August 22, 2025

Балаға мәжбүрлеп білім беруге болмайды деп жатады, сол қаншалықты рас

«Баланы мәжбүрлеп оқытуға болмайды» деген сөзді әркім әртүрлі түсінеді. Бұл жерде негізгі ой – баланың ішкі қызығушылығы мен ынтасын оятпайынша, білім терең орнықпайды.

🔹 Неліктен мәжбүрлеп болмайды?

  • Баланы қорқытып, ұрысып немесе қысыммен оқыту кезінде ол тек сыртқы себеппен (ата-ана ренжімесін, ұрспасын) оқиды. Мұндай жағдайда білім ұзақ сақталмайды.
  • Қысым баланың оқу процесіне деген сенімін, қызығушылығын жоғалтады. Кейін «оқу = стресс» деген ассоциация қалыптасуы мүмкін.
  • Үнемі мәжбүрлеу – баланың өз бетінше іздену, таңдау жасау қабілетін әлсіретеді.

🔹 Ал сонда баланы еркіне қоя беру керек пе?

Жоқ, толық еркіндік те дұрыс емес. Баланың жас ерекшелігіне қарай жеңіл бағыттау, қызықтыру, ойынмен үйрету, үлгі көрсету қажет. Мысалы:

  • «Оқы!» деудің орнына, өзі кітап оқып отырған ата-ананы көрсе, балаға да қызық болады.
  • Қызықты тапсырмалар, ойындар арқылы сабақ берілсе, бала оны мәжбүрлеу емес, табиғи құштарлықпен орындайды.
  • Мақтау, сенім арту да баланың ынтасын арттырады.

👉 Қорытындысы:

  • Мәжбүрлеу – қысым, ол зиян.
  • Бағыттау – дұрыс тәсіл.
    Балаға «оқу керек» дегенді сезіндірудің ең тиімді жолы – оны қызықтыра білу және ата-ананың өз үлгісі.