СеминардаЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 20 декабрдаги 1023-сон қарори билан тасдиқланган Тадбиркорлик ва шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш учун ер участкаларини электрон онлайн-аукцион орқали бериш тартиби тўғрисидаги низомнинг мазмун-моҳияти, "YERELEKTRON" AAТга ер участкаларини жойлаштириш, www.e-auksion.uz сайтида рўйхатдан ўтиш, лотга ариза бериш, аукционда иштирок этиш тартиблари амалий мисоллар билан тушунтириб ўтилди.

Шунингдек, Ангор туман давлат хизматлари маркази масъул ходими томонидан давлат хизматлари марказларида жисмоний шахслар "Е-IJRO AUKSION" савдо майдончасида электрон онлайн-аукционда иштирок этишлари учун зарур шароитлар ва имкониятларга эга бўлган алоҳида хона ажратилганлигини, давлат хизматлари маркази ходимлари фуқароларга электрон онлайн-аукционда иштирок этиш бўйича зарур тушунтириш ва ёрдам беришга тайёр эканлигини айтиб ўтди.

Бу каби семинарлар вилоятнинг барча туман (шаҳар)ларида (вилоятдаги эпидемиолигик вазиятдан келиб чиққан ҳолда қизил ҳудудларда онлайн шаклда) ўтказилиши белгилаб олинди.

Тадбиркорлик фаолияти учун ер участкалари олиш тартибларини тушунтириш бўйича тайёрланган видеоролик, буклет ва флаерлар ижтимоий тармоқлар орқали ҳам аҳоли эътиборига етказилмоқда.

Сурхондарё вилоят адлия бошқармаси

Ўқишни кўчириш:

Олий таълим муассасаси ректорининг буйруғи асосида:
- бир олий таълим муассасаси доирасида олий таълимнинг мос ва турдош йўналишлари ҳамда мос мутахассисликлари бўйича.

Олий таълим муассасаси бўйсунадиган вазирлик (идора) қарори асосида:
- олий таълимнинг мос ва турдош йўналишлари ҳамда мос мутахассисликлари бўйича бир вазирлик (идора) доирасида бошқа олий таълим муассасасига;
- олий таълимнинг мос ва турдош йўналишлари ҳамда мос мутахассисликлари бўйича турли вазирлик (идора) доирасида бир олий таълим муассасасидан бошқа олий таълим муассасасига.

Давлат комиссияси қарори асосида:
- хорижий давлатларнинг аккредитацияга эга бўлган олий таълим муассасаларидан Ўзбекистон Республикаси олий таълим муассасаларига;
- бир олий таълим муассасаси доирасида ёки бир вазирлик ёки идора ёхуд турли вазирликлар ва идоралар тизимидаги олий таълим муассасаларига олий таълимнинг турдош бўлмаган таълим йўналишларига ва истисно тариқасида мос бўлмаган мутахассисликларига.

Давлат олий таълим муассасаларида ўқишни кўчириш ва қайта тиклаш жараёни бепул амалга оширилади.

Ўқишини кўчириш бўйича аризалар:
- ҳар йили 15 июлдан 5 августга қадар қабул қилинади;
- олий таълим муассасасининг қабул комиссиясига (бир олий таълим муассасаси доирасида олий таълимнинг мос ва турдош йўналишлари ҳамда мос мутахассисликлари бўйича ўқишни кўчиришда);
- Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги томонидан ташкил этиладиган Ҳудудий ишчи гуруҳларга (қолган барча ҳолатларда) топширилади.

Ўқишини кўчириш истагини билдирган фуқаро қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:

- кўчиришни истаган таълим йўналиши (мутахассислиги), ўқув тили ва шакли кўрсатилган ҳолдаги ариза (аризада ўқиган олий таълим муассасаси ва таълим йўналиши (мутахассислиги), таълим шакли, мақсадли қабул бўйича ўқишга кирмаганлиги, кўчириш сабаблари, кўчириш қоидалари билан танишганлиги кўрсатилади);
- талабанинг рейтинг дафтарчаси ёки белгиланган шаклдаги академик маълумотнома нусхалари;
- паспортнинг нусхаси.

Хорижий олий таълим муассасаларидан ўқишини Ўзбекистон Республикаси олий таълим муассасаларига кўчириш ва кўчириб қайта тиклаш истагини билдирган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари тизимида олий таълим муассасалари мавжуд вазирлик ва идораларда ташкил қилинган комиссияларда ўқиши кўчирилаётган олий таълим муассасаларининг муайян таълим йўналишидаги ўқишга кириш фанлари бўйича ўқийдиган тилида махсус синов (комиссия томонидан белгиланган тест ёки ёзма иш ёки касбий (ижодий) имтиҳон шаклида) топширади.

Халқаро тан олинган ташкилотларнинг олий таълим муассасалари рейтингида биринчи 1000 талик рўйхатдан жой олган Россия Федерацияси олий таълим муассасаларида таълим олаётган талабаларнинг аризаларига мувофиқ уларнинг ўқиши Давлат комиссияси қарори билан Ўзбекистон Республикаси олий таълим муассасаларига синовлар (тест, ёзма иш)сиз тўлов-контракт асосида кўчирилади.

Олий таълим муассасаси, тегишли вазирлик (идора) ёки Давлат комиссияси аризаларни ҳар йили 5 августдан 30 августга қадар кўриб чиқиб, қарор қабул қилади.

Батафсил танишиш учун:
https://lex.uz/docs/3244181#3245761

Вояга етмаган болага алимент тўлаш тартибини ота-она ўзаро келишган ҳолда белгилашга ҳақли. Ушбу мажбурият ихтиёрий равишда бажарилмаса ота (она)дан суднинг ҳал қилув қарорига ёки суд буйруғига асосан алимент ундирилади.

2. Алимент тўлаш асосан отанинг мажбуриятига кирадими?

Йўқ. Вояга етмаган болаларига алимент тўлаш ва уларга таъминот беришда ота-онанинг мажбуриятлари тенгдир.

3. Алимент қачондан ундирила бошлайди?

Алимент судга мурожаат этилган пайтдан бошлаб ундирилади.

Агар таъминот учун маблағ олиш чоралари судга мурожаат қилингунга қадар кўрилганлиги, аммо алимент тўлаши шарт бўлган шахснинг уни тўлашдан бош тортганлиги оқибатида алимент олинмаганлиги суд томонидан аниқланса, ўтган давр учун алимент судга мурожаат этилган пайтдан бошлаб уч йиллик муддат доирасида ундириб олиниши мумкин.

4. Алимент қачонгача ундирилади?

Вояга етмаган болага алимент у вояга етгунга қадар тўланади.

5. Вояга етган болага ҳам алимент тўланадими?

Ота-она вояга етган меҳнатга лаёқатсиз, ёрдамга муҳтож болаларига таъминот бериши шарт. Бунда таъминот бериш ота-онанинг келишувига кўра амалга оширилади. Келишувга эришилмаган тақдирда низо суд тартибида ҳал қилинади.

6. Алимент қанча миқдорда ундирилади?

Агар вояга етмаган болаларига таъминот бериш ҳақида ота-она ўртасида келишув бўлмаса, уларнинг таъминоти учун алимент суд томонидан ота-онанинг ҳар ойдаги иш ҳақи ва (ёки) бошқа даромадининг бир бола учун — тўртдан бир қисми; икки бола учун — учдан бир қисми; уч ва ундан ортиқ бола учун — ярмиси миқдорида ундирилади. Бу тўловларнинг миқдори тарафларнинг моддий ёки оилавий аҳволини ва бошқа эътиборга лойиқ ҳолатларни ҳисобга олган ҳолда суд томонидан камайтирилиши ёки кўпайтирилиши мумкин.

Ҳар бир бола учун ундириладиган алимент миқдори қонун ҳужжатлари билан белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 26,5 фоизидан кам бўлмаслиги керак.

Вояга етган болага алиментнинг миқдори суд томонидан ҳар ойда пул билан тўланадиган қатъий суммада белгиланади.

7. Алимент тўловчи ҳеч қаерда ишламасачи?

Агар алимент тўловчи ишламаса алимент ўртача ойлик иш ҳақи миқдори бўйича ҳисоблаб чиқилади.

8. Бола касал бўлганда ва бошқа ҳолатларда қўшимча моддий таъминот олинадими?

Боланинг оғир шикастланиши, касал бўлиши ва бошқалар туфайли келиб чиққан, боланинг таъминоти учун зарур бўлган қўшимча харажатларда ота-она иштирок этиши шарт.

9. Алиментни биратўла олдиндан тўлаш мумкинми?

Ха. Вояга етмаган болалар таъминоти учун алиментлар бола вояга етгунига қадар бўлган давр учун, шу жумладан кўчмас ёки кўчар мулк ёхуд бошқа қимматли ашёни бериш йўли билан олдиндан тўланиши мумкин.

10. Алимент миқдорини камайтириш ёки алимент тўлашдан озод этиш мумкинми?

Ҳа мумкин. Алимент тўловчининг бошқа вояга етмаган болалари бўлиб, ундан алимент ундирилганда ўша болалар алимент олаётган болаларга нисбатан камроқ таъминланиб қоладиган бўлса, шунингдек қонунчиликда белгиланган бошқа бир қатор ҳолларда алимент миқдори суд томонидан камайтирилиши мумкин.

Агар вояга етмаган бола давлат ёки нодавлат муассасаларининг тўлиқ таъминотида бўлса, суд тўланаётган алимент миқдорини камайтириш ёки уни алимент тўлашдан озод қилиши мумкин.

Таълим кредитлари талабалар учун бакалавриатга ўқишга қабул қилинганда 10 йилгача ва магистратурага ўқишга қабул қилинганда 5 йилгача бўлган муддатга берилади.

✅ Банклар томонидан берилган таълим кредитлари бўйича:

👉 чин етимлар, “Меҳрибонлик уйлари”да тарбияланганлар ҳамда болаликдан I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлганларга – ноль фоиз ставкаси (фоизсиз кредит);

👉 талабаларнинг қолган тоифаларига — 2020 йил 1 январдан бошлаб фоиз харажатларининг бир қисмини "Yoshlar — kelajagimiz" жамғармаси маблағлари ҳисобидан компенсация қилиш механизмидан фойдаланиш имконияти билан бозор ставкалари белгиланади.

✅ Таълим кредити учун банкка қуйидаги ҳужжатлар тақдим этилади:

• ариза;
• тўлов-контракт шартномаси (контракт);
• кредитни қайтаришнинг таъминланиши тўғрисида ҳужжат;
• имтиёзли таълим кредитлари олиш ҳуқуқига эга бўлган чин етимлар, "Меҳрибонлик уйлари"да тарбияланганлар, болаликдан I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлганлар, кам таъминланган оилалардан чиққанлар тегишли тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этадилар.

ЭСЛАТМА: Қарз олувчи юқоридаги ҳужжатларни банкка тақдим этиш билан айни бир вақтда паспортини шахсан кўрсатади. Банк паспортдан ва тақдим этилган бошқа ҳужжатлардан зарур кўчирмалар ва нусхалар олишга ҳақлидир.

Тушунтириш хати одатда қўл билан ёзилиши мақсадга мувофиқ, қабул қилувчи уни талаб қилган масъул шахс бўлади.

Тушунтириш хатининг шаклига (қўлда ёки компьютерда ёзилишига) нисбатан қонун ҳужжатларида ҳеч қандай талаб белгиланмаган. Шунинг учун маълум бир ташкилотларда қабул қилинган иш юритиш шаклига мувофиқ тушунтириш хати компютерда ҳам ёзилиши мумкин.

Тушунтириш хатига қўйилган талаблар оддий, яъни тушунтириш хатлари:

➖ умумий сўз бирикмасидан иборат бўлмаслиги керак, тушунтириш хатининг матни расмий иш юритуви қоидаларига мувофиқ тайёрланади;

➖ тушунтириш хатида кўрсатилган маълумотлар ишончли ва зарур ҳолларда исботланиши керак;

➖ ҳар қандай ҳолатда ходимнинг ўзи томонидан ва унинг номидан ёзилиши зарур;

➖ ходим томонидан имзоланиши ва хатда ёзилган вақти кўрсатилиши шарт.

Амалдаги қонунчиликка кўра, фақатгина иш берувчи ходимдан тушунтириш талаб қилиши мумкин.

Шу билан бирга, амалиётга мувофиқ иш берувчи ходимдан муайян бир меҳнат интизомининг бузилиши юзасидан тушунтириш хати сўраш тўғрисида кадрлар хизматига кўрсатма бериши мумкин.

Яъни кадрлар хизмати айнан иш берувчининг кўрсатмаси ёки фармойиши билан ходимдан тушунтириш хати сўрайди ва бу ҳолатда ходимга иш берувчининг кўрсатмаси ёки фаромойишини айнан намойиш қилиш мақсадга мувофиқ.

Ходим тушунтириш хати ёзиб беришдан бош тортиши ва бу ҳаракатни қилишни кескин рад этиши ҳам мумкин.

Бу ҳолатда, мавжуд меҳнат интизомининг бузилиши фактида ходимнинг иштироки ва унинг айбли ёки айбсизлиги қандай аниқланади?

Биринчи навбатда, юқоридаги ўринларда келтириб ўтганимиздек, ходимнинг тушунтириш хати беришдан бош тортганлиги тўғрисида далолатнома тузиш керак бўлади.

Шу билан бирга, содир этилган ножўя хатти-ҳаракатни ушбу ҳаракатнинг гувоҳи ва иштирокчиси бўлган бўлган ходимлар иштирокида тузилган «меҳнат интизомининг бузилиши тўғрисидаги далолатнома»асосида расмийлаштириш, унда меҳнат интизомининг бузилганлиги ва ушбу интизом айнан ким томонидан бузилганлиги, узрли ёки узрсиз сабаблар каби муҳим маълумотлар кўрсатилиши лозим.