Shu ondan meniki
Тонг саҳар эди. Эшикни очиб, ичкарига қадам қўйдим. Хотинимнинг хона бўйлаб асабий юрганини кўриб, асабий тишларимни ғижирлатдим. Уни телбаларча севардим деб айтолмайман, йўқ, лекин... у билан ётоқда менга яхши эди. У тажрибали аёл ва эркак сифатидаги барча эҳтиёжларимни жуда яхши тушунарди. Ҳар куни ишдан кейин имкон қадар тезроқ унинг ёнига ошиқардим. У мени азиз меҳмондек кутиб олар, унинг ёнида барча муаммоларни унутиб, ҳордиқ чиқарардим. Албатта, жуда кўп гапирарди, баъзан бу асабимга тегарди. Жазман бўлишига қарамай, талаблари ҳам талайгина эди.
Мен Ноза билан кўп йил яшадим. У ювош ва камтар қиз, ҳатто менга ортиқча назар ташлашга ҳам ботинолмасди. Уйланганимда жуда ёш эдим, ҳеч нарсани тушунмасдим, тажрибасиз эдим. Ҳаттоки, айнан у билан яшашга мажбур бўлганим учун ундан нафратланардим. Мени ўз хоҳишларимга қарши боришга ва севмаган аёлим билан яшашга мажбурлашган. Аммо мен биринчи кунданоқ унга ўз ўрнини кўрсатиб қўйганман.
Кейин нима бўлди?.. Кейинчалик у мендан мунтазам қочадиган бўлди, ҳатто мен билан бир дастурхон атрофида ўтиришни ҳам хоҳламасди. Бу ҳолат мени ғазаблантирар, жаҳлимни чиқарарди. У ҳамиша масофа сақлашга уринарди, агар тасодифан ёнига ўтириб қолсам, ўзини четга олиб, худди бегоналардек тутарди ўзини. Аслида эса шундай эди ҳам.
Яна нима кутиш мумкин?
У мен учун барибир бегона эди.
Мен кўп ишлардим, уйга қайтганимда эса у менга ғазабли нигоҳ ташлаб, юзини ўгириб оларди, кўзлари эса йиғидан қизариб кетган бўларди.
Бундай пайтда дарҳол онамнинг ёнига борардим, у ўзини бундай тутишининг сабабини билардим.
— Она, яна Ноза билан урушдингизми?
Онам рўмолини шартта ташлаб, мендан юз ўгирди.
— У ҳали ҳам сенга фарзанд туғиб беролгани йўқ! — Онам отамнинг ғазабидан қўрқиб, пичирлаб гапирди. Мен у томонга бир қадам ташлаб, бақирмасликка ҳаракат қилдим.
— Унга уйланишни хоҳламаслигимни яхши билардингиз! Лекин индамадингиз! Энди нега жанжал кўтаряпсиз?
— Болам, ёлвораман, пастроқ гапир.
Мен бош ирғаб, онамнинг ёнига ўтирдим.
— Анор ҳомиладор...
Онамнинг оғзи ланг очилиб қолди ва қувонч билан жилмайди.
Муштларимни тугиб, шартта ўрнимдан турдим.
— Мен буни хоҳламагандим. Ундан фарзанд кўришни истамасдим. У билан муносабатларни узмоқчилигимни айтиш учун боргандим, у эса ҳомиладорлигини айтди.
— Нақадар аҳмоқсан-а!
Истеҳзо билан кулиб, бош ирғадим.
— Ҳа, биламан. Йиллар давомида ҳам ўзимнинг, ҳам хотинимнинг ҳаётини барбод қилдим, лекин энди ҳаммасини тузатишим керак. Ҳали кеч эмас.
— Кеч! Сен сезмагандирсан, лекин Ноза сендан нафратланади. У сени қабул қилмайди!
Онам ўрнидан туриб ўзига сув қуйди, лекин ҳамон менга тикилиб турарди.
— Болани олдириб ташлатаман. Ноза билан эса ўзим келишиб оламан, керак бўлса — бошқа уйга кўчиб ўтамиз.
— Икром! — онам овозини кўтарди. — Сен бунақа иш қилмайсан! Анора менинг келиним бўлади ва фарзанд туғади! Ноза эса оғзини юмиб, уни қабул қилади.
Онам бўйнини қўли билан силаб, мени ёлғиз қолдириб чиқиб кетди.
Ҳаммаси айтилганидек бўлди — фарзанд учун Анорага уйландим. Ноза талоқ талаб қилиб чиқиб кетди, мен эса у мени шу йўл билан кечирар деган умидда розилик бердим. Мана, Анора билан никоҳимизга ҳам икки ҳафта бўлди.
У мени кўриб, дарҳол ёнимга югуриб келди ва ортимдан эшикни ёпди.
— Лаънат бўлсин, қаерда эдингиз?!
Мен унга эътибор бермай, қўлини силтаб ташладим. У яна мени ўзига тортишга уринди. Аноранинг бурни жийрилиб, ияги титраётганидан унинг асабийлик ёқасида эканини тушундим.
— Икром, нега менга бундай муносабатда бўляпсан?
— Жавобини ўзинг биласан.
У каравот четига ўтирди. Шундагина унинг очиқ-сочиқ, кўкракларига урғу берилган калта кўйлакда эканини пайқадим. Кўнглимга келган гапни айтиб, уни хафа қилмаслик учун юзимни ўгириб олдим. Қачон у бизнинг жамиятдаги турмуш қурган аёлларга муносиб тарзда кийинишни бошлар экан-а?!
— Мени айблаяпсанми? — у энди чиндан йиғлай бошлади, овози қалтирар, гаплари тушунарсиз эди.
— Бас қил! — деб юбордим. Бу суҳбат ва унинг кўзёшлари асабимга тегиб, улгурганди.
— Келинг, уриниб кўрайлик, ҳомиладор бўламан! Ваъда бераман!
Унга яқинлашиб, қаршисида турдим. У кўзларини менга кўтариб, ёшларини артишга ҳаракат қилди.
— Мени уйланишга мажбурлаш учун ҳомиладорлик ҳақида ёлғон гапирдингми?!
У бошини сарак-сарак қилиб инкор этди.
— Нозанинг мендан кетишини билардинг. Шунга эришмоқчи эдинг!
У мени итариб юборди.
— Етар! Ахир ўзингиз менга умид берганмисиз? Мен билан ётганмисиз? Нозани севмасдингиз-ку!
— Лекин сени ҳам севмаганман, ҳеч нарса ваъда қилмаганман. Сен шунчаки маъшуқа эканлигингни яхши тушунардинг.
У жилмайди ва қайта жойига ўтирди.
— Менга сизнинг муҳаббатингуз керак эмас.
Уст кийимимни ечиб, ерга отдим. Ичимда ғазаб тўлқини кучайиб борарди. Телбаларча бир ҳолат юзага чиқиши мумкин. Аноранинг ёнига яқин келдим. Тангрим, мени ўйламасдан бирор иш қилиб қўйишдан ўзинг асра.
— Лекин сиз менга уйландингиз, мен энди сизнинг маъшуқангиз эмас, хотинингизман! Менга Нозадагидек муносабатда бўлишингизга йўл қўймайман! Акс ҳолда...
У бўялган қошларини чимириб, вазмин овозда давом этди:
— Акс ҳолда, Икром, ҳамма сизнинг Ноза билан бирга бўлмаганингни билиб қолади. У ҳамма ўйлагандек бепушт эмас. Уни шундай аҳволга сиз туширдингиз.
У жилмайиб, нигоҳини юзимдан узмаган ҳолда кўйлагини ечди.
— Ўшанда сизни ҳаттоки онангиз ҳам халқнинг ғазабидан қутқариб қололмайди, ҳурматингизни ҳам, кучингизни ҳам йўқотасиз!
Анора қўли билан елкамни силади, кўйлагимнинг тугмасини ечиб, давом этмоқчи бўлди. Мен унинг қўлини шартта қайириб ушладим. У менинг ўз устидаги қудратимни ҳис қилиб, юзини бужмайтирди. Нигоҳим билан унга ғазаб билан тикилиб турардим. Агар қарашимдан олов чиқиши мумкин бўлганида, Анора ўша лаҳзанинг ўзидаёқ ёниб кетган бўларди.
Қалтираётган бармоқларим билан келинлик кўйлагимни силадим. Кўзгудан узоқлашолмай, нафасимни ичимга ютиб ўзимга тикилардим. Бу жуда ҳаяжонли эди. Аксимда бир гўзал қиз менга боқиб турарди: сочлари мукаммал турмакланган, кўзлари узоқ вақтдан бери илк бор порлар, у жилмаяр, энг муҳими — ўзини аёлдек ҳис қилаётган эди.
Ушбу никоҳдан нималарни кутиш кераклигини билмасдим, лекин шунчаки тинч ҳаётни орзу қилардим. Умар яхши инсон, аммо мен уни ҳали деярли танимасдим, хулоса чиқаришга эса эрта. Бу кўпроқ рулетка ўйинига ўхшарди — нима бўлишини ҳеч қачон билмайсан. Бир марта омадсиз рақам менга тушган эди...
Ҳаяжондан қўлларим музлаб кетди. Икромга турмушга чиқаётганимда бундай нарсаларни ҳис қилмагандим. Ўшанда қалбимда бўшлиқ бор эди ва уни ҳеч ким тўлдиролмаганди. Аччиқ жилмайиб қўйдим, ахир ўшанда мен ҳатто кўйлак ҳам танлай олмагандим, ҳеч нарсани ҳал қилишга ҳуқуқим йўқ эди, ҳамма нарсага қайнонам жавоб берарди. Амина хоним буйруқ ва кўрсатмаларни чапдастлик билан ёғдирарди.
Ҳамма учун у қарор чиқарарди. Ҳозир эса эгнимда ўзим танлаган либос бор. Тўғри, мутлақо мустақил эмас, лекин... менга танлаш имкониятини беришди ва бу кўп нарсани англатарди. Ҳар ҳолда, бу менга ва менинг танловимга бўлган ҳурматни кўрсатарди. Ғамгин ўйларни ҳайдашга уриниб, чуқур нафас олдим ва эшик тақиллаганини эшитдим. Ўгирилиб опамни кўрдим. У зумрадранг кўйлакда эди, бу либос унинг қоматини янада гўзал кўрсатар, юзида эса самимий табассум порларди. Унинг анча очилиб кетганини пайқадим.
— Мунча гўзалсан... — дедим-у, кўзларим ёшга тўлди.
У ёнимга келиб, мени маҳкам бағрига босди. Шунча йиллардан кейин мен уни яна кўриб турардим. Бу ҳам бир совға эди, балки энг асосийси.
— Сен келдинг! — дедим қувонч билан. У аллақачон ҳўл бўлган яноқларини артиб, сочларини юзидан олиб қочди.
— Эринг бунга қандай рухсат берди? Албатта жанжал кўтаргандир...
У бошини сарак-сарак қилди ва менга ҳайрат тўла кўзлар билан боқди.
— Сенинг эринг менинг эримга нима қилганини билмайман-у, лекин у ҳозир жуда ўзгарган. Болалар билан муносабати ҳам мукаммал. Уй сотиб олди, ҳозир ўша ерга кўчиб ўтдик.
— Ақлни йиғиб оладиган вақти келган эди ўзи.
Мен унинг қўлларидан тутдим.
— Ноза, сен жуда ўзгарибсан, — бу сўзларни айтганда унинг кўзлари чақнаб кетди.
— Шунга мажбур бўлдим...
У лабларини тишлади ва бошқа ҳеч нарса демади.
— Бу сафар никоҳингда бахт топишингни чин дилдан сўраб дуо қиляпман ва ўйлайманки, шундай бўлади ҳам. Турмуш ўртоғинг жуда эътиборли инсон...
Жавоб беришга улгурмасимдан унинг телефони жиринглаб қолди. Болалари қўнғироқ қилаётганини тушундим, у узр сўрагандек қараб, хонадан чиқди.
Катта деразалар ёнига бориб, оппоқ пардаларни бироз четга сурдим. Ташқарида ҳовузли катта боғ кўринарди. У ерда иш қизғин, дастурхонлар аллақачон тузалган. Официантлар у ёқдан-бу ёққа чопишар, кимдир шошилинчда синдириб қўйган қадаҳнинг овози эшитиларди. Тўй бошқарувчисининг овози келар — у синган қадаҳдан норози бўлиб, официантни ишдан ҳайдаш билан қўрқитарди. Ҳаяжон билан ютуниб, кўзларимни юмдим. Албатта, яна нима кутиш мумкин эди, ахир булар — Шахмаранлар-ку! Уларнинг катта оиласи ва жамиятда кенг алоқалари бор...
Умар ўз уруғининг бошлиғи, демак, унинг тўйида барча бўлиши аниқ. Меҳмонлар сони дақиқа сайин ортиб борар; одамлар гўё йўқликдан пайдо бўлаётгандек оқиб келишарди. Айниқса аёллар кўп эди. Ҳашаматли оқшом либослари, бриллиантлар жилоси, атирларнинг муаттар ифори — буларни ҳатто масофадан туриб ҳам ҳис қилиш мумкин. Ёнимда турган Мария ҳуштак чалиб юборди.
— Буларнинг устидаги тилла бутун заргарлик дўконларига етади...
Мен кулиб юбордим, ҳаёлларим бироз тарқалди, у эса менга кўз қисиб қўйди.
— Ҳозир куляпсан, лекин кейин ҳамма меҳмонлардан совғаларни қабул қилиб, оёқда қандай туришингни кўрамиз.
Кўзларимни тепага тикдим, бу ҳақида ўйламаган ҳам эканман. Аммо игна билан чизилгандек кийинган бу одамларга қараб, шуни тушунишим керак эди...
Мария янги меҳмонларни кутиб олиш учун чиқиб кетди.
Қанча вақт ўтганини билмайман, лекин баланд мусиқа овозини эшитдим. Эшик очилиб, Хадича аммо кирди. У менга жилмайиб, кўз тегмаслиги учун дуо пичирлади. Унинг ортидан қайнотам кириб, у ҳам амманинг ортидан жой олди. Юзимга узун фата ёпилди, қўлимга эса пион ва атиргуллардан иборат келинлик гулдастаси берилди...
Қадам товушларини эшитдим ва Умарнинг нигоҳини ўзимда ҳис қилдим. Кўз қирим билан унинг оппоқ кўйлак ва тўқ рангли костюмда эканини кўрдим. Ҳатто туфлиларини ҳам илғадим, лекин унга бирор марта ҳам тик қарамадим. Келин одат бўйича ерга қараб туриши лозим эди.
Мустафа Шахмаран қўлимдан тутиб, Умарга топширди. У қўлимдан тутдк ва мени бироз ўзига тортди. Юрагим телбаларча ура бошлади... ҳамма бирин-кетин чиқиб кетди ва эшикни очиқ қолдиришди.
— Жуда гўзалсан, Нозанин...
Умар менга тикилиб қараб, нигоҳимни тутишга ҳаракат қиларди.
— Раҳмат...
Овозим қалтираб кетди, лекин жилмайишга ҳаракат қилдим. Ҳаяжон энг чўққисига чиққан, аммо ўзимни қўлга олишим керак. Биз биргаликда залга йўналдик, олдимизда эса фотограф тинмай аппаратини чирсиллатиб, кўзларимни қамаштирарди. Жуда хавотирда эдим, шунча меҳмон ва уларнинг ҳар бири Умар Шахмаран кимга уйланаётганини биларди.
— Қўрқма. Мен ёнингдаман.
Умар гўё мени тинчлантирмоқчидек қўли билан белимдан силаб қўйди, бу тегинишни бутун вужудим билан ҳис қилдим, у жуда қайноқ эди.
— Ҳамма пичирлашябди...
У тўхтаб, чуқур нафас олди, мен ҳам шундай қилишга уриндим.
— Ишон, бунга ҳеч ким журъат қилолмайди.
Бу гапдан кейин бироз бўшашдим. Ўпкамга ҳаво тўлдириб, унга бош ирғадим. Боғга олиб борадиган улкан зинадан пастга тушдик. Ўзимда жуда кўп қизиқувчан нигоҳларни ҳис қилардим. Аммо ёмон ҳеч нарса содир бўлмади. Ёқимли мусиқа янграр, шарафимизга чалинаётган қарсаклар тинмасди.
"Мунча чиройли!", "Тўй кўйлагига қара! Мен унинг нархини биламан..." каби гаплар қулоғимга чалинарди. Кейин эса бош айлантирувчи жараён бошланди. Умар қўлимни қўйиб юбормас, ҳатто гоҳ-гоҳида нафас олаётганимни текшириб қўярди. Юзим кўринмаётгани яхши бўлди.
Ўз жойимизни эгалладик. Никоҳимизни олиб борувчи аёл дарҳол қўлидаги китобни очиб, кўзойнагини тўғрилади. Мусиқа пастлади ва расмий қайд этиш бошланди.
"Муҳаббат — инсонга берилган энг улкан хазина. Сизнинг ҳаётингиз қум соати каби, вақтнинг кўринмас ришталари билан боғланган икки нафис идишдир. Бу ришта сизни, тақдирларингизни боғлади. Бугун эса қалбларингиз бутун умрга бирга уриш учун аҳд қилмоқда. Никоҳингизни расман қайд этишдан аввал, сизларнинг истагингиз эркин, самимий ва ўзаро эканлигини эшитишни истардим. Ўз хоҳишингиз ва ихтиёрингиз билан ушбу никоҳга розимисиз?"
Биринчи савол Умарга берилди, у ҳеч кимни куттирмай розилик билан жавоб берди.
— Келинпошша?
Ўз юрагимнинг уришини эшитдим ва энг масъулиятли паллада овозим жуда паст чиқиб қолмаслиги учун уни ишончлироқ чиқаришга ҳаракат қилдим. Менинг бу кичик сукутим Умарни бевосита таранглаштириб юборди.
— Ҳа! — деб жавоб бердим ва бошимни мағрур кўтардим. Эрим эса жилмайди, ҳатто бироз бўшашганини сездим.
Қалтираётган қўлларим билан ҳужжатларга қийшиқроқ қилиб имзо чекдим ва ручкани Умарга узатдим, унинг имзоси эса худди қиролларникидек чиқди. Умар қаддини ростлаб, ортимизда турган, кўзёшларини артаётган аммасига қаради. Хадича амма ёшларини артиб, унга жилмайиб қўйди.
— Энди эса, бир-бирингизга бўлган муҳаббат ва садоқат рамзи сифатида никоҳ узукларини алмаштиришингизни сўрайман.
Бир қиз бизга ўзим танлаган узукларни узатди. Умар қўлини қўлим устидан юритиб, бармоқларимга узук тақди. Мен тинчланишга ҳаракат қилардим, гарчи бу қийин бўлаётган бўлса-да. Эрим мени сўзсиз тушунарди, имкон қадар мулойим ва эҳтиёткор бўлишга уринарди. Ҳаммаси жуда гўзал эди. Умар қўлларимга тегиб, ўз бармоғига ҳам узук тақди.
— Сизларни эр ва хотин деб эълон қиламан! Никоҳингиз қонуний кучга эга! Умар, келинни ўпишингиз мумкин!
Агар боя шунчаки қалтираётган бўлсам, ҳозир оёқларим остидан ер қочиб кетаётганини ҳис қилдим. Бутун вужудим билан таранглашдим, бу ташқаридан ҳам сезиларди. Нафасим тезлашди. Умар юзимдаги фатани кўтариб, кўзларимга тикилди. Бугун илк бор у билан бу қадар яқин юзма-юз келишимиз эди. Орадан бир неча сония ўтди, лекин менга вақт бутунлай тўхтаб қолгандек туюлди. Умар яқинлашди ва лабларим четидан гўё вазнсиз, майингина бўса олди. Бу бўса шунчалик енгил эдики, уни ҳеч ким пайқамади ҳам десам бўлади. Мен қарсаклар, меҳмонларнинг ҳайқириқларини эшитардим, лекин улар гўё жуда олисдан келаётган садо каби эди.
Ҳозир мен бошқа бир оламда эдим, бўлаётган воқеалардан ўзимга келолмасдим. Нафақат лабларим, балки бутун вужудим унинг тегинишидан олов бўлиб ёнарди. Мен учун ҳамма нарса янги эди. Бу эркак устимдан қандай ҳукмронликка эга бўлдики, биргина тегиниши ичимдаги ҳамма нарсани остин-устун қилиб юборди. Умар бир қадам ортга чекинди ва мен унинг кўзлари қанчалик қорайиб кетганини кўрдим — худди тунда санчилган игнадек қоп-қора. Бу мени бироз қўрқитди.
Кейин бизни столга ўтиришга таклиф қилишди, мусиқа янграр, меҳмонлар совғалар бериш учун навбат билан кела бошлашди.
Бир вақт бошимни буриб Замирани кўриб қолдим. У кўзлари ёшга тўлган ҳолда менга қараб турарди, сўнг ёнимга келиб, ўзини бағримга отди.
— Замира! Қандай қилиб?
У Умарга ғалати қараб қўйди-да, сўнг нигоҳини менга қаратди.
— Мана шунақа гаплар.
Оғиз жуфтлашга улгурмасимдан, унинг ортидан Амир пайдо бўлди ва Умарга калитларни узатди. Унинг нигоҳи ёшгина Замирада тўхтади ва унга бош ирғади, бундан қизнинг яноқлари қизариб кетди. Қиз мени ҳам унутиб, унинг ортидан кетди. Эрим эса бу манзарани кузатиб, кўзларини қисди.
— Келин-куёв рақсини эълон қиламиз!
Умар қўлимдан тутиб, залнинг қоқ марказига бошлади. Гўзал мусиқа янгради — бу менинг энг севимли куйим эди. Ўз тўйимда айнан мана шу мафтункор садо остида рақс тушишимни хаёлимга ҳам келтирмагандим. Бу биринчи рақс учун... менинг ҳақиқий биринчи рақсим учун энг мукаммал куй. У мени худди қопқондек ўз қучоғига олди ва шунчалик яқин тортдики, юзимда унинг нафасини ҳис қилдим.
Кўзларимни ерга қадатдим, унга тикилишдан шунчаки қўрқардим. Таналаримизнинг бу қадар яқинлиги ва унинг тафти бошимни айлантириб юбориши ҳеч гап эмасди. Ўзимни қўлга олишга ҳаракат қилдим. Ниҳоят эримга қарашга журъат қилганимда, Умар ҳаммадан беркитиб, бурнини чаккамга тегизди-да, сочимнинг ифорини ичига ютганини пайқадим. Бу жуда ҳам ҳаяжонли эди, ўша лаҳзада нималарни ҳис қилаётганимни тасвирлаб беришим қийин. Бу табий жараён — икки инсон бир-бирини таний бошлайди, ҳар биримиз иккинчи шеригимизни бутунлай кашф қиладиган йўлни қидирамиз. Мусиқа тугагач, мен эримдан чекинганча, ўзим билмаган ҳолатда кўйлагим этагини маҳкам қисдим ва нигоҳимни олиб қочдим. Бугун Умарнинг тик қарашидан жуда кўп марта кўзларимни олиб қочдим. Энди тик қарашни ўрганишим керак, ахир бу эркак билан бирга яшайман, олдинда кутилаётган воқеалар эса — муқаррар.
Қарашим керак, кўзларига тик қарашим керак, ахир мен мактаб ўқувчиси эмас, катта аёлман-ку! Аммо ҳозирча ўзимни жиловлаш жуда қийин.
Вақт жуда тез ўтаётгандек эди-ки, балки менга шундай туюлгандир, лекин олдинда турган кеча ваҳимаси мени тарк этмасди. Ҳаёлимда паришонлик ва саросима навбат алмашарди. Шунчалик ҳаяжонда эдимки, атрофда нималар бўлаётганини ҳам сезмасдим. Атрофимизда эса бизнинг тўйимиз эди, уни эслаб қолишни истардим, лекин ўйларим бутунлай бошқа нарса билан банд.
Ниҳоят эътиборимни атрофга қаратишга ҳаракат қилганимда, биз томон улкан тортни кўтариб келаётган уч официантни кўрдим.
Мария ва Мариям қўлимизга ханжарсимон пичоқни тутқазишди. Умар қўлини қўлим устига қўйиб, тортни кесди. У қачон санчқини олиб, менга катта бир бўлакни узатганини сезмай қолибман. Буни бир оғизда қандай ейишни билмасдим, лекин барибир оғзимни очдим... У буни кузатиб турди ва юзини ўгириб олди. Мен ҳам худди шундай қилдим: санчқини олиб, кичкинагина бўлак кесдим, эрим ширинликни ёқтирмаслигини яхши билардим. Шу лаҳзада тўхтаб қолдим: мен у ҳақида ўйлаган эдим... Эрим ҳақида ўйладим.
Шўх мусиқа бошланди. Мария қичқириб марказга чиқди ва қўлларини ҳар томонга силкитиб рақсга туша бошлади. Хадича амма яна ўзига-ўзи нималардир деб пичирлар, сабр тўпларди гўё, Марям эса тинмар қарсак чаларди. Базм айни қизиган палла эди, лекин менинг оёқларим аллақачон толар, ичимда эса кучли асабийлик бор эди.
— Ноза, биз кетяпмиз...
Музлаб қолдим. Юрагим тез ура бошлади, лекин ўзимни қўлга олиб, секин Умарга бош ирғадим. У менга синчиклаб қаради, сўнг отасининг ёнига бориб, уни қучоқлади ва қулоғига нимадир пичирлади. Мустафо амаки жилмайганча, оғлининг елкасига қоқиб қўйди. Хадича амма узоқдан менга жилмайди, лекин мен унга жавоб қайтаролмадим. Меҳмонлар билан хайрлашиб, машинага ўтирдик.
Машина эшиклари ёпилгач, орамизда сукунат чўкди. Биз ўша "жарангдор" сукунат ичида кетардик. Фақат ўз юрагимнинг дупурини эшитардим. Умарнинг уйига етиб келиб, эшикни очганимизда тун аллақачон чўкканди. Мен унинг ортидан эргашдим. Қўрғон жуда катта, қаватлари кўп, қаерга бораётганимизни билмасдим. Умар кутилмаганда тўхтади ва бир хонанинг эшигини очиб, чироқни ёқди ва ичкарига кирди. Аммо телефонининг жиринглашини эшитиб, менга асабий бош ирғади-да, ташқарига чиқиб кетди.
Ёлғиз қолдим. Хона бўйлаб юрарканман, нигоҳим улкан ётоқда тўхтади. Унинг нақшинкор суянчиғига тегиб кетдим-у, сесканиб тушдим. Қалтирашим баттар кучайди. Ҳаёлимда ўша машъум куннинг кадрлари жонлана бошлади...
"Менинг ҳаётимда бошқаси бор, агар сен бўлмаганингда ўшани хотин қилардим! Сенга қарагим ҳам келмайди!"
Асабларим сўнгги нуқтада етдж. Ортга қараб қочмоқчи бўлдим, лекин ўзимда куч тополмадим. Умар мен ҳақимда ҳеч нарсани билмасди, у мажбурликдан уйланганди. Ҳамма ўйларим чалкашиб кетди. Чаккаларимда қон гупиллаб ураркан, бошимни чангалладим. Бугун жуда кўп нарсалар содир бўлди. Ўтмиш эса заррача ҳам унутилишга имкон бермасди. Ортимда эшик ёпилганини ва қулфда калит айланганини эшитдим. Кутилмаган товушдан сапчип тушдим. Умар йўл-йўлакай костюмини ечиб, каравот четига отди.
Шу лаҳзада асабларим бутунлай дош беролмади — чинқириб юбордим ва туйғуларимни жиловлай олмай, йиғлай бошладим...
Мен яноқларим бўйлаб оқаётган кўзёшларимни артишга ҳаракат қилдим, қўлларим қалтирарди. Кўзларимни кўтариб, эримга қарашга журъат қилолмадим. Аммо унинг оғир ва чуқур нафас олишидан амин эдимки, у аллақачон уйланганига пушаймон бўлишга улгурган. Бошқача бўлиши мумкин ҳам эмасди-ку? У мен ҳақимда ҳеч нарса билмасди, мен ҳам у ҳақида ҳеч нарсани билмасдим, биз бегона эдик. Шу билан бирга, у ёнимда турганида ўзим учун мутлақо бегона туйғуларни ҳис қилаётган эдим. Мана, у қаршимда турибди, менинг эрим, бизнинг илк кечамиз, мен бўлсам ёш боладек ҳиқиллаб йиғлаяпман.
У мен ҳақимда нима деб ўйлайди?
Ўйларим онгимни чархпалакдек айлантириб турганда, Умар яқинлашиб, рўпарамда турди, мен унинг туфлиларига тикилиб қолдим, ҳатто нафас олишни ҳам унутибман. Ўз феъл-атворимдан уялардим, ҳам жуда қўрқардим, ҳам бу ҳолатим нимагадур кулгили туюларди.
— Нозанин, нега йиғлаяпсан?
Мен қаттиқ ютуниб қўйдим. Эрим мендан жавоб чиқмаслигини тушуниб, кутилмаганда иягимдан тутди-да, нигоҳимни кўтаришга мажбур қилди. Унинг кўзлари зулмат ва оловдек ёнар, йўлида тўғаноқ бўлган ҳар қандай нарсани кул қилишга қодир эди. Инсон нигоҳида қандай сеҳрли қудрат бор-а, биргина қараш билан ҳеч қандай сўзсиз ўй-фикрларни тушунтириб бериш мумкин. Умарнинг нигоҳи айнан шундай эди ва у ҳозир менга худди шундай боқарди. Мен қочишга уриндим, унинг қўлидан тутдим, лекин у қўлимни маҳкамроқ сиқиб, мени ўзига бутунлай ёпиштириб тортди.
— Менга жавоб берасанми?! — у чидолмасдан овозини кўтарди.
Бир қўли билан йиғидан шишган юзимни силаб, оғир тин оларкан, мен унга маҳлиё бўлишдан тўхтолмасдим. Ҳозир у жуда яқин, унинг атирининг ҳиди мени чулғаб олганди. Ичимда ҳам қўрқув, ҳам туйғулар уммони тўлқинланар, ўзимни назорат қилолмасдим. Боягина унга қарашга қўрқаётган эдим, энди эса кўзимни узолмай қолдим. Шу дақиқада у нақадар келишган эди... Аслида у доим шундай бўлган, лекин агар мен унинг кўзларига тез-тез мана шундай тик қараганимда, ҳозир қалтираб турмаган бўлардим. Ичган винойим аллақачон тарқаб кетган, аммо ҳозир бу ерда туриб, мен бироз маст бўлиб қолгандекман назаримда. Нима бўлаётганини тушунолмаётгани учун унинг ҳам асабийлашаётгани сезилиб турарди. Кун бўйи давом этган чарчоқ ҳам ўз сўзини айтар, лекин у таслим бўлмоқчи эмасди ва ҳали ҳамон жавоб кутарди.
— Сиз ҳеч нарсани билмайсиз, — деб юбордим кутилмаганда.
Умар менга ғалати қараб қолди.
— Нимани билмас эканман, Нозанин? Менга айт.
— Мен... — у лабларини маҳкам қисди ва бармоғимда узук бор-йўқлигини текшириб, қўлимга тегинди.
— Мендан нимани яширяпсан, Нозанин?
Мен беихтиёр тилим билан лабларимни яладим, у буни кузатиб туриб, кўзларини қисди ва сабри тугаётганини кўрсатиб, нафасини ташқарига чиқарди. Сўнг қўлларини чўнтагига солиб, мендан узоқлашди. Юзимда ҳали ҳам унинг тафтини ҳис қилардим, яноқларим ёнарди, кўзларимга эса яна ёш келди. Нафасим сиқила бошлагач, фатани ечиб ташладим ва кўзларимни юмдим. Менинг илк никоҳ кечам худди аввалгидек ёмон ўтаётган эди — мен кўзёш ичида турибман, эрим эса хаёлларга чўмганча қаергадир тикилиб қолган, бошқа менга яқинлашмасди.
— Мен қачон ўзинг иқрор бўлишингни кутгандим.
Эрим менга бурилиб, пичинг билан жилмайди.
— Сен мени кимга уйланаётганимни билмайди деб ўйладингми?
Оғиз очдим, лекин бирорта ҳам сўз ҳам айта олмадим. У секин менга яқинлашиб, ортимга туриб олди. Бўйнимда унинг нафасини ҳис қилдим, баданимга чумоли ўрмалагандек, бутун вужудимни иссиқлик чулғади — булар мен учун мутлақо янги туйғулар эди. Илгари ҳеч бир эркак менга бу қадар яқин бўлмаган. Бу жуда ёқимли ва ҳаяжонли туйғу экан. Унинг қўллари эҳтиёткорлик билан елкамга тушганида, сесканиб тушдим ва у буни сезди. Ўша лаҳзада тажрибасизлигим мени сотиб қўяётган эди.
— Мен биламан... сен ҳали ҳам бокира эканлигингни биламан Нозанин.
Юрагим кўкрагимдан чиқиб кетаёзди, унинг сўзларидан ҳушимдан кетаман деб ўйладим. Буни айтиш мен учун қанчалик қийин бўлса, у шунчалик осон айтди. Худди бир афсундек, худди узоқ вақт сақланган ва энди бемалол айтиш мумкин бўлган сирдек.
Нафасим тезлашди, у томон ўгирилдим ва ўзимни унинг кўзларига қарашга мажбур қилдим.
— Менга буни айтиш шунчалик қийинмиди? — деб сўради Умар.
У мени айблаётганмиди?
Шундай бўлиб чиқди. Киприкларимдаги ёшни артдим. Айтилмаган гапларнинг оғирлиги елкамдан тушган бўлса-да, кичкина қизалоқдек елкаларимни қисдим. Сўнг у бир қадам олдинга юрди, мен эса яна орқага чекиндим ва орамизга қўлимни тўсиқ қилиб қўйдим. У бу ҳаракатимни кузатиб турсада, ҳеч нарса демади.
— Мен хоҳламайман... ҳали тайёр эмасман... — овозим пичирлаб чиқди.
Умар қошларини кўтариб, норози қиёфада нигоҳини олиб қочди.
— Мен аёлларни ҳеч нарсага мажбурламайман, Нозанин. Буни тушунишинг керак, — у ҳамон қўлимга қараб турганча бу сўзларни секин талаффуз қилди. Ва бирданига орамиздаги тўсиқни олиб ташлаб, мени ўзига тортди, мен эса беихтиёр "оҳ" деб юбордим. Йиғлаган кўзларимга боқаркан, бошини эгиб, ўзига-ўзи асабий нималардир деб пичирлади. Афсуски унинг сўзларини эшитолмадим. — Кун келади, сен ўзинг менинг ёнимга келасан. Менинг аёлим бўласан, Нозанин. Ўз хоҳишинг билан.
Қўлларим қалтираб кетди, оғзим худди саҳродагидек қуриб қолди. Бу етмагандек, менга янада яқинлашди ва нимочиқ лабларимга пичирлади:
— Энди эса, урф-одатларимизга кўра, кўйлагингни ечишга ёрдам бераман.
Умарнинг қўли аста секинлик билан қўлимни силади ва мен баттар қисилиб олдим, лекин кўйлагимнинг занжирини ечишига рухсат бердим. Кўйлакнинг кўкрак қисми тушиб кетмаслиги учун уни қўлларим билан маҳкам тутиб олдим. Занжир ечилгач, Умар мендан узоқлашмади, аксинча, яқинроқ келди. Қорнимнинг пастида тўсатдан нимадир ёниб кетди — бу бутунлай нотаниш туйғу эди. Оппоқ кўйлак матосини қаттиқроқ қисиб, ювиниш хонаси томон югурдим. Ортимда эса жуда оғир нафас олаётган эрим, кўзларини асабий юмганча қолди. Яхшиямки, ўша пайтда унинг юзини кўрмадим. Ташқаридан қараганда жуда кулгили кўринган бўлсам керак. Қўрққан қизалоқ худди ўлжадек овчидан қочиб кетмоқда.
Жўмракни очиб, юзимга муздек сув урдим, лекин яноқларим ҳали ҳам қизил, оёқларим эса қалтирарди. Кўйлак ерга тушди ва мен фақат ички кийимда қолдим. Умар мен унинг аёли бўлишимга ишончи комил эди. Лекин бунинг учун қанча вақт кераклигини у билмасди. Мен эса қўрқоқман, бу ўзимга ҳам ёқмасди. "Қандай қилиб ўзимни ёввойи каби тутсам, бу эркак билан бирга яшайман?"
Буларнинг ҳаммаси жуда қийин, лекин ўзимга келишим керак. Атрофга назар солиб, шкафни очдим. У ерда биринчи кечам учун мўлжалланган кўйлак турарди: узун ва жуда очиқ бўлмаган. Ишончим комил, буни Хадича амма танлаган, бунинг учун ундан миннатдор эдим. Тезда кийиниб, эшикни ёпиб чиқдим. Умар хонада йўқ эди, каравот бўш, мен кўрпа остига кириб, энг чеккага ётиб олдим. Кучли ҳаяжон сабаб кўз юмолмадим.
У кетибди... мени яна ташлаб кетишибди. Умар бошқа аёлнинг олдига кетди деган ўй билан кўзларим ёшга тўлди. Ахир хонада ҳатто чироқ ҳам ёнмасди, ваҳимали сукунат ҳукмрон эди. Ёлғиз ётардим.
Шу лаҳзада ёнимга кимдир ётганини ҳис қилдим. Эътибор бермасликка ва қимирламасликка ҳаракат қилсамда, белимни бақувват қўллар қучоқлади ва мени ўзининг яланғоч кўкрагига босди, мен эса бирорта садо чиқаролмадим. Фақат секин бошимни буриб, эримни кўрдим.
"У қолибди. Кетмабди".
Жилмайганча кўзларимни юмдим. Кўзёшлардан асар ҳам қолмади. Энди мен уни бутун вужудим билан ҳис қилардим. Унинг тафти шунчалик иссиқ ва тинчлантирувчи эдики, бу туйғуни билмасдан қандай яшаган эканман деб ўйлаб қолдим. Ҳаяжон ва қўрқув чекинди, гўё бу қучоқлар мени бутун дунёдан ҳимоя қилишга қодирдек эди.
Мен ҳатто қўлимни унинг қўли устига қўйишга журъат қилдим, ўша лаҳзада буни жуда-жуда хоҳлагандим... Нақадар ажойиб туйғу, нақадар гўзал...