Қай жаста балаға қандай қосымша сабақ қажет?
Бала тәрбиесінде ата-ана үшін ең үлкен сұрақтардың бірі – қай жаста қандай қосымшаға берсем дұрыс болады деген ой. Қазіргі таңда түрлі үйірмелер, курстар, қосымша білім беру орталықтары өте көп. Бірақ бәрі бірдей балаға пайдасын тигізе бермейді. Ең бастысы – баланың жас ерекшелігін, қызығушылығын және даму кезеңін ескеру.
Бұл жастағы балаға негізгі мақсат – ойлауын, тілін, қимылын дамыту. Сондықтан:
- Логика мен ойлау жүйесін дамытатын ойындар (конструктор, пазл, кубиктер);
- Қол моторикасы (сурет салу, мозаика, құммен ойын);
- Шет тілі – ойын арқылы, ән мен өлең арқылы үйретілгені тиімді;
- Музыка, би, спорт – баланың денсаулығы мен ырғағын дамытады.
Ең бастысы, бұл жаста баланы шаршатпай, «үйрену» емес, «ойнау» ретінде қабылдату қажет.
Бала бірінші сыныпқа қадам басқанда оған оқу, жазу, санауды бекіту маңызды. Сонымен қатар:
- Математика мен логикаға дайындық;
- Шахмат, үстел ойындары – ойлау қабілетін дамытады;
- Сурет, қолөнер, музыка – шығармашылықты ашады.
Бұл кезеңде ең бастысы – баланың мектепке деген қызығушылығын жоғалтпау.
Бастауыш сыныптың орта кезеңінде негізгі білімге қосымша қолдау қажет болады.
- Негізгі пәндер: математика, қазақ тілі, ағылшын;
- Жылдам оқу, есте сақтау курстары;
- Спорттық үйірмелер (жүзу, гимнастика, футбол, т.б.);
- Шығармашылық үйірмелер – сурет, театр, би.
Бұл жаста баланың қабілеті айқындала бастайды. Ата-ана соған қарай бағыт бергені дұрыс.
11–13 жас: қызығушылық қалыптасатын шақ
Орта буында баланың «маған не ұнайды?» деген сұрағы туындайды. Сондықтан:
- Математика, тілдік пәндерді тереңдету;
- Шет тілін жүйелі оқу;
- ІТ, программалау негіздері;
- Сахна өнері, ораторлық шеберлік.
Бұл кезеңде баланың қызығушылығын қолдап, «қолымнан келеді» деген сенімін арттыру маңызды.
Жоғары сыныпқа аяқ басқан жасөспірім үшін басты мақсат – мамандыққа бағыт беру.
- ҰБТ/емтиханға дайындық;
- Профильді пәндерді тереңдету (физика, математика, биология, тарих, әдебиет т.б.);
- Шет тілін жетілдіру (IELTS, TOEFL, т.б.);
- Дебат, сыни ойлау курстары.
Бұл жаста баланың өз бетімен шешім қабылдауына мүмкіндік беру өте маңызды.
Мектептен кейінгі кезең – болашаққа нақты қадам жасау уақыты.
- Профильді пәндер – ЖОО-ға дайындық үшін;
- Шет тілдері – халықаралық деңгейде білім алуға жол ашады;
- Soft skills: көшбасшылық, коммуникация, қаржы сауаттылығы.
Әр жас кезеңінде қосымша сабақтың міндеті әртүрлі: бірінде – қызығушылықты ашу, бірінде – білімді толықтыру, ал енді бірінде – болашаққа бағыт беру. Ата-ананың міндеті – баланы тым жүктемей, оның табиғи қабілеті мен қызығушылығына сай қосымша білім беру жолын таңдау.