1889
Quyosh ufqda asta-sekin botib, Danghuk shahrini shom pardasi qoplardi. Shaharning tor ko‘chalari hali ham odamlar bilan gavjum edi. Bozorlardagi do‘kondorlar kunning so‘nggi savdosini qilish uchun qichqirishar, shamlar bilan yoritilgan choyxonalar esa tashrif buyuruvchilarni iliq choy va shirin gazaklar bilan kutib olardi.
Shu tor va gavjum ko‘chalardan birida, to‘q kulrang libos kiygan, yuzini yarim niqob bilan berkitgan bir yigit ohista qadam tashlab borardi. Uning qadamlariga hech kim e’tibor ham qaratmas, lekin u har bir mayda detalgacha sezgir edi. U yaqinlashib kelayotgan xavfni yuragining tub-tubida his qilardi.
— “Yaqinlashdi…” — deya o‘ziga pichirladi u va bir lahza to‘xtab, atrofga razm soldi.
Shu payt uzoqdan kimningdir yengil qadam tovushlari eshitildi. Ovoz ohangidan bu odamning yengil harakat qilishga o‘rgangani, lekin shoshayotgani sezilardi. Yigit qoshlarini chimirib, bo‘ynini sal burdi. Keyingi lahzada bir qiz burchakdan chiqib keldi va unga bor kuchi bilan urildi.
— “Ah!” — Qiz bir zumga muvozanatini yo‘qotdi, lekin o‘zini tutib qoldi.
Yigit qizga sinchkov nazar tashladi. U tor ko‘k libos kiygan, uzun qora sochlari esa biroz tartibsiz edi. Qizning qo‘llari titrardi, yuzi esa tashvishli edi.
— “Ke… kechirasiz!” — dedi qiz, nafasini rostlashga urinib.
— “Sizdan hech narsa so‘ramayman, lekin bu joy xavfli,” — xotirjam javob qaytardi yigit.
Qiz yigitning nigohiga tikildi. Ularning nigohlari to‘qnashdi. Shu onda qizning yuragi tezroq ura boshladi. Yigitning ko‘zlarida qandaydir sir yashirin edi.
— “Siz… Siz kim bo‘lasiz?” — qiz shubha bilan so‘radi.
— “Menmi?” — yigit kulimsiradi. — “Bu savolga hozircha javob bera olmayman. Lekin, agar meni yana uchratmoqchi bo‘lsangiz, hushyor bo‘ling.”
Shu so‘zlardan keyin yigit joyidan siljidi va bitta sakrash bilan devordan oshib ketdi.
Qiz hali ham uning ketidan tikilib turardi. Yuragi bezovta urar, nafas olishiga bir narsa xalaqit berayotgandek edi.
— “U kim edi?” — deya pichirladi u.
Hali buni bilmas edi, lekin u yigit bilan uchrashgani taqdirining tubdan o‘zgarishiga sabab bo‘lishini hali tushunib yetmagan edi…
Naksu yigitning – yo‘q, Jang Ukning – devordan qanday yengil oshib tushganiga tikilib qoldi. U ko‘z ochib yumguncha g‘oyib bo‘ldi, lekin uning ta’siri hali ham qizning yuragida aks sado berayotgandek edi.
“Kim edi bu?” – deb o‘yladi Naksu. Uning harakatlarida nimadir g‘ayritabiiylik bor edi. Oddiy odam shunchalik tez va silliq harakatlana olmasdi.
Lekin hozir buning ustida bosh qotirib o‘tirishga vaqt yo‘q edi. Naksu chuqur nafas olib, atrofga qaradi. Uni quvayotganlar yaqinlashayotgan bo‘lishi kerak. U shoshib soyabonlar osilgan tor ko‘chalardan biriga burildi va nariroqqa yugurdi.
Naksu Danghuk bo‘ylab qochayotgan edi. Qorong‘ulik quyuqlashib, shaharning gavjumligi ham pasaya boshladi. Uning oyoqlari tez harakat qilayotgan bo‘lsa-da, yuragidagi g‘ashlik undan ham tez yugurayotgandek edi.
U nihoyat bir tor xiyobonga yetib bordi va devorga suyanib, nafasini rostlashga urindi.
— “Bu safar o‘lib ketishim mumkin edi…” – deb o‘ziga pichirladi.
Hali hanuz belidagi qilich dastasini mahkam ushlab turardi. U bunga o‘rganib qolgan edi – qilich Naksu uchun shunchaki qurol emas, balki uning hayotini asrab kelayotgan yagona narsa edi.
Shu payt yon tomondan tanish ovoz eshitildi:
— “Sen chindan ham har doim bunchalik ehtiyotsiz bo‘lasanmi?”
Naksu sapchib tushdi va darrov qilichini sug‘urdi. Lekin u ko‘rgan odam dushmani emas edi – bu Jang Uk edi. U bir oyog‘ini devorga suqib, xuddi hech narsa bo‘lmagandek qizga tikilib turardi.
— “Sen!” – Naksu tishlarini g‘ijirlatdi. — “Meni ta’qib qilayapsanmi?!”
— “Yo‘q, bu shunchaki tasodif.” – dedi Jang Uk yengil ohangda, qizning tutaqayotganini ko‘rib esa qoshlarini ko‘tardi. — “Lekin qiziq… seni kim quvlayapti?”
Naksu unga ishonch bilan tikildi. Bir oz jim turdi, so‘ng orqaga bir qadam tashlab, og‘ir so‘zlarni tanladi:
— “Men haqimda bilishing kerak bo‘lgan yagona narsa – agar men bilan bo‘lsang, o‘lishing mumkin.”
— “Ha, men allaqachon shunday hayotga o‘rganib qolganman.”
Naksu beixtiyor uning ko‘zlariga qaradi. Ularda nimadir bor edi… u qandaydir ajib ishonch bilan gapirardi.
— “Sen ham… o‘lim soyasida yurgan odamlardanmisan?” – deya shivir qildi Naksu.
— “Men uchun bu – odatiy narsa.” – dedi Jang Uk bemalol. — “Lekin hozir seni o‘ldirmoqchi bo‘lganlar qaerda ekanini ko‘raylik. Menga ayt, ularning soni nechta?”
Naksu unga ishonish yoki ishonmaslik haqida o‘ylab turdi. Lekin vaqt yo‘q edi. Atrofga quloq solib, uzoqdan yaqinlashayotgan qadam tovushlarini eshitdi.
— “Tushunarli.” – dedi Jang Uk va qo‘llarini orqasiga qo‘yib, xuddi shu erda tasodifan turgan bir begunoh odamdek bo‘shashdi.
Naksu unga hayron bo‘lib tikildi. U bunday yengil ohangda gapiradigan odam emasdi. Qandaydir sir bor edi.
Ular jim turgancha, qadam tovushlari tobora yaqinlashayotgan edi…
Tungi shabada Danghukning tor ko‘chalarini asta-sekin qoplay boshladi. Naksu va Jang Uk devor soyasida qotib turishardi. Qiz tishlarini mahkam tishlab, qinidan chiqarilgan qilichini yanada mahkam siqdi. U o‘zidan oldinda bo‘lgan har qanday xavfga tayyor edi.
Jang Uk esa go‘yo butunlay boshqa kayfiyatda edi. Uning yuzida hech qanday bezovtalik yoki qo‘rquv ko‘rinmasdi. U hatto hafsala bilan qo‘llarini cho‘ntagiga tiqib, bo‘shashgan holda turardi.
— “Sen hamma narsani shu qadar jiddiy qabul qilaverasanmi?” – dedi u mayin ohangda.
— “Jiddiy?” – Naksu achchiq iljaydi. – “Meni o‘ldirish uchun kelayotganlarga qarshi o‘z jonimni saqlashga harakat qilyapman.”
— “Ularning kim ekanini ham bilmayman-ku, lekin sendan oldin yetib kelishdi.”
Naksu yuragini tezroq ura boshlaganini his qildi. U orqasiga qaradi va… ha, Jang Uk to‘g‘ri aytgan edi. Ko‘chaning narigi tomonidan besh kishi yaqinlashayotgan edi. Ularning yuzlari qora ro‘mollar bilan bekitilgan, kiyimlari ham qoramtir edi.
— “Bu safar qochib qutula olmaysan, soyali qiz.” – shivir qildi ulardan biri.
Naksu chuqur nafas oldi. U hech qachon o‘z taqdiriga tan beradigan inson bo‘lmagan. Qilichini yanada mahkam ushladi.
— “Men hech qachon qochmaganman.” – dedi u sovuqqonlik bilan.
U qadam tashlab oldinga chiqmoqchi bo‘ldi, lekin Jang Uk uning yelkasiga ohista tegib to‘xtatdi.
Naksu unga g‘azab bilan tikildi.
— “Nima demoqchisan? Bu mening jangim.”
— “Bo‘lishi mumkin. Lekin hozir ular bilan men shug‘ullanaman.”
— “Sen?” – Naksu hayron bo‘lib, uni boshidan-oyoq kuzatdi. Bu yigit oddiy jangchi emas, lekin u ular bilan yolg‘iz jang qila oladimi?
Jang Uk oldinga qadam tashladi va qo‘lini ko‘ksiga qo‘yib, boshini biroz qiyshaytirdi.
— “Hozir chiqib ketishlaring mumkin.” – dedi u qotillarga. – “Aks holda… sizlar bilan men shug‘ullanishimga to‘g‘ri keladi.”
Naksu bo‘shashib ketdi. Bu yigit jiddiy gapiryapti?!
Ammo qotillar unga shunchaki kulishdi.
— “Sen kim bo‘lasan o‘zi? Hali bu o‘yinchoq qizga hamrohlik qiladigan darajaga tushganmisan?”
— “Afsus… bu yaxshi yakun topmaydi.”
U qo‘lini asta-sekin ko‘tardi. Shu onda havoda qandaydir g‘alati titrash sezildi.
Mana shu lahzada Naksu tushundi – bu yigit shunchaki jangchi emas edi.
Uning atrofidagi havo to‘lqinlana boshladi. Qotillar birdan hushyor tortishdi. Biri hatto bir qadam orqaga chekinib, shivir qildi:
Naksu uning og‘zidan chiqqan so‘zni eshitib, yuragi yana bir bor tez urdi. Bu qanday mumkin? Danghukda sehr ishlatish taqiqlangan-ku!
Ammo Jang Uk endi ortga chekinmoqchi emas edi.
— “Sizlarga bir bor imkon berdim.” – dedi u ohangdor, lekin qat’iy ovozda. – “Endi kech.”
Shu so‘zlar bilan u qo‘lini oldinga surdi – va yer ostidan ko‘tarilgan kuchli shamol qotillarni ortga uloqtirdi!