Rolandning kundaligi
Ertalab qishloqdan chiqdim. Havo kechagidan ancha yaxshi edi. Yo‘l hali nam, ayrim joylarda loy qolgan. Bir necha soat jim yurib, tushga yaqin katta daryoga yetib keldim. Daryo ustidan eski tosh ko‘prik o‘tgan. Ko‘prikning ayrim joylari yemirilgan, lekin hali ham odamlar undan foydalanardi.
Ko‘prik yonida bir chol aravasi bilan turardi. Aravaning bir g‘ildiragi singan, ichidagi xaltalar esa yo‘lga tushib ketgan.
— Yordam kerakmi? — deb so‘radim.
Chol menga qarab boshini qimirlatdi.
— Ha. Shu g‘ildirakni tuzatib olmasam, bu yerdan keta olmayman.
Aravani ko‘tarib, g‘ildirakni joyiga o‘rnatdim. Yog‘ochi yorilgan ekan. O‘zim bilan olib yurgan arqon yordamida uni mahkamlab qo‘ydim.
Chol g‘ildirakni bir necha marta aylantirib ko‘rdi.
— Sayohatchilar doim shunday javob beradi.
U aravasidagi xaltalardan birini olib, ko‘prik narigi tomonidagi yo‘lga qaradi.
— Agar shaharga boradigan bo‘lsang, bu ko‘prikdan kechasi o‘tma.
— So‘nggi paytlarda kechalari ko‘prik ostida ko‘k chiroq ko‘rinadi. Ba’zilar u yerda ruh bor deydi. Ba’zilar esa sehrgar yashaydi, deb o‘ylaydi.
— Bir marta. Keyin boshqa bormadim.
— Chiroqdan boshqa hech narsa.
Bu javob menga yetarli bo‘ldi.
U ketdi. Men esa ko‘prikdan o‘tib, yo‘limda davom etdim.
Kechga yaqin daryo bo‘yidagi eski daraxtlar orasida to‘xtadim. Shu yerda tunashga qaror qildim. Olov yoqib, biroz non yedim. Atrof juda sokin edi. Faqat daryoning ovozi eshitilardi.
Tun yarmidan o‘tganda uyg‘onib ketdim.
Daryo tomondan xira ko‘k yorug‘lik tushayotganini ko‘rdim.
O‘rnimdan turdim va ko‘prik tomon qaradim.
Chol aytgan chiroq ko‘prik ostida yonardi.
Men qilichimni oldim, lekin yaqinlashmadim. Bir necha daqiqa kuzatib turdim. Chiroq suv ustida tebranib, go‘yo kimdir uni narigi tomonga olib ketayotgandek sekin harakatlanardi.
Atrof yana qorong‘i bo‘lib qoldi.
Men biroz kutdim. Hech narsa sodir bo‘lmadi.
Kundaligimni ochdim va yozdim:
Bugun bir chol bilan uchrashdim. U menga ko‘prik haqida ogohlantirdi. Men ishonmadim. Endi ishonaman.
Ertalab yo‘lga chiqaman. Shahargacha hali bir kunlik yo‘l bor.