Экстремизм және терроризмнің алдын алу: өзекті мәселе және ортақ міндет
Қазіргі жаһандану дәуірінде әлемдік қауымдастықты алаңдатып отырған басты қауіптердің бірі – экстремизм мен терроризм. Бұл құбылыстар тек жекелеген мемлекеттерге ғана емес, бүкіл адамзатқа төнген ортақ қауіпке айналды. Осыған орай, бұл зұлым әрекеттердің алдын алу – әр мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігі мен тұрақты дамуының кепілі.
Экстремизм мен терроризм дегеніміз не?
Экстремизм (латынша extremus – шеткі, төтенше) – қоғамда қалыптасқан саяси, діни, идеологиялық нормаларға қайшы келетін, радикалды көзқарастар мен әрекеттер жиынтығы. Бұл әрекеттер көбіне зорлық-зомбылыққа немесе тәртіпсіздікке жетелейді.
Терроризм – қоғамда үрей, қорқыныш тудыру мақсатында жүзеге асырылатын қасақана зорлық-зомбылық әрекеттері. Террористік ұйымдар әдетте өз идеологияларын тарату үшін бейбіт тұрғындарды құрбан етеді, сол арқылы билікке қысым көрсетуді көздейді.
Теріс ағымдардың таралу себептері
Экстремистік идеялардың таралуына бірнеше факторлар себеп болады:
- Әлеуметтік теңсіздік пен жұмыссыздық – жастар арасындағы әлеуметтік әділетсіздік сезімі оларды радикалды идеяларға жетелейді.
- Діни сауатсыздық – кейбір адамдар шынайы діни білімнің жоқтығынан жалған уағызшылардың ықпалына түсіп, экстремистік ағымдарға қосылып кетеді.
- Ақпараттық қауіптер – интернет пен әлеуметтік желілер арқылы таралатын радикалды мазмұн жастардың санасын улайды.
- Саяси тұрақсыздық және сыртқы ықпал – геосаяси мүдделер мен идеологиялық қақтығыстар да терроризмді туындатады.
Қазақстандағы алдын алу шаралары
Қазақстан Республикасы экстремизм мен терроризмге қарсы күресті мемлекеттік саясаттың маңызды бағыты ретінде қарастырып отыр. Елде бұл бағытта бірнеше маңызды шаралар жүзеге асырылуда:
- 2005 жылы қабылданған «Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы» Заң және 1999 жылғы «Терроризмге қарсы іс-қимыл туралы» Заң құқықтық негізді қамтамасыз етеді.
- ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі, Дін істері жөніндегі комитет, жергілікті Дін істері басқармалары қоғамда діни тұрақтылықты сақтауға бағытталған ақпараттық түсіндіру жұмыстарын жүргізуде.
- Мешіттер мен медреселерде имамдар мен теологтар тарапынан деструктивті діни ағымдардың қауіптілігі туралы дәрістер оқылады.
- Жастар саясаты, білім беру саласы, БАҚ арқылы патриоттық тәрбие, діни сауаттылықты арттыру, сыни ойлау қабілетін дамыту жұмыстары күшейтілуде.
Алдын алу – бәрімізге ортақ міндет
Экстремизм мен терроризмге қарсы күрес тек құқық қорғау органдарының ғана емес, бүкіл қоғамның жауапкершілігіне айналуы керек. Әсіресе, отбасы мен білім беру мекемелерінің рөлі айрықша. Әрбір ата-ана баласының кіммен араласатынына, қандай ақпарат тұтынатынына назар аударуы қажет. Мұғалімдер мен тәрбиешілер жастардың бойында толеранттылық, ұлттық құндылықтарға деген құрмет, діни сауаттылық қалыптастыруға ықпал етуі тиіс.
Экстремизм мен терроризм – мемлекеттің ішкі тұрақтылығы мен халықтың амандығына қауіп төндіретін қатерлі құбылыс. Онымен күресу үшін кешенді, жүйелі және ұзақ мерзімді шаралар қажет. Бұл бағытта мемлекет, азаматтық қоғам және әрбір саналы азамат жұмыла әрекет еткенде ғана біз бейбіт, қауіпсіз болашаққа қадам баса аламыз.