Yurak ishemik kasalliklari
Bu kasallik yurak tomirlariga qon oqimi va kislorod yetishmovchiligi tufayli paydo bo‘ladi va yurak faoliyatining buzilishiga olib keladi
Yurak yetishmovchiligi yurakning qisqarish yoki bo‘shashish qobiliyatidagi
buzilishlar tufayli yuzaga keladi. Yurak miokardi kislorod yetishmovchiligiga uchraganda yoki
yallig‘lanish, tomir torayishi kabi omillar natijasida yurak to‘qimalari zaiflashganda paydo boʻladi.
Yurak yetishmovchiligi ko‘pincha boshqa kasalliklar va omillar natijasida yuzaga keladi. Asosiy
sabablariga quyidagilar kiradi:
- Yurak ishemik kasalligi (Yurak mushaklarining kislorodsizlanishi)
- Gipertenziya (Yuqori qulay bosim yurakni doimiy ravishda zo‘riqtiradi)
- Miokard infarkti (Yurak mushaklarining qismi o‘lishi)
- Kardiomiopatiyalar (Genetik va yallig‘lanish omillari natijasida yurak mushaklarining
zaiflashishi)
- Qandli diabet (Yurak va tomir tuzilmasiga zarar yetkazadi)
- Yurak klapanlari kasalliklari (Qon oqimini qiyinlashtiradi)
Patogenezda yurakning qisqarish kuchining pasayishi yoki yurak kameralarida qon miqdorini
yetarli darajada qabul qila olmasligi asosiy o‘rin tutadi. Natijada yurakni kislorod va oziqa bilan
ta’minlash sustlashadi, bu esa o‘z navbatida qon aylanishi buzilishiga olib keladi. Bunday
holatda organizmda qon aylanishi buzilib, o‘pkada yoki oyoqlarda suyuqlik to‘planishi mumkin.
Yurak yetishmovchiligining asosiy belgilariga quyidagilar kiradi:
- Nafas qisishi (Xususan, yotgan holatda kuchayishi mumkin)
- Ko‘krakda siquv hislari yoki og‘riq
- Oyoqlarda shish (o‘pka va qorin bo‘shlig‘ida ham suyuqlik to‘planishi mumkin)
- Charchoq va zaiflik
- Yurak tez urishi yoki aritmiya
- Qorin bo‘shlig‘ida shish va noqulaylik
Yurak yetishmovchiligini aniqlash uchun bir nechta diagnostik usullardan foydalaniladi:
- EKG(yurak ritmini aniqlash uchun
- Ekokardiogramma (Yurak qisqarish qobiliyati va klapanlarning holatini baholash uchun)
- Ko‘krak rentgeni (O‘pka suyuqlik to‘planishini aniqlash uchun)
- Qon tahlillari (Gipertenziya va qandli diabet kabi boshqa omillarni aniqlash uchun)
Yurak yetishmovchiligini davolashning asosiy maqsadi yurakning qisqaruvchanlik va kislorod
yetkazib berish qobiliyatini yaxshilash, shishlarni kamaytirish va asoratlarning oldini olishdir:
Dori-darmonlar:
- Diuretiklar (Suyuqlik to‘planishini kamaytiradi)
- ACE inhibitörlari yoki ARB (Yurak yukini kamaytiradi va qon bosimini pasaytiradi)
- Beta-blokerlar (Yurak ritmini sekinlashtiradi va yukini kamaytiradi)
- Digoksin (Yurak qisqaruvchanligini oshiradi)
- Yashash tarzi o‘zgarishlari:
- Sog‘lom ovqatlanish va tuz iste’molini kamaytirish
- Jismoniy faollikni oshirish
- Qandli diabet va gipertenziyani nazorat qilish
- Jarrohlik muolajalari
- Yurak klapanlarini almashtirish
-Yurakni kuchaytirish uchun defibrilator yoki sun’iy yurak apparati o‘rnatish
-Og‘ir hollarda yurak transplantatsiyasi
- Keksalarda yurak yetishmovchiligi ko‘proq uchraydi va boshqa asoratlar bilan birga kechishi
mumkin.
- Qandli diabet yoki gipertenziyaga ega bo‘lgan bemorlar yuqori xavf guruhiga kiradi.
- Surunkali yurak yetishmovchiligi bemorlarining uzoq muddatli parvarishi va kuzatuvi muhimdir.
Yurak yetishmovchiligining oldini olish quyidagi choralarni o‘z ichiga oladi:
- Sog‘lom ovqatlanish va jismoniy faollikni oshirish
- Gipertenziya va qandli diabetni nazorat qilish
- Chekishni tashlash
- Davriy tibbiy ko‘riklar orqali yurak faoliyatini kuzatib borish.
Y.I.K :
1.Тўсатдан коронар ўлим.
2.Стенокардия.
2.1.стабил зўриқиш стенокардияси.
2.2.ностабил стенокардия: -Биринчи марта пайдо бўлган зўриқиш стенокардияси. -прогрессияланувчи зўриқиш стенокардияси.
-Ангиоспастик стенокардия. -Инфарктдан кейинги эртанги стенокардия.
-Операциядан кейинги эртанги стенокардия.
3. Оғриқсиз миокард ишемияси.
4. Миокард инфаркти:
-Q тишсиз -Q тишчали.
5. Инфактдан кейинги кардиосклероз.
6. Юрак ритми ва ўтказувчанлигининг бузилиши. 7.Юрак етишмовчилиги.