Баламда агрессия басым, не істеуге болады?
Кейде бала айқайлайды, зат лақтырады, жылайды, тіпті жұдырықтасуға тырысады.
Ал шын мәнінде – агрессия көбіне тәрбиенің кемшілігі емес, баланың ішкі ауыр сезімінің айқайы.
Агрессия – жай ашу емес. Бұл – эмоцияны басқару дағдысының әлі қалыптаспағанын білдіреді.
Себептері әртүрлі болуы мүмкін:
- 💤 Ұйқы мен күн тәртібі бұзылған – шаршаған бала ашуланшақ келеді.
- 🏫 Мектепте/балабақшада қысым – мұғалім, сыныптас, немесе тапсырмалардың тым көптігі.
- 🗣 Өзін түсіндіре алмау – сөздік қоры аз, эмоциясын сөзбен жеткізу қиын.
- 👂 Тыңдалмау сезімі – ата-ана, үлкендер баланың айтқанына мән бермейді деп ойлайды.
- 👨👩👧👦 Үйдегі шиеленіс – ата-ананың арасындағы дау-дамай да балаға тікелей әсер етеді.
Бала айқайлағанда немесе ашуланғанда, сіздің де эмоцияңыз көтерілсе, жағдай ушығады.
Терең тыныс алып, дауыс ырғағын бәсеңдетіңіз.
«Сен қазір ренжіп тұрсың, солай ма?»
«Мен сені түсінгім келеді»
Бұл балаға “менің сезімімді көреді” деген сенім береді.
3. Қауіпсіз шығару жолын көрсетіңіз
Алақанды қысып, терең тыныстау.
4. Эмоцияны сөзбен жеткізуге үйретіңіз
«Мен ашуландым», «Мен ренжідім», «Маған ұнамайды» сияқты сөздерді үйрету.
Бірге «эмоция картасын» жасап қоюға болады (көңіл-күй бейнелері).
Сіз ашуланғанда қалай әрекет етесіз – бала соны көшіреді.
«Мен ашуландым, бірақ сабыр сақтаймын» деп өзіңіз дауыстап айтыңыз.
6. Сүйіспеншілікті бөліп айтыңыз
«Мен сені жақсы көремін, бірақ мына әрекетің дұрыс емес»
Бұл баланың өзін емес, тек әрекетін сынап отырғаныңызды түсіндіреді.
Агрессия – баланың «Менің ішімде бір ауыр сезім бар, мен оны басқара алмай жатырмын» деген көмек сұрауы.
Сіз тыңдаған сайын – бала сізге сенеді, ал сенім – ең мықты тәрбие құралы.