Beneath the Tangerine Sky
NAKSU TAKAYAMI
O‘sha tong boshqa tonglardan farq qilmadi. Ammo Choi San buni sezdi. Derazadan kirib turgan quyosh nurlari go‘yoki unga emas, eshik orqasida yotgan eski xotiralarga qarata tushayotgandek edi.
U oshxonaga chiqdi. Kichik xona, devorlar hali ham sobiq ijarachining eskirgan rasmlariga to‘la. Stol ustida chang bosgan mandarinlar. Uchta. O‘sha — u hech qachon yoqtirmagan mevalar.
— “Kim mandarin olib keladi hozirgi kunda? Anavi do‘konda apelsinlar bor-ku,” — deb pichirladi u, ammo ovozi bo‘shliqda yo‘qolib ketdi.
Uy darvozasi qarsillab ochildi. Choi San orqasiga o‘girilib qaradi.
Eshikda Takayami Naksu turardi. Sochlari ho‘l, ko‘zoynagini boshiga qo‘ygan. U kulib turardi, lekin ko‘zlarida nimadir sindi — yoki yashirildi.
— “Salom, San,” dedi u xotirjam.
— “Sen… nega bu yerda?” — dedi Choi San, hayrat va sal asabiylik bilan.
— “Shunchaki. Har doimgidek tangerin olib keldim. Sen hali ham yoqtirmaysan, to‘g‘rimi?”
U qo‘lida ushlab turgan qog‘oz paketni stolga qo‘ydi. Ichidan hali issiqligi ketmagan tangerinlar hidi taraldi.
— “Sen ketgan eding,” — dedi Choi San, asta stulga o‘tirarkan.
— “Ha. Lekin bu narsa tugadi degani emas. Men endi boshqa joydan qarayapman unga,” — dedi Naksu.
— “Senga qarshi emasman,” — dedi Choi San, ko‘zini pastga tikkancha.
— “Bilaman. Lekin sen o‘zingga qarshi eding. Hali ham shundaymisan?” — Naksuning ovozi jimjitlikda jaranglab ketdi.
Ularning orasidagi sukunatni faqat xonaning boshqa burchagidagi soatning “tik-tak” ovozi buzdi.
Choi San birdan o‘rnidan turdi, oshxona tokchasidan eski chinni likopchani olib, tangerinlarni ehtiyotkorlik bilan joylashtirdi.
— “O‘tir. Men choy damlayman. Biz gaplashamiz. Qaytganing yaxshi bo‘ldi,” — dedi u nihoyat.
— “Men hech qachon butunlay ketmagandim, San,” — dedi Naksu.
Ular o‘sha kichik stol atrofida o‘tirib, hech kimga aytilmagan so‘zlarni, yig‘lab yuborilgan xatolarni, va balki yangi boshlanishni qog‘oz paket ichidagi uch dona mandarin bilan baham ko‘rishdi.
Va eshik ortidagi quyosh borgan sari yorqinlashib borardi.
Choy bug chiqarib, sukunat ichida pishib turardi. Choi San choynakni ehtiyotkorlik bilan ko‘zoynakli krujkaga quydi. Naksu esa hali hanuz tangerinlarning po‘stlog‘ini ohista shilib o‘tirardi, go‘yoki so‘z aytishga jur’at topolmayotganday.
— “Biz oxirgi marta gaplashganimizda…” — Choi San boshladi, so‘ng to‘xtab, choyidan bir ho‘plam ichdi. — “Sen shunchaki yo‘qolding.”
Naksu indamadi. Tangerin bo‘lagini og‘ziga olib, asta chaynadi. So‘ng nihoyat qaradi unga.
— “Men ketganimda… sen allaqachon yo‘q eding, San.”
— “Sening mavjudliging — u bizda yo‘q edi. Har doim band eding. Telefoning jim, yuraging esa… hatto jimroq.”
Choi San yuzini choy bug‘i ortiga yashirishga harakat qildi. Naksu davom etdi:
— “Men har safar bu uyga kirganimda, o‘zimni mehmondek his qilardim. Sening kun tartibingda men uchun joy qolmagandi. Senga nisbatan g‘azabim yo‘q, faqat… yo‘qliging meni asta-sekin so‘ndirdi.”
— “Men ishlashim kerak edi, Naksu. Bilasan, bu imkoniyatni men oson topmadim. Agentlik…”
— “Ha, bilaman. Ishing muhim edi. Ammo men shunchaki… fon musiqasi edim senga.”
Bu so‘zlar San uchun og‘riqli bo‘ldi. Ammo u inkor etmadi. Faqat sekin bosh irg‘ab:
Naksu ko‘zlarini bir lahza yumdi, ichida nimanidir yutib yuborgandek. Keyin, muloyimlik bilan:
— “Ha, lekin endi men bu yerdaman. Bu degani kechirim so‘rayman emas, balki… biz hali ham tangerindan nimadir tayyorlay olamizmi, degani.”
Choi San tizzasiga qo‘lini qo‘yib, unga tikildi:
— “Bu safar men eshitaman. Sen o‘zgargan ko‘rinasan. Balki men ham…”
— “Men hali ham sen sevgan musiqalarni tinglayman. Esingdami, Tonggi yomg‘ir ostida raqs tushganimizni?” — dedi Naksu kulib.
— “Sen yalangoyoq eding. Men seni qanchalik ahmoq deb o‘ylagandim o‘sha paytda.”
— “Bilaman. Shuning uchun men seni yana ahmoq deb o‘ylashga majbur qilaman. Agar ruxsat bersang.”
Choy sovib borardi. Tangerin bo‘laklari esa asta tugab borardi. Ammo ular o‘rtasida yana nimadir issiq edi — kechikkan, biroq yo‘qolmagan bir narsa.
— “Men seni sog‘indim,” dedi Choi San, kutilmaganda. Ovozi past, deyarli eshitilmas darajada edi, lekin Naksu bu so‘zlarni aniq eshitdi.
U boshini ko‘tarmadi. Tangerinning so‘nggi bo‘lagini barmoqlari bilan aylantirib turdi.
— “Men ham,” — dedi u, sokin ohangda. — “Ammo sog‘inish ba’zida yetarli emas, bilasanmi? Ayniqsa… sen har kuni o‘sha odamni sog‘insang-u, u odam seni eslamayotganini bilsang.”
Choi San qo‘lini cho‘zib, uning oldidagi likopchani sekin tortdi.
— “Men eslaganman, Naksu. Lekin o‘zimcha, seni himoya qilayotganman deb o‘ylagandim — ko‘proq ishlab, yaxshi sharoit yaratib. Bilmasdimki, sen meni emas, meni yo‘qligimni sezib yashayotgan ekansan.”
Naksu nihoyat unga qaradi. Ko‘zlarida ko‘p so‘zlar yig‘ilib turgan, ammo faqat bittasini tanladi:
— “Sukut ham ba’zan xiyonatdir, San.”
Jimlik. Qandaydir kuchli, bosimli jimlik.
Choi San o‘rnidan turdi, tokchadan eski fotoalbomni olib keldi. Stolga qo‘ydi.
— “Senga bir narsa ko‘rsatmoqchiman.”
U sahifalarni varaqladi. Rangsiz suratlar orasida bittasi bor edi — Naksu yomg‘irda raqs tushayotgan, oyoqlari loyga belangan, kulib turgan, Choi San esa fon rasmi singari orqada — ko‘zlarida g‘alati qarash: hayrat, sevgining boshlanishi va qo‘rquv.
— “Men seni shunday eslayman. Va bilasanmi, nega bu suratni yashirib qo‘yganman?”
— “Nega?” — dedi Naksu, ko‘zlari suratda.
— “Chunki bu surat menga eslatadi: seni kuldirish uchun menga pul emas, vaqt kerak edi. Men esa vaqtni jamg‘armadim.”
U qog‘ozdagi suratga qarab, so‘ngra unga tikildi.
— “Bu safar… vaqtim bor, Naksu.”
U javob bermadi. Faqat asta qo‘lini cho‘zdi, suratni ushlab ko‘rdi — go‘yoki o‘sha tongni yana his qilmoqchi bo‘lgandek.
— “Unda bu safar… o‘zimni fon musiqasi emas, ssenariy yozuvchisi kabi his qilaman degin,” dedi u kulib.
— “Yo‘q,” dedi Choi San. — “Sahnaning o‘zisan sen.”
Va balki o‘sha tangerin po‘stloqlari bilan birga, ular orasidagi sovuqlik ham asta yechila boshladi.
Oshxona hali ham tinch. Ular tangerin po‘stlog‘i bilan to‘lgan likopchaga qarab, go‘yoki har bir bo‘lak ortida yashiringan gaplarni o‘qishganday jim o‘tirishardi.
Choi San labini qimirlatdi, lekin darrov gapirmadi. Keyin yuragini bosib kelgan og‘ir fikrni nihoyat ovozga chiqardi:
— “Sen ketganingdan keyin… men nihoyat bo‘shashdim.”
Naksu boshini unga burdi, shoshilmadi. Uning nigohi — sokin, ammo sezgir.
— **“Ha. Ishimda yutuqlarga erishdim. Insonlar meni tabriklashdi. Lekin bu yutuqlar… sen yo‘q bo‘lsang — shunchaki yalang‘och toshlardek edi. Sovuq. Og‘ir. Tovlanmas.”
Naksu bir lahza uning qo‘liga qaradi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri tutmadi, lekin yaqinlik bor edi.
— “San,” dedi u asta, — “Bilasanmi, men ketganimda o‘zimni aybdor his qilmagandim. Faqat charchagan edim. Biz nima bo‘layotganini tushuntirmasdan ketdik, chunki tushuntirishga kuchimiz yo‘q edi.”
— “Ha. Balki shunday bo‘lgani ham kerak edi. Vaqt kerak bo‘lgan. Sendan emas, o‘zimdan qochgan edim.”
Naksu endi chuqur nafas oldi, bir lahza yelkalarida yillarning og‘irligi sezildi.
— “Men seni sevganman, San. O‘sha yalang‘och stullar, buzilgan qahva mashinasi, qorong‘i kechalar ichida. Hatto tangerin hididan nafratlanar edim, lekin sen uchun olib yurardim. Menimcha… muhabbat bu — yoqtirmagan narsalardan go‘zallik yasashdir.”
Choi San asta qo‘lini uning qo‘li ustiga qo‘ydi. Bu harakatda kechirim, minnatdorchilik va sokin so‘zni o‘rnini bosuvchi tuyg‘u bor edi.
— “Yana bir tangerin po‘stlog‘ini ochamizmi?” — dedi u.
— “Ochamiz. Ammo bu safar bo‘laklarga bo‘lib, birgalikda yeymiz,” — dedi Naksu.
Va ular birinchi marta hech nimani shoshirmay, hech nimani yashirmay, o‘sha tangerinni ochishdi.
Po‘stloq ostida achchiq emasdi. Faqat haqiqat bor edi.
Tangerin bo‘lagini ikkalasi bo‘lishib yedi. Naksu asta kuldi — shunchaki, oddiy, beg‘ubor kulgi. Choi San bunday kulgini oxirgi marta qachon eshitganini eslay olmadi. Balki u bu kulgini sog‘ingan emas, balki unga qachonlardir oshiq bo‘lgan edi.
Naksu qo‘lini labiga olib bordi.
— “Kechirasan, shakarli emas ekan. Bir oz nordonroq,” — dedi u yengil ohangda.
— “Yo‘q. To‘g‘ri ta’mda,” — dedi San. — “Hayot kabi.”
U bir lahza jim qoldi. Naksu unga qaradi. Boshqa savol bermadi. Chunki ko‘zlaridagi narsa allaqachon so‘zlardan ustun edi. Yuzlar orasidagi masofa kichik, nafaslar seziladigan darajada yaqin edi.
San sekin qo‘lini Naksuning yuziga yaqinlashtirdi. Barmoqlari uning yonoqlarida turdi, go‘yoki hozir ham u yo‘qolib ketadiganday, faqat tutib qolish kerakdek.
— “Men seni yo‘qotganimni anglaganimda… hayotimda hamma narsa rangsiz bo‘lib qoldi. Sen… men bilgan yagona rang eding,” — dedi u.
Naksu na kuldi, na yig‘ladi. U shunchaki ko‘zlarini yumdi. Va bu — eng aniq “ha” edi.
Choi San sekin oldinga egildi. Nafasi uning yuzida. Keyin lablari — mayin, ehtiyotkor, so‘roqsiz, ammo chin yurakdan — Naksuning lablariga tegdi. Hech qanday dramatik musiqasiz, hech qanday ortiqcha harakatlarsiz. Faqat ikki yo‘l uzoqdan yana kesishgan, va bu lahza — ular uchun so‘zsiz javob edi.
Ular uzoq o‘tirishmadi. Ammo ucha daqiqalik jim lahzada so‘zsiz bo‘lib o‘tgan barcha yillar siqilib ketdi.
Keyin, Naksu ko‘zini ochib, sekin dedi:
— “Bu safar… boshqa yo‘qolmaylik, xo‘pmi?”
— “Bu safar yo‘qolganimizda ham, bir-birimizni topadigan qilib ketamiz.”