңбек заңдылығы жұмысшылардың конституциялық және еңбек құқықтарын қорғауға мүмкіндік береді.

Соңғы бес жылда елімізде болған барлық ереуілдерді (40-тан астам) сот органдары жұмысшылар талаптарын жеткізу процедураларын сақтамады деген себеппен заңсыз деп таныды. Ал шындығына келгенде, бұл өте күрделі. Оны орындаудың өзі мүмкін емес.

Еңбек кодексінде қарастырылған татуласу комиссиясы мен еңбек арбитражы арқылы ұжымдық сөйлесу жүргізу мүмкін болмағандықтан жұмысшылар өздігінен ереуілге шығуға мәжбүр болады.

Біз еліміз бен қоғамда, еңбек ұжымдарында әлеуметтік тұрақтылық болғанын қалаймыз.

Еңбек даулары мен кикілжіңдерінің алдын алудың және жұмыс берушілер мен жұмысшылар арасындағы тиімді еңбек қатынастарын

қалыптастырудың басты құралы – ұжымдық келісім-шарт болып табылады.

Ұжымдық келісім-шартта жұмысшыларға әлеуметтік қолдау көрсету, еңбекақы жүйесін ынталандыру, еңбек жағдайын жақсарту бойынша қосымша іс-шараларды қарастыруға болады.

Қазір елімізде жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың тек 41 пайызында ғана ұжымдық келісім-шарт жасалған. Кәсіподақ ұйымдары бар кәсіпорындардың 98 пайызында ұжымдық келісім-шарт бар.

Кәсіподақ бар жерде – ұжымдық келісім-шарт бар. Бұл жұмысшылардың құқы қорғалды деген сөз.

Біз меншік түріне қарамастан барлық кәсіпорындар мен ұйымдарда міндетті түрде заң аясында ұжымдық келісім-шарт жасалуына қол жеткіземіз.

Біз Еңбек кодексін ұжымдық татуласу процедуларының шеңберін кеңейтіп, жұмысшылар талаптарын жеңіл жеткізуге мүмкіндік беретіндей етіп өзгертуге құлықтымыз.

Біз ереуілді емес, жұмысшылардың мәселелерін шешуді қолдаймыз.

Біздің кандидат ЛАЙЫҚТЫ ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕНУІНЕ күш салады.

Кез келген еңбек адамы өзінің еңбегіне лайықты ақы төленгенін қалайды. Өйткені осы арқылы тұрғындардың өмір сүру деңгейі мен қоғамдағы жалпы әлеуметтік тұрақтылықты анықтауға болады.

Еліміздегі орташа еңбекақы (176 мың теңге) туралы ресми статистика біздің жұмыс істейтін азаматтардың кірістеріне байланысты нақты жағдайды көрсете алмайды.

Бүгінгі таңда еліміздегі ең жоғары еңбекақы (орташа еңбекақыдан екі есе көп) кен өндірісі саласы мен қаржы секторында болып отыр. Бірақ бұл екі сала елдегі еңбек адамдарының бар-жоғы 8 пайызы ғана.

Басшылар мен топ-менеджерлерге қарағанда қарапайым жұмысшылардың да кірісі өте төмен. Айырмашылық жер мен көктей.

Біздің кандидат ЕҢБЕК МИГРАЦИЯСЫН РЕТТЕУДІ қолдайды.

Сыртқы миграция. Қазақстан бүгінде миграциялық лек қабылдайтын елдердің қатарында.

Жыл сайын Қазақстанға 50 мыңнан астам шетелдік білікті маман, 400 мыңнан астам біліктілігі төмен жұмыс күші тартылады.

Ресми статистикаға қарағанда, Қазақстандағы жұмыссыздар 400 мыңның үстінде. Ал шындығына келгенде, елімізде жұмыспен қамтылмай отырғандар қатары 1 миллион адамнан асады.

Біз жұмыспен қамту қызметтерінің жұмысын жақсартуды және еңбек нарығында тепе-теңдікті қамтамасыз етуді жөн көреміз.

Біз еліміздегі жаңа жұмыс орындарына бірінші кезекте қазақстандық мамандардың орналасуын жөн көреміз.

Сонымен бірге шетелдік білікті маманды тартқан жұмыс беруші оның біздің елдегі мерзімі біткенге дейін орнына қазақстандық маманды даярлауы керек.

Біз білім жүйесін еңбек нарығындағы сұранысқа орай бағыттауды ұсынамыз. Бұл отандық мамандарды даярлап, шетелден мамандар тарту мәселесін тоқтату үшін қажет.

Ішкі миграция. Республикада ішкі миграцияны реттеуде де олқылық бар. Әсіресе, ауылдан қалаға келген тұрғындардың, оның ішінде жастар көп, миграциясы тоқтар емес.

Ішкі миграция легінің басты себебі – жақсы өмір мен жұмыс іздеу.

Тұрғындардың аймақтық орналасуына байланысты да тепе-теңдік сақталмай отыр. Ғылыми зерттеуге қарағанда, қазіргі миграциялық тенденция сақталса, 2030 жылға қарай Алматы қаласын қоса есептегенде оңтүстік облыстарда ел тұрғындарының жартысынан астамы тұратын болады.

Мемлекет ішкі көші-қоңды ерікті ынталандырудың жүйесін енгізуі қажет. Азаматтарға басқа орынға қоныс аударғанда тұрғын үй алып, жұмысқа орналасуға, балаларын мектепке дейінгі және мектеп мекемелерімен қамтамасыз етуге кепілдік болуы тиіс. Сонда ғана ел тұрғындары ерікті түрде қоныс аударуға ынталы болады.

Біз ауылдық елді мекендерде жеңілдетілген тұрғын үй несиесі бойынша тұрғын үй құрылысын жүргізу жөніндегі бағдарламаны енгізуді қолдаймыз.

Біз ауылда жұмыс орындарын ашқан жұмыс берушілерді мемлекет тарапынан салық және басқа да жеңілдіктер бойынша ынталандыруымыз керек.

Біз мемлекет есебінен ауылдық елді мекендерді қажет етіп отырған мамандықтар мен кәсіптер бойынша қамтамасыз ету үшін тұрғындарды оқыту мен дағдыландыру жүйесін жасау қажет деп санаймыз.

Қазақстандықтардың ауылдық елді мекендерде де жайлы өмір сүріп, жұмыс істеуі үшін мемлекет тарапынан барлық жағдай жасалуына қол жеткізетін боламыз.

Жұмыс істейтін шақ!

Туған күні: 20.11.1959

Туған жері: ҚазССР, Батыс-Қазақстан облысы, Қазталов ауданы, Құшанқұл ауылы

Отбасылық жағдайы: 

• Әйелі: Зинашева Гүлнар (1960), ғылыми қызметкер
• Балалары: ұлы — Берік (1983), қызы — Аружан (1998)

Білімі: В. И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институты (1982), инженер-механик

Еңбек жолы:

• Алматы ауыр машина жасау зауытының инженер-технологы (1982);
• ТҰК Бюро конструкторы, участке басшысы, механика құрастыру қоймасының басшысы, Орал арматуралық зауытының мемлекеттік қабылдау төрағасы (1983-1987);
• Орал қаласының ҚПК қалалық комитетінің инструкторы (1987-1989);
• «Аяз» АҚ-ның Президенті (1989-1998);
• ҚР Индустрия және сауда министрлігінің стандарттау, метрология және сертификаттау жөніндегі комитетінің төрағасы (2002-2003 жж.);
• «Батыс» ӘКК ұлттық басқармасының төрағасы (2007-2010 жж.);
• Орал қаласының Желаев округының әкімі (05.2010-06.2010);
• ҚР индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің өнеркәсіптік өндіріс жөніндегі комитетінің төрағасы (2010-2011 жж.);
• «ҚазТрансГазАймақ» АҚ-ның өндіріс филиалының директоры, «Ураль Ойл энд Газ» ЖШС (2011 ж.);
• Орал қаласының «Нұржанар» АҚ директорлар Кеңесінің төрағасы;
• ҚР Парламенті Сенатының депутаты (1998-2002);
• Парламент Мәжілісінің депутаты, ҚР Парламентінің Парламенттік Ассамблеясы (2004-2007 жж.), Экономикалық реформалар және өңірлік даму комитеті жанындағы №34 ЗСО-ның сайлау округінде сөйлеген сөзі.
• Парламент Мәжілісінің депутаты, ҚР Парламенті мәжілісінің Экономикалық реформалар және өңірлік даму комитетінің мүшесі (2004-2007 ж.ж.)
• «Нұр Отан» Халықтық-Демократиялық партиясы депутаттық фракциясы төрағасының орынбасары (2004-2007 жж.);
• Батыс Қазақстан облысы мәслихатының депутаты;
• «ҚР Кәсіподақ федерациясы» Республикалық Кәсіподақ Бірлестігі атынан ҚР Президенттігіне үміткер (2019).

Сәдібек Түгел Шығыс Қазақстан облысының тумасы. 1955 жылдың 23 ақпанында Ұлан ауданының Амангелді ауылында қарапайым жұмысшының отбасында өмірге келді.

Жоғары білімі бар. 1982 жылы Киров атындағы ҚазМУ-дің (қазіргі Әл-Фараби атандағы ҚазҰУ) журналистика факультетін сырттай тәмамдаған.

Әскери қызметін Германияда өткізді.

Еңбек жолын Сәдібек Түгел Алматыдағы мақта-мата иіру фабрикасында слесарь болып бастады.

Біршама уақыт партиялық ұйымдарды істеді.

1990 жылы Алматының Жоғары партиялық мектебін аяқтады.

Кейін Ұлан аудандық газетінің бас редакторы, «Қазақстан телевидение және радио корпорациясының» аппаратында, Ақмола қаласының баспасөз хатшысы лауазымын атқарып, Астананың халықаралық баспасөз орталығын басқарды.

2004 жылдан 2005 жылдар аралығында Парламент Сенатында бөлім басшысы болды.

2006 жылдың қаңтар айынан бастап бүгінге дейін қоғамдық қызметпен және шығармашылықпен айналысуда, 10 кітаптың авторы.

Еңбек сіңірген жаттықтырушы, Ұлттық ат спорты түрлері федерациясының вице-президенті.

Екі баласы бар, бүгінде үш немере тәрбиелеп отыр.

Төлеутай Рахымбеков 1964 жылы 19 шілдеде Қарағанды облысында дүниеге келген. Қазақ ауылшаруашылық институтын, Е. А. Букетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін инженер-механик, заңгер мамандықтары бойынша бітірген. ҚР ЖҒҰА академигі, экономика ғылымдарының докторы, құрылыс магистрі.

Еңбек жолын 1986 жылы Қазақ ауылшаруашылық институтының кіші ғылыми қызметкері, аспиранты ретінде бастады.

1987-1989 жж. — Жаңаарқалық «Ауылшаруашылық техникасы» РҚ-ның инженері, шебер, аға шебер, аға инженер-технологы болып қызмет атқарды.

1989-1992 жж. — Ауыл шаруашылығын электрлендіру ғылыми-зерттеу институтының аспиранты.

1992-1999 жж. — Жезқазған қаласындағы бірқатар коммерциялық құрылымдарды басқарды.

1999-2001 жж. — Қарағанды облысы Сәтбаев қаласы әкімінің орынбасары.

2001-2002 жж. — Жезқазған мемлекеттік университетінің доценті.

2002-2006 жж. — ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің ауыл шаруашылығы жерлері мен АӨК-ті дамытуды мемлекеттік реттеу және талдау департаментінің бөлім бастығы, директоры, Ауыл шаруашылығы тауарларын өңдеу, кедендік-тарифтік саясат пен ДСҰ департаментінің директоры, Ауыл шаруашылығы өнімдерінің нарығын реттеу департаментінің директоры қызметтерін атқарды.

2006-2007 жж. — ҚР Көлік және коммуникация министрлігінің Көлік саясаты және халықаралық ынтымақтастық департаментінің директоры.

2007-2009 жж. — «ҚазАгроИнновация» АҚ Президенті.

2009 ж. – ҚР Премьер-Министрінің орынбасарының кеңесшісі.

2009 ж. —«КазЦентрЖКХ» АҚ-ның төрағасы.

2009-2011 жж. — Қарағанды облысы әкімінің орынбасары.

2011-2013 жж. — «КазЦентрЖКХ» АҚ-ның төрағасы.

2013-2016 жж. — «ҚР тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және құрылыс ұлттық палатасы» ЗТБ басқарма төрағасы.

2016-2017 жж. — «Атамекен» ҚР ҰКП Агро құзіреттілік орталығының директоры.

2017 жылдың наурызынан сәуір айына дейін - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары - Ауыл шаруашылығы министрінің кеңесшісі.

2017 жылдың сәуірінен шілдесіне дейін ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі.

2017 жылдың қыркүйегінен қазіргі уақытқа дейін С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің қаржы кафедрасының профессоры.

«Құрмет» орденімен, Қазақстан Республикасының құрмет грамотасымен марапатталған.