دلایل برگزاری مجالس سوم، هفتم و چهلم و … برای میت
حکمت اینکه برای افراد مرحوم مراسمهایی چون سوم، هفتم و چهلم و سالگرد میگیرند چیست و آیا در آموزههای دینی و شرعی، به این موضوع پرداخته شده یا خیر؟
در پاسخ به این سوال باید بگوییم که هیچ اشارهی دقیقی در قرآن و احادیث به این قضیه نشده است، اما طبق روایاتی که در مورد متوفی و بازماندگان وجود دارد، میتوان پاسخ به این سوال را دریافت.
دستهی اول این روایات، در مورد شرایط اموات پس از مرگ و در عالم برزخ است که چه احتیاجاتی از بازماندگان خود دارند. دستهی دوم شامل حال بازماندگان میشود که برگزاری اینگونه مجالس میتواند تسکین دهندهی اندوه آنها باشد و بودن در جمع دوستان و آشنایان موجب دلگرمیشان شده و کمی از غم و اندوهشان کاسته شود.
دستهی آخر اما روایاتی هستند که به زمان مراجعهی روح متوفی به سراغ زندگی دنیایی اشاره دارند که طبق این روایات همین روزهای سوم و هفتم و چهلم، جزو همین روزهاست و بنابراین برگزاری مجالس در این روزها موجب تسلی خاطر روح فرد میشود.
اما دلیل شرعی و عقلی که این است که برگزاری مراسم سوم، هفتم، چهلم و سالگرد، صرفا به خاطر حفظ یاد و خاطرهی درگذشتگان و همچنین تسکین قلوب بازماندگان میباشد و از این جهت و طبق رسومات جامعه از زمانهای قدیم تا کنون، نزدیکان میت، با برگزاری این گونه مراسمات، هم خود به آرامش میرسند و هم ذکر و آمرزشی به عزیز از دست دادهی خود، هدیه میدهند. در این مراسم ها، اغلب از پک ترحیم استفاده می شود که دغدغه بازماندگان را برای پذیرایی رفع می کند.
اما مهمترین احادیثی که در این باره نقل شده اند را مرور میکنیم:
“مردگانتان را که درون قبرها آرمیده اند، فراموش نکنید. مردگانتان به احسان شما امید دارند. آنها زندانی هستند و به اعمال نیک شما تمایل دارند. آنها خود، قادر به انجام کاری نیستند، شما با صدقه و دعا، آنها را خوشحال نمایید.” (انوار الهدایه، ص ۱۱۵)
“مرده با دعا و طلب رحمت و آمرزشی که برای وی می شود شاد میشود، به همان ترتیب شخص زنده نیز به واسطهی هدیهای که به وی میدهد، آرامش یافته و خوشحال میشود.” (محجه البیضاء، ج ۸، ص ۲۹۲(