Xotima

XOTIMA. 21 — qism

Uyga borsam dadam kelibdilar.
Kôrishib hol-ahvol sôradim,kayfiyatlari joyida , yaxshi dam olib kelgandek edi.
Dadam boshchiligida ikkita qiz kechga bir tansiq taom tayyorladik.Tez pishadidan ovqatimiz kechgi tôqqiz yarimga tyyor bôldi,deyarli ôn.Onan ,hammamiz stol atrofida yiğilganimizdan kônglim yozdek bôldi,inson qalbiga eng katta halovat bağishlaydigan ne'mat bub—oiladagi birdamlik ,mehr-oqibat ,vafo bôlsa kerak.Harholda oilamizni tinch bôlishini , ba'zi bir oiladagi ota-onalar kabi oyim va dadam janjallashishlarini yoshligimdan istamas edim.Chunki filmlardagi oiladagi urush janjallar bizning oiladagi qizlar uchun ertakdek gap bôlib,sira oyim dadam sen menga bormagan,doim oldimizda hamjihat hamfikr edi.Hatto dadam uchta qizim bor ,ôğil kerak ,deya oyimga dashnom qilmagan,uchchalamizni ham yelkasiga ôtirğizib katta qildi.Ayniqsa men dadamni ôğil bola qizi bôlganman,daraxtda ,tomda yurib , peshin mahallari ham kôchada ôynab yurardim , bôyim ôzim tengi bolalarnikidan yoshligimda baland bôlganidan sinfdoshlarimni maktabdan qaytishda urib qochib ketardim.Onasi yoki dadasi ôğlingiz ôğlimni urib qochib ketibdi ,deb kelsa dadam meni oldiga olib soxta urushib qôysa , ota-onalar kula-kula uyiga qaytardi.Chunki men urgan bola qiz boladan kaltak yeganini uyidagilarga ayta olmas edi,yo urgan yerim kôkarib chiqar yoki qonardi.
Shungami onamning hamma qizi oq ,men buğdoyrang.Quyoshda ôsgansan , hecham dadangdan emas,derdi onam dadam ham qoraku desam ,chunki dadam ham onamga uylangan vaqtlari oppoq bôlib Xorazmga 1 oylik komandirofkaga borib-kelib qorayib qolgan ekanlar.Qiziq gaplar gapirishardi-da ôziyam !
Singlimni xonasiga chiqarib , idishlarni yuvarkanman onam choy ichib TV kôrardilar.Zerikkan miyamga zôr fikr kelib,qayta-qayta ôylab oxiri idishlarni daranjomlagach sekin onamning tepasiga bordim.
—Oyiii , ertaga Muxlis bilan shopping qilgani boraylik.Yozga kiyimimizni qoshiqqa ilinadigani qolmadi,hammasini oxori tôkilib,eskirib ketgan—dedim môltirab.
—Hali yangilari borku qizim —dedi onam instamaygina.
—Ulari yoqmay qoldi.—dedim qisqa.
—Mayli bor.
—Boraveraylikmi?—dedim
—Bor-bor boraver,hohlasang hozir bor ,mendan sôraysanmi ?—dedi onam atayin kulimsirab.
—Oyiii, pul berasizda iy —dedim zoralib yonlariga ôtirib olarkanman.
—Dadangdan ol ,mendan sôrayverasanmi?—dedi onam urushgan bôlib
—Yôq,sizniki barakalida —dedim quvonib.
—Haa barakali-barakali deb , maoshimni barakasini senlar uchirasan —deb tonğillab choylarini hôplab qôydilar.
—Vay vô,ishlab joyiga qôyarmiz , qizğonmang.Berasizmi?—dedim qayta qistab besabrlik bilan.
—Choyimni ichib olaymi?—dedilar ovoz kôtarib.
—Raxmat-raxmat —deb tura solib bôynilaridan quchib oldim qôlimdan ushlarkanlar shunda yuzimdan ôpib qôydilar.
—Pul bermasam quchoqlamaysan ham—dedi onam ranjigannamo .
—Manaku oyi,hali bermasangiz ham quchyapmanku , iya bu nima —deb qôlimga tekkan sovuq narsadan seskanib kettim.Onamning qôlida tilla braslet bor edi.
—Wow ,oyi braslet oldingizmi?—dedim kôzlarim quvnab orqalaridan ôtib qullaridagi brasletga qôl uzatdim.Onam shartta tortib oldilar va tez-tez gapira boshladilar.
—Yôq e qaysi pulga olaman ?Haligi kuni...anavi ...dugonam ha Muhabbat opang olgan ekan ,qaraya voy ôlmasam bugun kafeda ôtirib kôrishganimizda taqib kôray deb qôlimdan qolib ketibdi.Voy shôrimey bildimikan —deb eslariga tushib qolib qattiq ôylanib qoldilar boshlarini ushlab.
—Haa , Muhabbat opamnikimi?Lekin çok gôzal ekan,didi chakkimas —dedim brasletga bir qarab olib—dadamga ayting sizga ham olib bersin,yarashganini qarang — dedim onamni xursand qilish uchun.Onamni shu kuyi avzoyi buzilib ketti.
—Ey jim bôl,dadang bitiga olib beradimi falon pullik brasletni , tağin gullab qôymagin ,bilsa urushib beradi birovnikini taqib yuribsanmi deb,na ôzi olib beradi,na birovlarnikini taqib kôrishga qôyadi,ufff —deb ôrnidan turdida onam gapira gapira oshxonadan chiqib ketdi.Men jim qoldim.

Darhaqiqat ,onam chiroyli ayol, yoshiga nisbatan dadamni ham onamni ham yosh deb bilaman ,garchi qirqdan ôtgan esada onam hech rômol uramaydi, yoshlardek yuradi,kôchada kôrishsa opam deb ôylashadi tanishlar. Nima bôlsa ham , ertaga biir sinush bilan aylanib kelamiz, bugun markazdagi dil hiraliklarni aytmaganda zôr kun bôldi kunni yarmida.

XOTIMA 22— qism.

Shu bilan tarixni qoq belidan tôxtatib qôydim.Endi u markazni yelkamni chuquri kôrsin,qaytanga hayotim ôsha Xonlarsiz tuppa-tuzuk edi,maylida,ôzimga boshqa ôquv joyi topaman.Qurib qolmaganku. Lekin ertasiga ayni kechgi oltidan ôtib admistrator Surayyo sim qoqdi , nega kelmaganimni sôradi."Xoningizga yetqazib qôying,men ortiq bunaqa xôrliklarga chiday olmayman,bunisi oshib tushdi Ôlsa ham bormaskan qaytib deng "dedim.Zerikib yuradigan bôldim ,dedi doim men bilan qiziq-qiziq suxbat quradigan qiz.Ma'lum vaqt ôtib boshqa notanish raqam chiqdi,bu safar atayin kôtarmadim,chunki bu Anvarxon bôlish ehtimoli yuqori edi.Hozir u bilan pachakilashib ôtirishga menda toqat qolmagan,ôn savolimga bir javob berib,zaxrini ilon kabi sochishdan nariga ôtmay oxiri telefonini otib yubormasin,deya kôtarmadim.Kamida uch marta telefon qiladi deb ôylagan edim,meni jiğimga tegib bor marta qildi va tamom. Shunaqada ,kezi kelsa ôzini hurmatini biladi,boshqa vaqtlari dunyo kôziga qoronğu kôrinib , qonga tôladi. Asosiysi biz keyingi kunlari singlim bilan shahar ôrtasidagi katta savdo markaziga bordik.Shunday kayfiyatim kôtarildiki , bir-biridan bejirim fasondagi yozgi kôylaklar chiqqan ,ayniqsa menga yashil gulli uzun qomatga ozmoz yopishgan etagida atrezi bor kôylak yoqdi , kôksi ôrtasidan tortilgan biram oq krosofka bilan ajoyib turardiki.Sotib oldik.Singlimga sal boshqacha ,ammo rangi bir xilidan oldik.Yana kosmetika va mayda-chuydalar ham.Keng va yoruğ , bosh oğriq tumtaygan insonlarsiz,huddiki sehrli dunyoga tushgandek bôlasiz ,manikenlar sizga "marhabo"degandek qarab turadi, egnida esa qimmatbaho bebaho liboslar.Oyoq kiyimlarnichi, harid qilishga chiqmaganimga ancha bôlib qolgandi , huddi yovvoyi ibtidoiy tuzumga oid odamlar kabi har dôkonga kirganda hamma liboslarga suqlanib ,hayajon bilan tikilishib egnimga tutib ôzimni oynaga solishimdan Muxlisa rosa ustimdan kulardi.U yosh ,har darsdan chiqqanda bemalol qizchalar bilan aylanib kelaveradi ,hozir ayni aylanadigan vaqti,meni esa yo dugonalarim turmushga chiqib ketgan yoki ishi bor , vaqti yôq. Eng qiziq joyi qayerda bôldi deng,harid qilib bôlib bir dasta karton paketlarda harid qilgan buyumlarimizni olib ikkinchi qavatga tushlik qilgani kafega chiqib ketayotsak yôldan Botirxon chiqib qolsa deng, men avval tanimay ôtib ketayotgan edim.Sal ôtib tanib qolib tôxtatib qoldi, dastlab men sông singlim salom berdi.

Davomi...
—Yaxshimisiz ôziz Mohina , nega kursda kôrinmay qoldingiz,darsga bormayapsizmi?—deb qoldi salom alikdan sông .
—Ha- ha shunaqa , birpasda qayerdan bila qoldingiz,Sayyora aytdimi?—dedim bilin olganiga hayron bôlib.
—Aytishi shartmas, shu darslar tinch, admistratiya tinch,Sayyorani zerikib uxlab ôtirishidan Anvarni kayfiyati normal yurishidan bilib olsa bôlaveradigan bôlib qolgandi siz darslarda yôqligizni—dedi u labda kulgi bilan.
—Ee mana,qôying gapirmang shu menga zaxrini sochib boshqa qizlarni kôrsa dumini likilatadigan ilon ôrtoğingizni,hammasi ôsha aybdor —dedim qayta zardam qaynab.
—Yigit kishini birinchi marotaba sizning tilingizdan "ilon"deyishganini eshitib turibman rosti,ajoyibsizda —dedi ozgina ğalati bôlgan Botirxon oğirligini oyoğini unisan bunisiga ôtqazib — mayli,qôyavering,endi shunaqa qilayotgani yôq,azaldan ahvol shu.Singlingiz bilan shoppinga tushibsizda a , miyani yayratib —dedi u.
—Hmm,shunaqa.Oldi 1-iyun ôyinchoqlar oldik...—dedim ozmoz ensam qotib,bilmayman Anvar degan ismni eshitganimdan beri ichimda bir nima qaynab gaplarim paydar-pay zardali chiqishni boshladi.Kesatishimnichi...
—Jiyanlarga...
—Yôq,adashdingiz .Siz bilan Anvarxonga , aytingchi sizga ôyinchoq mashinalar yoqsa keraka, yumshoq ôyinchoqmi,teddy degandek, Anvarga barbie...—deb oğzini zôrğa yiğib turgan singlimga qaradim— barbie qôğirchoq olamiz, bitta yôq ikkita, endi asabiga tegadigan men yôq, va chiroyli qizlar kursga yozilmay qôysa zeriksa ikkisini ôynab ôtiradi,uxlaganidan ham ikki yonida ikki qôğirchoq ,qizlar yotibdi deb ôyladida a nima dedinglar , qizlar uni nimasini sevardi jaxli chiqsa parlanib ketadigan kôzoynaginimi—dedim dona-dona qilib alamimdan chiqqancha uning ustiga haqoratlarning chiroyli kôrinishini,qoğozga ôrab-ôrab Botirning quloğiga quydim.Botirxon yuzimga biroz ajablanish va lablari qimtilib qarab qoldi,kuladi deb ôylagan edim,qovun tushurdimmi deb ôylab tursam sharaqlab kulib yuborsa bôladimi.
Yuzlari bujmayib , qizarib ketti,kôzlaridan yosh ham chiqib ketgandi Muxlisa bechora havo yetishmay qoldimi deb kulimsiragancha anavini yuziga karton paketlar bilan shabada qilshga tushib ketti.Juda bir odamni ichagini uzadigan darajadagi holat edi,biroq kulgim kelmadi negadir.
—Voy ôlib qolaman Mohina,ôlib ...ôlib qolaman,—deyardi u qornini ushlab kularkan —bunaqa askiyachilikni qayerdan ôrganasiz , ayting qayerdan?
—Yoshlikdagi(mahalla nomi nazarda tutilyapdi ) "Xon"ôquv markazidan —dedim yana tôğri javob bermay.Bu gapim uning oloviga yoğ sepgandek,battar kulgisini alangalatdi.Singlim "bôldi,jiming"degan ma'noda ma'noli qarash qilib qôyardi ôzicha.
—Siz hozir meni qotilimga aylanasiz,bas bôldi.Boshqa kulmayman ,ketaman ...—dedi ketishga choğlanib — dôstim , Anvar izlab yurgan bôlsa kerak ajralgan edik , ketib qoldi deb ôylaydi —dedi u ôzini tezda yiğib olib kôzlarini artib qôyarkan.
—Hmmm bu dôstingizni katagidan chiqadigan kuniyam borakanda a , moğorlab ketganmi deb yurardim , aytib qôyarsiz hayot notebook chiqillatishdan iborat emas —dedim mensimagandek yana ôsha ohangda.Botirxon bu gapimga kulmadi,aksincha jiddiylashib yuzidan qoni qochdi.
—Ôrtoğimni bunchalik yerga urmang — dedi u ,— raxmat ,qimmatlik maslaxatingiz uchun.Miyamizga oldinroq kelmaganini qarang—deb u hayrlashdi.

Savdo markazidan chiqarkanmiz, qôlidagilarni silkitib-silkitib singlim qôlimga turta boshladi.
—Opa ,opa nimaga unaqa ustidan kulib tashladingiz bechorani hozir mazasi qochib qolsa kerak deb ôyladim.—dedi u kôzlarini katta - katta qilib — yana oxirida aytgan gapizdan sezdingizni jaxli chiqdi , ôziyam kurakda turmaydigan gaplar bôldida ,gapirayotgan siz, anavi yigitni oldida men hijolat chekib turdim.
—Qôyaver ,ôziga tegishlisini oldi.—dedim qôl siltab — borib dôstiga yetqazsa qolgan alamimdan chiqqan bôlaman.
—Shôrlik ustozingiz,sizni shunaqa zaxardan achchiq boldan shirin gaplaringizga zôrğa chidab yurgan bôlsa kerak-da , qutulganiga xursanddir—dedi u Xonlarni yonini olib.

—Ôch ,sen kim tarafsan ôzi men tarafmi yo Anvarlar taraf?!
—Arosatda qoldim, u yigit haqiqatdan ,tasvirlaganingizdanda kôrkam ekana , Anvaringizni ham bir kôrmadimda ,kursga bormay qôyganingiz chakki bôldi.
Orzuim borda shunaqa , kelishgan yigitlarga turmushga chiqsam bolalarim ham shunaqa chiiroylii bôladi.Kôzim quvnaydi...Botir deganingizni qôldan chiqarmasligingiz kerak edimi menimcha , ôshanaqa oppoq bir-biridan chiroyli jiyanlarni holasi bôlib yurardim.—deb singlim yettinchi osmondan tushib meni jim bôlib qolganimga sekin yuzimga qaradi .Bekat tomon dôkonlar qatori bôylab yurib borarkanmiz shamol kalta sochlarimni uchirardi.
—Yôğe,shunaqami?Orzularingizda universtitetni a'lo baholarga tugatib, ish topish , yoki qayta magist ôqish ham bormi , tilla qiz.Gap bôlishi mumkinmas , qoyil sizga, kelishgan yigitga turmushga chiqarmishlar...—dedim kinoya qilib — hayolingni buzmasdan , narmalni narsalarni orzu qil.Meniyam ğamimni yema !—deya turtib qôydim , ôzimcha dakki berib.
—E opa , hazilda , shunga shuncha siyosat qilasizmi...—deb singlim endi tônğilashga tushgandi telefon ôlgir asabiy sumkani qaysidir burchagidan sayrashni boshladi.Uff lab paketlarni yerga qôydimda yôlni ôrtasida telefonni axtarishga tushdim.

Kim debman , allaqachonlardan men yôqlamagan kôz ochib kôrgan eski tarix ustozim edi.Professor.
Tez - tez salomlashgach ,yana ishini rôkach qilib maqsadga kôchdi.Nimalarnidir aytti,rôyxatdan ôtish , test ,ikkinchi bosqich 100.000.000 lik vaucher degan joyiga tushinib qoldim ,ayniqsa Diplomatiya universtitetiga yôllanma ,degan joyida oh tortib yubordim.Hattoki singlim ikkimiz issiqda quyoshda turganimiz ham yodimdan kôtarilib qayta-qayta surishtirdim.
—Ustoz,ishonchingiz komilmi?Offline imtixondan sông universtitetga yôllanma dedingizmi?Yo Xudoyim bu môjizaku—dedim tepaga qarab kularkanman quvonchim ichimga siğmay,huddi hozir ikki bosqichdan ôtib vaucher bilan yôllanmani qôlimda tutib turgandek xursand edim.
—Shoshma ,hali rôyxatdan ôt , keyin online testni ishlab, unchalik murakkab emas ,ôtishingga garantiya beraman.Lekin ikkinchi bosqich poytaxtda ôtqaziladi,unda shoshmaslik lozim,mana man degan tarixchi yoshlar qatnashadi unda,keyin agar moboda peshonang yarqiragan bôlsa 100.000.000 bizniki ,yôllanma emas ligota beradi xolos ôqishga—dedi ustoz ingichka ovozda.
—Iy vo, unda man qabday qatnashaman,ustiga ustak tarixbi tamomlab qôygan bôlsam —deya dadil chiqqan ovozin sôngisiga borib astalashib ,sôzlarimni yeb qôydim.
—Qanaqasiga,boya men ôsha Anvarbek bilan gaplashdim, ôqishi zôr ,dedi tilig burro-burro ekan,—dedi u.
—Nima tayyorlashga rozi bôldimi?—dedim, telefonga shônğib ketib singlimning chekaga soyaga ôtib olganini sezmay qolibman.
—Bôlmasamchi , tôğri lekin,boshida vaqtni bahona qildi , keyin kuchim yetmaydi dedi , endi...Mohina qizim , shuni senga ôzim maslaxat berdim ,shu tayyorlaydida meni ishim bôyimdan baland , natija qilmasangda imtixonda qatnashib ber vasallom —dedi ustoz mehrli ohangda.
—Men kursni tashlab kelganman ustoz !—dedi oxiri gapim jonlanib.
—Bor ! Rozi bôldi dedimku —deb telefon ortidan ôshqiriq keldi.
—Gapirmasmikaan—dedim endi Anvarni oldiga qaytib borsam yana orada ziddiyat yuzaga kelib qolishidan bezovtalana boshladim.Ôzim ketib ôzim boramanmi,ôzi ketar yor-yor ,ôzi kelar yor-yor bôlmaydimi?
Bôlmadi , ustoz qaytishga qistayverdi.Qanday "boraman!"deb qôyganimni bilmay qoldim.Shuncha tarjribali shogirdlari turganda meni ôylabdi ustozim ,mayli,yuzini yerga qaratmay ,dedim.Anvarxon bilan gaplashgan bôlsa , rozi bôlgan bôlsa,ehtimol shashtidan tushib qolgandir.

Telefonni joyiga tiqib singlimni oldimda chorladim.Nima ekan ,deb singlim norozilandi,charchab ketgan emish.Haqatan ,kun issiq eediki biram ,odam muzqaymoqdek eriydi.
Ôtgan ketganni qôlida muzqaymoği erib boryapdi , yaxshilab razm solsangiz ôzi ham bôynidan tortib peshonasigacha eriyapdi...biz ham.
Astanofkaga yetay-yetay deb qolganimizda oldinda pitak bor edi,bir mashina chiqayotib favqulotta yôlimizda tôxtab qoldi.Aylanb ôtamiz deganimizda ,haydovchi oynasi ochilib turqi sovuq onamning boshliğini sariq basharasi qarab turardi.Kôzida kôzoynagi bor esada otni qashqasidek tanib qolganimdan , bittada tanidim.
Ammo ôzimni unday kôrsatmadim.Singlim quyuq salomashdi,hatto kuygan qôlinida sôrashni unutmadi.Men na salom berdim na bir oğiz sôz.Ôsha — ôsha uning ôynoqi kôzlari singlimning gaplarida esada kôz qiri bilan meni kuzatardi.Ğalati bôlarkan odam.
—Mayli, qanday yaxshi.Ôzi issiqda qachon yetib olamiz deb turgan edik—deb singlim bir vaqti bitta "ôtiringlar olib borib qôyaman"deb bergan taklifiga ossonlikcha rozi bôlib otirib olmlqchi bôlaypdi.
"Ôt manaqqa !"dedimda singlimni qôlidan ushlab qoldim.
"Singlim " dedim anniq qilib , tishlarin ğirchillab ketdi " Opang turganda qayerga ketyapmas moldek ,mendan ruxsat sôradingmi.Yur, taksi qurib qolmagan"dedim ôtkir qarab.
—Opangiz meni tanimadi shekilli—dedi Davron kôzlari qisilib.
—Topdingiz.Tanimadim.Raxmat , lekin biz begonalarning mashinasiga chiqmaymiz.Yôlingizdan qolmag !—dedimda javobini kutmay Muxlisani qôlidan yetaklab bekatdan chetga qarab yura boshladik.Malibi oldimizdan uchirib ôtib ketti.

To taksi kelguniga qadar u erkakni kôrsa laqmaga ôxshab gap sotmasdan , kôrmaganga olib ôtib ketishini , ja bôlmasa salomdan naryoqqa ôtmaslikni , ayniqsa yur desa likillab mashinasiga chiqib olmasligini quloğiga yaxshilab quydim.Sababini tentaklarcha sôrayvergandi "xotini kôrib qolsa boshingga balo bôladi "dedim asl sababini aytishga tilim bormay.Asl haqiqat esa , u nazarimda pokdamon erkak emas, ayolmarga suyagi yôq , gôyo singlimdek sodda qizlarni ovlab yuradigan yirtqich sirtlon kabidek.
Qarashlaridan ma'lum,qiz bolaga suqlanib boqadi,kôzlari bejo