Ikki toj, bitta taxt
4-bob: Haqiqat narxi
Seora tong otganda uyg'ondi va yonida Ihan yo'qligini sezdi.
Divan sovuq edi. U ko'rpani yelkasiga tortib o'tirdi va derazaga qaradi. Daryo ustida och kulrang tuman osilib turardi. Bir soniya u kechagi hamma narsa tush ekanmikan deb o'yladi. Keyin labida o'pishning yo'qolmagan izi borligini sezdi.
Ihan oshxona eshigi oldida turardi. Kiyingan, soqol olingan, hushyor. Lekin ko'zlari uyqusiz kechaning izini yashira olmasdi.
— Erta turibsiz, — dedi Seora.
— Umuman uxlamadim.
U shunday aytdiki, Seoraning ichida nimadir qisildi. Uning yuzi kecha ko'rgan odamnikiga o'xshamasdi. Bu vaqtda uning ko'zlarida vijdon azobi bor edi, lekin u o'zini qo'lga olishga urinardi.
— Nima bo'ldi?
— Menga o'tiring.
— Ihan.
— Iltimos.
Seora sekin o'rnidan turdi. Ihan unga stul surib qo'ydi, o'zi esa o'tirmadi. U stol chetida turib, qo'llarini orqasiga qovushtirdi.
— Kecha sizga bir narsa aytmadim, — dedi u. — Va endi aytmasam, o'zimni kechira olmayman.
— Eshitaman.
— Otangizni kim o'ldirganini bilaman.
Xonada sukunat cho'kdi. Seora qimirlamadi. Faqat qo'llari ohista musht bo'ldi.
— Qancha vaqtdan beri?
— Uch hafta.
— Uch hafta, — takrorladi u, ovozi tasodifan xotirjam chiqdi. — Men bu uch hafta davomida sizning yoningizda turdim. Sizning oldingizda ichdim. Sizga... — u gapini tugatmadi.
— Bilaman.
— Hech narsani bilmaysiz.
Ihan boshini egdi.
— Daehyun, — dedi u. — O'sha kecha mashinaga qo'l tekkizgan, tormozni buzgan va keyin yo'lni kuzatgan. Uni Baek ustoz yuborgan.
Seora qattiq nafas oldi. Hamma yuz bergan narsa, o'n yillik xotiralar, otasining mashinasi va qorong'u yo'l bir joyga chiqib, og'riqli bir shaklni hosil qildi.
— Siz buni qanday bildingiz?
— Daehyunni uch hafta oldin ushladim. U hozir mening yer osti omborimda, hech kim bilmaydigan joyda.
— Siz uni bandi qilib turibsiz va menga aytmadingiz.
— Chunki Baek buni sezsa, birinchi bo'lib sizga hujum qilardi. Siz uning rejasidagi eng oxirgi to'siqsiz, Seora. Agar u men bilib qolganimni bilsa, sizni yo'q qilish uchun bir kun ham kutmasdi.
— Bu bahona.
— Bu haqiqat.
— Bu tanlov, — dedi Seora keskin ovozda va o'rnidan turdi. — Siz men uchun tanladingiz. Men otamning qotilini bilishga haqli edim. Men uning qabri oldida uch oy davomida noto'g'ri odamni la'natladim. Siz esa bilib turib, menga jim turishga ruxsat berdingiz.
— Ha.
— Va kecha...
U to'xtadi. Kecha hamma narsa boshqacha edi. U birinchi marta o'zini xavfsiz his qilgan edi. Ihan esa bu xavfsizlikni yolg'on ustiga qurgan edi.
— Kecha siz o'pganingizda, — dedi u past ovozda, — men o'ylagan edim, nihoyat, bu odam menga yolg'on gapirmaydi, deb.
— Men sizga yolg'on gapirmadim. Men jim turdim.
— Bu bir xil narsa.
Ihanning yuzi shu so'zdan oqarib ketdi. U qarshilik qilmadi. Yo oqlanmadi. Faqat sekin Seoraga yaqinlashib, qo'lini ko'tardi.
— Meni uring, — dedi u.
— Nima?
— Meni uring. Siz haqsiz. Hohlasangiz, ikki marta. Faqat ketmang.
Seora uning ko'zlariga qaradi. Ichida g'azab, qayg'u va hali so'nmagan sevgi qaynardi. Keyin qo'lini ko'tardi va Ihanning yuziga tarsaki tushirdi. Tovush kichik xonada aks sado berdi.
Ihan boshini ko'tarmadi. Faqat sekin jilmaydi, achchiq, charchagan jilmayish.
— Rahmat.
— Menga rahmat aytmang.
Seora o'girilib, eshik tomon yurdi. Ihan to'xtatmadi. Faqat orqasidan past ovozda dedi:
— Agar ketsangiz, Baek ustoz sizni topadi. Men uchun emas. O'zingiz uchun qoling.
U eshik dastagini ushlab turdi. Uzoq. Keyin ohista qo'lini tushirdi, lekin o'girilmadi.
— Meni Daehyun oldiga olib boring.
Yer osti ombori Seulning eng qadimiy kvartalida, eski ko'mir ombori ostida edi. Nam, sovuq, devorlari terlab turardi. Ikki qo'riqchi Ihanni ko'rib, ta'zim qilib chetga chiqdi.
Zindanning chekkasida bir odam polga o'tirardi. Soqolsiz, rangi oqargan, kiyimlari ezilgan. Daehyun Seoraning otasi bilan bir necha marta ovqatlangan edi, bir martasida unga qo'g'irchoq ham sovg'a qilgan edi.
U Seoraga qaraganda yuzi qotdi.
— Yoon-ssi...
— Nega? — dedi Seora. Boshqa hech narsa demadi.
Daehyun yig'lab yubordi. U boshini egib, qo'llari bilan yuzini yopdi.
— Ular mening ukamni olib ketishgan edi. Baek ustoz... u ukamning hayotini tutib turgan edi. Men... men boshqa yo'l topa olmadim.
— Otamni o'ldirdingiz.
— Kechiring. Hammasi uchun kechiring.
— Kechirmayman.
U orqaga o'girildi. Ihan hali eshik yonida turardi, qo'lini yuziga tutgancha, tarsaki izi hali ham qizarib turardi.
— U hozircha hech kimga bu haqda gapirmagan, — dedi Ihan. — Lekin aytadi. Baekning ismini sud oldida aytishga tayyor.
— Sud, — deb takrorladi Seora kinoya bilan. — Biz sud bilan ishlaydigan odamlarmizmi?
— Yo'q. Lekin biz o'zimiz haqiqatni topgan odamlarmiz. Va shu haqiqat bilan Baekni yo'q qilamiz.
— "Biz."
Ihan sekin boshini ko'tardi.
— Agar xohlasangiz.
Seora uning ko'zlariga uzoq qaradi. Bu qaror eng og'ir qaror edi: ishonchni qayta berish, yolg'on bilan to'la bu odamni yana ishonishga arzimaydimi yoki arzimaydimi, tanlash.
— Siz menga yana bir marta yolg'on gapirsangiz, — dedi u, — men o'zim sizning bo'ynigizga o'q qo'yaman.
— Xo'p.
— Hech qachon jim turmaysiz. Hech qachon men uchun tanlamaysiz. Hamma narsani men bilan birga hal qilasiz.
— Va'da beraman.
Seora uning yoniga bordi. Ularning orasida bir qadam masofa qoldi. U qo'lini ko'tarib, Ihanning qizargan yuziga ohista tegdi.
— Og'riyaptimi?
— Yo'q, — dedi Ihan. — Siz uni urganingizda ham, men sizga qarshi hech narsa his qilmadim.
— Ahmoq, — dedi Seora, lekin ovozida endi g'azab yo'q edi. Faqat charchoq va mehr bor edi.
U Ihanning qo'lini ushlab, barmoqlarini uning barmoqlari orasiga qo'ydi. Bu oddiy harakat edi, lekin ikkalasi uchun ham eng muhim ishora: hali ham men shu yerdaman.
Kechasi ular yashirin uyga qaytishdi. Hech biri ko'p gapirmadi. Seora ovqat tayyorlashga urindi va kuydirib qo'ydi. Ihan jim kuldi va birinchi marta u ham o'zini qo'yib yubordi, haqiqiy, past, yuragidan chiqqan kulgi bilan.
— Siz hech qachon ovqat pishirmaganmisiz? — so'radi u.
— Bizning uyda oshpaz bor edi.
— Biznikida ham.
Ular bir-biriga qarab, birdan kulib yuborishdi. Ikki dushman imperiyaning merosxo'ri, yonayotgan guruch oldida, qo'llari bir-biriga tegib turgan holda.
Keyin Seora jim bo'lib qoldi.
— Ihan.
— Ha?
— Menga qasam ich.
U kulgidan to'xtadi va jiddiy bo'ldi.
— Nima haqida?
— Agar bu ish tugasa, agar Baek yo'q bo'lsa va bizdan hech narsa qolmasa... siz hali ham men bilan qolasiz.
Ihan stol yonidan o'tib, uning ro'parasiga cho'kdi. U Seoraning ikkala qo'lini ushlab, ko'zlariga tikildi.
— Siz meni dushman bo'lib ko'rdingiz. Ittifoqchi bo'lib ham ko'rdingiz. Endi men sizga uchinchi narsani taklif qilaman.
— Nimani?
— Yoningizda uyg'onadigan odamni.
Seoraning ko'zlari yoshga to'ldi. U buni yashirmadi.
— Bu qasam emas, — dedi u pichirlab.
— Bu qasamdan ko'ra ko'proq.
U Ihanning bo'ynidan quchoqlab, uni o'ziga tortdi. Bu safar o'pish sekin emas, shoshilmagan emas edi. Unda hamma narsa bor edi: g'azab, kechirim, qo'rquv va sevgi. Guruch kuyib, bug'i tutunga aylanganini ikkalasi ham sezmadi.
Tun yarmida Seoraning telefoni jiringladi. Notanish raqamdan ovozli xabar.
U Ihanning yelkasidan boshini ko'tarib, tugmani bosdi. Baek ustozning sokin, oqsoqol ovozi eshitildi:
"Yaxshi o'ynadingiz, bolalarim. Lekin siz hali eng muhim narsani bilmaysiz. Daehyun sizga to'liq haqiqatni aytmadi. Otangiz o'lgan kecha mashinada yolg'iz emas edi."
Xabar tugadi.
Seora Ihanga qaradi. Uning yuzi oqarib ketgan edi.
— Mashinada yolg'iz emas edi, — takrorladi u. — Kim u bilan birga edi?
Ihanning jim turishi javob edi. Lekin bu safar u yolg'on gapirmayotgandek emas, balki o'zi ham bilmaydigandek edi. Va bu undan ham qo'rqinchliroq edi.

Ikki toj, bitta taxt
3-bob: Ishonch narxi
Eshik orqasidan kelgan ovoz juda xotirjam edi. Seora aynan shu xotirjamlikni yoshligidan bilardi. Bolaligida u shu ovoz bilan ertak eshitgan, shu ovoz bilan birinchi marta qanday qilib yolg'onni sezish kerakligini o'rgangan edi.
— Baek ustoz, — dedi u. Ovozi o'zinikiga o'xshamasdi.
— Ha, Seora. Qanchalik katta bo'lding.
Ihan jim turardi. Uning qo'li hali ham Seoraning qo'lida edi, lekin u buni ikkalasi ham tilga olmasdi.
— Nega? — so'radi Seora. — Siz otamning yonida o'ttiz yil turdingiz.
— Aynan shuning uchun, — deb javob qildi eshik ortidagi ovoz. — O'ttiz yil men ularning soyasida turdim. Otang taxtga o'tirdi, men esa uning orqasida turdim. Cha ham xuddi shunday. Ikki imperiya, ikki ustun, menga esa bitta ham qolmadi. Endi ikkalasi ham yiqildi. Qolgani siz ikkovingiz, va siz ham tez orada yo'q bo'lasiz.
Pastdan qadam tovushlari eshitildi. Ko'p odam, tartibli, og'ir.
Seora Ihanga qaradi. U kutilmaganda eng tinch holatda turardi.
— Rejangiz bormi? — so'radi Seora past ovozda.
— Bor, — dedi Ihan. — Lekin u sizga yoqmaydi.
— Aytib bo'ling.
— Derazadan sakraymiz.
— Bu ikkinchi qavat.
— Pastda to'xtab turgan yuk mashinasi bor. Men uni ikki kun oldin o'sha yerga qo'ydirganman.
Seora uning yuziga qaradi. Ikki kun oldin. Ihan bu tuzoqni oldindan sezgan, lekin qanchalik chuqur ekanini bilmagan, shu sababli ikkala yo'lni ham tayyorlab qo'ygan edi.
— Siz hech qachon xavfsiz yo'lni tanlamaysiz, shunday emasmi? — dedi u.
— Yo'q. Faqat sizni xavfsiz yo'ldan olib o'tishni.
Seora nima deyishni bilmadi. Shu orada eshik tashqaridan zarb bilan ura boshladi.
Ihan derazani tepib sindirdi. Shisha bo'laklari yomg'ir bilan birga pastga to'kildi. U birinchi bo'lib sakramadi. U Seoraga qo'lini uzatdi.
— Ishonasizmi menga?
Seora bir soniya ikkilandi. Bu uning hayotidagi eng uzun soniya edi. Keyin qo'lini uning qo'liga qo'ydi.
— Sakrang, — dedi u. — Birga.
Yuk mashinasining brezent tomi ularning zarbasini yumshatdi. Seora yelkasini og'riq bilan ushlab turib qoldi, Ihan esa darhol uning yoniga cho'kdi.
— Jarohat bormi?
— Yo'q. Hammasi joyida.
— Yolg'on gapiryapsiz.
— Siz mening yolg'onimni bilib olasiz, shunday emasmi?
Ihanning yuzida zaif tabassum paydo bo'ldi.
— Boshqalar oldida yo'q. Faqat sizning oldingizda.
Mashina to'g'ri Han daryosi bo'yidagi yashirin uyga yo'l oldi. Orqada klub chiroqlari uzoqlashar, Seulning yomg'irli tuni ularni o'z bag'riga olardi.
Yashirin uy kichik, sokin va deyarli bo'sh edi. Devorlarda suratlar yo'q, javonda kitoblar yo'q, faqat bitta eski divan va oynadan ko'rinadigan daryo.
Seora sirg'alib divanga o'tirdi. Ihan unga choy olib keldi va yonidagi stulga o'tirdi. Ularning orasida bir metr masofa bor edi, lekin shu kechadan keyin u ancha qisqargandek tuyulardi.
— Maslahatchi bizni bir joyga to'plab qo'ydi, — dedi Seora. — Demak, otam ham, sizning otangiz ham unga ishongan.
— Ha.
— Va men ham.
Ihan javob bermadi. U o'z qo'llariga qarab, nimadir o'ylayotgandek jim qoldi.
— Ihan, — dedi Seora birinchi marta uning ismini ayttanda "ssi"siz. — Konteynerdagi daftarda otam yozgan edi: U hammasini biladi. Siz nimani bilasiz?
U uzoq jim qoldi. Keyin sekin boshini ko'tardi.
— Otangiz o'lishidan bir hafta oldin men bilan uchrashgan.
Seoraning yuragi to'xtab qolgandek bo'ldi.
— U meni xufiyona chaqirdi. Hech kim bilmasdi. Biz uch soat gaplashdik. U menga ikki oilaning dushmanligi yolg'on ekanini aytdi. Bizning otalarimiz yoshligida do'st bo'lgan, keyin kimdir ularni bir-biriga qarshi qo'ygan. U qanday odam ekanini endi bilaman. Baek ustoz.
— Nega menga aytmadingiz?
— Chunki otangiz mendan bitta narsa so'ragan edi.
Ihan uning ko'zlariga tik qaradi. Uning ovozi birinchi marta titradi.
— "Agar menga biror narsa bo'lsa, qizimga tegmanglar. U meni yomon ko'rishi mumkin, sizni ham, lekin uni himoya qiling." Men va'da berdim. U o'lgach, hamma meni ayblay boshladi. Siz ham. Men esa sizning yoningizda turolmadim, chunki yaqinlashsam, siz meni qotil deb o'ylagan bo'lardingiz.
Seora jim qoldi. Choy uning qo'lida sovib borardi.
— Demak, ikki haftadan beri meni kuzatayotganingiz...
— Himoya qilish edi, — dedi Ihan. — Aytib bo'lmas, ahmoqona va noto'g'ri usul bilan. Lekin boshqasini bilmasdim.
Seora uzoq qarab turdi. Uning ichida g'azab ham, xafagarchilik ham, hali nomi yo'q boshqa his-tuyg'u ham yig'ilib borardi.
— Men sizni qotil deb o'ylagan edim, — dedi u nihoyat. — Uch oy davomida har kuni. Va siz bir marta ham o'zingizni oqlamadingiz.
— Oqlasam, siz menga ishonmasdingiz.
— Balki ishonardim.
— Balki, — dedi Ihan jimgina. — Lekin balki emas.
Seora choyni stolga qo'ydi va o'rnidan turdi. U derazaga yaqinlashdi. Daryo yomg'irda kumushrang tovlanardi.
— Otam sizni tanlagan, — dedi u orqasiga o'girilmay. — Menga ishonmay, sizga ishongan.
— U sizga ishongan, Seora. Faqat sizni xavf ostiga qo'yishni xohlamagan.
U o'girildi. Ihan allaqachon o'rnidan turgan, uning orqasida, juda yaqinda turardi. Hech biri nafas olishga jur'at etmasdi.
— Men butun umr kuchli bo'lishga majbur bo'ldim, — dedi Seora past ovozda. — Hech kimga suyanmaslikka. Hech kimdan yordam so'ramaslikka. Siz esa bir kechada hammasini buzdingiz.
— Kechirasiz.
— Yo'q, — dedi u va bosh chayqadi. — Kechirim so'ramang. Siz meni birinchi marta... ko'rishga majbur qildingiz. Haqiqiy odamni, daxlsiz imperiya merosxo'rini emas.
Ihanning qo'li sekin ko'tarildi va Seoraning yuzidagi sochni quloq ortiga surdi. Ikkalasi ham bu harakat ortida nima turganini bilardi.
— Men ham, — dedi u pichirlab. — Men ham butun umr yolg'iz edim. Sizdan boshqa hech kim meni ham dushman, ham ittifoqchi qilib ko'rmagan.
Ular ko'zlarini uzmay qarab turdi. Tashqarida yomg'ir tinib, birinchi marta Seulda sukunat cho'kdi.
— Bu xato, — dedi Seora, lekin uning qo'li allaqachon Ihanning ko'ylagidan ushlagan edi.
— Eng go'zal xatolar shunday boshlanadi, — dedi u.
U Seoraga engashdi. Seora ko'zlarini yumdi. Birinchi o'pish sekin, ehtiyotkor, xuddi ikkalasi ham bir-biridan qo'rqqandek edi. Keyin esa Seora uni o'ziga tortdi va o'pish chuqurlashdi, uch oylik g'azab, yolg'izlik va yashirin tuyg'u unga singib ketdi.
Ular ajralganda, peshonalari bir-biriga tegib turardi.
— Bir oy, — pichirladi Seora kulib. — Biz bir oy deb kelishgan edik.
— Men bir oydan keyin ketishga rozi bo'lmayman, — dedi Ihan. — Siz bilsangiz ham.
— Bilaman.
Seora uning ko'kragiga bosh qo'ydi. Ihan uni mahkam quchoqladi. Ular ikki imperiya merosxo'ri edi, hech biri hech qachon bunday kuchsiz va shu bilan birga bunday kuchli bo'lmagan edi.
Tongga yaqin Ihanning telefoni jiringladi. U Seorani uyg'otmaslik uchun ohista turib, ekranga qaradi. Notanish raqamdan bitta xabar:
"Seora hali ham o'z otasining haqiqiy qotilini bilmaydi. Lekin siz bilasiz, Ihan. Unga ayting, yo'qsa men aytaman."
Ihan qotib qoldi. U divanda uxlab yotgan Seoraga qaradi. Uning yuzi birinchi marta xotirjam, himoyasiz edi.
U telefon ekranini o'chirdi va uzoq vaqt qimirlamay turdi.

axt