Ресей–Украина соғысына қатысудың және әскерге алынудан құтылу үшін пара берудің үкімі.
Бүгінде Ресей бұрынғы Кеңес Одағы кезіндегі қуатын қалпына келтіруге ұмтылып, Орталық Азиядағы тәуелсіз мемлекеттерді өзіне қосып алуға ниеттеніп отыр. Осыған байланысты Украинаға қарсы соғысқа он сегіз бен алпыс үш жас аралығындағы азаматтарды мәжбүрлеп әскерге алу жалғасып жатқанын естіген боларсыздар.
Ресейде және оған қарасты аймақтарда мұсылмандар көп тұрады. Оларды да әскерге шақырып, бас тартқандарын түрмеге қамап жатыр. Осыған орай төмендегі мәселелер бойынша шариғатқа сай жол көрсетуіңізді сұраймыз:
- Мұсылмандарға Ресей әскерінің құрамында Украинаға қарсы соғысуға бола ма?
- Әскерге алынудан құтылу үшін пара беруге бола ма?
- Ресейдің Украинаға қарсы соғысындағы мақсаты — Украина аумағын күшпен басып алу. Украинадағы соғыстан кейін Әзербайжан, Грузия және Қазақстан секілді өзге елдер де кезекте тұр.
- Бұл соғыс шариғаттың, яғни Исламның мүддесі үшін жүргізіліп жатқан жоқ. Екі мемлекет тұрғындарының басым бөлігі — христиандар. Алайда Татарстан, Дағыстан, Шешенстан, Ингушетия және Ресейдің басқа аймақтарында да мұсылмандар аз емес. Аталған аймақтар Ресейден тәуелсіздік ала алмай, оның құрамында қалып отыр. Қазір сол жерлердегі мұсылмандар Ресей жағында Украинаға қарсы соғысуға мәжбүрленуде.
- Тәуелсіз мемлекеттердің ешқайсысы Ресейге әскери көмек көрсетіп отырған жоқ. Соған қарамастан кейбір мұсылмандар Ресей жағында өз еркімен соғысқа қатысқысы келеді.
Әр елдің мұсылман азаматтары өз елінің және үкіметінің шариғатқа қайшы келмейтін заңдарына бағынып, діни міндеттерін орындауға, сондай-ақ елінің әдепті, адамгершілігі мол әрі заңға бағынатын азаматтары болуға тиіс.
Алайда елдің заңдары діннің негізгі қағидаларына қайшы келіп, мұсылмандар сол заңдарға бағынуға мәжбүрленсе, олар діни сенім бостандығы жөніндегі негізгі құқықтарына сүйеніп, тиісті органдарға өз уәждерін білдіруі және шариғатқа қайшы заңдар мен бұйрықтарды орындаудан бас тартуы керек. Бұл — дүниежүзіндегі әрбір елде әр дін өкілінің құқығы. Мұсылмандардың осы құқыққа халықаралық заңдар аясында қол жеткізу үшін барлық заңды әрі орынды әрекетті жасауы — аса маңызды міндет.
Сұраққа осы негізгі қағида тұрғысынан төмендегідей жауап беріледі:
1. Ресей әскерінің құрамында соғысқа қатысу туралы
Ресей мен Украина арасындағы соғыс мұсылман емес екі күштің арасындағы соғыс болғандықтан, мұсылмандардың оған қатысуына шариғат бойынша рұқсат жоқ. Сондықтан мұсылмандар ұлттық және халықаралық заңдар аясында бұл соғысқа қатысудан босатылуға ұмтылуы керек. Негізгі шариғи үкім — осы.
Алайда мемлекет мұсылмандарды соғысқа қатысуға мәжбүрлеп, қатыспаған жағдайда олардың өміріне, мал-мүлкіне, ар-намысы мен қадір-қасиетіне қауіп төнетініне негізді қорқыныш болса, олар қарапайым азаматтар атқаратын қызметтер шегінде ғана қатысуы керек. Мүмкіндігінше тікелей ұрысқа қатысудан сақтануға тиіс.
Ал қарулы соғысқа қатысуға мәжбүрленсе, мұндай мәжбүрлік жағдайында шариғатта жеңілдік бар. Бұл істің негізінде рұқсат етілмейтінін ескере отырып, соғысқа қатысуына болады.
2. Әскерге алынудан құтылу үшін пара беру туралы
Егер жоғарыда аталған мұсылман емес елдің әскеріне алынудан және соғысқа қатысудан пара беру арқылы құтылу мүмкін болса, фиқһ ғалымдары мұндай жағдайда жеңілдік берген әрі пара берушіні мәжбүр болған адам деп есептеген.
«Шарх әс-Сияр әл-Кәбир» еңбегінде былай делінген:
«Мұсылмандардың мүшріктермен бірге өзге мүшріктерге қарсы соғысуы жөн емес. Өйткені екі топ та — шайтанның тобы. Ал шайтанның тобы — зиянға ұшыраушылар. Сондықтан мұсылманның сол екі топтың біріне қосылып, олардың санын көбейтуі және оларды қорғау үшін соғысуы жөн емес. Себебі мұндай жағдайда үстем болатын — ширктің билігі. Ал мұсылман ширктің билігін үстем ету үшін емес, ақиқат иелеріне жәрдем беру үшін соғысады».
«Ислам иелерінің мүшріктермен бірге мүшріктерге қарсы соғысуы» тарауы, 1515-бет. Баспа: «әш-Шәрика әш-Шарқия лил-Иғланат».
«Егер соғысушы елдің адамдары қолдарындағы мұсылман тұтқындарға: “Бізбен бірге мүшрік дұшпанымызға қарсы соғысыңдар”, — десе және тұтқындар бұған көнбеген жағдайда өз өмірлеріне қауіп төнеді деп қорықпаса, олармен бірге соғысулары жөн емес. Өйткені мұндай соғыс ширкті үстем етеді. Соғысушы адам өз өмірін қатерге тігеді. Бұған дінді үстем ету немесе өзін қорғау ниеті болғанда ғана рұқсат беріледі.
Ал егер олар қарсы жақтағы адамдардан өз өмірлері үшін қауіптенсе, соларға қарсы соғысуларының оқасы жоқ. Өйткені бұл жағдайда олар өздерін өлім қаупінен қорғайды. Егер қолында тұтқында отырған адамдардан қауіптенбесе, бірақ қарсы жақтың қолына түссе, өмірлеріне қауіп төнетінінен қорықса, өздерін қорғау үшін соғысуларына рұқсат.
Сондай-ақ оларға: “Бізбен бірге мүшрік дұшпанымызға қарсы соғысыңдар, әйтпесе сендерді өлтіреміз”, — десе, өздерін қорғау үшін соғысуларының оқасы жоқ. Өйткені бұл жағдайда олар өздерін өлім қаупінен қорғайды».
«Ислам иелерінің мүшріктермен бірге мүшріктерге қарсы соғысуы» тарауы, 1516-бет. Баспа: «әш-Шәрика әш-Шарқия лил-Иғланат».
«Кувейт фиқһ энциклопедиясында» былай делінген:
«Ханафи ғалымдары параны төрт түрге бөлген:
а) Қазылық немесе билік қызметіне тағайындалу үшін берілетін пара. Бұл — алушыға да, берушіге де харам.
ә) Қазының үкім шығару үшін пара алуы. Үкімі әділ болған күннің өзінде, бұл — алушыға да, берушіге де харам. Өйткені үкім шығару — қазының міндеті.
б) Біреудің билік алдындағы ісін реттеп, одан зиянды кетіру немесе оған пайда келтіру үшін ақша алу. Бұл жағдайда ақша алу тек алушыға харам.
в) Қазының немесе билеушінің қызметкері емес адамға өзіне тиесілі ақысын алып беруі үшін ақша беру. Мұндай ақшаны беруге де, алуға да рұқсат. Өйткені бір адамның екінші адамға ақысыз жәрдемдесуі міндет болғанымен, осы жәрдемі үшін алған ақшасы қызмет ақысы ретінде қарастырылады».
«Параның түрлері» бөлімі, 22-том, 222-бет. Баспа: «Дар әс-Сәләсил», Кувейт.
«Дарул-Ифта джәмиғату әл-улум әл-исламия».
