Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2020 йил 28 мартда 3227-сон билан рўйхатдан ўтказилган “Карантинга оид чоралар амал қилиши даврида мактабгача таълим ташкилотлари ва умумтаълим муассасаларининг фаолияти тўхтатилганда мактабгача таълим ташкилотлари тарбияланувчилари ва умумтаълим муассасалари бошланғич синф ўқувчиларининг ота-оналарига йиллик меҳнат таътили беришнинг вақтинчалик тартиби тўғрисида”ги Низомга мувофиқ, Меҳнат таътили карантин даврида мактабгача таълим ташкилотлари ва умумтаълим муассасаларининг фаолияти тўхтатилган даврда мактабгача таълим ташкилотлари тарбияланувчиси бўлган боланинг ва умумтаълим муассасаларининг бошланғич синф ўқувчиси, яъни
1-синфдан 4-синфгача бўлган ўқувчининг ота-онасига ёки уларнинг ўрнини босувчи шахс, васий, ҳомийсига берилади. Карантин даврида меҳнат таътили ходимнинг хоҳишига кўра ташкилот томонидан тасдиқланган таътиллар жадвалидан қатъи назар берилади. Бунда, ходимга биринчи иш йили учун олти ой ишлангандан кейин таътил беришга оид талаб татбиқ қилинмайди. Агар ходим карантин даврида мактабгача таълим ташкилотлари ва умумтаълим муассасаларининг фаолияти тўхтатилишидан олдин меҳнат таътилини олган бўлса ёки карантин даврида меҳнат таътилини олишни хоҳламаса, иш берувчи ходимнинг хоҳишига кўра қуйидагиларни амалга ошириши мумкин:

ходимни масофавий иш усули, мослашувчан иш графиги ёки уйда ишлашга вақтинча ўтказиши;

ходимга иш ҳақи сақланмаган ҳолда таътил бериши.

Меҳнат таътили берилиши ходимлар иш берувчи номига меҳнат таътилини берилиши бўйича сабаби ва санасини кўрсатган ҳолда ёзма ариза тақдим этадилар.

Ходимнинг хоҳишига биноан, аризада сўралаётган меҳнат таътилининг давомийлиги кўрсатилиши мумкин, аммо бу муддат ташкилотнинг жамоа шартномасида ёки бошқа локал ҳужжатларида белгиланган, меҳнат шартномаси шартларига асосан меҳнат таътили кунларидан ошиб кетмаслиги керак.

Шу билан бирга, ушбу қоида ҳам асосий, ҳам узайтирилган меҳнат таътиллар, шунингдек йиллик қўшимча таътиллар, меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларида ва бошқа норматив ҳужжатларда ҳамда меҳнат шартномасида белгиланган ҳолатларда татбиқ этилади.

Меҳнат таътилининг давомийлиги олти кунлик иш ҳафтаси юзасидан календарь бўйича иш кунлари билан ҳисоблаб чиқарилади. Меҳнат таътили даврига тўғри келадиган ва меҳнат таътили муддатини аниқлашда иш куни ҳисобланмайдиган байрам кунлари ҳисобга олинмайди, меҳнат таътили берилиши куни эса якшанбага тўғри келмаслиги керак.

Иш берувчи ходимдан меҳнат таътилига чиқиши ҳақида ариза олган куни меҳнат таътилининг бошланиш ва тугаш санасини кўрсатган ҳолда ходимга меҳнат таътилини бериш тўғрисида буйруқ чиқаради.

Меҳнат таътили учун ҳақ тўлаш жамоа шартномасида белгиланган муддатларда, лекин таътил бошланмасидан олдинги охирги иш кунидан кечикмай амалга оширилади. Аммо, агар меҳнат таътили ариза берилган кундан кейинги кун ёки кейинги икки кун ичида талаб қилинган ҳолатларда, иш берувчи уни меҳнат таътили олиш учун ариза олинган кундан бошлаб уч иш куни ичида тўлаши шарт ва меҳнат таътили ҳақини ходимнинг яшаш жойига етказиб берилишини таъминлаши ёки иш ҳақи ва даромадлар билан боғлиқ бошқа тўловларни олиш учун мўлжалланган ходимнинг банк картасига тўлаш орқали амалга оширади.

Агар мактабгача таълим ташкилотлари ва умумтаълим муассасаларининг фаолияти тўхтатилиши давом этиши муносабати билан ходимнинг меҳнат таътили тугаш куни ишга чиқиш имконияти мавжуд бўлмаса, иш берувчи номига қуйидаги мазмундаги аризани юборади:

муддати ва бошланиш санаси кўрсатилган иш ҳақи сақланмаган ҳолда бериладиган таътил олиш бўйича;

масофавий иш усули, мослашувчан иш графигида ёки уйда ишлашга вақтинча ўтказиш бўйича.

Аммо, ҳодим меҳнат таътилида бўлган даврда мактабгача таълим ташкилотлари ва умумтаълим муассасалари фаолияти тикланса ёки ходимнинг меҳнат таътилида қолиш эҳтиёжи бўлмаса, ходим муддатидан олдин ишга чиқиш бўйича ёзма равишда ариза билан мурожаат қилиши мумкин. Бунда, иш берувчи ушбу аризани қаноатлантириши лозим.Бунда таътилнинг фойдаланилмай қолган қисми тасдиқланган таътиллар жадвалига мувофиқ ёки ходим ва иш берувчи ўртасидаги келишув асосида белгиланган бошқа муддатга, шу жумладан кейинги календарь йили учун меҳнат таътилига қўшиш орқали кўчирилиши мумкин.

Агар ходим иш ҳақи сақланмаган ҳолда бериладиган таътилдаёки масофавий иш усули, мослашувчан иш графиги ёхуд уйда ишлашда бўлган даврда мактабгача таълим ташкилотлари ва умумтаълим муассасаларининг фаолияти тикланса, ходим муддатидан олдин ишга чиқиш ёки одатий, тўлиқ иш режимига ўтказиш бўйича ёзма ариза билан мурожаат қилиши мумкин, иш берувчи эса, ушбу аризани қаноатлантириши лозим.

Мактабгача таълим ташкилотлари ва умумтаълим муассасаларининг фаолияти тўхтатилганлиги сабабли ходим таътилга чиққан даврида, ходимни таътилдан чақириб олишга йўл қўйилмайди.

Cаъдулла Абраев
Қизириқ туман адлия бўлими
етакчи маслаҳатчиси

Айни вақтда дунёдаги 200 дан ортиқ мамлакатлар аҳолиси голабал пандимияга айланиб улгурган коронавирус балосидан азият чекмоқда. Минг афсуски коронавирус пандемияси Ўзбекистонни ҳам четлаб ўтмади.

Дунё ҳамжамияти коронавирус пандениясини бартараф этиш масаласида жипслашиб биргаликда амалий ҳаракат қилмоқдалар.

Пандемия - бирон касалликнинг бир вақтнинг ўзида дунёнинг қатор давлатларида тарқалиши.

Вирус тарқалишининг олдини олиш, занжирини узиш ёки одамлар орқали тарқалишини жиловлаш каби вазифалар ҳал этилиши муҳимлиги дунё аҳлига оммавий ахборот воситалари орқали уқтирилмоқда.

Дунё аҳли коронавирусга қарши кураш жараёнида инсон саломатлигини асраш, ҳаёт маромини иложи борича бузмаслик ва инсонлар қадр-қимматини ҳурмат қилиш вазифаларига қаратилган.

Бу борада давлатимиз раҳбари бошчилигида ҳукумат томонидан халқимиз саломатлигини асраш, юртимизда ижтимоий-иқтисодий барқарорликни таъминлаш борасида изчил чораларни амалга оширмоқда.

Ўзбекистон Республикасининг Конституциясининг 7-моддасида халқ давлат ҳокимиятининг бирдан бир манбаи эканлиги, 2-моддасида эса давлат халқ иродасини ифода этиб, унинг манфаатларига хизмат қилиши белгилаб қўйилган.

Қомусимизда белгиланган нормалардан келиб чиқиб, давлатимиз раҳбари томонидан 2020 йил 26 март куни “Ўзбекистон Республикасида коронавирус инфекцияси кенг тарқалишининг олдини олишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-4649-сон Қарори қабул қилиниши мамалакатимиз аҳолисини ҳимоя қилиш бўйича қабул қилинган қарордир.

Мазкур қарор ижросини таъминлаш борасида мамлакатимиз томонидан чет элларда бўлиб турган юртдошларимиз қатор чартер рейслар орқали ватанимизга олиб келиниб, карантин учун ҳозирланган махсус жойларга жойлаштирилди.

Шунингдек, 100 мингдан ортиқ фуқароларимиз карантинга олинди. Карантин давомида аниқланган коронавирусга чалинган беморлар махсус касалхоналарда ўз саломатликларини тиклаб, шу кунга қадар коронавирусга чалинган 267 нафар юртдошларимизнинг тузалишига эрилишилди.

Конституциямизнинг 40-моддасида белгилаб қўйилганидек, ҳар бир карантинга олинган юртдошимиз малакали тиббий хизматдан фойдаланиш ҳуқуқидан фойдаланмоқдалар. Касалликка чалинган юртдошларимиз давлатимиз томонидан бепул даволаниши ҳамда карантинга олинганлар ҳам давлатимиз томонидан таъминланиши йўлга қўйилганлигини эътироф этмаслик мумкин эмас.

Шундай экан, биз бугун давлатимизнинг бизга кўрсатаётган ғамхўрлигига жавобан, давлатимиз томонидан бизга тавсия қилинаётган тавсия ва кўрсатмаларига амал қилиб, аввало ўзимизнинг, оиламизнинг, яқинларимизнинг ва бошқа юртдошларимизнинг ҳаётига ҳавф туғдирмасдан, белгиланган карантин қоидаларига амал қилиб уйда қолишимиз ҳозирги вақт талаби эканлигини утунмаслигимиз лозим.

АЗИЗЛАР КАРАНТИН ҚОИДАЛАРИГА АМАЛ ҚИЛИБ УЙДА ҚОЛИНГ !

Жарқўрғон туман адлия бўлими бош маслаҳатчиси Б.Махсумов

Хозирги кунда карантин шароитида ижтимоий тармоқлар орқали келиб тушаётган саволларга жавоб бериш мақсадида Сурхондарё вилоят адлия бошқармаси ва Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги вилоят бошқармаси билан ҳамкорликда навбатдаги брифинг тадбири ташкил этилди.

Бу сафарги брифингда воҳадошларга меҳнат қонунчилиги хусусан карантин шароитида меҳнат шартнмасини бир томонлама бекор қилса бўладими ? Масофавий ишлаш қандай амалга оширилади, иш вақти қай тартибда ҳисобланади, иш ҳақи тўлаш қандай амалга оширилади? Карантин вақтида нафақа пули тўланадими каби саволларга батафсил тушунтиришлар берилди.

Ҳуқуқий тарғибот ва маърифат бўлими бошлиғи.

Дунё бўйлаб, шу жумладан бизнинг юртимизда кечаётган оғир вазиятда, мамлакатимизда фаолият кўрсатаётган тадбиркорлик субъектлари, шу жумладан ишлаб чиқариш, саноат, хизмат кўрсатиш ва иқтисодиёт тармоғи ва аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қисмини янада қўллаб-қуватлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёев томонидан қисқа вақт ичида муҳим ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинмоқда.

Хусусан, давлатимиз раҳбари томонидан 2020 йил 3 апрель куни имзоланган ПФ-5978-сон “Коронавирус пандемияси даврида аҳоли, иқтисодиёт тармоқлари ва тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармони ҳам пандемия билан курашиш борасида муҳим қадам бўлди.

Ушбу Фармонга мувофиқ, иқтисодиётимизни барқарор ишлашини таъминлаш, қийин вазиятда тадбиркорлар, ҳунарманд, фермерлар ва корхоналарни фаол қўллаб-қувватлашга қаратилган кенг кўламли аниқ чоралар белгиланди.

Жумладан, тадбиркорлик субектларини қўллаб-қувватлаш, уларнинг барқарор фаолият юритишини таъминлаш мақсадида молиявий қийинчилликка дуч келган корхоналарга банкротлик тартиб-таомилларини қўллаш ва уларни банкрот деб эълон қилишга 2020 йил 1 октябргача манаторий жорий этилиши, карантин тадбирлари даврида ўз фаолиятини тўхтатишга мажбур бўлган якка тартибдаги тадбиркорлар учун жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи қатъий белгиланган суммасини ва ижтимоий солиқни ҳисоблаш тўхтатилиши, бунда фаолиятни тўхтатганлик тўғрисида солиқ тўловчининг шахсий кабинети орқали давлат солиқ хизмати органлари хабардор қилиниши, ўз фаолиятини тўхтатилишига мажбур бўлган тадбиркорлар томонидан давлат мулкидан фойдаланганлик учун ижара тўловларини ҳисоблаш ва ундириш тўхтатилиши, йил якунигача фоизсиз молиявий кўмак тақдим этилганда қайта молиялаш ставкаси асосида аниқланган даромадга айланмадан солиқ ҳамда фойда солиғи солинмаслиги, 2020 йил 1 октябргача дорихоналарда тайёрланган дори воситалари, тиббий буюмлар ва бошқа маҳсулотларни улгуржи сотишга рухсат берилиши, 2019 йил якунлари бўйича мажбурий аудиторлик текширувидан ўтказилиши лозим бўлган хўжалик юритувчи субъектларни аудиторлик текширувидан ўтказиш муддати 2020 йил 1 октябргача узайтирилиши белгиланди.

Шунингдек, Фармонга кўра, жорий йилнинг март—июнь ойларида тўлаш муддати тугайдиган болалари бўлган оилаларга нафақа, бола парвариши бўйича нафақа ва моддий ёрдамлар тўлаш уларни тўлашни янги муддатда давом эттириш тўғрисидаги ариза ҳамда бошқа ҳужжатларни талаб қилмаган ҳолда 6 ой муддатга (бироқ бола тегишлича 2 ёшга ва  14 ёшга тўлгунидан кўп бўлмаган муддатда) танаффуссиз давом эттирилиши ҳамда  ижтимоий нафақалар ва моддий ёрдам тўлашни узайтириш билан боғлиқ харажатлар Инқирозга қарши курашиш жамғармаси ҳисобидан қопланиши белгилаб берилди.

Яна бир муҳим жиҳат, Фармон билан аҳолини, айниқса, унинг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламини қўллаб-қувватлаш бўйича қатор чоралар белгиланмоқда.

Хусусан, жорий йил якунига қадар ун, ўсимлик ёғи, гўшт ва сут маҳсулотлари, шакар, гигиена воситалари каби асосий истеъмол товарларини импорт қилишда божхона божи ва акциз солиғи ундирилмаслиги белгиланмоқда. Мазкур ҳолат, шубҳасиз, ижтимоий аҳамиятга эга бўлган истеъмол товарларининг нархларини ошиб кетмаслигига хизмат қилади.

Шу билан бирга, Фармонга асосан карантин даврида ўзгалар парваришига муҳтож бўлган ёлғиз кексалар ва ногиронлиги бўлган шахсларга асосий озиқ-овқат ва гигиена товарларини бепул етказиб бериш вазифалари ҳам белгилаб берилмоқда.

Ҳаммамиз гувоҳи бўлиб турганимиздек, юртимизда вужудга келган қийин вазиятда, давлатимиз раҳбари томонидан тўғри фармонлар қабул қилинмоқда, барча соҳаларда ишлар тўғри ташкил қилинмоқда, минглаб масъул ходимлар куни-тун фидокорона меҳнат қилмоқда.

Ҳозирги кунда, коронавирус пандемияси билан курашиш, мамлакатимизда тиббий чораларни кўриш билан бир қаторда, юртимизнинг барча фуқаролариданкатта масъулият, темир интизом ва сабр-тоқатни талаб этмоқда.

Шунга кўра, барчамиз давлатимиз раҳбари атрофида янада жипслашиб, ушбу оғир дамлардабарча қийинчиликларни енгишда сабр-матонатли бўлишимиз ҳамда карантин қоидаларига тўлиқ амал қилишимиз зарур бўлади.

  Нодир Мамадиев

Бойсун туман адлия
бўлими бошлиғи

Сурхондарё вилоят адлия бошқармаси ва туман (шаҳар) адлия бўлимлари томонидан Коронавирус пандемияси сабабли юзага келган карантин вақтида фуқароларга масофадан туриб тарғибот-ташвиқот ишлари тизимли равишда амалга оширилмоқда. Хусусан, деҳқон бозорларида жойлашган радиоузеллар орқали фуқароларга ва тадбиркорларга Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Коронавирус пандемияси даврида аҳоли, иқтисодиёт тармоқлари ва тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида" ги ПФ-5978-сонли Фармони мазмун-моҳияти етказилмоқда.

Шунингдек Сурхондарё вилоят телевиденияси ва радио каналлари орқали қисқа метражли савол-жавоблар орқали карантин вақтида меҳнат қонунчилиги юзасидан тушунтириш ишлари олиб борилмоқда.

Ижтимоий тармоқлар ва расмий веб сайтлар орқали фуқароларга коронавирус пандемиясига оид фуқароларимиз билиши ва риоя этиши лозим бўлган оддий қоидалар ҳақида тушунча ва изоҳлар берилмоқда.

Туман адлия бўлимларида ташкил этилган Телеграм мессенжерлари орқали карантин вақтида келиб тушаётган саволларга тезкорлик билан ҳуқуқий маслаҳатлар бериш тизими йўлга қўйилди.

Шунингдек, бошқарма ва туман (шаҳар) адлия бўлимларининг "facebook"даги ижтимоий тармоғида вазирлик томонидан тайёрлаб берилган инфогарфикалар, видеороликлар доимий равишда ёритиб борилмоқда.

Ҳуқуқий тарғибот ва маърифат бўлими.

Маълумки, ҳар ойда Сурхондарё вилоят адлия бошқармаси жамоаси орасидан ойнинг энг яхши ходими аниқланади ва рағбатлантирилади.

Ушбу анъанага кўра, адлия бошқармаси Ҳуқуқий экспертиза ва юридик хизматларнинг фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими бошлиғи Тиловқобилов Ғайрат Жайловович 2020 йил март ойининг ''Энг яхши ходими” деб топилди.  

Тиловқобилов Ғайрат ўз меҳнат фаолиятини 2007 йилда адлия бошқармасининг Юридик шахсларни давлат рўйхатидан ўтказиш бўлими етакчи маслаҳатчиси лавозимида фаолият юритишдан бошлаган. 

Ғ.Тиловқобилов 2012-2016 йиллар бошқарманинг бошқармасининг Тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўлими бош маслаҳатчиси, 2016-2017 йиллар бошқарманинг Тадбиркорлик субъектлари ва хорижий инвестицияларни ҳуқуқий ҳимоя қилиш бўлими бош маслаҳатчиси, Юридик хизматларнинг фаолиятини мувофиқлаштириш ва методик таъминлаш шўъбаси мудири лавозимларида ишлаган.

2018 йил 5 майдан буён Ҳуқуқий экспертиза ва юридик хизматларнинг фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими бошлиғи лавозимида ишлаб келмоқда. 

Адлия бошқармаси жамоаси Ғ.Тиловқобиловни бундай эътирофга сазовор бўлганлиги муносабати билан табриклайди. Келгуси ишларида муваффақият ва шижоат доимий ҳамроҳ бўлишини тилайди.

Сурхондарё вилояти адлия бошқармаси ва туман адлия бўлимларида меҳнат фаолиятини масофадан ва хизмат жойида қолиб амалга ошираётган ходимлар иш самарадорлигини ошириш мақсадида ҳокимликлар томонидан тартибга солиш назарда тутилган, бироқ шу кунга қадар ишлаб чиқиб, амалиётга киритилмаган айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ишлаб чиқилиб муҳокамага қўйилмоқда. Бу ўз навбатида, вилоят ва туман даражасида ҳуқуқий тартибга солиш механизмларини яратиш орқали қонун ҳужжатларидаги ҳаволаки нормаларни камайтириш имконини бермоқда ва вилоят ҳокимлиги томонидан ҳам қўллаб-қувватланмоқда.

Ҳуқуқий тарғибот ва маърифат бўлими.

Сурхондарё вилояти адлия бошқармаси ва туман адлия бўлимларида меҳнат фаолиятини масофадан ва хизмат жойида қолиб амалга ошираётган ходимлар иш самарадорлигини ошириш мақсадида ҳокимликлар томонидан тартибга солиш назарда тутилган, бироқ шу кунга қадар ишлаб чиқиб, амалиётга киритилмаган айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ишлаб чиқилиб муҳокамага қўйилмоқда. Бу ўз навбатида, вилоят ва туман даражасида ҳуқуқий тартибга солиш механизмларини яратиш орқали қонун ҳужжатларидаги ҳаволаки нормаларни камайтириш имконини бермоқда ва вилоят ҳокимлиги томонидан ҳам қўллаб-қувватланмоқда.

Ҳуқуқий тарғибот ва маърифат бўлими.

Сурхондарё вилоят адлия бошқармаси ва туман (шаҳар) адлия бўлимлар томонидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 9 январдаги “Жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш тизимини тубдан такомиллаштириш тўғрисида”ги ПФ-5618-сон Фармони 12-банди ижросини таъминлаш мақсадида Адлия вазирининг жорий йил 24 январдаги 15-ум-сон "Давлат органлари ва ташкилотларда ходимларнинг ҳуқуқий билимларини оширишга қаратилган ҳуқуқий маслаҳат курсларини ташкил этиш тўғрисида"ги буйруғи ижросини таъминлаш мақсадида жорий йил 26-27 февраль кунлари вилоят Касбий таълимни ривожлантириш ва мувофиқлаштириш ҳудудий бошқармаси ва унинг тизимидаги университет ва коллежларда ўқув курслари ташкил этилди.

Ўқув курслари давомида адлия бошқармаси ва туман (шаҳар) адлия бўлимларининг масъул ходимлари томонидан Консититуция, инсон ҳуқуқлари, меҳнат қонунчилиги, жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари билан ишлаш бўйича қонунчилик, коррупцияга қарши курашиш ҳамда норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ҳуқуқий экспертизадан ўтказиш ва юридик-техник жихатдан расмийлаштириш масалалари тушунтириб берилди.

Ангор туман адлия бўлими томонидан Маъмурий ишлар бўйича суд ва туман прокуратура ходимлари билан ҳамкорликда “Каттақум” маҳалласида яшовчи фуқаролар ва фермерларга сайёр суд ва ер қонунчилиги бўйича ҳуқуқий тарғибот тадбири амалга оширилди.

Тадбирда фуқароларга бугунги кунда қонунчиликда ер ажратиш тартиби, ерларни ноқонуний ўзлаштириб олганлик учун жавобгарлик масалалари ҳақида атрофлича тушунтириш берилди.

Ангор туман адлия бўлими.