Янги электротехника лойиҳаларига 3 йил давомида тезлаштирилган амортизация: бу корхонага нима беради?
Ўзбекистонда электротехника саноатидаги янги инвестиция лойиҳалари учун Президентнинг ПҚ-325-сон қарори асосида 3 йиллик тезлаштирилган амортизация жорий этилди. Ушбу механизм корхоналарга ишлаб чиқариш бинолари ва технологик ускуналар қийматини одатий муддатга нисбатан тезроқ харажатларга ўтказиш имконини бериб, дастлабки даврдаги молиявий юкни енгиллаштиради.
Хўш, “тезлаштирилган амортизация” ўзи нима ва бу тадбиркорга қандай фойда беради? Амортизация нима?
Оддий қилиб айтганда, корхона янги бино ёки ускуна сотиб олганда, унинг қиймати бир вақтнинг ўзида харажатга ёзиб юборилмайди. Ушбу қиймат белгиланган тартибда маълум давр давомида босқичма-босқич харажатларга ўтказилади. Ана шу жараён амортизация дейилади.
Масалан, корхона янги ишлаб чиқариш линиясини сотиб олди. Ускуна корхонага бир неча йил хизмат қилади. Шунинг учун унинг қиймати ҳам тегишли давр мобайнида амортизация қилинади.
Тезлаштирилган амортизация эса ушбу қийматни белгиланган одатий муддатга нисбатан тезроқ харажатларга ўтказиш имконини беради. ПҚ-325 айнан электротехника саноатидаги тегишли янги инвестиция лойиҳалари учун 3 йил давомида шундай тезлаштирилган амортизация қилиш ҳуқуқини беради.
Бу имтиёзнинг асосий аҳамияти — корхона янги ишлаб чиқаришга катта маблағ киритган дастлабки даврда унинг харажатларини тезроқ ҳисобга олиш имкониятидир.
Яъни корхона:
инвестиция қилади → янги бино ёки ускуна ишга тушади → тезлаштирилган амортизация қўлланади → харажатлар тезроқ ҳисобга олинади.
Натижада корхонанинг дастлабки йиллардаги молиявий юкини бошқариш ва пул оқимини режалаштириш имконияти яхшиланади.
Келинг, оддий мисолда кўрамиз.
Тасаввур қилайлик, электротехника корхонаси янги ишлаб чиқариш лойиҳасини амалга оширди.
Корхона 3 млрд сўмлик технологик ускуна сотиб олди ва ушбу ускуна янги лойиҳа доирасида фойдаланишга қабул қилинди.
ПҚ-325нинг 6-бандида белгиланган шартларга мос келадиган бўлса, корхона ушбу ускунани фойдаланишга қабул қилинган санадан бошлаб 3 йил давомида тезлаштирилган амортизация қилиш ҳуқуқига эга.
Ускунанинг қийматини амортизация орқали харажатларга тезроқ ўтказиш имконияти пайдо бўлади. Натижада корхона янги ишлаб чиқаришни йўлга қўйишнинг дастлабки босқичида ўзининг харажатлари ва пул оқимини самаралироқ режалаштириши мумкин.
Бу ерда бир муҳим нуқтани ажратиб кўрсатиш керак: 3 млрд сўм автоматик равишда “ ҳар йили 1 млрд сўмдан” амортизация қилинади деган қоида йўқ.
Электротехника саноатида янги ишлаб чиқариш линиясини ташкил этиш катта бошланғич инвестицияни талаб қилади. Ускуналар, ишлаб чиқариш бинолари ва технологик линияларга сарфланган маблағ корхона фаолиятининг дастлабки босқичида катта молиявий юк бўлиши мумкин.
ПҚ-325даги ушбу механизм эса инвестициянинг айнан дастлабки даврида амортизация харажатларини тезлаштириш имконини яратади.
Бу, ўз навбатида, янги қувватларни ишга тушириш, замонавий технологияларни жорий этиш ва ишлаб чиқаришни кенгайтираётган корхоналар учун молиявий режалаштиришда қўшимча имконият беради.
Кимлар бундан фойдаланиши мумкин?
Бу имконият барча корхоналарнинг исталган эски ускуналарига автоматик равишда татбиқ этилмайди.
ПҚ-325нинг 6-бандига кўра, гап:
инвестиция дастури доирасида амалга оширилган; электротехника саноати йўналишидаги янги лойиҳалар; фойдаланишга қабул қилинган; ушбу лойиҳалардаги ишлаб чиқариш бинолари ва технологик ускуналар ҳақида бормоқда.
Хулоса
ПҚ-325нинг 6-банди электротехника саноатига инвестиция киритаётган тадбиркорлар учун яна бир молиявий механизмни яратмоқда.
Янги лойиҳа → янги бино ва ускуна → фойдаланишга қабул қилиш → 3 йил давомида тезлаштирилган амортизация ҳуқуқи.
Бу механизмнинг моҳияти — инвестиция қийматини амортизация орқали тезроқ харажатларга ўтказиш имконини бериш ва шу орқали корхонанинг дастлабки даврдаги молиявий режалаштиришини енгиллаштиришдир.