Oliy ta’lim muassasalarida sport tizimini takomillashtirish: muammolar, tanqidiy tahlil va istiqbolli rivojlanish yo‘llari

Oliy ta’lim muassasalarida sport tizimini takomillashtirish: muammolar, tanqidiy tahlil va istiqbolli rivojlanish yo‘llari

Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilgan jismoniy tarbiya va sport sohasining kelgusidagi ustuvor vazifalariga bag‘ishlangan videoselektor yig‘ilishi mamlakatimizda sog‘lom turmush tarzini qaror toptirish, yoshlar salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarish va sportni yangi bosqichga olib chiqishda muhim ahamiyat kasb etdi. Mazkur yig‘ilishda ilgari surilgan fikrlar nafaqat mavjud yutuqlarni mustahkamlash, balki tizimdagi kamchiliklarni ochiq tan olib, ularni bartaraf etishga qaratilgani bilan ham dolzarbdir.
Bugungi globallashuv sharoitida har bir davlatning raqobatbardoshligi, avvalo, uning yosh avlodining jismoniy va ma’naviy barkamolligi bilan belgilanadi. Shu bois jismoniy tarbiya va sport masalasi davlat siyosati darajasiga ko‘tarilib, izchil islohotlar amalga oshirilmoqda. Biroq olib borilayotgan ishlar bilan bir qatorda, ayniqsa oliy ta’lim muassasalarida sport yo‘nalishidagi faoliyatni yanada kuchaytirish zarurati mavjudligi ham tanqidiy ruhda qayd etildi.
Tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki, ayrim oliy ta’lim muassasalarida sport infratuzilmasi yetarli darajada rivojlanmagan, mavjud sport inshootlaridan samarali foydalanish darajasi pastligicha qolmoqda. Talabalarni sportga jalb etish tizimi ko‘p hollarda formallikka aylanib qolayotgani, musobaqalar muntazam emasligi yoki keng qamrovli tashkil etilmayotgani ham muammolardan biridir. Bu esa yoshlarning sportga bo‘lgan qiziqishini pasaytirishi mumkin.
Yana bir muhim jihat — sport federatsiyalari bilan hamkorlikning sustligi. Aslida, federatsiyalar oliy ta’lim muassasalari bilan yaqin hamkorlikda ishlasa, iqtidorli yoshlarni erta aniqlash, ularni professional sportga yo‘naltirish imkoniyati kengayadi. Ammo amaliyotda bu tizim yetarli darajada yo‘lga qo‘yilmagani sababli ko‘plab iqtidorli talabalar e’tibordan chetda qolib ketmoqda.
Shuningdek, iqtidorli talabalar bilan individual ishlash masalasida ham kamchiliklar mavjud. Xususan, yuqori natijalarga erishish salohiyatiga ega bo‘lgan yoshlar uchun individual murabbiylar biriktirish tizimi yetarlicha rivojlanmagan. Bu esa ularning professional darajada o‘sishiga to‘sqinlik qiluvchi omillardan biri hisoblanadi. Holbuki, zamonaviy sport tizimida har bir sportchi bilan individual yondashuv asosida ishlash eng muhim talab hisoblanadi.
Shu o‘rinda ta’kidlash joizki, mazkur kamchiliklarning ochiq muhokama qilinayotgani va ularni bartaraf etish bo‘yicha aniq vazifalar belgilanayotgani ijobiy holatdir. Bu, o‘z navbatida, tizimni yanada takomillashtirish, mavjud muammolarni bosqichma-bosqich hal etish imkonini beradi.
Bugungi kunda sportni rivojlantirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida qaralmoqda va bu borada aniq strategik yondashuv shakllanmoqda. Oliy ta’lim muassasalari esa ushbu jarayonda nafaqat ta’lim maskani, balki yoshlar salomatligini mustahkamlash, ularning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish va iqtidorli sportchilarni yetishtirish markaziga aylanishi zarur.
Kelgusida ushbu yo‘nalishda quyidagi istiqbolli rejalarni amalga oshirish maqsadga muvofiq:
Birinchidan, oliy ta’lim muassasalarida sport faoliyatini rivojlantirish bo‘yicha uzoq muddatli strategik dasturlar ishlab chiqilishi lozim. Bu dasturlar aniq maqsadlar, ko‘rsatkichlar va natijadorlik mezonlariga asoslangan bo‘lishi zarur.
Ikkinchidan, sport federatsiyalari bilan hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqish talab etiladi. Qo‘shma musobaqalar, seleksiya dasturlari, mahorat darslari va seminarlar orqali talabalar professional sport muhitiga yaqinlashtirilishi mumkin.
Uchinchidan, iqtidorli talabalar uchun individual rivojlanish dasturlarini joriy etish muhimdir. Har bir istiqbolli sportchiga malakali murabbiy biriktirish, ularning mashg‘ulot jarayonini ilmiy asosda tashkil etish yuqori natijalarga erishishda muhim omil bo‘ladi.

To‘rtinchidan, sport infratuzilmasini modernizatsiya qilish zarur. Zamonaviy sport zallari, ochiq maydonlar va maxsus trenajyorlar bilan jihozlangan komplekslar talabalar uchun keng imkoniyatlar yaratadi.