🔷 Tadbir davomida bozor hududida xizmat ko'rsatayotgan

✅ sotuvchilarning tibbiy ko‘rikdan o‘tgan holda maxsus kiyimlarda savdoni amalga oshirishi,

✅noma’lum sharoitlarda tayyorlangan sifati va xavfsizligini ta’minlovchi hujjatlarga ega bo‘lmagan mahsulotlarni sotmaslik,

✅ veterinariya-sanitariya qoidalariga rioya etgan holda faoliyat yuritish bo‘yicha tushuntirish ishlari olib borildi.

🍴Ovqatdan zaharlanish - mikroblar bilan zararlangan oziq-ovqat mahsulotlari isteʼmol qilinganda vujudga keladigan kasallik. Aksariyat birdan koʻpchilik kasallanadi,lekin bemorlardan sogʻlom odamga yuqmaydi. Koʻpincha stafilokokklar,enterokokklar,ayrim ichak tayoqchalari, protey, sitrobakter, iyersiniya,klostridiya va boshqa mikroblar sabab boʻlishi mumkin.Quyidagi 2 holat Ovqatdan zaharlanish uchun umumiy hisoblanadi: 1) mikrob tushib koʻpaygan ovqat mahsulotlarini isteʼmol qilish oqibati; 2) bemor organizmiga mikrobning oʻzi va uning toksini taʼsiri.Ovqatdan zaharlanish yoz oylarida koʻp uchraydi.Kattalarga nisbatan bolalar,ayniqsa, 3 oylikdan 2 yoshgacha boʻlgan bolalar koʻproq kasallanadi.Odam koʻproq urinib qolgan goʻsht va uning mahsulotlari, sut mahsulotlari (ayniqsa,tort va pirojnoye), baliq,tovuq goʻshtini isteʼmol qilganda zaharlanishi mumkin.

Virusli gepatit C kasalligini shu nomdagi viruslar keltirib chiqaradi.Kasallikning ikkita kechish turi farqlanadi: o’tkir va surunkali. O’tkir gepatit C ning rivojlanishi virus bilan zararlangandan keyin boshlanadi. Bu vaqtda ko’pchilik kasallanganlarda hech qanday belgilar kuzatilmaydi. Taxminan 50- 80% zararlangan insonlarda kasallik keyinchalik esa surunkali gepatit C shakliga o’tadi. Surunkali bosqich o’n yillar davomida shakllanadi va u ham hech qanday alomatlarsiz kechishi mumkin. Agar kasallik davolanmasa, bemor oxir-oqibat jigar kasalliklariga duchor bo’ladi va kasallik tashuvchisiga aylanadi.

🔹O’tkir gepatit C belgilari va alomatlari

O’tkir bosqichda 65% insonlarda aniq belgilar kuzatilmaydi. Kasallik rivojlanib borishi bilan belgilar ham yaqqolroq namoyon bo’la boshlaydi (2-26 haftadan so’ng) va 2-12 hafta davom etadi. Ular:

-qorinning yuqori qismidagi og’riq, ayniqsa o’ng tarafda;
-peshob rangining to’q bo’lishi;
-sariqlik (teri va ko’z sarg’ayishi);
-ko’ngil aynishi va ichak faoliyatining buzilishi;
-charchoq;
-biroz isitma va titroq;
-mushaklardagi og’riq;
-ishtaha yo’qolishi;
-kayfiyatning tezda o’zgarishi;
-bo’g’imlardagi og’riq.

🔹Surunkali gepatit C belgilari va alomatlari

Surunkali bosqichida bemorlar odatda, aniq belgilarsiz holda yillar davomida yashaydilar. Bu ba’zan «faoliyatsiz» yoki «yashirin» gepatit C deb ataladi. Natijada yallig’lanish va chandiq (jigar sirrozi) bilan birga faol surunkali gepatit rivojlanadi. Kasallik davolanmasa, jigar sirrozi, jigar yetishmovchiligi va jigar saratoni (gepatosellyulyar saraton) va hatto o’limgacha olib borishi mumkin. Surunkali gepatit C belgilari:

-zaiflik va charchoq;
-ko’ngil aynishi;
-ishtaha yo’qolishi;
-mushak va bo’g’imlardagi og’riq;
-vazn yo’qotish.

🔹Surunkali gepatit C jigar yetishmovchiligiga (jigar dekompensatsiyasi) olib kelgani bois qo’shimcha alomatlar kuzatiladi:

-peshob rangining to’q bo’lishi;
-sariqlik (teri va ko’z sarg’ayishi);
-qichish;
-suyuqlik to’planishidan kelib chiqadigan qorindagi shishlar;
-suyuqlik to’planishi tufayli oyoq shishishi;
-qon qayt qilish;
-umumiy qorin og’rig’i.

🔹Jigar zararlanganda u o’z funksiyalarini bajara olmaydi. Jigar funktsiyalari qondagi zaharli birikmalarni parchalash, infeksiyalar bilan kurashish, dori vositalarini parchalash, ba’zi muhim oqsillarni sintez qilish, qon ivish omilini ishlab chiqish va vitamin, mineral, yog’ va uglevodlarni depo qilib saqlashdir.

❓Gepatit C qanday yuqadi?

🔹Gepatit C virus bilan kasallangan shaxsdan boshqa shaxsga yuqadi. Virus hayvonlar yoki hasharotlardan yuqmaydi.

🔹Gepatit C virusi asosan qonda va zararlangan kishining o’ziga xos boshqa tana suyuqliklarida oz miqdorda mavjud. Virus hozirda eng ko’p inyektsiya uchun ishlatilgan igna almashinuvi sabab yuqadi. 1990 yilga qadar virus, odatda qon quyish orqali yuqqan. Hozirda qon quyish orqali yuqishi xavfi deyarli yo’q, donorlik qoni avvalo tahlil qilinadi.

Jahon sogʼliqni saqlash tashkiloti bosh direktori Tedros Gebreesus Jenevada oʼtkazilgan navbatdagi brifingda COVID-19 va grippga qarshi emlanishni tavsiya qildi.

Qayd etilishicha, soʼnggi oylarda dunyo boʼyicha koronavirus tufayli kasalxonada davolanish va oʼlim koʼrsatkichlari ortib boryapti. Qolaversa, qator mintaqalarda gripp mavsumi boshlanmoqda.

Har ikki kasallikning bir vaqtda kuchayishi sogʼliqni saqlash tizimlari uchun ortiqcha yuklamalarni yuzaga keltirishi mumkin. Shu bois hozirdan zarur profilaktik choralar koʼrish talab etiladi.

Chunki mavsumiy gripp har yili 650 ming nafarga yaqin insonning oʼlimiga sabab boʼlmoqda. Oʼz navbatida, bu virus turli surunkali kasalliklarning rivojlanishi uchun qulay muhit yaratishi bilan xavfli.

Shundan kelib chiqib, JSST nafaqat COVID-19, balki grippga qarshi emlanishni ham tavsiya qildi.

“Bunga, birinchi navbatda, xavf guruhiga mansub aholi qatlami — homilador ayollar, 6 oylikdan 5 yoshgacha boʼlgan bolalar, keksa yoshli insonlar (65 yoshdan katta), surunkali kasalliklari bor bemorlar va tibbiyot xodimlari amalga qilishlari maqsadga muvofiq” — deyiladi tashkilot xulosasida.

Manba:https://tass.ru/obschestvo/19066491

⏩ Parta, stol-stul,shkaf va doskalar oraliq masofalarining me'yor darajasida ekanligi;

⏩ Xonalarning me'yorida tabiiy va sunʼiy yoritilishi o'rganildi.

⏩ Maktab o'quvchilari orasida ommaviy ovqatdan zaharlanish holatlarini oldini olish maqsadida o'quvchilardan diktantlar olindi va maktabning tegishli xodimlariga profilaktik tadbirlar bo'yicha tushunchalar berildi;

✅ Shuningdek,  sanitariya-gigiyena va epidemiologiya bo'limi mutaxassislari tomonidan umumta’lim maktablarida o‘tkir yuqumli ichak kasalliklari va guruhli ovqatdan zaharlanish holatlarini oldini olish  maqsadida ertalabki saralash ishlari olib borilishi, maktab sinfxonalari, hojatxonalari va yordamchi xonalarini sanitar-gigiyenik holati o'rganildi.Aniqlangan kamchiliklar bo‘yicha maktab rahbariyatiga tegishli ko‘rsatmalar berildi.

Gripp fuqarolar orasida qo‘rqinchli kasallik sifatida ko‘rilmasa ham, o‘z vaqtida davolanmasa, organizmda turli xil asoratlar qoldirishi mumkin.

Kasalni davolagandan ko‘ra, uni oldini olgan ma’qul. Shu bois kasallikning avj olib ketmasligi uchun vaksina ishlab chiqilgan.Ammo vaksina kasallikdan butkul himoya qiladi,degani emas. Organizmni tashqi omillardan himoyalash ko'p jihatdan bevosita har bir odamning o'ziga bog'liq.

Bugungi kunda Sirdaryo viloyati Yangiyer shahrida aholini xususan, xalq ta’limi, maktabgacha ta’lim, sog‘liqni saqlash tizimida mehnat qilayotgan xodimlarni orasidan ro'yxatga olingan 665 kishining barchasi 100 % lik ko'rsatkich bilan emlanishdi va maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyalanuvchilarning 1768 nafaridan 891 nafari (50 %) vaksina qabul qilishdi hamda grippga qarshi vaksinatsiya ishlari davom ettirilmoqda..

⭕️ Dastlab sinfxonalar,maktab binosi joylashgan hudud atrofi va jihozlarning sanitar-gigiyenik ahvoli;

⭕ Parta, stol-stul,shkaf va doskalar oraliq masofalarining me'yor darajasida ekanligi;

⭕ Xonalarning me'yorida tabiiy va sunʼiy yoritilishi o'rganildi.

♻️ Qolaversa soha mutaxassislari tomonidan maktab hududi, binolari, isitish tizimlari kuz-qish mavsumiga tayyor holatdaligi, sinfxonalari, tibbiy xona hamda hojatxonalarning sanitariya talablariga javob berishi o'rganish jarayonida maktabning sanitar-gigiyenik ahvoli qoniqarli darajada ekanligini ma'lum bo'ldi va aniqlangan juz'iy kamchiliklar bo'yicha tavsiyalar berilib,aksariyati shu joyning oʻzida bartaraf etildi.