— 𝗖𝗥𝗨𝗘𝗟 𝗣𝗥𝗜𝗡𝗖𝗘 —
Tong otdi, va men yotoqxonamning derazasini ochib, sovuq tun havosining qoldig‘ini ichkariga kiritdim va saroy libosini yechdim. Butun vujudim o‘t bo‘lib yonmoqda. Terim go‘yo o‘zimga torlik qilayotgandek, yuragim esa tinimsiz tez urmoqda.
Men saroyda ko‘p marta bo‘lganman. Qanotlari yulib tashlangan yoki haqoratlangan jonivorlardan ko‘ra dahshatliroq manzaralarni ham ko‘rganman. Pariylar yolg‘on gapira olmasliklarini turli aldovlar va shafqatsizliklar bilan qoplashadi. Buzilgan so‘zlar, hazillar, ataylab yashirilgan haqiqatlar, topishmoqlar, mish-mishlar va bir-birlariga qarshi qadimgi, yarim esdan chiqqan o‘ch olishlar shular jumlasidandir. Bo‘ronlar ularga qaraganda o‘zgaruvchanroq emas, dengizlar ham ulardek beqaror emas.
Masalan, Madok qizil qalpoqli maxluq sifatida suv parisi dengiz ko‘piklarini qanday sog‘insa, qon to‘kilishini shunchalik sog‘inadi. Har bir jangdan so‘ng u o‘zining qalpog‘ini dushmanlarining qoniga botiradi. Men qurolxonada shisha ostida saqlanadigan o‘sha qalpog‘ini ko‘rganman. Mato qotib qolgan va deyarli qora ranggacha quyuqlashgan qo‘ng‘ir tusga bo‘yalgan, faqat bir nechta joyidagina yashil dog‘lar ko‘rinib turadi.
Ba’zan pastga tushib, quritilgan qon chiziqlaridan o‘chgan ota-onamni topishga urinib, unga tikilib turaman. Nimadir his qilishni xohlayman, shunchaki taraddudli ko‘ngil aynishidan boshqa narsani his qilgim keladi. Men ko‘proq narsani tuya olishni istayman, lekin unga har safar qaraganimda, kamroq narsani his qilaman.
Hozir qurolxonaga borishni o‘ylayman, lekin bormayman. Derazam qarshisida turib, o‘zimni qo‘rqmas ritsar sifatida tasavvur qilaman, yuragini barmog‘iga yashirib, keyin o‘sha barmog‘ini chopib tashlagan jodugar deb tasavvur qilaman.
— Men juda charchadim, — deyman ovoz chiqarib. — Juda charchadim.
O‘sha yerda uzoq o‘tiraman, ko‘tarilib kelayotgan quyosh osmonni tillarangga bo‘yayotganini, suv qaytayotganda to‘lqinlar qirg‘oqqa urilayotganini kuzataman, shu payt bir maxluq uchib kelib derazam chetiga qo‘nadi. Avvaliga boyqushga o‘xshaydi, lekin ko‘zlari g‘alati.
— Nimadan charchading, shirinlik? — deb so‘raydi u mendan.
Men xo‘rsinib, birinchi marta rostini aytaman. — Ojiz bo‘lishdan.
Maxluq yuzimga tikilib qaraydi-da, tun qo‘yniga uchib ketadi.
Kun bo‘yi uxlab, sarosimada uyg‘onaman, to‘shagimni o‘rab turgan uzun, naqshli pardalarni surib chiqaman. Yuzimning bir chetida so‘laklarim qurib qolgan edi.
Meni hammom suvi kutayotganini ko‘raman, lekin u sovib qolibdi. Xizmatkorlar kelib-ketishgan bo‘lsa kerak. Baribir ichiga tushib, yuzimga suv sepaman. Pariylar yurtida yashar ekansan, hamma atirgul yoki ezilgan qarag‘ay ignabarglari, quritilgan qon yoki bo‘tako‘z hididan anqib turishini sezmaslikning iloji yo‘q. O‘zimni yaxshilab yuvib tashlamasam, qo‘ltiq terim va achigan og‘iz hididan hidlanib yuraman.
Tatterfell chiroqlarni yoqish uchun kirganda, meni tushdan keyin boshlanib, kechgacha cho‘ziladigan darsga tayyorlanayotganimni ko‘radi. Egatli charm etik va Madokning nishoni tushirilgan tunika kiyganman — xanjar, yonboshiga yotqizilgani uchun piyolaga o‘xshab qolgan hilol va ipak iplar bilan tikilgan bir tomchi qon.
Pastga tushib, Taryinni ziyofat stolida yolg‘ir o‘tirganini, qichitqi o‘t choyidan xo‘plab, nonushta tishlab o‘tirganini ko‘raman. Bugun u hech narsa qiziqarli bo‘lishini aytmayapti.
Madok — ehtimol ayb yoki uyat tuyg‘usidan kelib chiqib — bizga Pariy farzandlaridek munosabatda bo‘lishlarini talab qiladi. Biz ular bilan bir xil darslarni olishimizni, ularga berilgan narsalar bizga ham berilishini xohlaydi. O‘tmishda Oliy Saroyga almashtirib ketilgan bolalar keltirilgan, ammo ularning birortasi ham zodagonlardek tarbiyalanmagan.
U buni ularni bizdan qanchalik nafratlanishga majbur qilishini tushunmaydi.
Minnatdor emasman desam, yolg‘on bo‘ladi. Darslar menga yoqadi. O‘qituvchilarga aqlli javoblar qaytarish — buni hech kim mendan tortib ololmaydi, hatto o‘qituvchilarning o‘zlari ba’zan buni inkor etishga urinishsa ham. Men dildan chiqmagan maqtov o‘rniga ma’qullovchi bosh irg‘atishni ham qabul qilaman.
Men buni qabul qilaman va xursand bo‘laman, chunki bu ularga yoqish-yoqmasligidan qat'i nazar, men ham bu yerga tegishli ekanligimni anglatadi.
Vivi ilgari biz bilan borar edi, lekin keyin zerikib, bormay qo‘ydi. Madok g‘azablandi, lekin uning biror narsani ma’qullashi Vivini battar nafratlantirgani uchun, uning barcha po‘pisa va g‘azablari qizni bu yerga aslo qaytmaslikka yana-da qat'iy qaror qildirdi. U bizni ham u yerga bormasdan o‘zi bilan uyda qolishga ko‘ndirmoqchi bo‘ldi, ammo agar Taryn ikkalamiz Pariy bolalarining makrlarini darslarni tashlab ketmasdan yoki Madokga shikoyat qilmasdan yengib o‘ta olmasak, u holda o‘sha makrlar yanada ulkanroq va o‘limga olib keluvchi miqyosda amalga oshadigan Saroyni boshqara olishimizga u qanday qilib ishonadi?
Taryn ikkalamiz savatlarimizni tebratib yo‘lga tushamiz. Oliy Qirol saroyiga borish uchun Insmirdan chiqishimiz shart emas, ammo biz yana ikki kichik orol — Insmoor (Tosh orol) va Insweal (G‘am orol) qirg‘oqlari bo‘ylab o‘tamiz. Uchala orol ham suv ostidagi yarim ko‘rinib turuvchi tosh yo‘llar va biri-biridan sakrab o‘tish mumkin bo‘lgan yirik toshlar bilan tutashgan. Bug‘ular suruvining bir qismi eng yaxshi o‘tloqlarni qidirib Insmoor tomon suzib bormoqda. Taryn ikkalamiz Niqoblar ko‘li yonidan o‘tib, sutli o‘rmonning chekka qismidan, oqish, kumushrang tanalar va oqartirilgan barglar orasidan yo‘l topib o‘tamiz. U yerdan biz qoya g‘orlari yaqinida quyoshda tovlanib yotgan, tangachalari tushdan keyingi quyoshning tilla rang nurini qaytarayotgan suv parilarini ko‘ramiz.
Zodagonlarning barcha bolalari, yoshidan qat'i nazar, qirollikning turli burchaklaridan kelgan o‘qituvchilar tomonidan saroy hududida o‘qitiladi. Ba’zi kunlari tushdan keyin zumrad moxlar bilan qoplangan o‘rmonzorlarda, boshqa oqshomlarda esa baland minoralarda yoki daraxtlar tepasida dars o‘tamiz. Biz osmondagi yulduzlar harakatini, o‘t-o‘lanlarning shifobaxsh va sehrli xususiyatlarini, qushlar, gullar va odamlar tillarini hamda Pariylar tilini (garchi u ba’zan og‘zimda burishib ketsa ham) o‘rganamiz, topishmoqlar tuzish sirlari bilan tanishamiz, yaproqlar va tikonlar ustidan ovoz chiqarmasdan, iz qoldirmasdan yurishni mashq qilamiz. Bizga arp va lyutna chalishning nozik jihatlari, kamon va xanjar tutish san’ati o‘rgatiladi. Taryn ikkalamiz ularning sehrgarlik mashqlarini kuzatamiz. Dam olish uchun esa keng yashil maydonda, daraxtlar ostida urush o‘yinini o‘ynaymiz.
Madok meni yog‘och qilich bilan ham qo‘rqinchli jangchi bo‘lishga o‘rgatgan. Taryn ham yomon emas, garchi u endi mashq qilishni lozim topmasa ham. Yozgi Turnirda, bir necha kundan so‘ng, bizning soxta urushimiz qirollik oilasi ko‘z o‘ngida bo‘lib o‘tadi. Madokning tavsiyasi bilan shahzodalardan yoki malikalardan biri menga ritsar unvonini berib, o‘z shaxsiy qo‘riqchilari safiga olishi mumkin. Bu o‘ziga xos quvvat, o‘ziga xos himoya bo‘lar edi.
Va shu orqali men Taryinni ham himoya qila olardim.
Maktabga yetib boramiz. Shahzoda Kardan, Lok, Valerian va Nikasiya allaqachon boshqa pariylar bilan birga o‘tloqda cho‘zilib o‘tirishibdi. Kiyik shoxli qiz — Pozi — Kardan aytgan bir gap ustida xoxolab kulyapti. Biz adyolimizni yoyib, daftarlarimiz, qalamlarimiz va siyohdonlarimizni chiqarganimizda ular bizga qarab ham qo‘yishmaydi.
Darsimiz Dengiz osti malikasi Orlag bilan yerdagi turli pariylar qirollari va qirolichalari o‘rtasidagi nozik muzokaralar tarixi haqida. Nikasiya Orlagning qizi bo‘lib, Oliy Qirol saroyiga tarbiyalash uchun yuborilgan. Qirolicha Orlagning go‘zalligi haqida ko‘plab qasida bitilgan, garchi u xuddi qiziga o‘xshasa, fe’l-atvori haqida bunday deb bo‘lmaydi.
Nikasiya dars davomida o‘z kelib chiqishidan mag‘rurlanib o‘zini ko‘z-ko‘z qiladi. O‘qituvchi Termitlar saroyining lordi Roybenga o‘tganda, mening qiziqishim yo‘qoladi. Fikrlarim tarqoqlashadi. Buning o‘rniga turli usullarni — zarba, sanchish, qaytarish, to‘sishni o‘ylay boshlayman. Qalamimni xanjar dastasidek qattiq siqib ushlab, konspekt qilishni unutib qo‘yaman.
Quyosh osmonda pastga qarab og‘ganda, Taryn ikkalamiz uydan olib kelgan non, sariyog‘, pishloq va olxo‘rilar solingan savatlarimizni ochamiz. Ochko‘zlik bilan bir bo‘lak nonga sariyog‘ surtib yeyman.
Yonimizdan o‘tib ketayotgan Kardan men ovqatni og‘zimgacha olib borganimda, uni tuproqqa bulg‘ab tashlaydi. Boshqa pariylar kulishadi.
Boshimni ko‘tarib qarasam, u menga kichkina sichqonni yeb-yemasligini o‘ylab turgan yirtqich qushdek shafqatsiz zavq bilan tikilib turibdi. U tikanlar naqshlangan yoqasi baland tunika kiygan, barmoqlari uzuklarga to‘la. Uning istehzoli tabassumi eski odatiga aylangan.
Tishlarimni g‘ijirlataman. Agar bu masxaralarga e'tibor bermasam, uning qiziqishi so‘nishini o‘zimga aytaman. U ketib qoladi. Men bunga yana ozgina, yana bir necha kun chidab tura olaman.
— Nimadir bo‘ldimi? — deb so‘raydi Nikasiya mayin tovushda, oldimizga kelib qo‘lini Kardaning yelkasiga tashlab. — Tuproq. Sen o‘sha yerdan chiqqansan, fani. Tez orada yana o‘sha yerga qaytasan. Katta tishlam tishlab ko‘rchi.
— Majburlab ko‘r-chi, — deyman o‘zimni to‘xtatib qololmay. Eng zo‘r javob emas, ammo kaftlarim terlay boshlaydi. Taryn cho‘chib tushadi.
— Qila olaman, bilasanmi? — deydi Kardan, hech narsa uni bundan ortiq xursand qilolmaydigandek iljayib. Yuragim tezroq ura boshlaydi. Agar boychechak rezavorlari ipini taqmaganimda, u meni tuproqni qandaydir lazzatli taom deb o‘ylashim uchun sehrlab qo‘yishi mumkin edi. Faqatgina Madokning mavqei uni ikkilanishga majbur qilardi. Qimirlamayman, tunikam ostiga yashirilgan, har qanday sehr ish berishini to‘xtatishiga umid qilgan marjonimga teginmayman. U buni topib olib, bo‘g‘zimdan yulib tashlamasligiga umid qilaman.
Kunlik o‘qituvchi tomon ko‘z yugurtiraman, ammo keksa fuka burnini kitobga tiqib olgan edi.
Kardan shahzoda bo‘lgani uchun, hech kim unga tanbeh bermagani, hech kim uning qo‘lini qaytarmagani aniq. U qanchagacha borishini va o‘qituvchilarimiz unga qancha yo‘l qo‘yib berishini hech qachon bilmayman.
— Buni xohlamaysanmi o‘zi? — deb so‘raydi Valerian soxta hamdardlik bilan va tushlik ovqatimizga yana tuproq tepib. Uning kelganini ham sezmagan edim. Bir safar Valerian mening kumush qalamimni o‘g‘irlab ketgan, Madok esa buning evaziga o‘z stolining ko‘zidan yoqut o‘rnatilgan qalamini olib kelib bergandi. Bu Valeriinni shunday g‘azablantirganki, u yog‘och amaliyot qilichi bilan boshimning orqa qismiga urib yuborgan edi. — Agar savatlaringdagi hamma narsani yeb bitirsang, butun tushdan keyin senga mehribon bo‘lishga va’da bersak-chi? — Uning tabassumi keng va soxta. — Bizni do‘st sifatida xohlamaysanmi?
Taryn tizzasiga qaraydi. Yo‘q, demoqchiman. Biz sizlarni do‘st sifatida ko‘rmoqchimiz, demayman.
Javob bermayman, lekin yerga ham qaramayman. Kardaning nigohiga tikilaman. Ularni to‘xtatish uchun hech qanday so‘z topa olmayman, buni bilaman. Bu yerda menda hech qanday kuch yo‘q. Ammo bugun o‘z ojizligimdan chiqqan g‘azabni yuta olmayapman.
Nikasiya sochimgan bir to‘g‘nog‘ichni sug‘urib oladi, natijada o‘rilgan sochlarimdan biri bo‘ynimga tushadi. Uning qo‘liga urib yuboraman, lekin hammasi juda tez sodir bo‘ladi.
— Bu nima? — U tepasida mayin do‘lana rezavorlari g‘ujasi bo‘lgan tillarang to‘g‘nog‘ichni ushlab turibdi. — Uni o‘g‘irladingmi? Sen buni senga go‘zallik beradi deb o‘yladingmi? Bizdek qilib qo‘yadi deb o‘yladingmi?
Yonoqlarimning ichki tomonini tishlayman. Albatta, men ham ularga o‘xshashni xohlayman. Ular qandaydir ilohiy olovda tovlantirilgan xanjarlardek go‘zal. Ular abadiy yashashadi. Valerianning sochi sayqallangan oltindek porlaydi. Nikasiyaning qo‘l-oyoqlari uzun va mukammal shaklda, og‘zi marjonning pushti rangida, sochi esa dengizning eng chuqur, eng sovuq qismining rangida. Valerianning ortida jimgina turgan, qiyofasi ehtiyotkorona loqaydlikka o‘rgatilgan tulki ko‘zli Lokning jag‘i quloq uchidek o‘tkir. Kardan esa qolganlardan ham go‘zalroq, qarg‘aning qanotidek tovlanuvchi qora sochi va qizning yuragini sug‘urib olishga yetarlicha o‘tkir yonoq suyaklari bor. Men undan boshqalarning hammasidan ko‘ra ko‘proq nafratlanaman.
Unga shunchalik nafrat bilan qaraymanki, ba’zan unga qaraganimda nafas ololmay qolaman.
— Sen hech qachon bizga teng kelolmaysan, — deydi Nikasiya.
— Oh, qo‘yinglar, — deydi Lok beparvo kulib, qo‘lini Nikasiyaning beliga tashlab. — Ularni o‘z g‘ami bilan yolg‘iz qoldiraylik.
— Jude kechirim so‘raydi, — deydi Taryn tezda. — Ikalamiz ham chin dildan uzr so‘raymiz.
— U qanchalik afsusdaligini ko‘rsatib qo‘yishi mumkin, — deydi Kardan cho‘zib. — Unga aytib qo‘yinglar, u Yozgi Turnirga qatnashmasin.
— Yutqazib qo‘yishimdan qo‘rqyapsanmi? — deb so‘rayman, bu aqlli ish emasdi.
— Bu faniylar uchun emas, — deb ogohlantiradi u, sovuq ovozda. — Chiqib ket, yo‘qsa afsuslanib qolasan.
Og‘zimni ochaman, lekin Taryn mendan oldin gapiradi. — Men u bilan bu haqda gaplashaman. Hechqisi yo‘q, shunchaki o‘yin-da.
Nikasiya singlimga saxiy tabassum taqdim etadi. Valerian tizzalariga tikilib, ko‘zlarini Tarynning gavdasida to‘xtatadi. — Hammasi shunchaki o‘yin.
Kardaning nigohi nigohim bilan to‘qnashadi, va men bilaman, u hali mening ishimni oxiriga yetkazgani yo‘q, hali bu boshlanishi xolos.
— Nega ularga bunchalik chap berding? — deb so‘raydi Taryn ular o‘zlari uchun yoyilgan quvnoq tushlikka qaytib ketishganda. — Unga qarshi gapirish — bu shunchaki ahmoqlik.
Yutqazib qo‘yishimdan qo‘rqyapsanmi?
— Bilaman, — deyman unga. — Ovozimni o‘chiraman. Men shunchaki... jahlim chiqdi.
— Qo‘rqqaning yaxshiroq, — deb maslahat beradi u. Va keyin boshi bilan irg‘itib, vayron bo‘lgan ovqatimizni yig‘ishtiradi. Qornim g‘urillab ovqat so‘raydi, uni e’tiborsiz qoldirishga harakat qilaman.
Ular mendan qo‘rqishimni xohlashadi, buni bilaman. O‘sha tushdan keyingi soxta urush vaqtida Valerian meni qoqitib yuboradi, Kardan esa qulog‘imga iflos gaplarni pichirlaydi. Tepkilardan, yiqilishlardan terimda ko‘karishlar bilan uyga qaytaman.
Ular tushunmayotgan narsa shuki: Ha, ular meni qo‘rqitishadi, lekin bu yerga kelgan kunimdan beri doim qo‘rqqanman. Meni ota-onamni o‘ldirgan odam tarbiyalagan, maxluqlar yurtida voyaga yetkazganman. Men o‘sha qo‘rquv bilan yashayman, uni suyaklarimga singdirib, e’tibor bermaslikni o‘rganganman. Agar qo‘rqmayotgandek o‘zimni ko‘rsatmaganimda, Madok mulkidagi boyqush patli ko‘rpachalarim tagida abadiy yashiringan bo‘lar edim. O‘sha yerda yotib, o‘zimdan hech narsa qolmaguncha baqirgan bo‘lar edim. Men buni qilishni rad etaman. Men buni qilmayman.
Nikasiya men haqimda yanglishadi. Men turnirda foniylardek biror natija ko‘rsatishni istamayman. Men g‘alaba qozonishni xohlayman. Ularga teng bo‘lishni orzu qilmayman.