Klassik iqtisodiyot maktab asoschilari
Klassik iqtisodiyot maktab asoschilaridan biri bu Uilyam Petti. Petti bu ingliz iqtisodchisi Petti iqtisodiy v ijtimoiy sohalarda muhim nazaryalarni oylab topkan. Uni kopincha zamonaviy iqtisodiyotni asoschilaridan biri deb bilishadi
Uilyam Petti ning bazi muhim goyalar
1. Mehnat nazariyasi va qiymatni o‘lchash
Uilyam Petti tovar qiymatini o‘lchashda mehnat nazariyasini ilgari surgan ilk iqtisodchilardan biridir. U tovarlarning qiymatini ularni ishlab chiqarish uchun qancha mehnat sarflanganiga asoslangan holda baholash kerak deb hisoblagan. Petti fikricha, qiymatni belgilashda ishlab chiqarishdagi mehnat va vaqt muhim omillar hisoblanadi.
2. Rent nazariyasi va yerning ahamiyati
Petti yer rentasi tushunchasini ishlab chiqib, iqtisodiyotni o‘rganishda yer resurslariga katta ahamiyat qaratgan. U yer rentasini ishlab chiqarishdagi asosiy daromad manbalaridan biri sifatida qaragan va bu jarayonni yanada chuqurroq o‘rganishni taklif qilgan. U yerning cheklanganligi va unumdorligining iqtisodiy qiymatini tahlil qilgan.
3. Politiq arifmetik (Political Arithmetick) va statistik usullar
Petti o‘zining "Politiq Arifmetik" asarida iqtisodiy va ijtimoiy hodisalarni o‘lchash uchun raqamli, ya'ni statistik usullardan foydalanish kerakligini aytgan. U Angliya iqtisodiyotini tahlil qilish uchun aholi soni, boylik, savdo hajmi kabi raqamli ma’lumotlarni hisoblab chiqishga harakat qilgan. Bu esa statistikani iqtisodiy tahlilda qo‘llashning ilk namunasi bo‘lgan.
4. "Siyosiy iqtisod" tushunchasini ilgari surish
Petti iqtisodiyotni faqat moliyaviy jarayon sifatida emas, balki davlat boshqaruvi va ijtimoiy masalalar bilan bog‘liq fan sifatida o‘rganishni taklif qilgan. U iqtisodiy faoliyatlarni davlat siyosatining bir qismi sifatida ko‘rgan va iqtisodiy farovonlikni oshirish uchun davlat siyosatining roliga katta e’tibor qaratgan.
5. Yashash darajasi va aholi farovonligi
Uilyam Petti davlat iqtisodiyotining asosiy maqsadlaridan biri sifatida aholi farovonligini oshirishni ko‘rsatgan. U shuningdek, davlat daromadlarini oshirish uchun iqtisodiyotni samarali boshqarishni taklif qilgan va bu yo‘lda aholi daromadlarini o‘lchash, farovonlikni hisoblash kabi masalalarga e’tibor qaratgan.