Памеры ямы вызначаюцца габарытамі кантэйнера. Яма выконваецца так, каб яна была на 10-15 гл шырока знешніх габарытаў. Глыбіня ямы павінна забяспечваць верхні пласт грунту таўшчынёй 40-45 гл над кантэйнерам: найменшы пласт можа выдаць схованку, а вялікі створыць перашкоды і складанасці для вымання, асабліва зімою.

Часам у сыпкіх грунтах можа патрабаваць дадатковае мацаванне сценак ямы дошкамі.

Пры ўсталёўцы схроны вам могуць спатрэбяцца наступныя інструменты і прадметы:

• рулетка для дакладнага вызначэння прывязкі да арыенціра;
• папера і аловак для нататак і складання схемы;
• шчыльная плёнка або тканіна, на якую трэба будзе скласці зняты дзёрн;
• мяхкі для складання ў іх вынятага грунту і пераноскі (перавозкі) на бяспечнае месца;
• лом або кірка для шчыльнага грунта і сякера для адсеквання каранёў;
• рыдлёўка, а таксама пераносны ліхтар і налобныя ліхтары, калі працы праводзяцца ўначы

Палявы выхад

Выхад да месца аперацыі варта планаваць па загадзя прадуманым маршруце. Да пачатку працы пераканаецца, што з вашых кішэняў не выпадуць дробныя рэчы і не дэмаскіруюць месца. Перад выемкай зямлі варта акуратна зрэзаць (загнуць) дзёрн так, каб затым можна было вярнуць яго на гэта ж месца. Вынуты з зямлі грунтэ акуратна складзіце у мяхкі і аднясіце на бяспечную адлегласць – лепш за ўсё высыпаць у ручай (раку). Пад час устаноўкі крайне неабходна каб мінімум адзін удзельнік каманды стаяў у ахове.

Як правіла, усе рэчы, прызначаныя для адной мэты - напрыклад, выжывання/эвакуацыі - варта закладваць у адзін кантэйнер.

Пасля ўсталёўкі кантэйнера ў яму паміж яго сценкамі і сценамі ямы варта старанна забіце грунтам з паступовым тромбаваннем праз кожныя 10-15 см.. Для гэтага варта карыстацца глінай. Дбайна ўтрамбуйце грунт павярхаў кантэйнера, вярніце на месца зрэзаны дзёрн і, па магчымасці, паліце дзёрн вадой.

«Стэрылізацыя» месца схрона

Пасля заканчэння працы праверце па спісе ўсе прылады – нічога не павінна застацца, асабліва ўначы. Вяртайцеся не па тым маршруце, па якім група прыбыла на месца. Калі вы ўладкоўвалі схрон уначы, то на наступны дзень касьці варта вярнуцца на гэта месца і праверыць, наколькі акуратна вы выканалі закладку і ці не пакінулі дэмаскіруючых прызнакаў.

Зямлю на месцы схрона пажадана апрацаваць растворам хлоркі ці аміяку, каб адбіць увагу жывёл. Не варта выкарыстоўваць натуральныя крыніцы з'едлівых пахаў, тыпу пярцовых сумесяў - пах выветрацца вельмі хутка.

Пры маскіроўцы месца не раім карыстацца рыдлёўкай, лепш за ўсё хаатычна раскідваць лістоту ці іголкі рукамі. Па заканчэнні маскіроўкі пракантралюйце якасць маскіроўкі з рознай адлегласці. Тое, што неўзаметку з 2-х метраў, можа быць прыкметным з адлегласці ў 10 ці 15 метраў.

Справаздача аб уcтаноўцы

Справаздача – гэта заключны этап аперацыі. Справаздача трэба выканаць адразу ж пасля заканчэння ўстаноўкі. Справаздача павінен мець інфармацыю, якой было б дастаткова для знаходжання і выняткі схрону.

Прыкладны змест справаздачы:

• Тып схрону.
• Метад закладкі.
• Склад (пералік прадметаў).
• Апісанне кантэйнера.
• Агульны раён (мясцовасць).
• Бліжэйшы раён (населены пункт).
• Месца размяшчэння схрона. Кардынаты па GPS.
• Прыкметы, прывязкі, нататкі і тлумачэнні.
• Схема размяшчэння срону, план, эскіз, фотаздымкі.

Самыя важныя часткі справаздачы – гэта ўсе дэталі для наступнага знаходжання тайніка. Калі ёсць магчымасць, адразу пасля закладкі варта паслаць на месца гатовага схрону надзейнага чалавека, які не ўдзельнічаў у мерапрыемстве. Гэты чалавек павінен па выкананых сістэм і апіканям знайсці дакладнае месца закладкі, праверыць «старыльнасць» пасля заканчэння аперацыі.

Заўвага

Прыкладныя глыбіні прамярзання грунту ў канцы зімы па рэгіёнах Беларусі

I-я зона - глыбіня прамярзання грунтоў у межах 45-50 см;

II-я зона – сярэдняя шматгадовая глыбіня прамярзання грунтоў - 50-60 см;

III-я зона, адпаведна, 60-75.

1.1.Плaнаванне устаноўкі

Планаванне ўключае ў сябе падрыхтоўку прадметаў і выбар месца для устаноўкі тайніка. Варта ўлічыць, што месца ўстаноўкі павінна быць зручным не толькі ў момант закладкі, але і ў момант здабывання. У планаванні важна ўлічыць:

1. Мэта, пад якую ствараецца схрон. Месца для дыверсійнай групы павінна быць старанна схавана ад чужых вачэй і падчас вайны не знаходзіцца пад пастаянным кантролем суперніка. Некаторыя прадметы – напрыклад, медыкаменты – маюць вызначаны тэрмін захоўвання і могуць вымагаць змены ў перыяд захоўвання. Закладчык павінен знайсці кампраміс паміж сціпласцю і даступнасцю, але вызначальны фактар - бяспека. Пры планаванні ўстаноўкі схрона для ваеннага часу неабходна ўлічваць патэнцыйныя пагрозы ад войска суперніка і яго паслуг бяспекі.

2. Актыўнасць мясцовага насяльніцтва. Мясцовыя жыхары ў ваенны час могуць быць не менш небяспечныя, чым войска суперніка. Звычайная чалавечая дзейнасць можа зрабіць доступ да схрону вельмі складаным або зусім немагчымым. Цяжка ўсё прадбачыць, але важна загадзя паназіраць за месцам будучага схрона і за дзейнасцю людзей, якія жывуць паблізу.

3. Планаваныя дзеянні сваіх груп. Выкарыстанне аднаго схрона для некалькіх аперацый павялічвае рызыку правалу. Таму для розных мэтаў і аперацый варта закладваць схроны ў розных месцах. Для ўсталявання схрону на час вайны павінны пазбягаць такіх месцаў, як масты, аўтамабільныя дарогі і чыгунка, абарончыя прадпрымствы. Гэтыя аб’екты заўсёды пад пільным наглядам суперніка.

4. Упакоўка і транспартаванне да месца схрона. Лепш за ўсё, калі ўпакоўка рэчаў у кантэйнер выканана зараней і ў бяспечным месцы. Дастаўляйце да месца закладкі гатовы да ўсталёўкі кантэйнер. Пазбягайце, па магчымасці, закладкі рэчаў у кантэйнер непасрэдна на месцы устаноўкі. Гэта зэканоміць вам час, грошы, высілкі і нервы.

Ва ўстаноўцы схрона варта задзейнічаць як можна менш людзей, а спосаб усталёўкі залежаць ад канкрэтнай сітуацыі і ад магчымых змянаў на мясцовасці, якія адбудуцца ў момант вымання.

Зaкaпванне

Найбольш распаўсюджаны спосаб. Недахопы:

• працаёмкі і дастаткова працяглы працэс;
• для захоўвання прадметаў патрабуецца герметычная ёмістасць з абаронай ад вільгасці;
• выманне ў цёмны час сутак ускладняе апэрацыю;
• не заўсёды лёгка вызначыць месца схрона, асабліва калі яго выцягваннем займаюцца не тыя людзі, якія яго закладвалі.

Патaпленне ў вадаёме

Больш хуткі і меней трудоемкий спосаб закладкі, аднак не прымальны для вымання ва ўмовах халадной зімы з замярзальнымі вадаёмамі. У сувязі са складанасцямі вымання дадзены спосаб усталёўкі не разглядаем.

Bыбаp мecца

Выбар месца захоўвання павінна адпавядаць тром умовам:

1. Ці зможа чалавек, які ніколі не быў на гэтым месцы, дабрацца да яго лёгка і бяспечна? Месца можа быць ідэальным ва ўсіх адносінах, але не мець характэрных прыкмет або прадметаў, да якіх можна прывязацца. Павінна быць як мінімум два падыходу да месца схрону. Шляхі павінны быць закрытыя ад пастаянных вачэй для бяспечнага падыходу і адыходу. Таму варта ўлічваць фактар часу года.

2. Лёгкасць знаходжання месца па мапе. Як правіла, знайсці месца схрона на мясцовасці нялёгка, і для гэтага выкарыстоўваюць мапу. Па мапе можна запланавана вызначыць характэрныя арыентыры будучага месца схрона – будынкі, царквы, могілкі, дарожныя знакі, мосты, лініі электраперадачы.

З. Папярэдеяя выведка на мясцовасці. Па мапе варта абраць некалькі магчымых месцаў для закладак – як мінімум З-4 месца, каб затым на мясцовасці праверыць кожнае з іх. З гэтых магчымых варыянтаў выбіраецца адзін асноўнай і адзін запасны. Улічыце, што падчас выведкі вас могуць заўважыць мясцовыя жыхары, таму неабходна загадзя прыгатаваць адказ на пытанне аб тым, што вы тут робіце з мапай і компасам ці навігатарам.

Ні ў якім разе не варта браць з сабой тэлефон і любыя іншыя перадавальныя прылады. Аптымальным будуць GPS-прымач або гадзіннік без функцыі трансляцыі.

Xapaктэрныя прыкметы мясцовасці і арыентыры

Пад час закаладкі зрабіце дакладную прывязку па GPS, але ўлічыце, што ў момант выемкі сістэмай GPS можа не працаваць, або чалавек, які выконвае выемку. не ўмее ім карыстацца. Таму вельмі важна зрабіць зразумелую інструкцыю па размяшчэнні арыентыраў. Інструкцыя павінна апісваць раён закладкі ў цэлым (назвы бліжэйшых геаграфічных назваў і бліжэйшага народнага пункта) і непасрэдны. Любы заўважны арыенцір можа выступіць у якасці галоўнага – напрыклад, адзіная ва ўсёй акрузе царква або мост на шашы паміж дзвумя населеннымі пунктамі.

Галоўны арыенцір павінен задавальняць наступным патрабаванням:

• павінен лёгка ідэнтыфікавацца і быць фіксаваным на мясцовасці;
• знаходзіцца на адлегласці, каб ад яго можна было вылучыць дакладную адлегласць да схрона.

Для прывязкі на мясцовасці падыдуць такія аб'екты, як масты і дамбы, водапапусныя трубы пад дарогамі ў мала пашкоджаных месцах, памятныя памяшканні. апоры ліній электраперадач.

Пpывязка месца закладкі да арыенціраў

Самы просты спосаб - пазначыць сховішча непасрэдна каля арыенціра. Як варыянт, прывязвацца да лінейна арыентаванага аб'екта. У гэтым выпадку праводзіцца раальная або ўяўная лінія ўздоўж аб'екта і па ёй на вызначаным месцы ад арыенціра адзначаецца схрон. Спосаб не дакладны і на зачыненай мясцовасці (у лесе) проста не рэалізуемы.

Менш дакладны метад – выкарыстоўваць компас для засекі кірунку строга на паўнач, поўдзень, усход ці захад. Метад дае дакладнасць не больш чым на 10 метраў.

Вы зэканоміце сабе час, сілы і нервы, калі ў яшчэ момант прадваральнай разведкі на мясцовасці памяркуеце адлегласць да арыенціраў і адзначыце кропку. Гэта асабліва важна, калі закладка схрона плануецца ўначы. Маркёр месца павінен быць такім, каб быў заўважаны вам, але не прыцягваў увагі выпадковага чалавека. У якасці маркера можна выкарыстоўваць, напрыклад, характэрны камень сярэдніх памераў.

Пад час папярэдняй выведкі месца вельмі важна вызначыць бяспечныя шляхі падыходу (пад'езда). Гэтых шляхоў павінна быць як мінімум два: асноўны і запасны, яны павінны быць лёгка апісаны словамі. Інфармацыя пра шляхі падыходу ўключаецца ў пісьмовую справаздачу-апісанне пра схрон. Гэтая інфармацыя вельмі важная, асабліва калі выемку прыйдзецца выконваць іншым людзям.

Дадатковае (рэзервовае) месца для закладкі

Гэта месца трэба выбраць на той выпадак, калі аператыўнасць па закладцы на асноўным месцы адразу прыйдзецца тэрмінова звярнуць. Месца, якое здацца ідэальным для схрона з такім жа поспехам можа здацца ідэальным і мясцоваму жыхару. Вось прыкладны спіс месцаў, дзе мясцовыя жыхары могуць уладкоўваць ўласныя закладкі і схованкі, ці гэтыя месцы могуць выкарыстоўвацца для пражывання:

• прыродныя і мастацкія пячоры, штольні, шаxты і кар'еры;
• закінутыя будынкі;
• рэдка выкарыстоўваемыя аб'екты інфраструктуры (жалезнадарожныя лініі, калодзежы, тунелі і г.д.);
• руіны і разваліны;
• трубаправоды кабельных ліній, каналізацыі і аднаўлення, калектыры цяплотрасп.

Месца усталявання схрона ў ідэальным выпадку павінна быць у роўнай ступені даступна як закладніку, так і таму, хто будзе яго вымаць. Сховішча не павінен размяшчацца ў тым месцы, якое можа часта наведвацца непажаданымі гасцьмі – напрыклад, ваеннаслужачымі проціўніка. Размешчанае ў будынку сховішча можа быць знішчана пры пажары або разбурэнні будынка ў перыяд баявых дзеянняў.

Пры выбары месца закапвання варта ўлічыць яшчэ некалькі фактараў:

1. Грунтавыя вады і дранаж. Месца на ўзвышшы пераважней, чым месца ў нізіне. Вільготнасць – самая вялікая прыродная небяспека. Калі вы выбіраеце месца зблізку вадаёма, то пераканаецеся, што ў перыяд вясновага раставання снегу яно не будзе падтопленае ці размыта.

2. Травяны пакроваў і дрэвы. Лісцяныя дрэвы маюць развітую каранёвую сістэму, якая ўскладніць выкопванне зямлі. Корні хваёвых дрэў менш за вялікія і яны больш сыходзяць у глыбіню пад дрэва, і да таго ж хваёвыя дрэвы ростуць на больш сухіх глебах.

З. Тып грунта. Ідэальны грунт – пясок або супесак (сумесь гліны і пяску з перавагай пяску). Старайцеся пазбягаць гліняных глеб – у гарачы час года на адкрытых месцах гліна цвярдзее і яе цяжка капаць.

4. Снег і прамярзанне грунту зімой. Калі наш сховішча трэба будзе ускрывацца зімою, то пры закладцы ўлічыце магчымую вышыню снежнага пакрыцця. Найбольшай глыбіні прамярзання глебы дасягае ў канцы зімы. Акрамя таго, пасля выемкі схрона зімой вельмі цяжка замаскаваць следы. Вясною пасля раставання снегу месца выемкі будзе заўважна.

Bыeмкa зaкoпaннага схрона

Выемка не менш складана, чым яго устаноўка – асабліва калі выманне выконвае не той чалавек, які яго ўладкоўваў. У гэтым выпадку патрабуюцца асаблівая дбайнасць у вызначэнні месца ўстаноўкі, меры бяспекі і завершальная маскіроўка следаў дзейнасці.

1. Эскіз месца закладкі. Калі магчыма, чалавек-закладчык павінен зрабіць эскіз маршрута да сховішча і месца яго падзелу з указаннем арыентыраў, асабліва калі выемку будзе ажыццяўляць іншы чалавек. Малюнак (эскіз, схемы) павінны быць зразумелыя і простыя настолькі, каб інструкцыі па доступе да месца можна было аператыўна і зразумела перадаць непасрэдна малюнкам.

2. Папярэдняя разведка месца выемкі. Перад выемкай неабходна выканаць прадваральную выведку месца закладання, асабліва калі выемка будзе ажыццяўляцца на занятай ворагам тэрыторыі. Калі выманне плануецца ўначы, то тым больш важна ў дзённы час правесці папярэднюю разведку месца і вызначыць пазнакі размяшчэння сховішча.

Не выкарыстоўвайце для пошуку металічны мац. Гэта дадатковы груз і дэмаскіроўка.

3. Выдаленне следаў пасля выемкі. Калі вы выцягваеце схрон разам з ёмістасцю (кантэйнерам), у якім ён захоўваецца, то варта загадзя падумаць пра тое, чым запоўніць яму. Старайцеся як мага дбайней выдаліць следы пасля выемкі – у адваротным выпадку месца схрону стане вядома ворагу, які прыме меры контрвыведкавага характару.

Не выцягвайце і не знішчайце сам схрон. Пакіньце яго на "чорны дзень".

1.2. Упакоўка рэчаў і падбор кантэйнера

Упакоўку рэчаў і ўкладку іх у кантэйнер варта праводзіць у бяспечным месцы (на базе, у палявым лагеры, кватэры і г.д.) яшчэ да падрыхтоўкі да закладкі.

Фактары, якія вызначаюць характар упакоўкі

Гэтыя фактары вызначаюцца для чаго робіцца схрон. Тут мы гаворым аб схроне са зброяй. У любым выпадку варта загадзя падзяліць і спакаваць утрымоўвальнае так, каб яно было зручна для хуткай выемкі і пераноскі кожным чалавекам у асобнасці.

Іншыя важныя фактары: вільготнасць, ціск грунту на кантэйнер, нізкія тэмпературы, грыбкі (плесень) і бактэрыі, хімічнае ўздзеянне таксама, калі ён усталёўваецца ў лёгкадаступным месцы. Такім чынам, месца закладкі тайніку павінна быць выбрана раней, чым выканана ўпакоўка змесціва. Падрабязны фактар – гэта тэрмін, на які закладваецца. Калі працягласць захоўвання загадзя невядома, то варта ўлічыць тэрміны захоўвання кожнага з элементаў закладкі.

Этапы ўпакоўкі

Спосабы ўпакоўкі залежаць ад змесціва, але ёсць шэраг крокаў, якімі варта кіравацца:

1. Агляд кожнага заклядваемага элемента

Трэба пераканацца, што кожная рэч не змяшчае на сабе бруд, пыл або карозію (іржу), а ўсе завадскія ўпакоўкі цэлыя.

2. Ачыстка і сушка

Ачысціць з рэчаў бруд і пыл, іржу, прыбраць усе этыкеты (маркоўкі), якія выдаюць паходжанне рэчаў – напрыклад, штрых-коды, налепкі, ярлыкі. У працэсе закладкі належыць прыбраць усе адбіткі пальцаў або праводзіць закладку ў пальчатках. Змесціва старанна прасушыце ці абатрыце сухой тканінай. У кантэйнер пакладзіце селікогель. Нормы закладкі селікагеля пры кансервацыі герметычных аб'ёмаў вырабаў складаюць каля 1 кг/м³.

3. Кансерваванне і абгортванне

Пакрыццё можна наносіць або цалкам погружнаючы прадмет у зброевае масла ці наносіць яго пэндзлем. Таксама можна выкарыстоўваць Літол або Тэхнічны вазелін (гарматнае сала) - гэта цвёрдыя змазкі, якія значна пераважныя за масла. Затым кожны закладваемы элемент неабходна абгарнуць. Калі ёсць магчымасць, рэкамендуецца выкарыстоўваць вакуумную ўпакоўку. Абертаванне лепш рабіць у два пласта: унутраны тонкі і гнуткі, а вонкавы больш шчыльны і цвёрды. Для ўнутранага пласта можна выкарыстоўваць алюмініевую фольгу (у тым ліку харчовую), вільгасцястойкую прамоленую паперу, тонкую ліставую гуму. Для вонкавага пласта падыдуць любыя шчыльныя тканіны – напрыклад, брызент, абвязаны вяроўкай. Дробныя прадметы можна змясціць у прэзерватывы.

4. Укладка ў кантэйнер

Варта выдаліць з унутраных сценак і дна кантэйнера вільгаць, бруд, іржу і пыл, старанна прасушыць. Прадметы з розных металаў – напрыклад, сталь і медзь – не павінны сутыкацца адзін з адным. Змесціва варта ўкладваць максімальна шчыльна, каб паміж прадметамі было як мага менш паветраных ям. Зазоры паміж прадметамі ўсярэдзіне кантэйнера раім запоўніць дробнымі рэчамі. Закладзіце дадаткова ў кантэйнер інструкцыі па зборцы змесціва. Калі кладуцца медыкаменты, то карыстачу пакладзіце пісьмовую інструкцыю па іх ужыванні.

Прадуктовая пайка, адзенне павінны размяшчацца асобна ад схрона са зброяй. Таксама асобна ад астатняга змесціва павінны захоўвацца боепрыпасы ці любыя рэчывы, якія могуць дэтанаваць.

Кантэйнер

Кантэйнер забяспечыць абарону ўтрымання ад вільгаці і іншых уздзеянняў. Перш за ўсё трэба вызначыцца з утрыманым і толькі тды падабраць кантэйнер падыходзячага памеру.

Крытэрыі для выбару ідэальнага кантэйнера наступныя:

• вільгаце- і паветрана непранікальны пасля закрыцця;
• бясшумны - яго ручкі не павінны грымець пры пераносцы;
• лёгкі для пераноскі;
• павінен вытрымліваць знешні націск грунту;
• павінен быць не па зубах дробным грызунам;
• павінен супрацьстаяць шчолачным і кіслотным грунтовым водам;
• крышка павінна быць герметычнай, лёгказдымнай і лёгка закрываецца.

У якасці кантэйнераў для закладак на некалькі месяцаў ці нават гадоў можна выкарыстоўваць любыя падыходныя ёмістасці з нержавеючай сталі, пластыка. Драўляныя скрыні падыдуць у меншай ступені, асабліва для доўгатэрміновых стратэгічных закаладок, так як яны будуць хутка разбурацца ў грунце. У якасці кантэйнераў для поўнага закапвання ў грунт можна выкарыстоўваць наступныя ёмістасці:

1. Apмeйcкія тэрмасы

Найбольш распаўсюджаныя мадэлі з унутраным аб'ёмам алюмініевага шклянкі-укладыша ад 6 да З6 л.

Унутраная алюмініевая ўстаўка ў такіх тэрмасах можа вымацца. Перад закладкаю змесціва ў «шклянку» яго варта выцягнуць і праверыць паверхню сценкі. Іржу варта выдаліць, а «падшкляннік» дбайна пафарбаваць фарбай усярэдзіне і звонку.

2. Алюмініевыя пляшкі

Больш просты варыянт. Не падвержаныя карозіі. Танней, даступней і значна лягчэй, чым армейскія тэрміны, але з-за асаблівасцяў замка-запора крышкі забяспечваюць горшую гермітычнасць.

З. Пластыкавыя ёмістасці

Аб'ём – ад некалькіх літраў да 200 літраў і больш. Варта выбіраць ёмістасці з падвойнымі крышкамі, з якіх унутраная прадстаўляе сабой пробку-ўкладыш, а знешняя закручваецца на разьбу. Зручныя і даўгавечныя ў параўнанні з папярэднімі версіямі.

4. Пластыкавыя трубы

Найбольш бюджэтны варыянт для захоўвання адносна доўгіх і/або невялікіх прадметаў – напрыклад, карабінаў, аўтаматаў з адасобленым магазінам. Шырокі выбар дыяметраў, лёгкасць у транспартаванні. Пры закапванні можа спатрабуецца ўтвараць паверх сховішча з труб дадатковы шчыт з дошак (таўстых ветак і г.д.) з апіраннем на край ямы, які будзе ўтрымліваць на сабе ціск глебы і дзёрну. Вертыкальнае размяшчэнне труб больш трывалае.

P.S. У наступнай частцы мы распавядзем на што звярнуць увагу менавіта пад час устаноўкі схрону і якія дакументы пры гэтым робяцца каб праца не была марнай

• бяспека;
• малая вага і зручнасць ў нашэнні;
• працяглы час працы без зарадкі;
• прастата выкарыстання;
• простыя налады для хуткага кіравання ў крытычнай сітуацыі;
• наяўнасць радыёчастотнага сканеру (сканаванне і праслухоўванне знойдзеных частот);
• функцыя скрaмбліравання ў аналагавых радыё і функцыя шыфравання ў лічбавых рацыях.

МАГУТНАСЦЬ

Далёкасць радыёсувязі залежыць ад яе магутнасці і навакольнага асяроддзя. Перашкоды на шляху радыёхваляў могуць звесці на нішто нават самую магутную рацыю. Радыёстанцыю варта выбіраць магутнасцю не менш за 2 Вт. Каб падвоіць далёкасць сувязі, магутнасць давядзецца павялічыць чатырохкротна, але гэта хутчэй разраджае батарэю. Таму без неабходнасці  павялічваць магутнасць не варта.

АКУМУЛЯТАР

Зарад акумулятара таксама ўплывае на радыус дзеяння. Ён памяншаецца разам з зарадам батарэі. Лепшы акумулятар – літый-палімерны (li-pol), ён добра пераносіць мінусавыя тэмпературы. Яшчэ адзін неблагі варыянт – літый-іённы (li-ion), ён не мае эфекту памяці. Рацыю з нікель-кадміевым (nicd) акумулятарам лепей не браць, ён хутка страчвае рэсурс. Карыснымі гаджэтамі будуць паўэрбанк для зарадкі радыёстанцыі і дадатковая антэна для павелічэння радыусу дзеяння.

АНАЛАГАВАЯ ЦІ ЛІЧБАВАЯ?

Якасць сувязі залежыць ад тыпу радыё. У лічбавай радыёстанцыі яна вышэйшая. Акрамя таго, лічбавая прылада мае менш фонавых шумоў, перашкодаў, лепшую якасць гуку, аднак у яе меншы радыус дзеяння. Лічбавая сувязь шыфруецца, і ёсць магчымасць стварыць канферэнцыю па адным канале. Аналагавая радыёстанцыя не мае гэтых пераваг (акрамя страмбліравання, то бок шыфравання), аднак яна таннейшая.

ПАНЭЛЬ КІРАВАННЯ

Рацыя можа быць з экранам і клавіятурай ці без іх. Клавішы неабходныя для прамога ўводу частаты: не трэба выбіраць з перадусталяваных каналаў. Наяўнасць клавіятуры не заўсёды азначае наяўнасць прамога ўводу частаты. Здараецца, што яна прызначаная проста для пераключэння каналаў.

Калі няма клавіятуры, канал пераключаецца паваротам ручкі. Гук перадаецца падчас націскання кнопкі. Пры наяўнасці функцыі Vox кнопку націскаць не трэба. З ёй рацыя выходзіць у эфір, як толькі пачуе голас. Знік голас – спыняецца і перадача ў эфіры.

ДЫЯПАЗОНЫ ЧАСТОТ

Дыяпазоны частот, якія можна свабодна выкарыстоўваць:

CB (Citizen Band) – 27 МГц, магутнасць выхаднога сігналу да 4 Вт. Выкарыстанне прыёма-перадатчыкаў магутнасцю больш за 1Вт у Беларусі для бытавых патрэб забароненае, а атрымаць дазвол досыць складана.

Дыяпазон LPD (Low Power Devices) – 433 МГц, выхад магутнасць 0,01 Вт. Дазволены да выкарыстання убудаваныя ненакіраваныя антэны.

Дыяпазон PMR446 (Private Mobile Radio) – 446 МГц, выхадная магутнасць 0,01 Вт. Дапускаецца выкарыстанне ўбудаваных ненакіраваных антэн.

ВАЖНА

Для радыёстанцыі можа спатрэбіцца спецыяльная «прашыўка» для пэўнага дыяпазону. Калі вы не можаце зрабіць гэта самастойна, варты набываць рацыю, якая ўжо наладжаная на пэўны дыяпазон. Перад купляй радыёстанцыі важна пракансультавацца з прадаўцом ці спецыялістам, які дапаможа падабраць аптымальную мадэль і растлумачыць, як наладжваць частоты і карыстацца прыладай.

Таксама варта памятаць пра параметр ступені абароны. Шукайце рацыю з абаронаю IP68, якая не прапускае бруі вады і можа працаваць пад вадой на глыбіні да 2 метраў. Такая ступень абароны забяспечыць таксама захаванне працы пры падзенні на бетон з вышыні 2 метраў.

УВАГА: Брэнд Motorola з ужо ўсталяваным бітным шыфраваннем AES256 карыстаецца найбольшым попытам ва ўкраінцаў, якія сёння абараняюць краіну на перадавой.

Для выканання звычайных тылавых задач выкарыстоўваюцца больш простыя радыёпрыёмнікі, бо бяспека тут не з'яўляецца прыярытэтам. Адсутнасць дадатковай ступені шыфравання значна зніжае цану рацый, таму можна купляць больш і выдаткоўваць менш.

Існуюць два асноўных памеры пасаў. Першы – шырокі, які звычайна трымаецца выключна на фігуры ваяра ці дадаткова на тактычных шлейках. Другі – больш вузкі, трымаецца на папрузе, якая зацягваецца ў нагавіцы і потым на ліпучках прышпільваецца да паса. Другі варыянт (на выяве справа)  фіксуецца лепей, але не так надзейна ахоўвае паясніцу з-за адсутнасці магчымасці дадаць кеўларавыя ўстаўкі ў сярэдіну паса і па шырыні.

Звычайна пас складаецца з наступных частак:

1. Платформа. На ёй размешчаныя стропы для дадатковага ваеннага рыштунку. На якасных мадэлях на платформе знутры маецца вентыляцыйная сетка для добрай цыркуляцыі паветра і падушка для змякчэння нагрузкі (гл. выяву). Гэта важны параметр для камфорту, на які варта звярнуць увагу. Сетка дадаткова перашкаджае слізгаценню і паляпшае фіксацыю паса.

2. Жорсткая папруга з фастэксам. Яна праходзіць у сярэдзіне ці звонку платформы і надзейна фіксуе яе на тулаве. Звычайна дазваляе хутка скінуць пас, калі неабходна.

3. Завесы для выкарыстання разгрузнага паса разам з тактычнымі шлейкамі пад 3, 4 ці 6 кропак мацавання. Некаторыя версіі пасаў могуць быць без мацавання пад шлейкі, аднак варта ўлічваць, што без шлеек нагружаны пас можа спадаць. Падчас прымеркі пасу трэба адчуць надзейнасць фіксацыі і толькі потым прымаць рашэнне аб неабходнасці шлеек.

4. Адсек для мяккай брані, якая забяспечвае абарону ад куль і аскепкаў. Параза ў раён таза звычайна выводзіць ваяра з ладу.

У некаторых версіях пасаў адсек для мяккай брані знаходзіцца проста пад замком. Прыклад – серыя паясоў ад M-TAC.

5. Дадатковыя кішэні для іншых аксэсуараў. На пасе абавязкова размяшчаюцца дзве сумкі пад магазіны, сумка пад дым (можна зрабіць з сумкі пад магазіны), уцілітарная сумка (яе памеры павінны дазваляць пакласці туды ад дадатковых магазінаў да складной рыдлёўцы), невялічкая аптэчка. Сумка пад скід магазінаў – універсальная рэч, куды можна пакласці амаль усё.  У ідэале варта мець яшчэ дзве сумкі пад ручныя супрацьпяхотныя гранаты. Турнікеты ў пас не кладуцца, яны размяшчаюцца у кішэнях ці іншых месцах.

У першую чаргу такі абутак прызначаны для абароны ног, астатнія характарыстыкі – другасныя. Тактычныя чаравікі маюць абароненыя насы і ўзмацненні ў найболей уразлівых месцах, шчыльна ахапляюць шчыкалатку – усё зробленае для камфорту падчас працяглага нашэння.

Прыкметы і характарыстыкі тактычнага абутку

У краінах НАТА існуе паняцце тактычных ці баявых чаравікаў. Узаконенага стандарту на берцы ў Паўночнаатлантычным альянсе, на які раўняюцца ўсе вытворцы, няма, але ёсць пэўныя правілы, якія добрасумленныя кампаніі не парушаюць.

Матэрыял верху. Сапраўднымі берцамі могуць лічыцца чаравікі, пашытыя з натуральнай скуры (замшу, нубуку), нейлонавай кордуры ці бавоўны ў розных камбінацыях. Ніякіх заменнікаў скуры выкарыстоўвацца не можа.

Падкладка. Падкладка ў летніх аблегчаных мадэлях можа і адсутнічаць. А калі яна ёсць, то звычайна гэта порыстая аб'ёмная сетачка, якая можа складацца з розных мембранных матэрыяляў. Мембраны могуць быць і цалкам воданепранікальнымі.

Абавязковая наяўнасць 2-хзоннай шнуроўкі. Толькі яна дазваляе надзейна фіксаваць і падтрымліваць галёнкаступнёвы сустаў на самых праблемных паверхнях. Маланкі, кнопкі і іншыя віды зашпілек могуць прысутнічаць толькі ў якасці элементаў, якія паскараюць працэс абування.

Уцяпляльнікі. Могуць быць з натуральнага ці штучнага футра.

Падэшва. Часцей за ўсё вырабляецца з вулканізаванай гумы ці штучнага каучуку. Дапускаюцца поліўрэтанавыя мадэлі. Чым цвярдзейшыя паверхні, на якіх плануецца эксплуатаваць абутак (скальны грунт, напрыклад), тым больш жорсткай мусіць быць падэшва.

Як падабраць памер

Каб абутак было зручна насіць, варта слушна падабраць памер. Набываючы абутак, варта мераць яго на шкарпэтку, паспрабаваць пабегаць, паскакаць – адным словам, адчуць абутак на назе. Каб праверыць, ці падыйшоў памер, трэба максімальна прасунуць ступню наперад і засунуць палец паміж заднікам і пяткай. Калі ён праходзіць лёгка, можна набываць, калі ж не – варта разгледзець абутак на памер болей.

Набываючы абутак праз інтэрнэт, варта папярэдне вымераць памер сваёй ступні. Для гэтага:

• стаць нагой на аркуш паперы;
• абвесці ступню асадкай ці алоўкам;
• вымераць лінейкай даўжыню ад пяткі да вялікага пальца.

Калі памер вагаецца паміж двума значэннямі, лепей арыентавацца на большае.

Выбар вытворцы

Да выбару тактычнага абутку трэба паставіцца максімальна адказна. Адзначым, што для канкрэтных умоў выканання задач варта выбіраць тып абутку, які ім адпавядае.

Не рэкамендуецца выбіраць танныя чаравікі невядомых брэндаў – як правіла, яны хутка "развальваюцца", не вытрымліваючы палявых умоў. Прадукцыя ж вядомых вытворцаў здольная служыць доўга і надзейна, забяспечваючы высокі ўзровень зручнасці і бяспекі. Папулярныя брэнды: 05/11 Tactical, First Tactical, Mil-Tec, Magnum, Lowa, Viper, Pentagon, Helikon-Tex.

Прапануем добры агляд розных мадэляў адной з лепшых марак тактычнага абутку Lowa https://www.youtube.com/watch?v=R84FBbpkVVE?

Яшчэ адзін выдатны агляд па абутку ў відэа ад марскога коціка, які ваюе за родную Украіну https://www.youtube.com/watch?v=GoBO4EATkPg

Як зберагчы ногі

Напрыканцы адзначым, што які б абутак вы не абралі, трэба не забывацца на элементарныя правілы гігіены і даглядання за нагамі ў палявых умовах:

мяняць шкарпэткі і аглядаць ногі хаця б адзін раз на дзень;

падчас агляду спаласнуць ногі вадою ці ачысціць ступні вільготнымі сурвэткамі і выцерці іх насуха;

пасыпаць прысыпкай, каб ногі заставаліся сухімі падчас хады.

Прапануем інструкцыю па вырабе такога прыстасавання па кроках.

Набываем мабільны тэлефон. Трэба абавязкова пакалапаціцца пра тое, каб тэлефон не быў “засвечаны” на тэрыторыі Беларусі, і яго немагчыма было адсачыць па серыйным ідэнтыфікатары IMEI. Трубку захоўваем з вынятай батарэяй. Безумоўна, усе маніпуляцыі выконваем у пальчатках.

Разбіраем тэлефон і знаходзім вібратар.

Знаходзім кантакты ад вібратара. Бярэм цалкам аголены провад і прыпайваем яго да кантакту.

Свідруем у тэлефоне дзве адтуліны і прасоўваем правады ў дзіркі вонкі. Дзіркі можна і проста прапаліць, бо гэтая трубка паўторна ўжо дакладна не спатрэбіцца.

Збіраем тэлефон (не ўстаўляючы акумулятар!) і злучаем правады з лямпачкай ці ніхромавай ніткай, якая і будзе ініцыяваць самаробнае выбуховае прыстасаванне.

Калі дэтанацыя ўсё ж плануецца праз званок (напрыклад, з замежнай SIM-карты на замежную, з абедзвюма на роўмінгу), падчас усталёўкі ў абавязковым парадку адключаем у настройках вібрацыю і гук ад атрымання SMS-паведамленняў. Гук званкоў таксама адключаем, замест яго ўключаем вібрацыю.

Калі для дэтанацыі ўсталёўваецца таймер ці гадзіннік, пакідаць дадатковы доказ у выглядзе SIM-карты, безумоўна, не варта.

Прылада гатовая. Цяпер, калі спрацуе званок ці таймер, лямпачка (ніхромавая нітка) загараецца.

Нагадаем, што поспех залежыць не толькі ад уласна вырабу і выніку спрацоўвання прылады. На што звяртаць увагу і як праявіць максімальную засцярогу ад пачатку да канца любой аперацыі, чытайце ў матэрыяле пра ўласную бяспеку падчас супраціву.

Штурмавыя заплечнікі, якія называюцца 12-гадзіннымі тактычнымі заплечнікамі, прызначаныя для непрацяглых паходаў і вылазак, маюць невялікую ёмістасць (да 20-30 літраў). У іх вялікая колькасць аддзяленняў і кішэняў.

Рэйдавыя заплечнікі інакш называюцца 24-гадзіннымі і 3-дзённымі тактычнымі заплечнікамі. Яны прызначаныя для працяглых шматкіламетровых маршаў і больш доўгага часу выкарыстання, маюць значна большую ёмістасць (ад 30 да 60 літраў), часта абсталёўваюцца паяснымі падтрымкамі і паясамі нагрузкі са спіны.

Адналямкавыя заплечнікі уяўляюць сабой нешта сярэдняе паміж заплечнікам і плечавой торбай, часцей за ўсё маюць невялікі аб'ём, апранаюцца толькі на адно плячо, пры неабходнасці дазваляюць хутка перавярнуць іх са спіны на грудзі, падаючы імгненны доступ да асноўнага аддзялення.

Армейскі заплечнік пад назвай БЕРГЕН (BRITISH ARMY BERGEN) – выдатны прыклад якаснага універсальнага заплечніка і яго напаўнення.

Гэта вельмі зручны і надзейны заплечнік арміі брытанскай вытворчасці, выраблены з трывалай вайсковай кордуры (1000 cordura). Кордура не намакае, дзякуючы чаму вага заплечніка не павялічваецца, а яго змесціва застаецца сухім. Акрамя таго, тканіна мае спецыяльнае IRR-насычэнне, што робіць гэты элемент рыштунку менш прыкметным для прыбораў начнога бачання.

Заплечнік універсальны, таму што складаецца з трох частак: вялікае аддзяленне і два дадатковыя падсумкі, якія уваходзяць у камплект і дазваляюць павялічыць аб'ём заплечніка да 100 літраў. Бакавыя сцяжкі дазваляюць рэгуляваць асноўны аб'ём заплечніка.

Абедзве бакавыя кішэні можна адлучыць ад асноўнага адсека і выкарыстоўваць як па асобнасці, так ў сашпіленым разам выглядзе ў якасці малога заплечніка (аднадзёнкі ці штурмавога). Для такога варыянту выкарыстання неабходна ўжываць аблегчаную рэгуляваную Y-сістэму, якая ўваходзіць у камплект і лёгка злучаецца як з адной кішэняй, так і са здвоеным варыянтам.

Гэты вялікі вайсковы заплечнік прызначаны быць часткаю агульнай брытанскай сыстэмы разгрузкі (PLCE), якая ўключае у тым ліку папружна-плечавую сістэму (ППС). Ніжэй прыводзіцца спіс рэкамэндаванага штатным карыстальнікам парадку пакавання прадметаў у заплечніку. Тое, што тут не пералічваецца, мае быць у падсумках ППС і кішэнях на жаўнеры.

1 непрамакальны тэнт (Basha)
2 фліска
3 запасная пара абутку (Combat Boots)
4 спальнік (Lightweight Sleeping Bag)
5 эластычны шалік-шапка (headover ці “труба”)
6 запасная пляшка з вадой
7 дыванок
8 запасная майка і “нарвежка”
9 патрульны заплечнік (Patrol Pack)
10 падгалоўнік у чахле
11 запасныя стропы да сыстэмы разгрузкі PLCE
12 раскладная апора для тэнта
13 калкі і невялікі непрамакальны тэнт
14 алюмініевы посуд (Mess tin set)
15 непрамакальны чахол для спальніка (Bivi Bag)
16 запасныя плечавыя рамяні PLCE (Day Sack Yoke)
17 эластычныя стропы для тэнта (Bungies)
18 вялікі пластыкавы мяшок (Survival Bag)
19 набор мяшкоў для абароны рэчаў ад вады
20 запасная пара шкарпэтак
21 шалік
22 пара запасных футболак
23 гетры для абароны ног да калена ад вады і бруду
24 сухое паліва на спіртавой аснове
25 складная ёмістасць для вады
26 сурвэткі для зняцця камуфляжнага грыму
27 ручнік
28 набор асабістай гігіены
29 балон і газавая гарэлка
30 індывідуальны перавязачны пакет
31-32 сутачны індывідуальны набор харчавання (Operation Ration Pack)

Большасць тактычных заплечнікаў складаюцца з некалькіх асобных адсекаў для таго, каб можна было атрымаць хуткі доступ да змесціва заплечніка. Акрамя аднаго ці некалькіх асноўных аддзяленняў, заплечнікі часта маюць кішэні – вонкавыя і ўнутраныя.

Звычайна ў асноўную частку заплечніка кладуць спальны мех, запасныя прадметы вопраткі, элемэнты ўніформы, баявыя цішоткі, запасныя шкарпэткі для берцаў.

Прадметы, намаканне якіх прывядзе да іх сапсавання і шкодных наступстваў, мусяць быць гідраізаляваныя ў асобных плястыкавых мяшках, напрыклад, мяшках для “вакуумнага пакавання”, для замарожвання прадуктаў ці таму падобных.

У артыкуле апісваецца версія заплечніка брытанскай вытворчасці, якая з’яўляецца правераным часам лідэрам рыштунку для лёгкай пяхоты. З іншымі мадэлямі тактычных заплечнікаў прапануем азнаёміцца самастойна.

Абмарожанне 1-й ступені можа адбыцца тады, калі рукі і ногі знаходзяцца ў паступовым і працяглым астуджэнні. Атрымаць такія халадавыя траўмы можна нават і пры тэмпературы паветра вышэй нулявой адзнакі.

А вось абмарожанні 2-й, 3-й і 4-й ступені з'яўляюцца падчас тэмпературы паветра ніжэй за 0. Часткі цела, якія падвяргаюцца найбольшай рызыцы, – гэта канечнасці і адкрытыя часткі цела, такія як нос, вушы, пальцы ног і рук.

Дапамога пацярпелым ад абмарожання

Пры сярэдняй і цяжкай гіпатэрміі дзейнічайце вельмі абачліва!

• Пакладзіце чалавека і пераканайцеся, што ён ляжыць на як мага больш роўнай паверхні.

• Праверце наяўнасць прыкмет жыцця на працягу 60 секунд.

Калі пацярпелы без прытомнасці, але захоўвае прыкметы жыцця, трэба

• асцярожна перавесці пацярпелага ў ляжачае становішча, стварыўшы паміж ім і зямлёй ізаляцыйны пласт;
• не дапускаць далейшага астуджэння, сагрэць пацярпелага і выконваць інструкцыі па дапамозе падчас умеранай гіпатэрміі, калі яны не перашкаджаюць сардэчна-лёгачнай рэанімацыі і не затрымліваюць транспарціроўку;
• эвакуяваць пацярпелага для экстранай дапамогі.

Калі ахвяра зусім не падае прыкметаў жыцця, перамяшчаць пацярпелага вельмі небяспечна. Існуе і верагоднасць, што ахвяра мёртвая, і трэба разгледзець прыпыненне ці адмову ад сардэчна-лёгачнай рэанімацыі.

Вызначэнне абмарожання 1 ступені і першая дапамога

Калі пры аглядзе ног і рук вы выявіце якія-небудзь з пералічаных ніжэй прыкмет, ёсць верагоднасць, што гэта абмарожанне 1-й ступені.

• Скура белая, як бы пакрытая воскам, колер абмарожанага ўчастка (ружовы) значна адрозніваецца ад непашкоджанай часткі тулава (белы).

• У частцы тулава няма болю або іншых адчуванняў, участак халодны і цвёрды навобмацак.

• Калі чалавека змясціць у цёплае памяшканне, на абмарожаным участку тулава з'явяцца пухіры і сінякі.

Стварыце ўмовы для прадухілення далейшага абмарожання

• Абараніце пацярпелага ад ветру і дажджу (перамясціце яго ў сховішча ці, калі яго няма, стварыце прыдатныя ўмовы)

• Стварыце ізаляцыйны пласт паміж зямлёй і ахвярай.

•Здыміце мокрую вопратку.

• Замест гэтага апранайце любую сухую, цёплую, ветраахоўную вопратку.

• Абавязкова накрыйце галаву і шыю пацярпелага (надзеньце шапку, баф).

• Паведаміце аб сітуацыі вашым камандзірам.

Вызначэнне абмарожання II, III і IV ступені і першая дапамога

Праверце канечнасці пацярпелага. Калі пасля працяглага знаходжання ва ўмовах халоднай тэмпературы і вільгаці чалавек адчувае здранцвенне, паколванне, боль, назіраецца ацёк, ёсць падазрэнне, што ў яго абморажанне II, III ці IV ступені.

Не дапускайце далейшага астуджэння

• Абараніце пацярпелага ад ветру і дажджу (перанясіце яго ў сховішча ці стварыце адпаведныя ўмовы).

• Стварыце ізаляцыйны пласт паміж зямлёй і ахвярай.

• Здыміце мокрую вопратку.

• Замест гэтага апраніце любую сухую, цёплую, ветраахоўную вопратку.

• Абавязкова накрыйце галаву і шыю пацярпелага (надзеньце шапку, баф).

Старанна сагрэйце пацярпелага

• Забяспечце яго цёплай ежай і пітвом.

• Праз 30 хвілін пасля таго, як вы пераапранулі пацярпелага, далі яму ежу і пітво, папрасіце яго зрабіць лёгкія фізічныя практыкаванні.

• Сагрэйце рукі і ногі – цяпло тулава, адзенне, абціранне, грэлкі.

• Паведаміце аб сітуацыі вашым камандзірам.

УВАГА! Не апускайце рукі і ногі ў ваду і не падносьце іх да агню

Памятайце!

НЕ выкарыстоўвайце штучныя крыніцы цяпла ці гарачую ваду. Гэта толькі пагоршыць сітуацыю. Калі здарыўся хоць адзін выпадак абмарожання, гэта сведчыць аб тым, што ў рызыцы знаходзіцца ўвесь склад групы. Таму неабходна тэрмінова ацаніць верагоднасць абмарожання астатніх удзельнікаў групы і прыняць дадатковыя меры па папярэджанні іншых выпадкаў.

Як гэта адбываецца? У марознае надвор’е гіпатэрмія можа развівацца павольна, напрыклад, падчас баявой падрыхтоўкі ці выкананні задачы. Але можна атрымаць яе і хутка, трапіўшы ў ваду ці пад уздзеяннем вельмі нізкіх тэмператур паветра.

Каб перадухіліць халадавыя траўмы, неабходна:

• Знайсці магчымасць рухацца, нават калі вы знаходзіцеся ў статычным становішчы, напрыклад, варушыць пальцамі рук і ног.

• Стварыць ізаляцыйны пласт паміж сабой і зямлёй.

• Апранайць толькі воданепранікальную вопратку, калі на вуліцы ідзе дождж ці снег. Мокрую вопратку неадкладна замяніце на сухую, як толькі гэта будзе магчыма.

• Пераканайцца, што абутак шчыльна прылягае, але не тугі і не цісне на пальцы ног.

• Змяніць абутак, калі ён намок, ці прынамсі заменіць мокрыя шкарпэткі на сухія, надзець вусцілкі.

• Апранаць воданепранікальныя шкарпэткі толькі тады, калі трэба знаходзіцца ў статычным становішчы ці падчас працы ў балоцістай мясцовасці.

• Мець запасныя пальчаткі.

• Сачыць за сабой і калегамі. Біць трывогу, калі вы заўважылі якія-небудзь незвычайныя сімптомы ці паводзіны.

• Рэгулярна правярайце канечнасці. Пры падазрэнні на халадавыя траўмы, спыніцца і паведаміць медыку групы.

• Памятайць, што некаторыя лекі ўплываюць на крывазварот, павялічваючы тым самым рызыку абмаражэння.

• Выключыць магчымасць ўжывання алкаголю да пачатку выканання задання ва ўмовах нізкіх тэмператур.

Памятайце! Чым раней вы выявіце халадовую траўму, тым лепш! Бо ў такім выпадку пацярпеламу можна аказаць дапамогу самому, не спатрэбіцца працяглых медыцынскіх аглядаў і спецыялізаванай дапамогі.

Адзенне мусіць быць чыстым! Брудная вопратка мае горшыя ізаляцыйныя якасці.
Пазбягайце перагрэву! Такім чынам, вы можаце прадухіліць празмернае потаадлучэнне.
Адзенне мусіць сядзець на тулаве свабодна! Паветра паміж пластамі адзення забяспечыць неабходную цеплаізаляцыю.
Адзенне мусіць быць сухім! Мокрая вопратка прыводзіць да хуткай страты частак тулава.

Характэрныя сімптомы і прыкметы пераахалоджэння

Легкая ступень

Пацярпелы скардзіцца, што яму халадно. Пацярпелая частка цела халодная навобмацак, у чалавека

• дрыжыкі, якія ён не здольны кантраляваць;
• лёгкая зблытанасць свядомасці, дэзарыентацыя ці раздражняльнасць;
• страта спрыту рук (нязграбнасць).

Увага! У ахвяры могуць быць не ўсе сімптомы.

Умераная (сярэдняя) ці цяжкая ступень

Пацярпелы

• гаворыць невыразна, у яго сінія вусны;
• перастае трэсціся і дрыжаць;
• можа адмаўляць праблему і адмаўляцца ад дапамогі

У яго

• апатыя і разгубленасць;
• зніжэнне ўзроўню свядомасці;
• павольны і (ці) нерэгулярны або нявызначаны пульс.

Можа не рэагаваць і здавацца памерлым.

Пасля выяўлення любых прыкмет ці сімптомаў пераахалоджання пацярпелага неабходна адхіліць ад выканання задання, а потым:

• перамясціць ва ўкрыццё;

• правесці ацэнку дыхання, дыхальных шляхоў і крывазвароту;

• ацаніць цяжар пераахалоджання.

Што рабіць падчас лёгкай гіпатэрміі

1. Пазбягайце далейшага астуджэння

• Абараніце пацярпелага ад ветру і дажджу (перанясіце яго ў сховішча ці стварыце яму адпаведныя ўмовы).

• Стварыце ізаляцыйны пласт паміж зямлёй і пацярпелым.

• Здыміце мокрую вопратку і надзеньце любую сухую, цёплую, ветраахоўную вопратку.

• Абавязкова накрыйце галаву і шыю пацярпелага (надзеньце шапку, баф).

2. Старанна сагрэйце пацярпелага

• Давайце яму ежу, якая валодае высокай энергетычнай каштоўнасцю (напрыклад, шакалад).

• Прытуліцеся да яго, каб сагрэць.

• Калі стан пацярпелага стабілізуецца, трэба папрасіць яго зрабіць лёгкія фізічныя практыкаванні.

• Па магчымасці перанясіце пацярпелага ў цёплае памяшканне

Катэгарычна забаронена:

1. расціраць пацярпеламу абмарожаныя месцы снегам, лёдам, мазямі, алкагользмяшчальнымі растворамі (гарэлка, спірт, адэкалон і т. д.);
2. саграваць месца траўмы інтэнсіўным сухім цяплом (абкладваць гарачымі грэлкамі, набліжаць да адкрытага полымя ці абагравальнікаў-рэфлектараў);
3. абліваць гарачай вадой;
4. праколваць пухіры;
5. паліць і ўжываць алкаголь (гэта пагаршае мікрацыркуляцыю і запавольвае аднаўленне крывазвароту);
6. піць каву.

Даволі часта можна сустрэць ва ўжытку "наборы для выжывання" ад вытворцы BCB, які з'яўляецца афіцыйным пастаўшчыком для міністэрства абароны Велікабрытаніі па кантракце з урадам.

У камплект уваходзяць:

• сцізорык
• набор шпілек
• компас
• запалкі
• аловак
• таблеткі для ачысткі вады
• тонкі дрот
• свечка
• крэсіва
• лязо нажоўкі
• рыбалоўны камплект
• свісток
• набор для шыцця
• драцяная піла
• інструкцыя па выжыванні
• форма справаздачы пра інцыдэнт

“Шпаргалка” по спосабах выжывання, якая месціцца ўнутры разам з усім пералічаным – досыць змястоўная і якасная, а рэчы, знешне невялічкія па памерах, могуць зрабіцца вельмі карыснымі ў складаных і надзвычайных сітуацыях.

Агульная вага набору — 170 грам. Кампактны набор з'яўляецца часткай экіпіроўкі байца і размяшчаецца, як правіла, у кішэні курткі. Гэта характарыстыкі мінімальнага варыянту – Starter Level Survival Kit.

У залежнасці ад асаблівасцяў задач, якія выконвае падраздзяленне, і пэўных абставін брытанскія вайскоўцы выкарыстоўваюць таксама пашыраныя камплекты – Advanced Level Survival Kit і Top Level Survival Kit.

Дадаткова да базавай камплектацыі у іх прадугледжваюцца як даволі разнастайныя магчымасці развядзення полымя (пламенны мех, трут, стрыжань ды лінза) і навігацыі, так і іншыя неабходныя элементы. Але гэта ўжо не кішэнны варыянт.

Падрабязна пра такія пашыраныя версіі гаворку весці не будзем – яны не такія актуальныя з-за бягучых умоваў, у якіх можа давесціся дзейнічаць у Беларусі.

Безумоўна, апісаныя камплекты – не абавязкова аптымальныя. Але калі ўважліва азнаёміцца з іх складнікамі, можна сфарміраваць свой уласны кампактны ці пашыраны аналаг. Галоўнымі крытэрыямі, на якія варта засяродзіць увагу, застаюцца памер і вага.

Выдатны відэагляд па базавай камплектацыі глядзіце па спасылцы: https://www.youtube.com/watch?v=ZrUaDrxqxtI