БИОЛОГИЯ | ЖАҢА СҰРАҚТАР

Біздің TELEGRAM каналға жазылуды ұмытпаңыз: @talapker_kz

Биологиялық регрес- биологиялық процеске кері процесс

Биомасса – орган жалпы салмағы

Биосфера- жер ғаламшарының тіршілік аймағы таралған қабығы; ең үлкен экожүйе

Биотоп- бір биоценоз орналасқан,абиотикалық факторлары бойынша салыстырмалы біртекті тіршілік кеңестігі

Биоценоз- жануарлар ж/е өсімдіктер жиынтығы

Бүршіктік қатар- түрлі жеміс ағаштарының бүршіктеріндегі өзгергіштік

Балықтың арқа жүзбе қанаты қозғалғанда денесін бірқалыпты ұстайды

Балықтардың судың бағытын, ағын күшін қабылтаитын мүшесі-бүйір сызығы

Балықтардың қан аиналым жүйесі бір қанайналым шеңбері

Бактериялар туғызатын ауру пневномия

Бауыр өзегі ашылады-ұлтабарға

Барлық бұлшық ет ұлпалары түзіледі-мезодермадан

Биотикалық факторларға жататын- жыртқыштардың жемтігін аулап жеуі

Бүршіктің өсу нүктесі түзуші ұлпа

Биосфера туралы ілімін жазған- В.И.Вернадский

Биогеценоз тірі ағза мен орта бірлестігі

Бірінші ұрпақ ағзаларының ата-анаға қарағанда түсімнің жоғары болуы гетерозис

✔ Бір сүиекке бекінетін бұлшық ет –шайнау бұлшық еті

✔ Бір тұқымбастамасы бар жатын –шиеде

✔ Боиында фотоситез жүретін ағзалар тобы –продуценттер

✔ Витализм- тіршілік күші тіршіліктін пайда болуын түсіндіретін идеалистік көзқарас

✔ В1 витамині жетіспегенде кездесетін ауру –бери-бери

✔ Гайдельберг адамы- геологиялық замандарда өмір сүріп, кейіннен жойылып кеткен, қаңқа қалдығы табылған. Атауы Батыс Германиядағы қаңқа сақталған қаланың атымен аталған

✔ Географиялық қабық- литосфера, атмосфера, гидросфера ж/е биосфераның өзара әрекеті нәтижесінде пайда болған табиғи кешен

✔ Геожүие- географиялық қабықтын өзара байланысты, өзара әрекетінен құрам бөліктері

✔ Гетеротрофтар- дайын органикалық заттармен қоректенетін организімдер

✔ Гидробионттар- гидросфера қабығында тіршілік ететін организм жиынтығы

✔ Гомеостаз-(гр. Біркелкі тұрақты, қозғалмайтын қалпы) өзінің құрамы мен тұрақтылығын сақтай алатын жүйе

✔ Гомологтық мүше-( гр, сәйкестілік) шығу тегі мен құрылысы бірдей ұрық бастамасынан дамыған әр түрлі жануар мен өсімдік мүшесі

✔ Гондвана – пенгея құрлығының бөлінуінен пйда болған құрлық

✔ Гүл күлтесінің сыртын қаптайтын жапырақша-тостағанша

✔ Гүл сағағының жоғарғы кеңеиген жері — гүлтабан

✔ Гүлдердегі гүлсағақтарының ұзындығы әр түрлі болғанымен бір деңгеиде орналасқан гүлшоғыры-қалқанша

✔ Гүлді өсімдіктердің қосарлануын ашты –С.Навашин

✔ Гүлді өсімдіктердің көбеюі- тұқымымен

✔ Гүлді өсімдіктердің тұқым бүршігінен пайда болад –тұқым

✔ Голджи жиынтығының жасушада атқаратын қызметі биосинтез кезінде заттарды тасымалдау, өнімдерді жасушадан шығару

✔ Гормон дегеніміз-биологиялық активті заттар

✔ Гориланың адамға жақындық белгісі- қол,бас,табан, жамбас құрылысы

✔ Гистон- хромосомада құрылыс қызмет атқаратын ақ уыз

✔ Гидраның аралық клеткаларының(жауша) қызметі денесінің зақымдалған жерін қалпына келтіруге

✔ Гидраның қармалауыштарының орналасқан жері ауыз қуысының айналасында

✔ Гуанинге комплеметарлы нуклеотид- цитозин

✔ Гемоглабин дегеніміз – күрделі ақ уыз

✔ Гетерозиготалы ағзада екі жұп белгі бойынша түзілетін жұп гаметасы – 4

✔ Гетерозиготалы ағзада бір ғана белгі бойынша түзілетін жұп гаметасы — 2

✔ Ғылыми тарихи,мәдени ж/е эстетикалық маңызы бар табиғи объект – табиғат ескерткіштері

✔ Дегнерация-(катагенез; гр кері кету) орган кейбір мүшелері жойылып, биологиялық маңызын жоғалту

✔ Дивергенция (лат. Ауытқимын) даралардың жаңа тобы түзілуі

✔ Дискреттілік (лат.айқын оқшаулану) тірі орган жекеленген деңгейлік құрылымның өзгеруі

✔ Дриопитек- адам тектес маймыл

✔ Дентин тістің қатты заты жатады-кіреукенің астында

✔ Даралар арасында бір бірімен тығыз байланыста болатын түр- қоректік

✔ ДНК нуклеотидтерінің компоненттері- азотты негіз,көмірсу дезиксерибоза фосфор қышқылының қалдығы

✔ Катаболизм – гр ыдырау. Тірі организімдер денесіндегі күрделі органикалық заттардың қарапайым затқа ыдырап, энергия бөліну процесі

✔ Коацерват – сыртқы жұқа су қабықшасымен қапталған көп молекулалы тамшы түріндегі жиынтық

✔ Конвергенция- лат ұқсаймын. Бір біріне туыс емес топтардың ұқсас белгілерге ие болуы. Бір жерде тіршілік етсе м/ы киттермен балықтар-көлде

✔ Метаболизм-гр өзгеру, алмасу.тірі организімдер мен қоршаған орта арасындағы тұрақты түрде болатын заттар мен энергия алмасу процесі

✔ Микроэволюция- түрдің ішінде жүретін ж/е гендік қорын өзгертуге әкелетін эволюциялық процес

✔ Мимикрия- гр еліктегіш.өздігінен қорғана алмайтындар орган қорғанышы бар(айқын түс, жағымсыз иіс)еліктеуі

✔ Моноцентризм- жеке нәсілдерге бөліну

✔ Моносахариттерге жататын көмір сулар-фруктоза

✔ Моиын омыртқа саны – 7

✔ Мейоздық жолмен бөлінетіндер- жыныс жасушалары

✔ Меиоз дегеніміз – пісіп жетілу аимағындағы жыныс жасушасының бөлінуі

✔ Митоздың бөліну ұршығы пайда болатын фаза- профазада

✔ Митоздың бөліну нәтижесінде 1 жасушадан пайда болатыны – 2

✔ Митоздың метафаза кезеңінде – хромосома экваторға жинақталад,бөліну шүйкесі түзіледі

✔ Мидың торлы қабықшасының қабыну себептері-тұмау

✔ «Ми рефлекстері» деген ғылыми еңбекті жазған- И.М.Сеченов

✔ Ми сауытына жатпайтын сүйек – жақ

✔ Мидың сұр заты – неирон денесі мен оның қысқа өскіні(дендрит)

✔ Микроскоптың үлкеитетін екі шынысы бар бөлімі – окуляр

✔ Мүйізді ірі қара қазақтың ақбас тұқымын шығаруға қатысқан ғалым – Б.Мусин

✔ Нәсілдер-саналы адам түріне жататын, тұқым қуалайтын өзгергіштігі айқын байқалатынжекеленген адам топтары

✔ Неоантроптар-қазіргі саналы адамдар түрінің жиынтық атауы

✔ Ноосфера- биосфералық өзгеруді адамның сана ойы басқаратын жаңа деңгей «саналы қабығы

✔ Негізгі тамыр жасушаларына қоректік зат жиналып,жуандап пішіні тамырға ұқсамай қалатын өсімдік- қызылша

✔ Нуклеин қышқылының атқаратын қызметі- ақпараттық

✔ Ортаңғы мидың алдыңғы жағында жатады- аралық ми

✔ Орталық жүике жүиесіне не жатады- жұлын мен ми

✔ Органикалық заттар сүиектерге қандай қасиет береді- иілгіштік ж/е серпімділік

✔ Органикалық заттарды ыдырататын ферменттердің органоды – лизосома

✔ Онтогенез-органйзімдер дараларының ұрықтанған жұмыртқа жасушасынан бастап тіршілік жойғанға дейінгі

✔ Оттегін тасымалдаушы қанның құрамды бөлігі – гемоглабин

✔ Палеоантроптар- геологиялық заманында тіршілік етіп,кейін жойылып кеткен адамдардың жиынтық тобы

✔ Пангея- жер тарихындағы (570-280млн ж б) ең алғашқы біртұтас құрлық

✔ Панспермия-басқа ғаламшардан таралған деген көзқарас

✔ Параллелизм-туыстық жағынан жақын болса да ұқсас белгілерінің бір біріне тәуелсіз дамуы

✔ Питекантроп-геологиялық заманда тіршілік етіп, кейіннен жойылып кеткенархантроптардың жеке тобы

✔ Планктон- су айдындарында,мұйттарда су ағынымен қалқып жүріп тіршілік ететінорганизімдер жиынтығы

✔ Полицентризм-гр көп жеке нәсілдер шықты

✔ Протобионттар-жер бетінде алғаш рет пайда болған организімдер

✔ Пироплазма ауруының қоздырғышы-нәзікбас кене

✔ Популяцияның ортамен,попул ішкі үрдістерімен тура ж/е кері байланыс – демоэкология

✔ Пияз қабығының өңіндегі пластид түсі – түссіз

✔ Пиязшықты өсімдік — қызғалдақ

✔ Рамапитек-адамтектес маймыл.қаңқа қалдығы алғаш 1934 жылы Үндістан жерінен табылғандықтан солай айтылды

✔ Рефлекс-түрлі тітіркендіргішке жауап қайтару реакциясы

✔ Рудимент- маңызын жойған,толық жетілмеген қалдық мүшелер

✔ РНҚ молекуласының құрамындағы компоненттер- урацил ж/е рибоза

✔ Рецепторлар қызметі — тітіркендіргіштікті қабылдайды

✔ Рецессивті белгі – жасырын қалып қоятын белгі

✔ С витамині көп мөлшерде кездеседі – лимонда

✔ Синэкология-популяцияның, қауымдастық пен экожүйенің қоршаған ортаның экология жүйесі

✔ Стратосфера-атмосфераның тропосферадан жоғары орналасқан қабаты

✔ Сұлатпа бұтақ арқылы көбейетін өсімдік-тұшала(қарлыған)

✔ Сүйектердің жуандап өсу есесіне- сүиек қабы

✔ Сүйек құрамындағы орган зат – иілгіштік серпімділік

✔ Сүиекті түзетін ұлпа – дәнекер

✔ Сүтқоректілердің тыныс аулу кезінлегі ауа жолдары- көмеи-кеңірдек-бронхы-өкпе

✔ Сілекейдің құрамында көмірсуды ыдырататын фермент-амилаза

✔ Суды шамалы қажет ететін өсімдік – кактус

✔ Суда тіршілік ететін ағзаларды атайды-гидробионттар

✔ Судың ең терең қабатында тіршілік етеді – қызыл балдыр