“Til bilimdonlari” respublika tanlovining hududiy bosqich g‘oliblari aniqlandi!

Ushbu bosqichda har bir hududdan bir oliy ta’lim muassasasi mas’ul etib belgilandi va saralash bosqichida eng yuqori natijaga erishgan 280 nafar ishtirokchi mazkur oliygohlarga tashrif buyurib, kuzatuvchi nazorati ostida 2-bosqich testlarini ishladi.

Ishtirokchilarga o‘zbek tili imlo qoidalari, tinish belgilarining qo‘llanilishi, savodxonlik va davlat tili to‘g‘risidagi qonun bo‘yicha 50 ta test berildi. Yakunda har bir hudud bo‘yicha 1-,2-,3-o‘rinni egallagan ishtirokchilar aniqlandi va tanlovning yakuniy respublika bosqichi yo‘llanmasiga ega bo‘ldi.

Shuningdek, ushbu ishtirokchilar tanlov nizomiga muvofiq, o‘zi tahsil oladigan oliy ta’lim muassasasi tomonidan bazaviy stipendiya miqdorining 1-o‘rin 4 barobari, 2-o‘rin 3 barobari va 3-o‘rin 2 barobari miqdorida pul mukofotlari bilan ham taqdirlanadi.

Oily o’quv yurtlariga o’qishga qabul qilingan yoki keyingi bosqichga o’tgan talabalar uchun ayni vaqtda dolzarb masala bu o’qish uchun kontrakt to’lovini amalga oshirishdir. Usbdu masalada yoshlarga imkoniyat yaratish maqsadida Prezident qarori asosida Vazirlar Mahkamasining 18.08.2021 yildagi 527-sonli “Oliy ta’lim tashkilotlarida to‘lov-kontrakt asosida o‘qish uchun ta’lim kreditlari ajratishni tartibga solish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga asosan ta’lim krediti ajratish tartibi va shu bilan bog’liq bo’lgan barcha jihatlar to’liq yoritib berildi. Buning asosida quyidagi asosiy savollarga javob berib o’tamiz.

Ta’lim krediti bo’yicha foiz stavkasi qancha?
Markaziy bankning asosiy stavkasi miqdorida. Bugungi kunda 14%ni tashkil etadi. Agar asosiy stavka pasaysa, kredit foizi ham pasayadi, asosiy stavka ko’tarilsa, kredit foizi o’zgarishsiz qoladi.

Ta’lim kreditining maksimal miqdori qancha?
Maksimal miqdor belgilanmagan. Talaba va ta’lim muassasasi o’rtasida tuzilgan shartnomada belgilangan miqdorda beriladi.

Qancha muddatga beriladi?
O’qish davri tugaganidan so’ng yettichi oydan boshlab yetti yil muddatga beriladi.

Imtiyozli davr mavjudmi?
O’qish davri tugaganidan so’ng olti oylik imtiyozli davr mavjud. Bu muddat va o’qish davri davomida kredit uchun faqat hisoblangan foizlar to’lab boriladi. Imtiyozli davr tugaganidan so’ng, asosiy qarz ham foiz bilan birga to’lanadi.

Kreditni butun o’qish davrini to’lash uchun olish mumkinmi?
Mumkin. Misol uchun, birinchi kursda ta’lim krediti olindi. Ikkinchi kursda ham kreditga zarurat bor. Demak, ikkinchi va keyingi kurslar uchun ham kredit olish uchun bankka murojaat qilish zarur bo’ladi. Bu yerda shuni bilish muhim: birinchi va keyingi kurslarda o’qish uchun kredit olinsa, butun o’qish davri mobaynida foiz to’lovlari to’lab boriladi. Undan so’ng yana olti oy imtiyozli davr mobaynida faqat foiz to’lovlari to’lanib, keyin asosiy qarz summasi ham qo’shib boriladi.

Ta’lim krediti kimlarga beriladi?
Kunduzgi ta’lim, bakalavriat va magistratura talabalariga beriladi.

Kredit kimlarga berilmaydi?
Super-kontrakt asosida o’qishga qabul qilingan talabalarga berilmaydi, bunda faqat birinchi kurs uchun ta’lim krediti olish mumkin emas, ikkinchi kursdan boshlab kredit olish mumkin. Shuningdek, sirtqi va kechki ta’lim shakllari uchun ham ta’lim krediti berilmaydi.

Qaysi oily ta’lim muassasalarida o’qish uchun ta’lim krediti beriladi va qaysilariga berilmaydi?
Ta’lim krediti davlat, nodavlat, O’zbekistonda joylashgan horijiy OTMlar va ularning filiallari uchun beriladi. Xorijda joylashgan OTMlar uchun ta’lim krediti berilmaydi.

Kafil kim bo’lishi mumkin?
Kredit oluvchi talabaning doimiy daromadga ega bo’lgan oila a’zolari kafil bo’lishi mumkin.

Kreditni muddatidan oldin qaytarish mumkinmi?
Kreditni muddatidan oldin qaytarish uchun hech qanday cheklov yo’q.

Manba

🎓 @TalabaYoshlar – O'zbekiston talabalari sahifasi
https://t.me/joinchat/R4A0yjXFePzL8eMM

Vazifa sifatida quyidagi 3ta kitob berilgan va testlar ham shu asarlardan tuzilgan:
▪️ O'tkir Hoshimov "Ikki eshik orasi";
▪️ Tohir Malik "Alvido bolalik";
▪️ Amina Shanliko'g'li "Imomning maneken qizi".

👉 Yakunda kim eng ko'p to'g'ri javob topgan bo'lsa, o'sha ishtirokchi g'olib deb topiladi (natijalar teng bo'lib qolgan taqdirda, kim oldinroq testni tugatib, rasmga olib yuborgan bo'lsa, yuqori o'rinda hisoblanadi)

1. "O'zingiz qilayotgan ishga to'g'ri baho bera olgan kuningizdan boshlab ,bolalik bilan xayrlashasiz...Ha, aynan xayrlashasiz..." ushbu so'zlar "Alvido bolalik" asarining qaysi qahramoni nutqidan olingan?
A) adabiyot o'qituvchisi Samad aka
B) muallif
C) geografiya o'qituvchisi
D) A'zamxonova

2. "Alvido bolalik" asaridagi qaysi pivoxonadan yuz metrcha narida 5-6 bezori bir odamni kaltaklab, keyin suvga tashlab yuborgan?
A) "Buloqboshi"
B) "Tongotar"
C) "Chehra"D) "Sayozsoy"

3. Asrorning o'ttiz besh yoshlarga borib qolgan, serjahl ayol A'zamxonova haqidagi fikri qanday edi?
A) haddan tashqari laganbardor
B) bu xotinning sochidan to oyog'ining tirnog'igacha zahar
C) uning dars o'tishi "eskirib qolgan"
D) Direktorning malayi

4. " Bir dona qum zarrasining sirini topganimizda edi, butun yer yuzining sirini topgan bo'lar edik " asardan olingan ushbu fikr kim tomonidan aytilgan?
A) Yoqub imom
B) Fotima
C) Salim
D) Eynshteyn

5. "...koʻngli juda ogʻrigan, gaplarini ichiga yutardi. U koʻp oʻylab, kam gapiradiganlardan edi, lekin "manaman" degan oʻqiganlarni hayratda qoldirardi" ushbu taʼrif "Imomning maniken qizi" asaridagi qaysi obraz haqida?
A) Fotima xonim
B) Gul xonim
C) Laylo
D) Bonu

6. Manekenlarning qay biri bolalikdan qo'shnisining tazyiqlaridan qiynalib katta bo'lgan, onasiga yordam berish uchun va oson pul yopish ilinjida o'z jinsini o'zgartirgan edi?
A) Nejla
B) Figo
C) Laylo
D) Bonu

7. "Ikki eshik orasi" asarida rost bilan yolg‘onning orasi to‘rt enlik deganda muallif nimani nazarda tutadi?
A) Ikkala ko‘z orasi
B) quloq va ko‘z orasi
C) burun va og‘iz orasi
D) burun va quloqlar orasi

8. Kichkina Muzaffar "Qora amma"sining mushugini nima bilan olishishga majburlaydi?
A) qo‘shnisini iti bilan
B) Ilon bilan
C) boshqa mushuk bilan
D) kalamush bilan

9. Kimsan qaysi kasbni egallashni istardi va bu haqida kimga aytadi?
A) Uchuvchi bo‘lishni, Robiyaga
B) Quruvchi bo‘lishni, Oqsoqolga
C) Muallim bo‘lishni, Samadovga
D) Dehqon bo‘lishni, dadasiga

10. Olim bo'lib, oq "Volga"da kerilib yurgisi kelgan qahramon kim edi?
A) Asror
B) Zoir
C) Salim
D) Qamariddin

11. Shubha ostidagi Keldiyorovning uyidagi qaysi apparati yaponlarniki edi?
A) fotoapparat
B) videomagnitafon
C) qo'l soat
D) telefon

12. O'ldirib suvga tashlab ketilgan murda kimniki edi?
A) Nozim amakiniki
B) Keldiyorovniki
C) Mirqosim akaniki
D) Tal'at akaniki

13. Asror dadasining radioga yangi she'r yozdirmoqchi bo'lganini Zoirga aytganida, Zoir qaysi shoirning she'rini tavsiya qiladi?
A) Akmal Po'lat
B) Abdulla Oripov
C) Fozil Yo'ldosh
D) Erkin Vohidov

14. Asarda manekenlar musobaqasida qatnashish uchun Avstraliyadan Turkiyaga kelgan, keyinchalik Fotima sababli islom diniga o'tgan va musulmon kishiga turmushga chiqqan qahramon kim edi?
A) Laylo
B) Nejla
C) Narimon
D) O'zlem

15. Kim Fotima bilan din va falsafa haqida bahslashar, Fotimaga falsafaning dindan ustunligini uqtirishga harakat qilardi?
A) Nedem bey
B) Salim
C) Gungir bey
D) O'zlem

16. Samadov No‘g‘ayqo‘rg‘onga nima maqsad bilan keladi?
A) dalada mehnat qilish uchun
B) maktab qurish uchun
C) qizini No‘g‘ayqo‘rg‘onga tashlab ketish uchun
D) Ota-onasini ziyorat qilish maqsadida

17. “Ikki eshik orasi” asari qahramonlaridan kimlar «Medinsk» da bo‘lgan jangda halok bo‘ladilar?
A) Zokir va Shokir
B) Kimsan va Ochil
C) Odil va Olim
D) Samadov va Safar

18. Kimsan tomonidan urushga ta‘rif berilganda nimani orasini bir qadam deb ta‘riflaydi?
A) Hayot va o‘limni
B) Mehr bilan qahrni
C) Dard va davoni
D) to‘qlik va ochlikni

19. Urush paytidagi sahna tepasiga yozilgan "Hamma narsa front uchun!" shiori o‘rniga oldinlari qaysi shior osig‘liq turgan?
A) Mehnatning tagi rohat
B) Erta tursang rizqing oshar
C)Mehnat bilan yer ko‘karar, odam bilan el
D) Mehnatdan kelsa boylik-turmushing ham chiroylik

20. Yoqub imom nima sababdan onasini koʻrishga borolmayotgan edi?
A) Vaqti boʻlmaganligi sababli
B) Mablagʻi boʻlmaganligi sababli
C) Borishni xohlamayotganligi sababli
D) Betobligi sababli

21. Moda uyining xoʻjayini Gungoʻr beyga "Zamonaviy boʻlamiz deb, hamma yogʻimizni koʻrsatib yurishimiz kerakmi?" deb norozilik bildirgan kim edi?
A) Barno
B) Fotima
C) Rayhon
D) Salim

22. Ochil Komilov qaysi ishi sababli Oliy Bosh qo‘mondonning buyrug‘i bilan Jangovar Qizil Bayroq ordeni bilan mukofotlanadi?
A) o‘n bitta nemis tankisini yo‘q qilgani uchun
B) Yaradorlarga yordam bergani uchun
C) nemis jangovor samolyotlarini yo‘q qilgani uchun
D) Asir tushgan askarlarni qutqargani uchun

23. Rais Umar zakonchi tomonidan xalq nimaga qiyoslanadi?
A) katta kuchga
B) kuchsiz qatlamga
C) eshshaklardan iborat guruhga
D) podaga

24. Robiya: “…dan ajralsang tirik murdaga aylanasan” - deganda nimani nazarda tutadi?
A) umiddan
B) tinchlikdan
C) sevgidan
D) ota-onadan

25. "Alvido bolalik" asari xotimasida Asror qaysi yaqinini yo'qotishi haqida bayon etilgan?
A) Dilfuzaning dadasi
B) dadasi
C) buvisi
D) do'sti Salim

26. Soliyev va Dilfuzaning suhbatida o'ninchi kuni Dilfuza o'zining qayerda bo'lganligini ta'kidlaydi?
A) maktab kutubxonasida dars qilganligini
B) "Vatan"da kinoda bo'lganini
C) Dadasiga aravacha olish uchun bozorga tushganligini
D) Dadasi va singillari bilan uyda bo'lganligini

27. Qaldirgʻoch moʼylovini qoʻyib, sochni qiridrib, doʼppini qoʼndirib, yuradigan bu odamning mehnatga tobu toqati yoʻq. Shamollasa aksirishga ham erinadigan ota bolasi nechtaligini ham bilmasa kerak, Oʻn bir bola nima yeb nima ichyapti, ikkita qiz nega erga chiqmay turib tugʼib oldi, endi ularni turish-turmushi nima boʼladi ishi yoʼq. Gap kim haqida bormoqda?
A) Salim
B) Salimning otasi
C) Mirqosim Mirtillayev
D) Samad aka

28. Fotima qanday ism bilan Nedem beyning ishxonasiga ishga kiradi?
A) Damla
B) Deniz
C) Demet
D) o'z ismi bilan

29. "Imomning maniken qizi" asarida aytilishicha farzandi dinsiz boʻlgan paygʻambar?
A) Nuh alayhissalom
B) Iso alayhissalom
C) Muso alayhissalom
D) Dovud alayhissalom

30. Ikki eshik orasi romanida kim "O'zi yaxshi juvon-u, jahli chiqsa tezroq. Achchig'i chiqsa, eriniyam nari oborib, beri opkeladi", - deya tariflanadi?
A) Gulsin
B) Bashorat
C) Ra'no
D) Robiya

31. "O'g'ri qarisa so'fi bo'ladi" ushbu jumla kimning hikoyasida aytilgan?
A) Ra'no hikoyasi
B) Shomurod aka hikoyasi
C) Qora amma hikoyasi
D) Robiya hikoyasi

32. "Ikki eshik orasi" romanida qaysi obraz odamlarning ruhiy butunligi, jo'mardligini va odamiyligini sadoqat, va'daga vafo, ezgu amallar bilan o'lchaydi;bazan ayollarga ham shu o'lchov bilan yodashadi?
A) Husan duma
B) Komil tabib
C) Umar zakunchi
D) Orif oqsoqol

33. Qamariddin qamoqdan chiqqach qayerda ishlar edi?
A) Kafeda
B) Maktabda
C) Orom restoranida
D) Hech qayerda ishlamagan

34. Akasining jasadini Afgʻonistondan olib kelishdi, onasi bunga chidolmay jinni boʻlib qoldi. Hozir jinnixonada. Yetti bola otasining oʻziga qolgan men baxtliman deb boshlaydimi inshosini. Ushbu taʼrif kimning oilasiga tegishli?
A) Turob
B) Zoirali
C) Salim
D) Otaullo

34. Qamariddin uchun eng katta nohaqlik bu nima edi?
A) Koʻzi gʻilayligi
B) Yaxshi oʻqimasligi
C) Buvisi qoʻlida qolishi
D) Tirik yetimligi

35. Fotimaning goʻyo butun boshli dunyo boshiga qulab tushganday boʻlib, soatlab hushiga kelolmasligiga sabab boʻlgan voqea nima edi?
A) Otasining uni qidirib kelganligi haqidagi xabarni eshitgan vaqt
B) Otasining vafotini eshitgan vaqti
C) Otasi ishlashiga qarshilik qilgan vaqt
D) Toʻgʻri javob yoʻq

36. Imomning hamma dardini aytadigan, sirdosh, yaqin do'sti kim edi?
A) Ali
B) Ahmad
C) Usomo
D) Dovud

37. "Ikki eshik orasi" romanida qaysi obraz temir yo'lda katta o'g'irlik ochilishiga yordam berib, tergovchi ishni yopti-yopti qilib yubormoqchi bo'lganida, stansiyada ishlaydigan qo'shnisining iltimosi bilan avval gazetaga, keyin obkomga xat yozadi va tergovchining ishdan bo'shashiga sababchi bo'lib qoladi?
A) Olimxon
B) Orif oqsoqol
C) Husan Duma
D) Samadov

38. "Ikki eshik orasi"romanida qaysi obraz donishmand, tajribali, hayotning achchiq-chuchugini ta'tib ko'rgan o'zbek qariyalariga o'xshab har bir ishda tashabbuskorlikni o'z qo'liga oladi?
A) Husan duma
B) Orif oqsoqol
C) Shomurod
D) Komil tabib

39. "Ikki eshik orasi" romanining ikkinchi bobida kimning hikoyasiga "Bechora chora istar" jumlasi ilova qilinadi?
A) Qora amma hikoyasi
B) Robiya hikoyasi
C) Kimsan hikoyasi
D) Orif oqsoqol hikoyasi

40. ......shu shaharlik boʼlishiga qaramay ukalari, uylanadigan boʻlib, uy torlik qilib qolgach, ijara joy topib chiqib ketgan 11 yil ijarama-ijara darbadar kezgan edi. Mana shu keng, moʻl uyni olishgach, qanchalar xursand boʼlishgan edi. Gap kimning taqdiri haqida bormoqda?
A) Zoirali
B) Samad aka
C) Maqsud Soliyev
D) Talʼat Shoumarov

41. Qamariddining eng katta yetisholmagan orzusi nima edi?
A) Ota-onasini koʻrish
B) Buvisi bilan yashash
C) Ilm olish
D) Asrorni ilmli qilish

42. "Ikki eshik orasi" romanida qaysi obraz orqali bu dunyoning kayf-u safosiga uchmasdan, har kim o'z qalbiga nazar solib, insof bilan yashamog'i kerak degan ta'lim-tarbiyani berayotgandek tuyuladi?
A) Shomurod
B) Ra'no
C) Bashorat
D) Komil

43. "Ikki eshik orasi romanida qaysi obrazning urushga ketgan sevgilisi qaytmaydu, biroq qiz uni yillar davomida kutadi, urush tugaganiga bir necha yil bo'lsa-da, uni sadoqat bilan kutishdan charchamaydi?
A) Robiya
B) Ra'no
C) Zuhra
D) Bashorat

44. Yoqub imom nima uchun o'z xotiniga gapirmay qo'yadi? "Gapirganimda ham, ko'nglim sendan qoldi" deb aytadi?
A) qiziga yaxshi tarbiya berolmagani uchun
B) Fotimani Betush xolasinikiga borishga ruxsat bergani uchun
C) Fotima qayerda ishlayotganini yashirganligi uchun
D) Fotimani ko'ngliga qaramagani uchun

45. Oʻzini begonalar tugul, oʻzi ham taniy olmayotgan qahramon obrazi qaysi asarda uchraydi?
A) Imomning maniken qizi
B) Alvido bolalik
C) Ikki eshik orasi
D) Alvido qurol

46. "Men baxtliman, chunki otamning puli ko‘p". Aslida-ku, ular pulning ko‘pligini baxt deb bilishadi. Lekin ochiq ayta olishmaydi. Pul dengiz bo‘lib mavjlanadi ularning uyida. Ushbu taʼrif qaysi qahramon haqida?
A) Zoirali
B) Otaullo
C) Turob
D) Salim

47. "Bir umr azobga mahkum etilganlargina olim boʻlishadi. Olim dam olish nima, dabdabali hayot nima – bilmaydi. Bir umr ishlaydi, kecha-yu kunduz tinim bilmaydi". Ushbu fikrlar muallifi kim?
A) Samad aka
B) Aʼzamxonova
C) Mahmud aka
D) Asrorning onasi

48. Fotimaning nomus hissidan ancha yiroq boʻlgan, ayniqsa, axloqsizlikdan dars bergan dugonalari kimlar edi?
A) Jamila va Narimon
B) Laylo va Bonu
C) Demet va Laylo
D) Betush va Laylo

49. "Ikki eshik orasi"romanida Qora amma nechta farzandini yerga bergan edi?
A) sakkiz farzandi
B) olti farzandi
C) to'rt farzandi
D) besh farzandi

50. "Alvido bolalik" asarida Asrorning elikdan oshgan behad semiz ustoz kim edi?
A) aljabr ustozi
B) geografiya ustozi
C) adabiyot ustozi
D) tarix ustozi

Қуйидаги фотогалереяда одамни йиғлашга ҳам, хурсанд бўлишга ҳам ундайдиган, ҳаяжонга солувчи ва қўрқитувчи, одамийликка ишонч йўқолмаганини кўрсатувчи суратлар жамланди.

Time журнали ҳам 2020 йил воқеалари акс этган суратларни эълон қилди.
2020 йил воқеалари билан узоқ вақт хотираларда қолади. Time журнали йил давомида бўлиб ўтган йирик ҳодисотларни акс эттирувчи 100та суратни танлаб эълон қилди.

2020 йил ва Ўзбекистон: cиновлар билан, коронавирус билан, офатлар билан, курашлар, шодлик ва ғамлар билан ўтган 2020 йилнинг муҳим воқеалари акс этган фотогалерея

©️ Иззатхўжа Асомиддинов тайёрлади.

Majburiy fanlar bloki (barcha uchun tushadi):
👉 Ona tili (oʼzbek, rus yoki qoraqalpoq tili) - 15 ta savol, har biri uchun 2.1 balldan;
👉 Matematika - 15 ta savol, har biri uchun 2.1 balldan;
👉 Oʼzbekiston tarixi - 15 ta savol, har biri uchun 2.1 balldan.
💠Jami toʼplash mumkin boʼlgan ball – 94.5 ball. Ona tili va Oʼzbekiston tarixi fanidan xar bir savolga 1 daqiqagacha, matematikadan - 1,5 daqiqagacha vaqt ajratiladi.

Taʼlim yoʼnalishiga mos asosiy blokdagi fanlar (yoʼnalishiga qarab oʼzgaradi):
➡️1-fan - 30 ta savol, har biri uchun 3.1 balldan;
➡️2-fan - 30 ta savol, har biri uchun 3.1 balldan.
💠Jami toʼplash mumkin boʼlgan ball – 186 ball. Аsosiy blokdagi 2 ta fan uchun jami 2 soat vaqt beriladi.

Ballarni hisoblash tizimida oʼzgarish boʼlmaydi, avval qanday boʼlsa, shundayligicha qoladi. Yaʼni har bir blokdan toʼplangan ballar qoʼshilib, umumiy ballni tashkil etadi va abituriyentlar mana shu 5 ta blokdan toʼplagan bali boʼyicha oʼzaro kurashadi.
Eng maksimal ball 280,5 ball boʼladi;

❗️ Diqqat qiling!
Ayrim yoʼnalishlarda majburiy blokdagi fan bilan maxsus blokdagi fan bir xil boʼlib qolishi mumkin. Masalan, matematika yoʼnalishiga hujjat topshirgan abiturient majburiy blokda ham, mutaxassislik blokida ham matematika fanidan test ishlaydi. Bu ikkalasining asosiy farqi —majburiy blokdagi savollarning barchasi soddalashtirilgan, eng oson darajada boʼladi, mutaxassislik blokidagi savollar esa turli murakkablikda (oson, oʼrtacha, qiyin) boʼladi;

⚜️ 5 ta fandan test boʼlishga oid tartib, faqat davlat OTMlariga taalluqli. Shu paytgacha boʼlgani kabi bu yangi tartib harbiy, diniy, xususiy, nodavlat va xorijiy OTMlarga aloqador emas;
⚜️ 3 ta majburiy fan magistratura uchun taalluqli emas;
⚜️ 3+2 koʼrinishdagi ushbu tartib bakalavriatning barcha taʼlim shakllari (kunduzgi, sirtqi, kechki) uchun birdek qoʼllanadi;
⚜️ Majburiy blokda ona tili (oʼzbek, rus yoki qoraqalpoq tili) fanidan tushadigan 15 ta savol ichida Аdabiyot fanidan test savollari boʼlmaydi;
⚜️ Majburiy blokda Oʼzbekiston tarixi fanidan tushadigan 15 ta savol ichida Jahon tarixidan test savollari boʼlmaydi;
⚜️ Asosiy blokdagi 2 ta fan uchun joriy yilgi test sinovlarida qoʼllangan fanlar dastlabki 2 ta fan olinmoqda. Masalan, tibbiyot yoʼnalishlari uchun biologiya va kimyo. Moliya-iqtisod yoʼnalishlari uchun matematika va chet tili. Va h.k;
⚜️ Hozircha test savollari tuziladigan darsliklar roʼyxati ham rasman eʼlon qilinmadi.

🎓 @TalabaYoshlar -O'zbekiston talabalari sahifasi
👉 https://t.me/joinchat/AAAAAEeANMrRw1QyxjCUCQ

Dunyoning bir qancha davlatlari mahalliy va xorijiy fuqarolar uchun oliy taʼlimni bepul qilib qoʻygan, yana ayrim davlatlarda esa faqat mahalliy fuqarolar kontrakt toʻlamay oliygohda oʻqishi mumkin, xorijliklardan esa to'lov-kontrakt undiriladi.
Taʼkidlash joizki, taʼlim bepul universitetlarning deyarli 100 foizi davlat universitetlari hisoblanadi. Xususiy universitetlarda esa oliy taʼlim – pullik. Demak, quyida faqat davlat universitetlari haqida gap boradi, xususiy universitetlar haqida emas.

Shuningdek, baʼzi mamlakatlarning davlat universitetlarida to'lov-kontrakt olinmasa-da, har semestr toʻlanishi kerak boʻlgan maʼmuriy toʻlov bor (masalan, Germaniya, Turkiyada). Bu toʻlov odatda qimmat boʻlmaydi. Jumladan, hozirda Berlin bepul universitetida ushbu toʻlov bir semestr uchun 312,89 yevroni tashkil etadi. Turkiyada bu toʻlov oʻrtacha 50$-60$ ni tashkil etadi. Bu pul oliy taʼlim olish uchun emas, talabani ro'yxatga olish, talabaga yordam xizmatlari, oylik transport kartasi (proyezdnoy) va shu kabilar uchun toʻlanadi.
Yana ayrim davlatlarda kontrakt summasi ham, maʼmuriy toʻlov ham mavjud emas. Shunchaki, talaba boʻlganlar hech qanday toʻlovlarsiz oʻqiyveradi (Masalan, Daniya, faqat Yevropa Ittifoqi davlatlarining fuqarolari uchun).

Demak, quyida oliy taʼlim bepul boʻlgan davlatlar roʻyxatini keltiramiz:

1. Argentina. Faqat mahalliy aholi uchun oliy taʼlim bepul, xorijliklar kontrakt toʻlab oʻqiydi.

2. Avstriya. Faqat mahalliy aholi uchun bepul.

3. Braziliya. Mahalliy aholi uchun oʻqish bepul. Portugal tilida oʻqitiladigan kurslarga topshirsa, xorijlik talabalardan ham kontrakt summasi olinmaydi.

4. Chexiya. Mahalliy aholi uchun bepul. Chex tilida oʻqitiladigan kurslarda oʻqish xorijliklar uchun ham bepul.

5. Daniya. Mahalliy aholi va Yevropa Ittifoqi davlatlari fuqarolari uchun taʼlim bepul. Boshqa davlat fuqarolari kontrakt summasini toʻlab oʻqiydi.

6. Misr. Mahalliy aholi uchun oʻqish bepul.

7. Finlyandiya. Mahalliy aholi va Yevropa Ittifoqi davlatlari fuqarolari uchun taʼlim bepul. Boshqa davlat fuqarolari kontrakt summasini toʻlab oʻqiydi.

8. Fransiya. Mahalliy aholi va Yevropa Ittifoqi davlatlari fuqarolari uchun taʼlim bepul. Boshqa davlat fuqarolari kontrakt summasini toʻlab oʻqiydi.

9. Germaniya. Mahalliy aholi uchun ham, xorijliklar uchun ham oʻqish bepul.

10. Islandiya. Mahalliy aholi uchun ham, xorijliklar uchun ham oʻqish bepul.

11. Keniya. Mahalliy aholi uchun oʻqish bepul. Xorijliklar uchun oliy taʼlim pulli.

12. Lyuksemburg. Mahalliy aholi uchun ham, xorijliklar uchun ham oʻqish bepul.

13. Marokash. Mahalliy aholi uchun oʻqish bepul. Xorijliklar uchun oliy taʼlim pulli.

14. Norvegiya. Mahalliy aholi uchun ham, xorijliklar uchun ham oʻqish bepul.

15. Panama. Mahalliy aholi uchun ham, xorijliklar uchun ham oʻqish bepul.

16. Polsha. Mahalliy aholi uchun oʻqish bepul. Xorijliklar uchun oliy taʼlim pulli.

17. Sloveniya. Mahalliy aholi va Yevropa Ittifoqi davlatlari fuqarolari uchun taʼlim bepul. Boshqa davlat fuqarolari kontrakt summasini toʻlab oʻqiydi.

18. Ispaniya. Mahalliy aholi uchun oʻqish bepul. Xorijliklar uchun oliy taʼlim pulli.

19. Shvetsiya. Mahalliy aholi uchun oʻqish bepul. Xorijliklar uchun oliy taʼlim pulli.

20. Turkiya. Mahalliy aholi uchun oʻqish bepul. Xorijliklar uchun oliy taʼlim pulli.

21. Shotlandiya. Shotlandiyaliklar uchun oʻqish bepul. Qolganlar uchun oliy taʼlim pulli.

22. Urugvay. Mahalliy aholi uchun oʻqish bepul. Xorijliklar uchun oliy taʼlim pulli.

23. Gretsiya. Mahalliy aholi uchun bepul. Grek tilida oʻqitiladigan kurslar xorijliklar uchun ham bepul.

Shuningdek, xorijliklar uchun oliy taʼlim pulli boʻlgan davlatlarda oʻqish uchun turli grantlar yutib olish mumkin. Grantlar talabani kontrakt summasidan qisman yoki toʻliq ozod qiladi, ayrimlari oylik stipendiya bilan ham taʼminlaydi.

🎓 @TalabaYoshlar -O'zbekiston talabalari sahifasi
👉 https://t.me/joinchat/AAAAAEeANMrRw1QyxjCUCQ

☑️Ўзбекистон Республикаси Марказий банки –71 200-00-44;
▪️ Халқ банки–1106
▪️ Ипак Йўли банки +998 78 1406900
▪️ Туркистон банк +998 71 2000008
▪️ Қишлоққурилишбанк +998 78 150 93 39
▪️ Трастбанк +99878 1400088
▪️ Ипотекабанк 781501122, 1233
▪️ Равнақбанк 71202-33-33
▪️ Hamkorbank 0 800 1-200-200
▪️ Tenge Bank +998781209790
▪️ Ориент Финанс банк 71 200 88 99
▪️ Савдогарбанк 71 200 27 00
▪️ Туронбанк +998 95144-60-00, 1220
▪️ Асака банк 1152
▪️ Davr Bank +998 71 207 40 40
▪️ Poytaxt bank 712142000
▪️ КДБ Банк Узбекистан +998781405671
▪️ Asia alliance bank +998712316000
▪️ Агробанк +998712038888
▪️ Алокабанк +998712307777
▪️ Universalbank +998 71 2001110
▪️ Mikrokreditbank +998712029999
▪️ Ўзсаноатқурилишбанк +998712004343

☑️Агар меҳнат соҳасида ўзингизни камситилган деб ҳисобласангиз:
▪️Меҳнат вазирлиги ва унинг ҳудудий органларига (71 200 06 00);
▪️прокуратура органларига (1007);
▪️Адлия органларига (1008);
▪️Суд органларига (71 239 02 74);
▪️Касаба уюшмаларига (71 252 21 18) мурожаат қилишингиз мумкин.

Мазкур фойдали постни бошқаларга ҳам юбориб қўйинг.

🎓 @TalabaYoshlar - Ўзбекистон талабалари саҳифаси
👉 https://t.me/joinchat/AAAAAEeANMrRw1QyxjCUCQ

Kimlar ishtirok eta oladi:
O'zbekiston Respublikasi hududidagi barcha oliy o'quv yurtlarining Biologiya yo'nalishi bakalavr bosqichining 2-, 3- va 4-kurslarida tahsil olayotgan talabalar ishtirok etishi mumkin.

Kimlar ishtirok eta olmaydi:
- Joriy yilda o'qishga qabul qilingan birinchi bosqich talabalari.
- Sirtqi ta'limda tahsil oluvchi talabalar
- magistrantlar
- doktorantlar

Tanlovda qatnashish uchun quyidagi hujjatlarni topshirish kerak bo'ladi:
1. Anketa (Tanlov anketasi, Fayl ichida barcha ko'rsatmalar batafsil yozilgan)
2. Passport nusxasi (rasm yoki PDF shaklida passportning rasmli qismi yuboriladi)
3. Reyting daftarchasi nusxasi (reyting daftarchasining barcha sahifalari skaner qilingan holatda PDF shaklida yuboriladi)
4. Esse

Ushbu barcha hujjatlar birgalikda 👉 bakhtiyorsheraliev@gmail.com 👈 elektron pochtasiga yuboriladi.
❗️ Hujjatlar boshqa joyda qabul qilinmaydi, boshqa joydan yuborilgan hujjatlar haqiqiy hisoblanmaydi.

❗️ Tanlovga hujjatlar 31.10.2020 sanagacha qabul qilinadi.
Hujjatlar hakamlar hay'ati tomonidan saralanadi. Saralangan hujjatlar ichidan 10 ta nomzod ajratib olinadi. Ular bilan tanlovning ikkinchi turida suhbat o'tkaziladi. Suhbat qanday shaklda o'tkazilishi, suhbatda nimalar so'ralishi haqida ushbu tanlangan 10 ta nomzodning elektron pochtasiga 01.11.2020 yil kuni xat boradi. Saralashdan o'tmagan ishtirokchilarga xat yuborilmaydi. Saralashdan o'tgan 10 ta nomzodning ro'yxati ushbu kanalda 01.11.2020 yil kuni e'lon qilinadi.

Ikkinchi bosqich 02.11.2020 yildan to 15.11.2020 yilgacha o'tkaziladi.
G'olib hakamlar hay'ati tomonidan kelishilgan holda tanlanadi va kanalda 16.11.2020 yil kuni e'lon qilinadi. G'olibga 2020 yilning dekabr oyidan boshlab olti oy davomida (2021 yilning may oyigacha) bakalavrlar uchun eng yuqori stipendiya miqdoridagi pul mukofoti to'lab beriladi.

Tanlovda ishtirok eting! O'z omadingizni sinab ko'ring!
Tanlov yuzasidan savollaringizni @hujayrauz_bot orqali yuborishingiz mumkin.

❗️ Kichik eslatma!
Tanlovga hujjat taqdim qilayotgan hurmatli talabalar! Tanlovga hujjatlarni elektron pochta orqali taqdim qilganingizdan so'ng 24 soat ichida sizga hujjatlaringiz qabul qilingani yoki qabul qilish rad etilgani haqida xat yuboriladi.
Iltimos, hujjatlarni taqdim etgandan so'ng pochtangizni tekshirib turing. Agar 24 soat ichida xat bormasa demak hujjatlaringiz bizga yetib kelmagan bo'ladi. Shunday holatda vaziyatni aniqlashtirish uchun @hujayrauz_bot ga murojaat qiling.

🎓 @TalabaYoshlar - O'zbekiston talabalari sahifasi
👉O‘zbekiston talaba-yoshlari kanaliga ulanish👈

Hozirgi kunda ko‘plab talabalardan bir savol tushmoqda, ya’ni talabalar qonuniy mehnat shartnomasi tuzgan holda ishlashlari mumkinmi? Albatta, ishlashlari mumkin. O‘zbekiston Respublikasi mehnat qonunchiligi bo‘yicha bunga hech qanday cheklov mavjud emas. Fikrimizni quyidagicha asoslaymiz. Mehnat kodeksining (keyingi o‘rinlarda MK) 77-moddasiga ko‘ra, o‘n olti (16) yoshga to‘lgan har bir shaxs mehnat qilish huquqiga ega.

Yoshlarni mehnatga tayyorlash uchun umumta’lim maktablari, o‘rta maxsus, kasb-hunar o‘quv yurtlarining o‘quvchilarini ularning sog‘lig‘iga hamda ma’naviy va axloqiy kamol topishiga ziyon yetkazmaydigan, ta’lim olish jarayonini buzmaydigan, yengil ishni o‘qishdan bo‘sh vaqtida bajarishi uchun — ular o‘n besh yoshga to‘lganidan keyin ota-onasidan birining yoki ota-onasining o‘rnini bosuvchi shaxslardan birining yozma roziligi bilan ishga qabul qilishga yo‘l qo‘yiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta-maxsus ta’lim vazirining “Oliy ta’lim to‘g‘risida”gi Nizomni tasdiqlash haqidagi 9-sonli buyrug‘i (ro‘yxat raqami №1222, 22.02.2003) 50-bandiga muvofiq kunduzgi ta’lim shaklida tahsil olayotgan talabalar o‘qishdan bo‘sh vaqtlarida oliy o‘quv yurti va boshqa tashkilotlarda mehnat shartnomasi tuzgan holda ishlashlari mumkinligi belgilangan. Bundan kelib chiqadiki, talabalar bemalol ishlashlari mumkin. Lekin mehnat qonunchiligiga ko‘ra, talaba faqat ta’limdan bo‘sh vaqtida ishlash huquqiga ega. Shuni esdan chiqarmaslik kerakki, talabaning asosiy mashg‘uloti bu bilim olish hisoblanadi. Ya’ni, ta’lim olish ustuvor vazifa bo‘lishi lozim.

Shu o‘rinda yana bir savol tug‘iladi. Ya’ni, agar talaba ishlashi mumkin bo‘lsa, u to‘liq 1 stavka ishlaydimi yoki faqat 0,5 stavka ishlashi mumkinmi? Yuqorida aytganimizdek, talaba faqat o‘qishdan bo‘sh vaqtida ishlashi mumkin. MK 115-moddasiga muvofiq xodimning ish vaqti haftasiga 40 soatdan oshmasligi kerak. Yanada aniqroq aytadigan bo‘lsak, 6 kunlik ish haftasi joriy etilgan korxona, muassasa, tashkilotlarda kunlik 7 soat, 5 kunlik ish haftasi joriy etilganlarda esa ish vaqti kunlik 8 soatdan ortiq bo‘lmasligi shart. Shuningdek, ishning tugashi bilan keyingi kuni (smenada) ish boshlanishi o‘rtasidagi kundalik dam olish vaqtining muddati o‘n ikki soatdan kam bo‘lishi mumkin emas (MK 128-moddasi). Agar talabaning bo‘sh vaqti yetadigan bo‘lsa, unga to‘liq stavka ishlashiga hech qanday to‘sqinlik mavjud emas.

Bundan tashqari, ish beruvchi ishni ta’lim bilan birga qo‘shib olib borayotgan xodimlar uchun bir qator imtiyozlar berishi lozim. Jumladan, MK 249-moddasiga muvofiq ta’lim muassasalarida ishlab chiqarishdan ajralmagan holda o‘qib, o‘quv rejasini bajarayotgan xodimlar mehnat to‘g‘risidagi qonunlar va boshqa normativ hujjatlarda belgilangan tartibda:
• ish joyidan haq to‘lanadigan qo‘shimcha ta’tilga chiqish;
• qisqartirilgan ish haftasi sharoitida ishlash va boshqa imtiyozlar olish huquqiga egadirlar.

Yana bir muhim imtiyoz bu talabalarning yillik ta’tillarini hisobga olgan holda ish beruvchi ushbu toifadagi xodimlarga ularning xohishiga ko‘ra imtihonlar va sessiyalar vaqtiga to‘g‘rilab berishi lozimligidir (MK 253-modda).

Bilamizki, so‘ngi bosqich talabalari davlat imtihonlari (GOS) va diplom ishlari uchun ancha muddat tayyorgarlik ko‘rishadi. Shuning uchun qonunchilikda talaba – xodimlar uchun yana bir imtiyoz bergan. Ya’ni, oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar o‘quv yurtlarida ishlab chiqarishdan ajralmagan holda ta’lim olayotgan xodimlar diplom loyihasini (ishini) bajarish yoki bitiruv imtihonlari topshirishdan oldingi o‘n o‘quv oyi davomida mashg‘ulotlarga tayyorgarlik ko‘rish uchun olti kunlik ish haftasi bo‘lganda haftada bir kun o‘rtacha ish haqi saqlangan holda ishdan ozod etiladilar. Ish haftasi besh kunlik bo‘lsa, ishdan ozod etiladigan kunlar miqdori ish smenasining muddatiga qarab o‘zgaradi, ishdan ozod etiladigan soatlar miqdori esa saqlanib qoladi (MK 255-modda).

Bundan tashqari, sirtdan va kechki shaklda ta’lim olayotganlar uchun ham alohida imtiyozlar belgilangan. MK 256-moddasiga ko‘ra, oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlarida sirtdan ta’lim olayotganlarga har yili kamida o‘ttiz kalendar kun; uchinchi va undan keyingi kursda ta’limning kechki shaklida oliy o‘quv yurtlarida ta’lim olayotganlarga har yili kamida o‘ttiz kalendar kun, o‘rta maxsus o‘quv yurtlarida ta’lim olayotganlarga har yili kamida yigirma kalendar kun, oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlarida sirtdan ta’lim olayotganlarga esa, har yili kamida qirq kalendar kun; oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlarida bitiruv imtihonlarini topshirish davrida kamida o‘ttiz kalendar kun; diplom loyihasini (ishini) tayyorlash va yoqlash davrida oliy o‘quv yurti talabalariga to‘rt oy, o‘rta maxsus o‘quv yurti talabalariga esa ikki oy muddat bilan o‘rtacha oylik ish haqi saqlangan holda qo‘shimcha ta’tillar beriladi.

Oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlarining oxirgi kurslarida o‘qiyotgan xodimlarga diplom loyihasiga materiallar to‘plash uchun o‘ttiz kalendar kun muddat bilan ish haqi saqlanmagan holda ta’til beriladi. Mazkur ta’til davrida talabalar va o‘quvchilarga umumiy asoslarda stipendiya tayinlanadi.

Ko‘pchilik ushbu imtiyozlar qo‘shni davlatlar, Qozog‘iston, Qirg‘izistonda sirtdan ta’lim olayotganlar uchun ham amal qiladimi deb so‘ramoqda? Yuqoridagi normalar qo‘shni respubliklarda sirtdan ta’lim olayotganlar uchun ham tatbiq qilinadi.

Ushbu maqolani o‘qiyotganlar yana bir savol tug‘ilishi mumkin, ya’ni imtiyozlar faqat talabalar uchunmi? Abiturentlarchi? Mehnat faoliyati bilan shug‘ullanayotgan abiturentlar ham ko‘pchilikni tashkil etadiku, ularga ham biror imtiyoz mavjudmi? Ha, albatta, mavjud. MK 254-moddasiga ko‘ra, kirish imtihonlari topshirishga ruxsat etilgan xodimlarga oliy o‘quv yurtlariga kirish uchun kamida o‘n besh kalendar kun, muddat bilan ish haqi saqlanmagan holda ta’til beriladi, o‘quv yurtlari joylashgan yerga borish va qaytib kelish vaqti bu hisobga kirmaydi. Demak, ish beruvchiga xodimga OTMga hujjat topshirish va imtihondan o‘tish uchun sharoit yaratib berish majburiyati yuklatilgan.

Hozirda ish beruvchilar tomonidan juda ko‘p takrorlanadigan jumla bu “sizni uch yoki to‘rt oylik sinov muddati bilan ishga olaman. Agar sinovdan o‘tsangiz ishni davom ettirishingiz mumkin”. Xo‘sh, amaldagi mehnat qonunchiligida sinov muddati haqida qanday qoidalar belgilangan? Demak MK 85-moddasiga muvofiq dastlabki sinov muddati uch oydan ortiq bo‘lmasligi lozim.

Yana bir muhim jihat shuki, sinov davrida xodimlarga mehnat to‘g‘risidagi qonun hujjatlari va korxonada o‘rnatilgan mehnat shartlari to‘liq tatbiq etiladi. Dastlabki sinov davri mehnat stajiga kiritiladi. Ya’ni, sinov muddatida ishlayotgan xodimlar mehnat haqi, mukofotlar va boshqa qo‘shimcha to‘lovlarni to‘liq shaklda oladi.

Shuningdek, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining hamda oliy o‘quv yurtlarining tegishli ta’lim muassasasini tamomlagan kundan e’tiboran uch yil ichida birinchi bor ishga kirayotgan bitiruvchilari ishga qabul qilinganda dastlabki sinov belgilanmaydi. Shunday ekan, agar ish beruvchi sizga sinov muddati haqida gapirganda unga o‘z huquqingizni eslatib qo‘yishni unutmang!

Yuqoridagi fikr-mulohazalar asosida xulosa qiladigan bo‘lsak, OTM talabalari qonuniy mehnat shartnomasi tuzgan holda ishlashlari mumkin. Ushbu maqolani o‘qigan talabalarda savol tug‘ilishi tabiiy. Ya’ni, talaba ish so‘rab borsa-yu, ish beruvchi uni ishga olishdan bosh tortsa, unda talaba qanday yo‘l tutishi kerak. MK 78-moddasiga ko‘ra ishga qabul qilishni g‘ayriqonuniy ravishda rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi. O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining 49-moddasiga ko‘ra, mansabdor shaxs tomonidan mehnat va mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun hujjatlarining buzilishi — bazaviy hisoblash miqdorining besh baravaridan 10 baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi (bazaviy hisoblash miqdori -223 ming so‘m). Shuningdek, MK 78-moddasiga ko‘ra ishga qabul qilish rad etilgan taqdirda, murojaatchining talabi bilan ish beruvchi ishga qabul qilishni rad etishning sababini asoslab uch kun muddat ichida yozma javob berishi shart, bu javob ishga qabul qilish huquqiga ega bo‘lgan mansabdor shaxs tomonidan imzolangan bo‘lishi lozim. Bizga ma’lumki, ish beruvchi ayollarga qaraganda erkaklarni ishga qabul qilishni afzal ko‘radi. Buning sababi ayol xodimlarning homiladorlik va tug‘ish, shuningdek uch yoshgacha bo‘lgan bolasini parvarishlash uchun ta’tilga chiqishi hisoblanadi. Shuning uchun ish beruvchi ayollarni ishga olishni xohlamaydi. Qonun chiqaruvchi mazkur sabablarni hisobga olgan holda ayollarning huquqlari himoya qilishni qonun yo‘li bilan mustahkamlab qo‘ygan. Fikrimizni quyidagicha asoslaymiz. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi 148-moddasi ikkinchi qismiga ko‘ra, ayolni homiladorligi yoki yosh bolani parvarish qilayotganligini bila turib, uni ishga olishdan g‘ayriqonuniy ravishda bosh tortish yoki ishdan bo‘shatish — bazaviy hisoblash miqdorining yigirma besh baravarigacha miqdorda jarima yoki uch yilgacha muayyan huquqdan mahrum qilish yoxud uch yilgacha axloq tuzatish ishlari bilan jazolanadi. Qizlar aksariyati talabalik davrida turmush quradi va buning oqibatida ishga kirishda ko‘plab to‘siqlarga uchraydi. Shuning uchun ham mazkur normadan talaba qizlarimiz xabardor bo‘lib olishsa, koni foyda.

Shunday ekan agar ish beruvchi sizni o‘zida muvjud bo‘sh ish o‘rniga ishga olishni rad etsa, undan qanday asoslarga ko‘ra rad etganligini yozma ravishda javob berishini talab qiling va ish beruvchi sizni g‘ayriqonuniy ravishda ishga olishni rad etgan taqdirda, shu hududdagi mehnat inspektoriga yoki prokuratura organiga murojaat qiling!

Muhammadamin Karimjonov
Toshkent davlat yuridik universiteti Mehnat huquqi kafedrasi o‘qituvchisi
Doniyor Imomniyozov
Toshkent davlat yuridik universiteti 4-kurs talabasi

Ҳуқуқий асос: Вазирлар Маҳкамасининг 26.07.2001 йилдаги “Олий ўқув юртларида тўлов-контракт асосида ўқиш учун таълим кредитлари бериш тўғрисида”ги 318-сонли қарори

Кредит миқдори: талаба ва ОТМ ўртасида тузилган тўлов-контракт шартномаси миқдорида

Муддати: бакалавр босқичи учун - 10 йилгача, магистратура босқичи учун - 5 йилгача.

Фоизи: икки хил категория бўйича турли фоизларда берилади:
а) чин етимларга, “Меҳрибонлик уйлари”да тарбияланганларга ҳамда болаликдан I ва II гуруҳ ногиронларига - ноль фоиз ставкаси (фоизсиз кредит);
б) талабаларнинг қолган тоифаларига – Марказий банкнинг амалдаги қайта молиялаш ставкасидан юқори бўлмаган миқдорда (ҳозир 16%).

Кимларга берилади: ОТМларга тўлов-контракт асосида қабул қилинган талабаларнинг ўзларига, уларнинг ота-оналарига ёки васийларига.

Кредит таъминоти: кредит таъминоти сифатида қуйидагилардан бири ёки бир нечтаси тақдим этилиши мумкин:
а) мол-мулк ёки қимматли қоғозларни гаровга қўйиш;
б) банкнинг кафолати;
в) учинчи шахснинг кафиллиги;
г) суғурта компаниясининг қарз олувчининг кредитни қайтара олмаслиги хавфи суғурта қилинганлиги тўғрисидаги суғурта полиси;
д) фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларининг кафиллиги (фақат чин етимлар ва «Меҳрибонлик уйлари»да тарбияланганлар, болаликдан I ва II гуруҳ ногиронлари ва кам таъминланган оилалардан чиққанлар учун).

Қандай ҳужжатлар керак?
Таълим кредитини олиш учун банкка қуйидаги ҳужжатлар тақдим этилади:
а) ариза;
б) талаба ва ОТМ ўртасидаги шартнома (контракт);
в) маҳалладан яшаш жойи тўғрисида маълумотнома:
г) кредитни қайтаришнинг таъминланиши тўғрисида ҳужжат;
д) имтиёзли таълим кредитлари олиш ҳуқуқига эга бўлган шахслар тегишли тасдиқловчи ҳужжат.

Ариза қанча вақтда кўриб чиқилиши керак?
Ариза банк томонидан 10 иш кунида кўриб чиқилиши ва кредит шартномаси имзоланиши керак. Агар кредит берилмаслиги тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда аризачига кредит беришнинг рад этилиши сабаби кўрсатилган ёзма хулоса бериши лозим. Сизга шунчаки оғзаки рад жавоби беришларига йўл қўйманг. Ёзма ариза қолдиринг ва банклар албатта асосланган ёзма жавоб беришсин. Бу келгусида асоссиз рад қилинганлик учун шикоят қилиш ҳуқуқини беради.

Кредит қачон тўланади?
Таълим кредитлари бўйича маблағлар ҳар ярим йилда йиллик контракт миқдорини икки тенг қисмга бўлиш йўли билан ўтказилади. Бунда, 1-курслар учун 1-ярим йилликда 1 октябргача, 2-ярим йилликда 15 мартгача тўланиши мумкин. 2-курсдан бошлаб сентябрь ва март ойининг 5-санасидан кечиктирилмасдан тўланади.

Кам таъминланганлар учун имтиёз борми?
Кам таъминланган оилалардан бўлган талабалар учун кредит бўйича қўшилган фоизларнинг 50 фоизи туман Бандликка кўмаклашиш ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш марказлари томонидан Иш билан таъминлашга кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағларидан тўланади.

Махсус сиртқи, кечки ва сиртқи таълим учун ҳам таълим кредити олса бўладими?
Низомга кўра, таълим кредити фақат кундузги бўлимларда ўқиётган талабаларга берилади. Шунга кўра, махсус сиртқи, кечки ва сиртқи бўлимлар учун таълим кредити ажратиш назарда тутилмаган.

Хорижлик фуқаролар ҳам таълим кредити олиши мумкинми?
Йўқ. Низомга кўра, таълим кредити фақат Ўзбекистон фуқароларига берилади. Фуқаролиги бўлмаган шахслар ҳам Низомда назарда тутилмаган.

Супер-контракт учун таълим кредити олиш мумкинми?
Йўқ, супер-контракт учун таълим кредити бериш амалдаги қонунчиликда белгиланмаган. Лекин банклар супер-контракт учун каттароқ фоизларда оддий кредит бериши мумкин. Буни ўзлари ҳал қилади.

Агар талаба талабалар сафидан четлатилса нима бўлади?
Агар талаба ўқиш даври тугамасдан талабалар сафидан ўчирилса, ОТМ раҳбарияти ректор (директор)нинг буйруғи чиққан кундан бошлаб 10 иш куни мобайнида бу ҳақда банкка хабар бериши керак, қарз олувчи эса ўз навбатида уч ой муддатда таълим кредити ва унга қўшилган фоизлар бўйича қарзларни тўлиқ қайтариши лозим.

Агар ОТМ ўз вақтида банкни огоҳлантирмаса нима бўлади?
Талабанинг талаба сафидан чиқарилиши ОТМ томонидан банкка ўз вақтида маълум қилинмаган тақдирда, ОТМ ушбу давр учун ҳисобланган фоизларни банкка тўлашга мажбур.
Фақат ушбу шартлар шартномада акс этган бўлиши керак.

Кредитни муддатидан олдин ёпса бўладими?
Ҳа, кредитни муддатдан олдин қайтариш мумкин.

🎓 @TalabaYoshlar - Ўзбекистон талабалари саҳифаси
👉O‘zbekiston talaba-yoshlari kanaliga ulanish👈