Shisha ortidagi Farishta
Pekin markazidagi osmono‘par binolarning birida, Li oilasining ulkan xonadoni bor. Bu xonadonning bir burchagi shiftdan polgacha kitob javonlari bilan to‘la. Bu yerda — 5 yoshli Meyning saltanati edi.
Mey gapirolmasdi. Uning tomog‘idan birorta ham ma’noli tovush chiqmasdi. Ammo uning ko‘zlari... uning ko‘zlari har qanday so‘zdan ko‘ra ko‘proq narsani so‘zlardi. U 5 yosh bo‘lishiga qaramay, uy kutubxonasidagi o‘nlab, yuzlab kitoblarni o‘qib tugatgan edi. U oddiy ertaklarni emas, balki qiyin ensiklopediyalarni, koinot haqidagi kitoblarni, qadimiy Xitoy she’riyatining murakkab satrlarini xuddi suvdek ichib yuborardi.
U kitob sahifalarini o‘girar ekan, barmog‘ini so‘zlarning ustidan yurgizardi. Uning miyasida minglab so‘zlar, millionlab obrazlar charx urardi. U "Daraxt", "Mehr", "Yulduz" so‘zlari qanday yozilishini va nima ma’no anglatishini bilar, lekin ularni tili bilan talaffuz qilolmasdi. Uning tili go‘yo sehrli bir zanjir bilan kishanlangan edi.
Onasi Xonim Li unga termulib o‘tirib, ko‘z yoshlarini yashirardi.
— "Mey, qizim, ichingda nimalar borligini bir marta aytsang edi..." — derdi u pichirlab
Mey onasiga qarardi, jilmaymoqchi bo‘lardi, lekin uning yuzi haykaldek qotib qolgan, faqat nigohi bilan "Men hammasini tushunaman, oyi," degandek bo‘lardi.
O‘sha kuni havo juda og‘ir edi. Li oilasi Pekinning qadimiy bog‘laridan biriga sayrga chiqishdi. Akasi Lian — Meyning bu dunyodagi yagona himoyachisi va eng yaqin sirdoshi. Lian doim Meyning qo‘lidan mahkam tutardi, go‘yo qo‘yib yuborsa, singlisi havoga singib ketadigandek.
Lian bog‘dagi baland dekorativ ko‘prik ustiga yugurib chiqdi.
— "Mey! Qara, bu yerdan hamma narsa ko‘rinadi! Suvdagi baliqlarni qara!" — deb baqirdi u hayajon bilan.
Mey ko‘prik pastida to‘xtadi. Uning miyasi o‘sha lahzada ko‘prikning balandligini, suvning chuqurligini va akasining harakatlanish tezligini hisoblab ulgurgan edi. Nimadir xato ekanini u ko‘ngli bilan sezdi..
Lian egilib baliqlarni ko‘rmoqchi bo‘lganida, tosh zinapoyadagi namlik uni sotib qo‘ydi. U muvozanatni yo‘qotdi va dahshatli tezlikda pastga, o‘tkir toshlar ustiga yiqildi. Lianning boshi toshga urildi.
Sukunat. Bir necha soniyalik dahshatli sukunat.
Keyin esa maysalar ustiga qizil qon sizib chiqdi. Lian hushsiz yotardi. Ota-onasi uzoqroqda edi, ular hali nima bo‘lganini ko‘rishmadi.
Mey akasining yoniga yugurib keldi. Uning butun vujudi titrardi. U kitoblarda o‘qigan "O‘lim", "Jarohat", "Qutqarish" so‘zlari miyasida chaqmoqdek chaqdi.
Uning tomog‘idagi o‘sha 5 yillik kishan kutilmaganda pashshadek uvol bo‘lib ketdi. Uning ichidagi minglab kitoblarning bilimi bir nuqtaga jamlandi.
U akasining jarohatiga qarab, hayotidagi birinchi so‘zlarini hayqirdi. Bu ovoz gapirolmaydigan bolaning ingrashi emas, balki daho insonning aniq xulosasi edi:
— "O-o-oyi! D-d-dada! L-l-lian... t-t-tushib ketdi! Q-q-qon oqyapti, a-a-arteriya... u-u-uchinchi o-o-o‘ng qovurg‘a... d-d-dada y-y-yuguring!"
Ota-onasi yetib kelganda, ko‘zlariga ishonishmadi. Mey nafaqat gapirayotgan, balki u kitoblarda o‘qigan tibbiy terminlar bilan gapirayotgan edi! U duduqlanardi, chunki uning miyasi tili bilan muloqot qilishga hali to‘liq o‘rganmagan edi, lekin u to‘xtamasdi.
— "L-l-lian... o-o-o‘lmaydi. U-u-un-ing t-t-tomuri u-u-uryapti. M-m-men s-s-sanadim... s-s-sakson marta d-d-daqiqa..." — dedi Mey akasining qo‘lini ushlab. U Lianning pulsini sanayotgan edi.
Lian shifoxonaga olib ketildi, uning hayoti saqlab qolindi. O‘sha kecha Pekin shifoxonasining koridorida doktor
Li oilasiga g‘alati bir gap aytdi:
— "Qizingiz nafaqat gapirdi, u akasining hayotini saqlab qoldi. Uning miyasi biz o‘ylagandan ancha murakkabroq. U autizm bilan og‘rigan, lekin u — Savant. Ya’ni, daho. U o‘qigan kitoblarini shunchaki yodlamagan, u ularni butun borlig‘i bilan o‘zlashtirgan. U gapirolmasligining sababi — uning ichidagi bilimlar ummoni tashqariga chiqish uchun juda torlik qilgan."
Mey o‘sha kecha Lianning palatasida o‘tirdi. U endi jim emas edi. U duduqlanib bo‘lsa ham, akasiga kitob o‘qib bera boshladi.
— "B-b-bir b-b-bor e-e-ekan... b-b-bir y-y-yo‘q e-e-ekan..." — deb pichirladi u.
Onasi Meyni quchoqlab oldi. Endi bu uyda sukunat bo‘lmaydi. Meyning har bir duduqlanib aytgan so‘zi Li oilasi uchun dunyodagi eng go‘zal musiqa edi.
Yillar o‘tib, Mey 18 yoshga to‘ldi. Pekin osmoni ostida u endi "Muzlagan Daho" sifatida tanilgan edi. U universitetning eng murakkab
laboratoriyalarida ishlardi. U duduqlanishini deyarli yengib o‘tgan, lekin baribir hayajonlanganda so‘zlarni takrorlardi (exolaliya).
Uning xonasi kitoblar bilan to‘la, lekin endi u kitoblarni shunchaki o‘qimasdi, u ularni yozardi. U o‘zining duduqlangan tili bilan koinotning eng murakkab sirlarini tushuntirib berardi.
Lian esa hamon uning yonida. U singlisining har bir takrorlagan so‘zidan yangi bir ma’no topardi.
— "Mey, bugun juda go‘zalsan," — deydi Lian.
— "G-g-go‘zalsan... g-g-go‘zalsan... R-r-rahmat, Lian. B-b-bugun p-p-pekin ch-ch-chiroyli... ch-ch-chiroyli..."