Tsukuyomi – Oy Ma'budasi

Kirish
Yapon mifologiyasida Tsukuyomi, ba'zida Tsukuyomi no Mikoto deb ataladigan, Oy ma'budasi hisoblanadi. U yapon panteonidagi muhim xudolardan biri bo‘lib, Amaterasu (Quyosh ma'budasi) va Susanoo (Shamol va Dengiz ma'budasi) bilan birgalikda ko‘pincha uchlikda tilga olinadi. Tsukuyomi haqida ko‘plab afsonalar va hikoyalar mavjud bo‘lib, ular yapon xalqining madaniy va diniy hayotida katta rol o‘ynaydi.

Tsukuyomi haqida umumiy ma'lumot
Tsukuyomi yapon mifologiyasida Oy ma'budasi bo‘lib, u In va Yan (Yin va Yang) tamoyillarining muvozanatini ifodalaydi. Tsukuyomi ko‘pincha erkak sifatida tasvirlanadi, ammo ba'zi manbalarda uni ayol sifatida ham uchratish mumkin. U Izanagi va Izanami, dastlabki ilohlar, tomonidan yaratilgan. Afsonalarga ko‘ra, Tsukuyomi otasi Izanagining chap ko‘zidan tug‘ilgan.

Tsukuyomi va Amaterasu o‘rtasidagi nizo
Eng mashhur afsonalardan biri Tsukuyomi va uning opasi Amaterasu o‘rtasidagi nizoni tasvirlaydi. Ushbu afsonada Tsukuyomi Amaterasu tomonidan Osmonning baland joylariga taklif qilingan. U yerda Uke Mochi (Ovqat ma'budasi) tomonidan uyushtirilgan ziyofatda ishtirok etadi. Ammo Tsukuyomi Uke Mochining taom tayyorlash usulidan g‘azablanadi, chunki Uke Mochi taomni og‘zidan chiqarib beradi. Bu holat Tsukuyomini g‘azablantiradi va u Uke Mochini o‘ldiradi. Amaterasu bu voqeani bilganida juda xafa bo‘ladi va Tsukuyomi bilan birga yashashni istamaydi. Shu sababli, u Osmon yo‘li bilan Tsukuyomi dan uzoqlashadi va bu hodisa quyosh va oyning bir vaqtning o‘zida osmondagi mavjud bo‘lmasligining sababi sifatida ko‘rsatiladi.

Tsukuyomining Ramziyligi
Tsukuyomining ramziyligi yapon madaniyatida muhim o‘rin tutadi. U Oyning sovuq va tinch nurini ifodalaydi, bu esa o‘zi bilan bog‘liq bo‘lgan tinchlik va mulohaza vaqti sifatida qaraladi. Tsukuyomi ham yapon xalqining o‘y va ilohiyot bilan bog‘liq turli marosimlarida katta rol o‘ynaydi. Tsukuyomi hamda Oyga sig‘inish buddizm va sintoizm ta'sirida rivojlangan va bu sig‘inishlarning ko‘plab elementlari hanuzgacha saqlanib qolgan.

Tsukuyomiga Bag‘ishlangan Ma'badlar
Yaponiyada Tsukuyomiga bag‘ishlangan bir nechta ma'badlar mavjud. Ularning eng mashhurlari Tsukuyomi-no-Miya ma'badi bo‘lib, u Ise Jingu kompleksining bir qismidir. Bu ma'badlar Oy ma'budasiga sig‘inish uchun asosiy markazlar hisoblanadi va bu yerda ko‘plab diniy marosimlar va festivallar o‘tkaziladi.