ҚАТЫГЕЗ
“Мен ештеңе істеген жоқпын. Мен ештеңе істеген жоқпын. Ештеңе. Басымыздағы жүкті итеріп жібердім...”. Түн ортасында бүкіл денесі дірілдеп балалардың жатын бөлмесіне кірген Захро (аты-жөні өзгертілді) сыбырлады.
Бұрышта бір нүктеге қадала қарап тұрған көзі үрей билеген қызы мен кілем үстінде ұйықтап жатқан ұлын көргенде, онсыз да: “Мен не істедім — деп ойға шомды...”
Захро тұрмысқа шыққанда жиырма төрт жастағы көңілді қыз еді. Ал жолдасы Олимжон, бай отбасынан шықпағандықтан, тым көп шығыннан аулақ, аз сөйлейтін қарапайым жан болған. Білімі жоғары болса да, белгілі себептермен бір жерде жұмыс істемесе де, егіншілікпен күн көргенді жөн көрді. Жалпы, бұғанасы жұмыспен қатқандықтан осы жолды таңдаған. Олар Чустта тұрғанда ата-анасына бір-екі айда барып тұратын Захро Папта бұрынғы әдетінен бас тартпады. Жеті ай бойы үйіне оралмады. 2021 жылдың күзінде өзі келіп, күйеуінен кешірім сұрап, бірге тұруға ниетті екенін айтып, отбасы қайта қауышты.
Олимжон әйелінің есін жиғанына қатты қуанды. Күйеуі далаға кеткен бойда Захро үйге басқа еркектерді әкеле бастады немесе бір жерде жасырын кездесетін болды. Мұны бай¬қаған төңіректегілер, үй басшылары мен көше басшылары оны бірнеше рет тәртіпке шақырып, дұрыс жолға салуға тырысты. Алайда Захро әдетін тоқтатқан жоқ.
Қанша рет күйеуі үйге келіп, әйелін таппай қобалжыды. Сондай кездерде: “Мына әйел қайда?!” деп ашуланып Захроны іздейтін. Көшеден келсең, таппайсың! Одан сұрағыңа шынайы жауап алалсашы қашан қарасаң “сенімен тұрғым келмейді, ажырасамын” дейтін болды.
Захро келе салысымен небір қулықпен оны жынды қылатын, не салғырттықпен әкесінің үйіне баратын.
Сондай күндердің бірінде Олимжонның ағасы көшеден келіні туралы өсек естіп, баласы екеуі оның соңынан еріп жүрді, бейтаныс адамның көлігіне мініп бара жатқанда ұстап алды. Захро сол кезде де кетіп қалды. “Такси шақырдым, әкеме барамын” деп өтірік айт¬ты. Бірақ қайнағасы оның бұл сөзіне сенбеді. Құдасынан сұрастырып, оның өтірік айтып жатқанын біліп, Олимжонға және оның бүкіл отбасына айтты. Тағы бір жанжалдан соң Захро заттарын жинап әкесінің үйіне кетті.
Махалла белсенділері, профилактикалық инспектор араша түсіп, Захромен сөйлесті, бірақ әйел оларға да құлақ сал¬ған жоқ. Бірақ бұл жолы оның отбасы мүшелері ерлі-зайыптыларды татуластыру үшін қатты күресті.
Көршілер мен ағайын-туыс шақырылып, Захроның енесі мен қайын ағалары күйеу жігітке жалынды. Ашуға мінген Олимжон екі баласын ойлап, сабасына түсті. Захроның көшеге шықпай, достарымен, көршілерімен байланысын үзіп, діндар әйелдердей өмір сүремін деген уәдесін алған соң, соңғы рет кешіргенін айтып, оны қабылдады. Олар бірге өмір сүре бастады.
Захро мұндай өмірге бір ай ғана әрең шыдады. Ол бұрынғы күндерін қайта есіне түсіре бас¬тады. Алайда күйеуі оны соңғы рет кешіріп, отбасы мүшелері ескерткендіктен көшеге шыға алмады. Күйеуі оған күнде насихат айтудан жалықпады, салиқалы әйел сияқты өмір сүруге шақырды. Бұл Захроның өшпенділігін арттырды. Бірте-бірте санасын одан құтылу, тезірек еркін өмірге шығу туралы жиіркенішті ойлар билей бастады.
Бір күні “сен бұлай өмір сүре алмайсың!” — деп өзіне-өзі сөйлеп, нық шешімге келді. Мен оны өлтіремін! Мен мұны мұқият істеуім керек!
Ол өз алдына жоспар құра бастады. Алғашында күйеуінің “лаңкес” екенін көрші-қолаң, ағайын-туыстар арасына таратуға тырысты. Содан ол қолайлы сәтті күте бастады.
Жаздың аптап ыстығы басталған. Таңертең күйеуі егістікке кеткенде Захро далаға шығып, күні бойы бір жерде қаңғып жүрді. Кешке қайтып келгенде оның тамақтанғысы келді. Олимжон кешке үйге келе салысымен әйелінің біраз өзгергенін байқап, балалар ұйықтап жатқанда оны жинастыруға шақыра бастады.
— Білгеніңді істеп жүрген сияқтысың ғой ә?! — деді күйеуі қолындағы пышақпен ойнап. Кейін әйелін пышақпен қорқытуды әдетке айналдырды. — Рұқсатсыз шығасың ба? Айта қояйын, тағы бір қателік жасасаң, өлтіремін!
Захроның түрі бұзылып кетті. Бірақ күйеуіне қарсы бір ауыз сөз айтқан жоқ. Олимжон бір сағаттай сөйлеп, тура жүруін талап етті. Сосын пышағын жас-тығының астына тығып, ұйықтап қалды.
Оған дейін әйел қанша ашулы болса да, сабырға келді. Ол өзінің қылмыстық жоспарын жүзеге асыру үшін қолайлы сәтті күтті.
Ақыры күйеуі ұйықтап қалғанда жастықтың астындағы пышақты ақырын алды. Сосын Олимжонның сол жақ арқасы мен қолтығына бірнеше рет пышақты сұғып алды. Күйеуі қор¬ғану үшін орнынан тұрмақшы болды алайда, алған жарақатының ауырлығынан жерге құлады. Қарсылық көрсетуге дәрменсіз екенін түсінген Захро тағы да шабуылға шықты. Оның кеуде тұсына екі рет пышақ сұқты...
Содан бір жерден кірпіш тауып алып, күйеуінің алтын жалатылған төрт тісін сындырып, бөлмедегі линолеумның астына тығып қойды. Осы арада қызы оянып кеті.
Ол қызының жататын бөлмесіне кіріп, ұйықтауға көндірді де, өзі басын көрпеге тығып біраз жатты. Содан ол қылмыс¬тың ізі мен күйеуінің мәйітін жою жолдарын іздестіре бастады. Ашық терезеден бозғылт көкжиекке бір сәт қарап тұрып, төсекке отыра кетті. Қолтығындағы орамалмен бетін сүртті. Ол мұны не істеймін деп ойлай бастады...
Осыны ойлап, мәйітті қорап¬қа салғысы келді. Сыймай қалған соң дене мүшелерін кесіп, орамалға, целлофанға, төсекке орап, қорапқа салды. Оны шүберекпен жауып тастады.
Аулаға шыққанда таң атқан болатын. Бөлмесіне қайта кіріп, айнаға қарап, шашын ретке келтіріп, орамалын орап алды. Сол секундтарда ол өзін дәрменсіз сезінді, бірақ оның ойында мәйітті жою тұрды.
Захро оның да жолын тапты. Чусттағы Пап аялдамасына келіп, жүргізушілердің бірімен 60 мың сумға дүние-мүлкін бас¬қа жаққа апаруға келісіп, “Дамаспен” үйіне оралды.
Үйге келген соң қорапты көтермек болды, бірақ көтере алмады. Амалсыздан дәлізде телефонмен ойнап жүрген көршісі Расулды көмекке шақырды.
— Ауыр ма?! Онда не бар? — деді Расул кеудесін бір жағынан көтеріп. — Тас толтырып қойғансыз ба, не бұл?!
— Ыдыс-аяқтар бар, — деп Захро одан көзін ала қашты. Бірақ көрші жігіт бұған мән берген де жоқ. Жүкті салғаннан кейін “Дамастың” артқы орындығын бүктеп қойды. Сосын Захро екі-үш рет қайтып келіп, үйіндегі қанға боялған кілемдерді шығарып, көлікке тиеп алды.
Жүргізуші екеуі Пап ауданына қарасты Ифтихор маңынан ағып өтетін Солтүстік Ферғана каналының жағасына келген соң, адамсыз жерді таңдап, осы жерден түсіретінін айтты. Жүргізуші таңғалды: “Қазір бас¬қа көлік келе жатыр. Осында кездесуге келістік” деп өтірік айтты. Осы кезде ол жүргізуші тезірек кетсе, мәйітті каналға лақтырып құтылу керек деп ойлады. Керісінше, жүргізуші заттарды түсірген кезде артқы орындықтарды орнатуға кеткен. Бұған ашуланған Захро өзін әрең тежеп, оған жалынды:
— Тез жүр, аға! Қазір осында ойнасым келеді. Қасымнан бейтаныс адамды көрсе, төбелес шығарып, екеумізді де өлтіреді! Өтінемін!
Мұны естіген жүргізуші жылдам кетті.
Жүргізуші кеткен соң әйел алдымен қорапты, сосын кілемді каналға лақтырып жіберді. Сосын асығыс жүргізушіге телефон соқты:
— Бауырым, қайдасың? Алысқа кеткен жоқсың ба?
Жүргізуші алысқа кеткен жоқ еді, каналдың бойымен біраз жүріп тоқтады да, артқы орындықтарды қатайтты. Захроның өтініші бойынша ол кері бұрылып, оны қайтадан үйіне алып келді.
Әйел бөлмелерді тазалап, қан дақтарын кетірген соң, барып есін жиды. Содан алтын тістерді алып, балаларымен ата-анасының үйіне кетті.
Ол сол күні ешқайда кетпеді. Келесі күні таңертең ол балаларын алып, енесінің үйіне барды, Паптағы үйіне барғысы келмеді.
Ол қайын енесіне күйеуінің бірнеше күннен бері келмегенін, үйде қорқып жүргенін, оны өзімен бірге алып кеткісі келетінін айтты. Сосын махалла төрағасын іздеп шықты. Таппаған соң базарға барып, алтын тістерін 1 миллион 400 мың сумға сатып жіберді. Содан кейін ол көрші үйге қайта келді. Төрағаға енесін алып кеткісі келетінін айтқанда, қарттарға көмектескені үшін ақша бересің бе деп сұрады. Ол күткен жауабын алмаған соң, жоспары бойынша оған жалған сөйледі:
— Күйеуім бірнеше күннен бері үйге келмеді... Негізі ол көптен бері өзгерген. Түрлі діни кітаптарды оқып, кейбір бейтаныс адамдармен телефон ар¬қылы сөйлеседі. Мен оның вахабиларға қосылғанын біліп жүрмін. Бірнеше күннен бері Қырғызстанға барғым келеді деп, лаңкестермен қосылып, сол жаққа кеткен көрінеді...
— Ойлап сөйле! — деп төраға оны итеріп жіберді. — Ғалым ондай адам емес. Ондай бос сөзді айтпа, үйіңе қайт, балаларыңа, енеңе қара! Басқа мұндай сөздерді естімейін!
— Ей, неге сенбейсіз! — деді Захро. — Мен онымен бірге тұрамын, күнде не істейтінін көремін, солай! Ол шынымен экстремистердің қатарына қосылды!
— Жарайды, барсын... Тексеруші келсін, үйіңе барып тексереміз. Кітаптарында немесе оқып жатқан заттарында вахабизмге қатысты дәлел болса, оны тиісті жерге хабарлаймыз!
Захро төрағаның соңғы сөзінен қорықты:
— Жарайды, қоя беріңіз, керегі жоқ! Үйге бармаңыз. Туыс¬тарын мазаламай-ақ қойыңыз, үйіне бөтен еркектер келді демесін. Осыны айтып, тез бөл¬меден шығып кетті. Содан қайын енесімен, балаларымен үйіне қайтты.
Кешкі ас үстінде ол қайын енесіне жұмысқа орналасқысы келетінін айтты. Баласының үнсіз кеткеніне ренжіген анасы күн көруге ақша керек деп келісті. Захро келесі күні өзі жұмыс істейтін жерге келді.
Бір күн өтті. Жұмыста отыр¬ғанда енесі Замира телефон шалды:
— Сен қайдасың? Электриктер келіп, үйлерді тексеріп жатыр. Олар желіге тікелей қосылғандарды анықтауда. Тез кел!
Захро көшеде екі ІІБ қызметкерімен үй сыртында тұрған Замира апаны көріп, үрейленіп кетті. ІІБ ғимаратына апарған кезде ол бәрін түсінді. Ол өзінің жантүршігерлік істерін айтып, қылмысын мойындады...
Бұл қылмыс Пап аудандық қылмыстық істер жөніндегі сотта қаралып, Захро Комилжонова он үш жыл үш айға бас бостандығынан айырылды. Екі баласы інісінің қолында қалды...