Авраам Линколн

(1809-1865)

Давлат арбоби, АҚШнинг биринчи Республикачилар партиясидан чиққан
16-президенти (1861-1865), Американинг миллий қаҳрамони Авраам Линколн Иллинойс штати ер тузувчиси бўлган.

Ёшлигида Линколн, камбағал оилада туғилган ва кўплаб касбларни ўзгартирган, шу жумладан ер тузувчи сифатида ҳам фаолият олиб борган. 1833 йилда Иллинойс штатида Линколн бош муҳандис ўринбосари бўлиб ишлаган. Ушбу ишга рози бўлганидан сўнг, у Гибсоннинг топография назарияси ва амалиётини ҳамда Флинтнинг “Геометрия, тригонометрия ва топография” курсини олти ҳафта давомида ўрганиб чиқди. Иш усулини синчковлик билан ўрганиб чиқиб, унга тақдим этилган иш қуроллари (компас ва ўлчаш занжирлари) билан Линколн ишонч ва хотиржамлик билан ўзига юкланган вазифаларни юқори даражада амалга ошира бошлаган. Унга юклатилган илк вазифа маҳаллий фермерлар ҳамда ердан фойдаланувчиларнинг ер участкалари чегараларини белгилаш бўлган.

Унинг маоши ернинг бўлинишини "ташкил этиш" учун 2,5 долларни ташкил этган. Иллинойс штатидаги кўплаб кичик ва катта шаҳарларда кадастр ишларини олиб боргани ва ўлчаш ишларидаги аниқлиги ва тезлиги туфайли у штат бўйича таниқли ер тузувчига айланган. Айни пайтда, Иллинойс штатидаги Спрингфилдда Авраам Линколн номидаги миллий геодезик ўлчовлар музейи мавжуд.

Джордж Вашингтон

(1732-1799) - давлат арбоби, Америка Қўшма Штатларининг биринчи президенти (1789-1797), АҚШнинг "асосчиларидан бири", Континентал армия бош қўмондони, Америка инқилобий урушининг иштирокчиси, Америка президентлик институтининг асосчиси. 1749 йилда Британиянинг Шимолий Америка колонияси ҳукумати ғарбий томонга тарқалишини қўллаб-қувватлаш, ғарбий ерларга кўчиб ўтишга рози бўлган ҳар бир оилага 1000 арк (404,6 гектар) ер беришга ваъда берди. Ўша йили 17 ёшли ўз ишига садоқатли, икки йил давомида географ ёрдамчиси сифатида ишлаган Дж. Вашингтон Вирджиния бош муҳандиси (ер тузувчиси) этиб тайинланди. Уни Вирджиния колониясидаги энг катта хариташуноси лорд Фэйрфокс ишга қабул қилган. Энг қизиғи шундаки, Америка Қўшма Штатларининг бўлғуси биринчи президенти расмий равишда рўйхатдан ўтган биринчи Америкалик ер тузувчисидир (ўша даврда ер тузиш ва рўйхатга олиш ишлари Буюк Британиянинг Америкадаги вакиллари томонидан амалга оширилган).

Ер тузувчи лавозимига тайинланганида Дж.Вашингтон қасамёд қилди, ушбу қасамёд матни қисқа бўлишига қарамай бугунги кунда ҳам ўз ўрнига эгадир "Мен ўзимнинг билимларим ва обрў-эътиборимни синчковлик билан бажарадиган вазифамни ҳалол ва виждонан бажараман ва адолатли ўлчаш учун аниқ асбоблардан фойдаланаман" деб қасам ичаман.

"Калпепер графлигида ер тузувчи сифатида уч йил фаолияти даврида Дж. Вашингтон Умумий майдони 65 минг акр (26,3 минг гектардан ортиқ) бўлган 200 дан ортиқ ер участкаларида ўлчов ишларини олиб борди. Армия қўмондони бўлганидан сўнг, у бир мунча вақт ўз қўли билан ҳудудларнинг режасини тузди, 1777 йилда у Роберт Эрскинни армиянинг бош картографи этиб тайинлади.

Ҳурматли ватандошлар!

Бугун Сизларга илк маротаба Ер ресурслари, геодезия, картография
ва давлат кадастри давлат қўмитасининг раиси сифатида мурожаат қилмоқдаман.

Мурожаат қилишимга Сизларни қийнаб келаётган кўплаб ҳолатлар, жумладан, коррупция иллати сабаб бўлди.

Ер ресурслари, геодезия, картография ва кадастр соҳасининг шаффоф, коррупциядан ҳоли бўлишидан айнан Сиз (биз) ва келажак авлодларимиз манфаатдор.

Афсуски, амалиётда мурожаат қилган фуқаронинг иши тез битмаслиги, сарсон бўлиши, коррупция элементларининг мавжудлиги, Сизларнинг бизга бўлган ишончингизни жуда кескин пасайишига олиб келган.

Ҳалоллик ва поклик орқалигина Сизларнинг ишончингизни оқлаб, қўмита имижини қайта тиклашни асосий вазифам деб биламан ва бу йўналишда Сизларнинг кўмагингизга муҳтожман. Бунинг учун Сизлар билан тўғридан-тўғри очиқ мулоқотни йўлга қўйишимиз зарур.

Давргеодезкадастр қўмитаси фаолиятидаги муаммолар, ҳал этилмаган ишлар, бюрократик тўсиқ ва ғовларга дуч келаётган бўлсангиз, шунингдек, мазкур йўналишни ривожлантириш, такомиллаштириш бўйича ғоя ва таклифларингиз мавжуд бўлса, биз билан очиқ мулоқот қилишингизни сўраймиз.

Бунинг учун, ҳозирда Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитасининг @uzkadastr Facebook тармоғида расмий саҳифаси, 1097 ишонч телефони, шунингдек, Сизларга қулай бўлиши учун Telegram мессенжерида @MUsavolarbot қайта алоқа боти ишга туширилди
ва менинг шахсий электрон 01@ygk.uz манзилимга тўғридан-тўғри мурожаат этишингиз мумкин.

Ҳар бир мурожаатингизни эътибор билан ўрганамиз.

Кундалик ҳаётида давлат идораларига мурожаат этиб, турли қийинчиликларга дуч келаётган халқнинг ўзигина — соҳани ривожлантириш учун нима кераклигини биздан кўра яхшироқ билади, муҳим ғояларни таклиф эта олади.

Шу боис, ҳар бир фуқаро, оммавий ахборот воситаси, журналист ва блогернинг шу соҳанинг ривожи учун билдирган фикри ва эътибори биз учун жуда муҳим ва қадрли.

Дўстлар!

Асосий мақсадимиз Сизнинг кўмагингизда халқимизга бюрократия ва коррупциядан ҳоли, сифатли ва холис хизмат кўрсатадиган тизимни шакллантириш.

Ўйлайманки, бирдамликда амалга оширилган ишлар, ижобий ўзгаришлар узоқ куттирмай ўз самарасини беради.

Ҳурмат ила,

Халилилло Турахужаев

2020 йил 01-07 ҳолатига

1. Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг (kb.business.gov.uz) Виртуал қабулхонасидан жами келиб тушган мурожаатлар сони – жами 6781 та мурожаатлар келиб тушган бўлиб, шундан:

6651 (98,1%) та мурожаатнинг ижроси тўлиқ таъминланган;

126 (1,9%) та мурожаат ўрганиш жараёнида.

2. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг Ишонч телефонидан қўмитага дастур орқали кирим қилинган жами мурожаатлар сони - 1013 та, шундан:

1000 (98,7%) та мурожаатнинг ижроси тўлиқ таъминланган;

13 (1,3%) та мурожаат ўрганиш жараёнида.

3. Давергеодезкадастр қўмитасига республика хотин-қизларининг ижтимоий-иқтисодий шароитларини ўрганиш, аниқланган муаммоларни тезкорлик билан ҳал этиш учун ташкил этилган 1211-қисқа рақамли “Ишонч телефони” - “Call center” орқали юборилган жами 92 та мурожаатлар қўмитага кирим қилинган, шундан:

87 (94,6%) та мурожаатнинг ижроси тўлиқ таъминланган;

5 та мурожаат ўрганиш жараёнида.

Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг виртуал қабулхонаси, Ўзбекистон Республикаси Бош Прокуратурасининг Ишонч телефони ҳамда 1211-қисқа рақамли “Ишонч телефони” - “Call center” орқали юборилган мурожаатларнинг барчасини ижроси 2020 йил 01 июль кун ҳолатига тўлиқ таъминланди.

Ommaviy axborot vositalari hayotimizdagi jamiki kasblarning yig‘indisiga o‘xshaydi. U istalgan mavzuda so‘zlash imkoniyatiga ega.

Bugungi kundagi Ommaviy axborot vositalari faoliyatini kechagi kun bilan solishtirib bo‘lmaydi. Sababi bugun ommaviy axborot vositalari xodimlari tom maʼnoda xalq oldida chinakam Qahramonga aylanishdi.

Chunki ular bugun Xalqning dardini va muammolarini olib chiqib ularni hal etilishida o‘zining ijobiy taʼsirini ko‘rsatishmoqda.

Avvalo Mana shunday mardlarga maydonni ochib bergan Prezidentimizdan biz juda minnatdormiz.

Muhtaram prezidentimizning tashabbuslari bilan barcha vazirlik va idoralarda axborot xizmati faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Matbuot kotiblar rahbar o‘rinbosari darajasiga tenglashtirildi.

Jumladan O‘zbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasida hamda uning tizimidagi hududiy boshqarma, korxona va tashkilotlarda matbuot kotiblar faoliyati yo‘lga qo‘yildi va hozirda biz kerak bo‘lsa 24 soat mobaynida uzluksiz kunu-tun ommaviy axborot vositalari bilan yaqin hamkorlikda ishlab kelmoqdamiz.

Matbuot xizmatimiz yangiliklar va innovatsion xabarlarni vaqtida taqdim etish bilan bir qatorda, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan turli xil tanqidiy maqolalarga o‘z vaqtida munosabat bildirib, joyi kelganda xodimlardan noto‘g‘ri ayblovlarni olib tashlash, ularni nomini oqlash ishlarida ham o‘zini namoyon etmoqda.

Fursatdan foydalanib mana shunday ajoyib kunda kasb bayrami bilan barcha ommaviy axborot vositalari xodimlarini qo‘mitamiz jamoasi nomidan samimiy qutlaymiz. Ijod ahliga faoliyatlarida qaynoq ishtiyoq va zafarlar tilaymiz!

Bayramingiz muborak bo‘lsin!

Davyergeodezkadastr qo‘mitasi Raisi

Abdushukur Abdullayev

Атаков Маъруф 1989 йил 25 мартда Бухоро вилояти Қоракўл туманида туғилган. Маълумоти олий, 2013 йилда Тошкент ирригация ва мелиорация институти (бакалавр) 2015 йилда Тошкент ирригация ва мелиорация институти (магистратура) геодезия, картография ва кадастр йўналишини тамомлаган. 2018 йилда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат бошқарув академиясида малака оширган.

У ўз меҳнат фаолиятини Тошкент шаҳар "Ўздаверлойиҳа" илмий лойиҳалаш институтида мутахассис сифатида бошлаган. 2013 йилдан Тошкент вилояти Ер ресурслари ва давлат кадастри бошқармасида навбатчи хариталар бўйича бош мутахассис 2016 йил Бухоро вилояти "Ермулккадастр"ДК ахборот-таҳлил бош мутахассиси лавозимига тайинланган. 2017 йиллар давомида Когон шаҳар "Ермулккадастр"ДК бошлиғи сифатида иш олиб борган. 2017 йилдан ҳозирги кунга қадар вилоят "Ермулккадастр" ДКсининг бош муҳандиси сифатида меҳнат қилиб келмоқда. Бундан ташқари вилоят ер ресурслари ва давлат кадастри бошқармаси томонидан 2017 йил 26 сентябрдан ҳозирги кунга қадар Ёшлар иттифоқи раиси сифатида фаолият юритиб келмоқда.

Маъруф Атаков жамоат ишларида фаол ва ташкилотчи, сидқидилдан мехнат қиладиган етакчи ҳисобланади.

2019 йилда ўтказилган Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри қўмитаси Ёшлар иттифоқи етакчилари кенгаши томонидан ўтказилган "Ёшлар нигоҳи" форумида фаол иштирок этгани учун қўмита раиси А.Абдуллаев томонидан Диплом билан тақдирланган. Маъруф Атаков ёш кадрларни танлаган мутахассислиги бўйича чуқур билим ва кўникмаларга эга бўлиши учун жуда қаттиқ қўл ва кўп йиллик тажрибасига таяниб соҳага оид турли хил саволларига йоки муаммолари ечимида йордамини аямай келмоқда.

Belgiyalik kolleksiyachi Shtefan Missinne tuyaqush tuxumida o'yilgan g'aroyib globus haqida tadqiqotlar haqida maqolani e'lon qiladi. Missinne so'zlariga ko'ra ko'ra, Yangi ushbu globus dunyo tasvirini o'z ichiga olgan eng qadimgi va shu kungacha saqlanib qolgan eng qadimiy globus bo'lishi mumkin. Missinining maqolasi "Portolan" jurnalida, Vashingtondagi kartografiya jamiyatining jurnalida e'lon qilindi; National Geographic g'ayrioddiy topilma haqida qisqacha quyidagi ma'lumotlarni yozadi:

Tuyaqush tuxumida o'yilgan globus Shimoliy Amerikani bir juft izohlanmagan orollar sifatida tasvirlangan. Janubiy Amerika Mvndvs Novvs ("Yangi dunyo") deb nomlangan. Terra de Brazil va Terra Sanctae Crucis (Braziliya va Muqaddas Xoch mamlakati) ham qit'ada belgilangan. Hammasi bo'lib, globusga 71 ta Lotin toponimlari, kemalar, yirtqich hayvonlar, kema halokatiga uchragan dengizchi va "Hic Svnt Dracones" ("Bu yerda ajdarlar") yozuvi qo'llanilgan.

Missinne ushbu artefaktni 1504 yillarga taqqoslaydi. Unga ko'ra, globus Amerika ko'rsatib o'tilgan va bugungi kungacha saqlanib qolgan ilk globus deb hisoblaydi.

1492 yilda nemis dengizchisi va kartografi Martin Bexim tomonidan yaratilgan Erdapfel ("Yer olma") globusida hali Amerikaning tasviri yo'q edi - Kolumb 1493 yil martdan oldin Ispaniyaga qaytib kelmagan edi. Amerika qit'asi tasvirlangan eng qadimgi ma'lum globuslar, hali ham 1510 yildan beri mavjud bo'lgan Hunt Lenox Globe hisoblanadi.

Missine ta'kidlashicha, yangi kashf qilingan globus Hunt Lenoxga, ham tasvir uslubi, ham toponimlarning to'plami juda o'xshash. Missisning ta'kidlashicha, "tuyaqush" globusi mis Hunt-Lenox globusining prototipi bo'lgan. Tuyaqush tuxumdagi globus radiologik tekshiruvdan o'tkazilgan bo'lib o'sha davrga tegishliligi haqida xulosa kelib chiqqan. ma'lumotlari. Ushbu tekshiruv qobiq zichligini aniqlashga asoslangan, ammo tadqiqotchi o'lchov xatosini bermaydi (ma'lumki, radiokarbon usuli tuyaqush tuxumida ± 120 yil xatolik beradi).

Бутун дунёда тарқалган коронавирус пандемияси юртимизни ҳам четлаб ўтмади. Пандемия ва ўрнатилган карантин чекловлари эса электрон давлат хизматларидан кўпроқ фойдаланишга туртки бўлди. Таҳлилларга кўра 2020 йилнинг 4 ойи давомида фойдаланилган давлат хизматлари 2019 йилнинг мос даврига нисбатан 15,5 % га ортган. Сўнгги йилларда юртимизда "рақамли иқтисодиёт" тушунчаси жуда кўп соҳаларни қамраб олмоқда. Кўплаб ривожланган мамлакатларда рақамли иқтисодий уларнинг ривожланиш омилларига сезиларли даражада таъсир ўтказган. Шу қаторда ер участкаларни тадбиркорлик мақсадлари учун ажратиш соҳасида ҳам қатор янги технологиялар жорий қилинди.

- 2000 йилларда ер участкаларни тадбиркорлик мақсадлари учун ажратиш масаласи Вазирлар Маҳкамасининг 1992 йил 27 майдаги 248-сон қарори билан тартибга солинган.  Ер ажратиш икки босқичда, яъни ерни танлаш (3 ой) ва лойиҳа хужжатлар бажарилгандан сўнг ваколатли органлар келишувидан (икки ой) ўтгандан сўнг ажратилган жами: 7 ой давомида. Ҳужжатларни расмийлаштириш жараёнида жисмоний шахс тўлиқ иштирок этган.

- 2013 йилда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2013 йил 25 февралдаги 54-сон қарори билан тартибга солинган. Жисмоний (юридик) шахслар комиссия муҳокамасида иштирок этиб ер участкаси ариза бериш тартибида комиссия томонидан муҳокамадан ўтказилиб ажратиб берилган жами 55 кун.

Ҳозирги кунда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 20 декабрдаги 1023-сон қарори билан Тадбиркорлик ва шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш учун ер участкаларини электрон онлайн-аукцион орқали бериш тартиби тўғрисида низомга мувофиқ, қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган бўш турган ер участкалари тадбиркорлик ва шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш учун доимий фойдаланишга берилади.

Жисмоний ва юридик шахсларга «YERELEKTRON» ААТда аниқ инвестиция мажбуриятлари билан бирга ер участкаси ва режалаштирилаётган қурилиш объекти тўғрисидаги маълумотларни кейинчалик уларни электрон онлайн-аукционга қўйиш масаласини белгиланган тартибда кўриб чиқиш учун жойлаштириш бўйича таклифлар киритиш ҳуқуқи бўйича қўшимча модул ишлаб чиқилган бўлиб ушбу модул е-kadastr.uzманзилида жойлаштирилган.

Жисмоний ва юридик шахслар е-kadastr.uzманзили орқали ўзларининг таклифларини беришда тўлиқ ариза берувчи ҳақида тўлиқ маълумотга эга бўлиш учун аризачи oneid (id.gov.uz) идентификациялашнинг ягона тизимидан рўйҳатдан ўтган бўлииши шарт.

Жисмоний ва юридик шахслар томонидан маълумотлар «YERELEKTRON» ААТга киритилганда «Давергеодезкадастр» органлари томонидан беш иш куни мобайнида қонунчиликда назарда тутилган зарур материаллар тайёрланади.

Тадбиркорлик ва шаҳарсозлик фаолияти учун бўш ер участкаларини ажратиш бўйича Давергеодезкадастр қўмитаси томонидан жорий этилган “YER ELEKTRON”, “E-KADASTR.UZ”, “E-IJRO AUKSION” ахборот тизимлари орқали 2020 йил январь-март ойларида:

🔸 7079 бўш ер участкалари хатловдан ўтказилган;

🔸 1410 та ер участкалари аукцион савдоларига қўйилган;

🔸 19 таси сотилган

🔸 аукцион савдосидан тушган тушум 1,9 млрд сўмни ташкил этади.

Карантин даврида эса яъни 2020 йилнинг апрель-июнь ойларида:

🔸 5674 бўш ер участкалари хатловдан ўтказилди

🔸 3742 та ер участкалари аукцион савдоларига қўйилди

🔸 901 таси сотилди

🔸 аукцион савдосидан тушган тушум 15,4 млрд сўмни ташкил этади.

Карантин даврида E-KADASTR.UZ порталига:

- жисмоний ва юридик шахслар томонидан 1473 та ер участкаларини онлайн-аукционга қўйиш бўйича таклифлар берилган бўлиб, уларнинг 660 таси фуқаролар томонидан танланган ерлардир.

E-IJRO AUKSION да сотиб олиган ерлар сонининг 91 % яъни 842 таси жисмоний шахслар томонидан қолган 7,8% 72 таси юридик шахслар томонидан сотиб олинган.

Аҳолининг ҳуқуқий онгини ошириш мақсадида қўмита томонидан турли ижтимоий видеороликлар, инфографик материаллар тайёрлаб борилмоқда. Бироқ бунда оммавий ахборот воситаларининг ҳам ёрдами жуда зарур. Кадастр соҳасида олиб борилаётган ислоҳотлар кенг оммага ёритилса келиб чиқаётган коррупцион ҳолатларни камайишига сезиларли таъсир кўрсатади.

Шу билан бирга матбуот анжумани давомида ОАВ ходимларини қизиқтирган саволларга мутахассислар томонидан тегишли жавоблар берилди.

Har yili dunyo miqyosida 17 iyun kuni nishonlanadigan Qurg'oqchilik va qurg'oqchilikka qarshi kurash kuni 1994 yilda BMT Bosh assambleyasi tomonidan ta'sis etilgan (rezolyutsiya 49/115). Ushbu bayram kuni 1994 yil 17 iyunda Birlashgan Millatlar Tashkilotining cho'llanishga qarshi kurash to'g'risidagi konventsiyasi qabul qilinganining bir yilligi munosabati bilan tanlandi.

Cho'llanish bizning zamonamizdagi eng dahshatli global ekologik buzilish jarayonlaridan biridir. Yer yuzining uchdan bir qismi tanazzulga yuz tutgan, bu esa 1 milliarddan ortiq odamning yashashi uchun sog'liq va mablag' manbalariga tahdid solmoqda. Har yili cho'llashish va qurg'oqchilik qishloq xo'jaligidagi ishlab chiqarishning qariyb 42 milliard dollar yo'qotishiga olib keladi.

Cho'llashish muammosi global ahamiyatga ega bo'lib, xalqaro ekologik xavfsizlik tizimiga, qashshoqlikni, ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlik va barqaror rivojlanishga barham berish uchun jiddiy oqibatlarga olib keladi. Cho'llashish va qurg'oqchilikning oqibatlari oziq-ovqat yetishmovchiligi, ochlik va qashshoqlikka yuz tutadi. Bog'langan ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy ziddiyatlar mojarolarga, yanada qashshoqlikka va yerning yemirilish darajasiga olib kelishi mumkin.

Dunyo bo'ylab cho'llanishning ko'payishi millionlab odamlarga yangi boshpana va yashash uchun pul topishga majbur bo'lgan kambag'al odamlar sonini ko'paytirish bilan tahdid qilmoqda.

Cho'llanishni kamaytirishga nima yordam beradi:

- O'rmonlarni tiklash;

- Suvni boshqarish - tejamkor foydalanish, tozalangan suvdan qayta foydalanish, yomg'ir suvini yig'ish, tuzsizlantirish yoki tuzga chidamli o'simliklar uchun dengiz suvidan to'g'ridan-to'g'ri foydalanish;

- shamol to'siqlari va maxsus qum to'siqlar yordamida tuproqni mustahkamlash;

- Tuproqni boyitish va o'g'itlash;

- Daraxtlarni va butalarni butalar, ildizlar va urug'lardan tizimli ravishda tiklashdan iborat yerni tabiiy tiklash (dehqon tomonidan boshqariladigan tabiiy qayta tiklash) usuli;

O’zbekistonda ham yaylov yerlardan imkon darajasida unumli foydalanishga qaratilgan qator ilmiy va amaliy ishlar olib borilmoqda.

Birgina Buxoro viloyati misoldia ko’radigan bo’lsak yaylovlarini o’simliklar bilan qoplaganlik darajasi bo’yicha o’tkazilgan tadqiqot natijalari shuni ko’rsatadiki:

Buxoro viloyatining 61% ya’ni 2,5 mln gektarini yaylov yerlar tashkil etadi.

Ushbu yaylov yerlarning:

-         19% ya’ni 475 ming gektari degradatsiyaga uchragan yaylovlar ochiqroq aytadigan bo’lsak ushbu yerlardan foydalanish darajasi juda past yerlar;

-        24% ya’ni 600 ming gektari yaxshi yaylov yerlar;

-        57% ya`ni 1 mln 425 ming gektari o’rta yaylov yerlardan iborat etakini ko’rishimiz mumkin.

Ushbu yaylovlardagi yetishtiriladigan o’simliklar turlari quyidagilardan iborat:

-        21 ta dorivor o’simliklar turlari;

-        8 ta qizil kitobga kiritilgan o’simliklar turlari;

-        11 ta zararli va zaxarli turdagi o’simliklar;

-        53 xil turdagi chorva mollari yetishtirilmoqda.

Achinarlisi 1990 yildan boshlab 2019 yil yakuniga qadar yerlarning degradatsiya darajasi ko’tarilib bormoqda:

-         1990 yilda 125 ming (5%)

-         2000 yilda 275 ming (11%)

-         2019 yilda 475 ming (19%)

Tadqiqotlarga ko’ra 2030 yilga qadar Buxoro viloyatidagi yaylov yerlarning 750 ming gektari ya’ni 30% degradatsiyaga uchrashi mumkin.

Xo’sh yaylov yerlarni degradatsiyaga uchramasligi uchun qanday yo’l tutish kerak:

-        Degradatsiyaga uchragan yaylovlarga yerdan foydalanuvchilar tomonidan ozuqabop o’simliklar urug’larini ekish;

-        Yaylovlar iqlim sharoitiga mos dorivor o’simliklarning turlarini ko’paytirish;

-        Viloyat bo’yicha yiliga 2,5 mln gektarda jami 1 mlrd 985 mln (gektariga 794 so’m) miqdorda soliq to’lanmoqda, differensial yondashuv asosida soliq hisoblash tizimini qayta ko’rib chiqish;

-        Biohilmahillikni saqlash maqsadida chorva mollarini almashlab boqish tizimini yo’lga qo’yish

-        Geobotanik tadqiqiot ishlarini 5 yilda qayta amalga oshirish

Yuqorida keltirilgan takliflar qanday natijalarga olib kelishi mumkin:

-        1 gektarga 12 kg (1 kg 30000 so’m) 475 ming gektarga = 175 mlrd so’m mablag’ talab etiladi. Loyiha 3 yilda amalga oshiriladi;

-        Dorivor o’simliklarni O’rmon xo’jaligi davlat qo’mitasi tomonidan ko’paytirish;

-        Yaxshi yaylov uchun 1588 so’m*600 ming gektarga = 952 mln so’m. O’rta yaylov uchun 1191 so’m*1 mln 425 ming gektarga = 1 mlrd 697 mln so’m. Degradatsiyaga uchragan yaylov uchun soliq to’lamaslik. Tabaqalashgan soliq hisoblash tizimida amaldagi tizimdan 664 mln so’m ortiqcha undiriladi.

-        Geobotanik tadqiqotlar tavsiyasiga ko’ra, yerdan foydalanuvchilar tomonidan amalga oshiriladi.

-        Geobotanik tadqiqotlar Davyergeodezkadastr qomitasining ”O’zdavyerloyiha” instituti tomonidan amalga oshiriladi.

Har bir yerdan unumli foydalanish, ayniqsa yuqorida keltirilgan yaylov yerlaridan maqsadli, samarali foydalanish yurtimiz hirmoniga, dehqonu cho’ponlarimizning ishlariga faqatgina qo’l kelishi hech gap emas.

Azimjon Mahamadjonov