#ҚАФАСДАГИ_МУҲАББАТ
Лилй келганини эшитгач қариндошлари уни кўриш учун келишди ва суҳбат қуришди.
Лиля иккинчи холасининг тўсатдан меҳрибон бўлиб қолишига ҳайрон қолди аммо сездирмади. Аслида, у ҳеч қачон бу хола ва тоғаларига яқин бўлмаган, айниқса, қизни онаси бошқаси билан қочиб кетганидан кейин уларнинг ҳаммасидан узоқлашган. Энди эса иккинчи холаси унинг қўлидан ушлаб, илиқ суҳбат қураётганида, лилй бирдан қўлини тортиб олиш истагини сезди. Йиллар давомида Девиддан бошқа ҳеч ким унга тегмаган ҳатто аёл кишилар ҳам.
Лилйнинг сукут сақлаётганини кўриб, иккинчи холаси кинояли оҳангда сўради:
— Гапирмаётганинга сабаб борми, ё эрингни йўлдан уриб кетишимдан қўрқаяпсанми? Хавотир олма, сеники сеники бўлиб қолади. Холанг шунчаки сендан ҳол-аҳвол сўраяпти. Айтганча, сизлар турмуш қурганмисиз?
Эргу холанинг бундай сўраши бежиз эмасди. Лилй Девидга турмушга чиққанида, бу ҳақда фақат отаси билган, аммо тўйга бормаган. Кейинчалик эса фақат қишлоқдагиларга қизи турмушга чиққанини айтган, холос. Ҳатто тўй маросими ҳам бўлмаган. Аслида, Девид аввал лилйнинг қишлоғида тўй ўтказмоқчи бўлган, кейин эса бутун Cларк оиласини пойтахтдаги тўйга таклиф қилмоқчи эди. Лекин Даниянинг отаси бунга рози бўлмаган ва бу ҳақда гапиришни ҳам истамаган.
Лиля бошини қимирлатиб тасдиқлади.
Буни кўриб, иккинчи хола юзида ғашлик ифодаси пайдо бўлди. Унинг оиласида ҳали турмуш қурмаган икки қизи бор. Аввалига у лилйнинг эри жуда келишган ва бой эканини кўриб, агар лиля ҳали турмушга чиқмаган бўлса, қизлари учун имконият бўлиши мумкин деб ўйлаганди. Аммо энди умидлари пучга чиқди. Лекин у ўзини тезда қўлга олиб, яна сўради:
— Унда, эрингнинг ака-укалари ёки яхши дўстлари борми? Агар шундай бўлса, мен билан таништира оласанми? Чунки иккала қизим ҳам ҳали турмушга чиқмаган, улар учун яхши куёв топиш керак, шундай эмасми?
Лилй бир лаҳза ўйланиб қолди. Девиднинг болаликдан бирга ўсган дўстлари бор ва уларнинг ҳаммаси бадавлат ёки катта мансаб эгаларидан иборат. Улар нафақат келишган, балки талабчан ҳам эдилар. Пойтахтда атрофини жуда кўп бадавлат қизлар ўраб турган бу йигитлар қандай қилиб оддий қишлоқ қизларига қизиқсин?
Мактабдаги ҳамкасблари ҳақида гапирсак, улар эса минглаб километр узоқликдаги қизга уйланишни, устига-устак, магистрлик даражаси бўлмаган қиз билан турмуш қуришни истамасди. Демак, бу ишнинг охири яхши бўлмайди. Агар охир-оқибат ҳеч нарса чиқмаса, холаси унга “ёлғондан ёрдам кўрсатиб, бизни шарманда қилди” деб айтиши аниқ.
Шунинг учун Лиля шунчаки кулиб:
— Мен кўпинча фақат ишлайман, шунинг учун кўпчиликни танимайман. Агар иккинчи холам чиндан ҳам таништиришни истаса, ўша ердаги одамга мурожаат қилсин, — деб меҳмонхонадаги Девид томон ишора қилди.
Иккинчи хола Девидга ҳайрат билан қаради, сўнг лилйга юзланиб:
— Қара, мен сендан оддийгина ёрдам сўраяпман, сен эса бунча қочасан. Холангга ёрдам беришни истамайсанми? Наҳот шунчалик бепарво бўлсанг?
Лилй ҳеч нарса демади. У холаси гўё онасига ўхшаб, уни айблашни бошласа, кейинчалик “уяциз тулки” деб аташи ҳам аниқ эканини билар чунки ҳоласини бугун кўраётгани йўқ У нафратланиб кетти шунчалик ҳам юзсиз ҳоласи борлигидан ва қўлини тортиб олиб, совуқ оҳангда деди:
— Агар иккинчи холам кимнидир таништиришни истаса, эримга мурожаат қилсин. Мен буни эплай олмайман.
Иккинчи хола бурнини жийириб, жаҳл билан чиқиб кетди.
У кетгач, ёнида гўдак кўтариб ўтирган аёл унга қизиқиб савол берди:
— лиля, бу сенинг ҳақиқий турмуш ўртоғингми?
Лилй унга қаради. Бу аёлни танирди. У мактабни ташлаб, жуда ёш турмушга чиққанди. Жавоб ўрнига лилй ундан сўради:
— Учинчиси, — деди аёл. Кейин ҳайрат билан сўради:
— Сен жуда яхши эрга теккан экансан! Ўтган куни эрим билан шаҳарга бориб, машина олишни ўйладик. 360 минг доллар турадиганини кўрдик, аммо уни ҳам ололмадик. Сен эса уйинг олдида 6 миллион турадиган машина қўйибсан! Эринг жуда кўп пул топадими?
Лиля бунга қандай жавоб беришни билмай, бошқаларни хафа қилмаслик учун шунчаки деди:
Ҳақиқатан ҳам, у худди бойлик худоси каби эди. Қандай акцияга пул тиккани ҳам уч-тўрт баробар фойда келтирарди. Шу сабабли, у пул сарфлашни ҳам яхши кўрар. Нимани ёқтирса, энг қимматини танларди, чунки энг қиммат маҳсулот сифатли бўлади деб ўйларди.
Аёл болани қучоқлаганча лабини тишлаб деди:
— Уйларингиз қаерда? Бу ергача машинада келдингларми?
— Йўқ, самолётда келдик. У машина ҳайдаш ноқулай деб топганидан кейин сотиб олди, — деди лилй.
Бундай қимматбаҳо машинани осонгина сотиб олиш – қандай улкан бойлик! Ҳамма ҳайратда қолди. Уларнинг ҳам машиналари ва уй-жойлари бор лекин ҳар куни пул топиш ташвишидан чиқолмасдилар. Ўша пайтда барчанинг мияси бир савол билан банд бўлди: ҳаммаси оддий оиладан келган бўлишига қарамай, қандай қилиб лилй бунчалик омадли ва бой бўлиб кетди?
Аёл ҳам бошқалар каби ички ҳасад билан деди:
— Сенга жуда омад кулиб боқибди! Мактабда ҳам энг чиройлиси эдинг, яхши ўқирдинг, ўқитувчилар ва синфдошлар сени ёқтиришарди. Энди эса энг бой эркакга турмушга чиқдинг. Жуда зўр!
Лилй шунчаки кулиб қўйди, лекин жавоб бермади.
Барча яна савол беришга тайёр турганда, Девид яқинлашди. У келиши билан ҳамма йўлдан чекинди ва бу келишган эркакнинг лилйни бағрига босиб ўтиришини кузатишди.
— Агар бирон саволингиз бўлса, менга мурожаат қилинг. Хотинимни чарчатиб қўйманг, — деди Девид мулойимлик билан.
Мико кўзларини уқалаб, лилйнинг тиззасига чиқди. Аёллар шундагина унинг ўғли аллақачон шунчалик катта бўлиб улғайганини англадилар!
Бундай чиройли қўғирчоқни ҳеч қачон кўришмаган!
Унинг юзи худди янги тозаланган тухумдек силлиқ ва юмшоқ. Катта ва нам қора кўзлари, баланд бурни ва қизил лаблари Девиддан нусха кўчирилгандек эди гўё.
— Бу... бу сенинг ўғлингми? — ҳайрат билан сўради кимдир.
Лилй бош ирғади:
— Мико, холаларинг билан саломлаш.
Кичкина Мико итоаткорлик билан:
— Салом, холалар, — деди.
Бу манзара атрофдагиларни ҳасадга тўлдирди. Меҳрибон ва мукаммал турмуш ўртоғи, чиройли ва тарбияли ўғли, бойлик ва обрў, университет ўқитувчилиги... Нега барча яхшиликлар фақат лилйнинг қўлига тушди? Аммо ҳеч ким билмасдиким ўша пайтда бу учун катта бадал тўлагани ва буни ҳозир ҳам давом этаётганини.
Лекин лилй га бошқаларнинг шундай қарашлари ёқмасди.
Бошқалар нигоҳида у омадли. Ҳамма: “У Девидга турмушга чиққани учун олдинги ҳаётида катта савоб иш қилган бўлса керак,” дерди.
Ҳамма Девид уни севишини ва унга жуда яхши муносабатда эканини айтарди. Уларнинг боласи бор, бу нақадар бахт ва ҳавас қиларли!
Аммо лилй бундай гапларни эшитишни ёмон кўрарди. Гўё у ўзининг ҳаёти билан эмас, балки шунчаки Девиднинг бир қисми сифатида яшаётгандек. Мустақил, ўз фикрига эга шахс эмас, балки шунчаки эрига тегишли бир “нарса”дек туюларди.
Унинг безовталигини сезган Девид меҳмонларга чиқиб кетишларини айтди. У ниҳоятда келишган, овози ёқимли ва ўзига хос жозибага эга эр эди. Ҳатто етмиш-саксон ёшли аёллар ҳам унинг олдида яхши таассурот қолдиришга ҳаракат қилишарди.
Шунинг учун меҳмонлар итоаткорлик билан хонани тарк этишди.
Улар чиқиб кетгач, лилй енгил тин олди.
У мактаб давридан буён шундай вазиятлардан чарчаган. Ўшанда одамлар ундан: “Ўтган семестрда имтиҳонларинг қандай ўтди?” “Қайси университетга топширмоқчисан?” деб сўрарди.
Ҳозир эса бу саволлар “Эринг нима билан шуғулланади?” “Сизнинг оилангизда нечта машина бор?” “Ўғлингиз неча ёшда?” “Қайси синфда ўқийди?” каби саволларга айланди. Агар буларни меҳрибон қариндошлар сўраса, майли эди. Лекин бу саволларни бегона одамлар берарди.
Лилй Микўни каравотга ётқизиб, Девидга юзланди:
— Сен ҳозир тўй маросимини нишонлашимиз керак дедингми?
— Биз аллақачон шунча йил турмуш қурганмиз, ортиқча дабдабага ҳожат борми?
— Нега керак эмас экан? Камида одамлар сени ҳақиқатан ҳам рафиқам эканингни билишсин, — Девиднинг кўзлари ялт этиб — Мен одамларнинг сен ҳақингда ортиқча гапиришларини ёқтирмайман.
Унинг феъл-атворини билган одам, агар кимдир лилй ҳақида ортиқча гапирганини эшитса, Девид уни шу заҳоти жазолашини тушунарди. Аммо у ҳозиргача чидаб келгани ажабланарли. Девид ҳеч қачон мулойим инсон бўлмаган. Кимдир унга қарши чиқсагина, у бундай одамни йўқ қилишга тайёр.
Чунки Девиднинг қарорларини ўзгартиришнинг иложи йўқ.
Кечки овқатда Девид бу ҳақда лилйнинг отасига гапирди. Аввалига лилй отасининг рози бўлмаслигига ишонганди. Аммо отаси бироз ўйлаб кўриб, Девиднинг фикрини маъқуллади.
— Тўғри айтди. Одамларнинг гапи бўлиши мумкин. Бу биз учун яхши имконият. Ҳаттоки, мактабдаги энг яқин синфдошларингни ҳам таклиф қил, — деди отаси олдинги хафагарчиликларини бутунлай унутгандек.
Лилй эса ўзининг мактабдошларини кўришни хоҳламасди. Уларнинг гапларини эшитишни ҳам истамасди. Ҳатто, уларни бутунлай унутишни ҳоҳларди.
Аммо ота, эр ва ўғил қарор қабул қилган. Лилй эса ёлғиз уч кишига қарши бир ўзи ҳеч нарса қила олмасди. Охир-оқибат, у ҳам рози бўлишга мажбур бўлди.
Девид ҳар доим лилйнинг овқат пиширишини талаб қиларди, лекин идиш ювишга йўл қўймасди. Унинг нозик қўлларига зарар етишини истамасди.
Девид ошхонада идиш юваётган пайтда лилй Микога ванна қилдириб қўйди. Кичкина бола бувасини жуда яхши кўрарди ва у билан ётишни хоҳлади. Лилйнинг отаси ҳам неча йиллардан бери кўрмаган набирасини ёнида бўлишини истади.
Шунинг учун Мико чўмилгандан сўнг, ҳеч қандай таклиф ёки сўзларсиз, тўғри бобосининг хонасига кириб кетди.
Лиля эса ҳаммомда ёлғиз қолди.
Бу уларнинг оилавий уйи бўлгани учун, отаси ён хонада яшарди ва фақат битта ҳаммом бор. Шунинг учун лилй Девиднинг бунчалик уяциз бўлишини кутмаганди.
У ваннадан чиқаётган пайтда Девид ҳеч қандай кийимсиз ичкарига кирди.
Шукрки, лилй аллақачон ювиниб бўлганди. Акс ҳолда, унга ҳеч қаерга қочишга жой қолмасди.
Аммо шунга қарамай, Девид уни мажбурлаб ўзининг ваннасини таёрлатди. Худди Микога ғамхўрлик қилгандек, унинг танасини эҳтиёткорлик билан ювди ва лосён суртди.
Бу жараёнда Девид кўзларини юмиб, роҳатланиб турди. У шундай яқинликни ёқтирарди. Агар бу жой қайнотасининг уйи бўлмаганида, у шубҳасиз лилйга мандарин ўрдаклари сингари бирга чўмилишни таклиф қилган бўларди.
Мико кечаси бувиси билан ётгани учун, Девид хоҳлаган ишини қилиш учун тўлиқ имкониятга эга.
Лилйга боғланган кичкина ётоқхонада, фақат бир чироқ ёниқ турарди. Бу хонада қандайдир чуқур гўзаллик бор.
Девид ўша эски тунларни эслади ва секин лилйнинг бўйнидан тишлади.
— Эсингдами? Илгари сенинг олдингга келганимни?
Унинг бутун ҳаётидаги энг чидаб бўлмас хотиралари Девид томонидан яратилганлигини...