Mavzu: O'zbekistonning asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlari tahlili, O'zbekiston barqaror o'sish mezonlariga javob beradigan rivojlangan mamlakat bolishi uchun qanday iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishimiz mumkin
O‘zbekistonning asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlari tahlili. So‘nggi yillarda O‘zbekiston iqtisodiyoti barqaror o‘sish sur’atlari bilan ajralib turmoqda: Yalpi ichki mahsulot o‘sishi: 2023-yilda 5-6% atrofida bo‘ldi. Inflatsiya: 2023-yilda 10% atrofida bo‘ldi, ya’ni narxlar sezilarli darajada oshmoqda. Ishsizlik: Rasman 8-10% atrofida, lekin norasmiy sektorni hisobga olsak, bu ko‘rsatkich yuqoriroq bo‘lishi mumkin. Eksport-import balansi: O‘zbekiston hali ham ko‘proq tovarlarni import qilmoqda, bu esa tashqi savdo balansida muammolar tug‘dirishi mumkin.Milliy valyuta: So‘mning qadrsizlanishi davom etmoqda, bu esa inflyatsiyani qo‘zg‘atadi. O‘zbekiston uzoq muddatli rivojlanish uchun bir nechta asosiy yo‘nalishda islohotlar o‘tkazishi lozim: Sanoat va qishloq xo‘jaligi tarmog‘ini diversifikatsiya qilishHozir iqtisodiyot ko‘proq xomashyo (gaz, paxta, oltin) eksportiga tayanadi.Sanoatda yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish (elektronika, mashinasozlik, farmatsevtika) muhim. Qishloq xo‘jaligida eksportbop mahsulotlar (meva-sabzavot, organik mahsulotlar) hajmini oshirish kerak. Ta’lim va innovatsiyalarni rivojlantirishRivojlangan davlatlarning barchasi (Janubiy Koreya, Singapur, Germaniya) ta’limga katta e’tibor beradi. Texnologik universitetlar, ilmiy-tadqiqot institutlari va startap ekotizimini rivojlantirish kerak. O‘zbekiston IT, muhandislik va tadbirkorlik sohalarida global raqobatbardosh kadrlar tayyorlashi lozim.Investitsiya muhitini yaxshilash. Xususiy sektorni qo‘llab-quvvatlash va xorijiy sarmoyadorlar uchun qulay sharoit yaratish kerak. Bank kreditlari foiz stavkalarini pasaytirish va biznes uchun moliyaviy resurslarga qulay kirish imkoniyatini ta’minlash zarur. Korrupsiya va byurokratiyani kamaytirish biznes rivoji uchun muhim shart. Energetika va infratuzilmani modernizatsiya qilish. Elektr energiyasi va transport infratuzilmasini modernizatsiya qilish orqali sanoatning rivojlanishiga turtki berish kerak. Muqobil energiya manbalariga (quyosh, shamol) sarmoya kiritish uzoq muddatda iqtisodiy barqarorlikni ta’minlaydi. Moliyaviy va fiskal islohotlar. Soliq tizimini soddalashtirish va biznesga yukni kamaytirish. Davlat qarzini ehtiyotkorlik bilan boshqarish. Valyuta bozorini erkinlashtirish va so‘mning barqarorligini ta’minlash.
Qo‘shimcha chora-tadbirlar .Xususiy sektorni rivojlantirish:
Resurslarni taqsimlashni takomillashtirish: Yer, mehnat va moliyaviy resurslarni taqsimlash mexanizmlarini yaxshilash orqali xususiy sektor o‘sishini rag‘batlantirish. Raqobatni rivojlantirish: Xususiy sektorda raqobatni oshirishga yo‘naltirilgan normativ-huquqiy bazani isloh qilish. Tashqi savdo va investitsiya siyosati: Xususiy sektorning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashishiga ko‘maklashuvchi tashqi savdo va investitsiya siyosatini olib borish. "Yashil" iqtisodiyotga o‘tish:
Idoralararo muvofiqlashtirish: "Yashil" iqtisodiyotga o‘tish choralarini muvofiqlashtirish bo‘yicha idoralararo kengash tuzish va uning faoliyatini yo‘lga qo‘yish. Strategiyani amalga oshirish: 2019–2030 yillar davrida O‘zbekiston Respublikasining "yashil" iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini amalga oshirish. Iqtisodiy tadqiqotlar sifatini oshirish:
Ilmiy asoslangan yondashuvlar: Ijtimoiy-iqtisodiy sohani isloh qilish bo‘yicha ishlab chiqilayotgan tashabbuslarning sifatini oshirish va 2022–2026 yillarda hududlar, tarmoqlar va sohalarni rivojlantirish bo‘yicha dasturlarni ilmiy asoslangan innovatsion yondashuvlar asosida ishlab chiqish. Tavsiya etilgan makroiqtisodiyot bo‘yicha manbalar "Makroiqtisodiyot" darsligi:
Ushbu darslikda makroiqtisodiyot fanining asosiy tushunchalari, muammolari va makroiqtisodiy siyosat yuritishning asoslari bayon etilgan. "Asosiy iqtisodiyot" (Tomas Souell):Iqtisodiyot qanday ishlashini tushunmoqchi bo‘lganlar uchun matematik formulalar yoki murakkab tenglamalarsiz yozilgan qo‘llanma. "Makroiqtisodiyot" (E.I. Ergashev, I. Bakiva va boshqalar):Ushbu kitobda makroiqtisodiyotning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Ushbu chora-tadbirlar va manbalar O‘zbekiston iqtisodiyotini yanada rivojlantirish va barqaror o‘sishni ta’minlashga yordam beradi.