9 кніг ад Кірыла Машэкі
Перформер, рэжысёр, драматург Кірыл Машэка — пра кнігі, якія змянілі яго оптыку ў дачыненні да чалавека, культуры, гісторыі і мастацтва.
1. Claude Lévi-Strauss «The Raw and the Cooked»
Клод Леві-Строс навучыў мяне глядзець на культуру як на складаную сістэму пераўтварэнняў. Міф у яго перастае быць старажытнай казкай і становіцца спосабам мыслення. Пасля гэтай кнігі я інакш пачаў чытаць літаратуру наогул.
2. Umberto Eco «The Absent Structure»
Умбэрта Эка паказвае, што ніводная сістэма знакаў не бывае канчаткова стабільнай. Для мяне гэта кніга пра інтэлектуальную свабоду: сэнс ніколі цалкам не належыць ні аўтару, ні ўладзе. Ён заўсёды нараджаецца ў працэсе чытання і інтэрпрэтацыі.
3. Martin Heidegger «Letter on Humanism»
Марцін Хайдэгер ставіць простае, але вельмі нязручнае пытанне: што мы маем на ўвазе, калі кажам «чалавек»? Пасля гэтай кароткай працы мне ўжо цяжка ўспрымаць гуманізм як нешта відавочнае і бясспрэчнае.
4. Albert Camus «The Fall»
Альбэр Камю піша амаль тэатральны маналог, у якім чалавек паступова выкрывае самога сябе. Гэта кніга пра схаваную віну, якая часта маскіруецца мараллю, дабрачыннасцю і пачуццём уласнай праваты.
5. Thomas Mann «Doctor Faustus»
Томас Ман ператварае гісторыю кампазітара ў вялікую прытчу пра еўрапейскую культуру. Раман задае балючае пытанне: ці можа мастацтва існаваць без здзелкі з уладай або разбуральнай сілай гісторыі? Для мяне гэта адзін з самых глыбокіх і сумленных тэкстаў пра лёс мастацтва ў ХХ стагоддзі.
6. П’есы Гаральда Пінтэра
У п’есах Гаральда Пінтэра ўлада часта праяўляецца не праз гучныя словы, а праз паўзы, маўчанне і няпэўнасць. Яго тэатр існуе ў напружанні паміж тым, што сказана, і тым, што застаецца нявыказаным. Менавіта таму нават і сёння ён гучыць так трывожна і дакладна.
7. Tadeusz Różewicz «Kartoteka»
Тадэвуш Ружэвіч стварыў п’есу пра чалавека, які жыве сярод абломкаў памяці і гісторыі. У ёй амаль няма звыклага сюжэту — толькі фрагменты жыцця, што праходзяць праз прастору пакоя.
8. Derek Jarman «Chroma»
Дэрэк Джарман піша пра колер як пра памяць, цела і форму супраціву. Кніга з’явілася ў той час, калі ён паступова губляў зрок, і таму кожны колер у ёй гучыць як акт захавання жыцця. Для мяне гэта вельмі асабісты і адначасова вельмі палітычны тэкст.
9. Oswald Spengler «The Decline of the West»
Освальд Шпэнглер прапануе правакацыйную ідэю: цывілізацыі жывуць як арганізмы і непазбежна перажываюць перыяд заняпаду. Кніга прымушае інакш паглядзець на гісторыю Еўропы і яе культурныя крызісы.