Uchta qumsoat || Учта қумсоат
(Hikoya) || (Ҳикоя)
Кириллчаси бор 👇⏬
1
Ayol yumushlarining arqonidan bo`shalib, qandaydir g’ayritabiiylikni sezadi-da, yerga qaraydi. Nima bo`layotganini tushunmaydi… Soyalar qizchasining arg`imchog`iday u yoqdan bu yoqqa borib keladi. Odatda, shamol tufaylimi yoki boshqa sababmi chiroq tebransa shunaqa bo`ladi. Biroq, kuppa-kunduzi chiroq nima qilsin.
Ayolning atrofida qushlar g`uj, xuddi dunyodagi bor qushlar uning girdiga to`planganday. Ular bir-biriga gal bermay chirqillashadi, nolavash. Ayol boshini xiyol ko`tarib, osmonni sinchiklab kuzata boshlaydi.
Yo tovba-a!... Bulutlar goh g`arb tomon, goh sharq tomonga chaqqon borib keladi. Titrab-titrab borib keladi. Quyosh shamolda silkinayotgan chiroqdek tebranadi. Ayol o`ylaydi: “Shiftda osig`liq chiroq shamol bilan uzoq-uzoqlarga ketishni istaydi, lekin zolim dorning dastidan qutula olmaydi. Quyosh chiroqning abgor holiga tushgan, desam, quyosh qaysi dorga osilgan bo`lishi mumkin. Qaysi shamol uni qo`zg`atishga kuch topa oladi. Bulutlar-chi, bulutlar nega titraydi?”
Ayol yerga qarab bir oz sukut qiladi. So`ng tag`in osmonga nigohini qadaydi va bexos pichirlaydi: “Tushundim, osmon titrayapti, osmonda zilzila bo`lyapti!.. Yo rabbiy, panoh ber! Zilzila tufayli osmondan biror nima qulab tushsa, netamiz!?”
Ayol ovozining boricha qichqira boshlaydi…
2
Yaqindagina yurishni eplagan do`mboqqina bolakay shaharning o`rtasida angrayib turibdi. U o`zi ichida turgan bahaybat soyani sinchiklab kuzatadi. “Bu odamning soyasimikan? Yo`g`-e, odam bunchalik katta bo`lmaydi-ku!.. Balkim buvim so`ylab bergan ertakdagi yashil devning soyasidir. Yo`q, u ham emas, yo`qsa bu soya yashil rangda bo`lardi”- bolakayning xayolidan shu gaplar o`tadi. Ammo bilmaydiki oq narsaning ham, yashil narsaning ham soyasi qora bo`ladi… Bola-da, bola!
Bolakay yigirma-o`ttiz qadamcha nari yurib, boshqa bir soyani xatlab o`tadi. Yana o`ylaydi: “Bu nimaning soyasi, odamnikimi. Yo`q maymunniki. Ha, maymunniki… Yo`q maymun unchalik katta bo`lmaydi”. Bola shularni o`ylab soyadan uzoqlasha boshlaydi. Biroq u bilmaydiki, nurga qanchalik narsalar yaqin bo`lsa, soyasi ham shunchalik ulkan bo`ladi…
Bolakay tuyqus ortiga o`giriladi. Cho`zilib olgan soyalarga qaraydi: “Bular nimalarning soyasi ekan?” Yuksak-yuksaklarda odamlarning haykallari gerdayib turadi. “Birorta uyning soyasimikan?”- bu haykallarning soyalariga qarab o`ylaydi bola va soyalardan chekinib, chetga o`tadi. Kun issiq, jazirama darrov olovni purkaydi. Bolakay tag`in shu soyalarga xatlab oladi. Salqinidan panoh istab, ichkariroq siljiydi.
3
Erkak hovlini bir qur kezib chiqadi. Tuyqus nigohi bahaybat daraxtning soyasiga tushadi. Allanimalarni o`ylaydi, ko`zlarini u yerdan uzmaydi. Ikki qoshi o`rtasida shaftoliqoqiga o`xshash tuguncha paydo bo`ladi. Birdan vajohati o`zgaradi. Akillab, quloqni batang qilayotgan kuchugining yonidan jadal yurib o`tib, yerto`laga keladi-da, eshikni shahd ochadi. Yag`iri chiqqan tokchadagi yashikni dast ko`tarib, ichidagi lash-lushlarni oyoqlari ostiga to`kadi. Tig`idan berisi zanglab ketgan sopsiz bolta qo`liga ilinadi. Keyin timirskilab arrani topadi.
Erkak ulkan daraxtga yaqinlashib, o`ng yoniga tupurib oladi. Keyin daraxtga chaqqonlik bilan chiqib, bilakday keladigan butoqni arralaydi. Ishini bitirgach, daraxtdan tushib, o`sha butoqdan boltaga sop yasay boshlaydi… Nariroqqa boradi-da, ulkan daraxtga razm soladi. Shamol sarg`aygan barglarni hol-joniga qo`ymay, shivirlatyapti.
Erkak ulkan daraxtning oldiga tag`in yaqinlashib boradi-da, kaftlariga tuf-tuflab, bir-biriga ishqaydi. So`ng sop qo`yilgan bolta bilan daraxtni zarb-la ura ketadi. Daraxt shoxlariga qo`ngan bir-ikki qushlar cho`chib, uchib ketishadi. Shamolni shivirlab so`kayotgan barglarning ba`zilari yerga tushadi. Erkak daraxtga tag`in bolta uradi…
Ushbu hikoya “Bekajon” gazetasining 431-sonida 29.03.2007 da nashr qilingan.
1
Аёл юмушларининг арқонидан бўшалиб, қандайдир ғайритабиийликни сезади-да, ерга қарайди. Нима бўлаётганини тушунмайди… Соялар қизчасининг арғимчоғидай у ёқдан бу ёққа бориб келади. Одатда, шамол туфайлими ёки бошқа сабабми чироқ тебранса шунақа бўлади. Бироқ, куппа-кундузи чироқ нима қилсин.
Аёлнинг атрофида қушлар ғуж, худди дунёдаги бор қушлар унинг гирдига тўплангандай. Улар бир-бирига гал бермай чирқиллашади, нолаваш. Аёл бошини хиёл кўтариб, осмонни синчиклаб кузата бошлайди.
Ё товба-а!... Булутлар гоҳ ғарб томон, гоҳ шарқ томонга чаққон бориб келади. Титраб-титраб бориб келади. Қуёш шамолда силкинаётган чироқдек тебранади. Аёл ўйлайди: “Шифтда осиғлиқ чироқ шамол билан узоқ-узоқларга кетишни истайди, лекин золим дорнинг дастидан қутула олмайди. Қуёш чироқнинг абгор ҳолига тушган, десам, қуёш қайси дорга осилган бўлиши мумкин. Қайси шамол уни қўзғатишга куч топа олади. Булутлар-чи, булутлар нега титрайди?”
Аёл ерга қараб бир оз сукут қилади. Сўнг тағин осмонга нигоҳини қадайди ва бехос пичирлайди: “Тушундим, осмон титраяпти, осмонда зилзила бўляпти!.. Ё раббий, паноҳ бер! Зилзила туфайли осмондан бирор нима қулаб тушса, нетамиз!?”
Аёл овозининг борича қичқира бошлайди…
2
Яқиндагина юришни эплаган дўмбоққина болакай шаҳарнинг ўртасида анграйиб турибди. У ўзи ичида турган баҳайбат сояни синчиклаб кузатади. “Бу одамнинг соясимикан? Йўғ-э, одам бунчалик катта бўлмайди-ку!.. Балким бувим сўйлаб берган эртакдаги яшил девнинг соясидир. Йўқ, у ҳам эмас, йўқса бу соя яшил рангда бўларди”- болакайнинг хаёлидан шу гаплар ўтади. Аммо билмайдики оқ нарсанинг ҳам, яшил нарсанинг ҳам сояси қора бўлади… Бола-да, бола!
Болакай йигирма-ўттиз қадамча нари юриб, бошқа бир сояни хатлаб ўтади. Яна ўйлайди: “Бу ниманинг сояси, одамникими. Йўқ маймунники. Ҳа, маймунники… Йўқ маймун унчалик катта бўлмайди”. Бола шуларни ўйлаб соядан узоқлаша бошлайди. Бироқ у билмайдики, нурга қанчалик нарсалар яқин бўлса, сояси ҳам шунчалик улкан бўлади…
Болакай туйқус ортига ўгирилади. Чўзилиб олган сояларга қарайди: “Булар нималарнинг сояси экан?” Юксак-юксакларда одамларнинг ҳайкаллари гердайиб туради. “Бирорта уйнинг соясимикан?”- бу ҳайкалларнинг сояларига қараб ўйлайди бола ва соялардан чекиниб, четга ўтади. Кун иссиқ, жазирама дарров оловни пуркайди. Болакай тағин шу сояларга хатлаб олади. Салқинидан паноҳ истаб, ичкарироқ силжийди.
3
Эркак ҳовлини бир қур кезиб чиқади. Туйқус нигоҳи баҳайбат дарахтнинг соясига тушади. Алланималарни ўйлайди, кўзларини у ердан узмайди. Икки қоши ўртасида шафтолиқоқига ўхшаш тугунча пайдо бўлади. Бирдан важоҳати ўзгаради. Акиллаб, қулоқни батанг қилаётган кучугининг ёнидан жадал юриб ўтиб, ертўлага келади-да, эшикни шаҳд очади. Яғири чиққан токчадаги яшикни даст кўтариб, ичидаги лаш-лушларни оёқлари остига тўкади. Тиғидан бериси занглаб кетган сопсиз болта қўлига илинади. Кейин тимирскилаб аррани топади.
Эркак улкан дарахтга яқинлашиб, ўнг ёнига тупуриб олади. Кейин дарахтга чаққонлик билан чиқиб, билакдай келадиган бутоқни арралайди. Ишини битиргач, дарахтдан тушиб, ўша бутоқдан болтага соп ясай бошлайди… Нарироққа боради-да, улкан дарахтга разм солади. Шамол сарғайган баргларни ҳол-жонига қўймай, шивирлатяпти.
Эркак улкан дарахтнинг олдига тағин яқинлашиб боради-да, кафтларига туф-туфлаб, бир-бирига ишқайди. Сўнг соп қўйилган болта билан дарахтни зарб-ла ура кетади. Дарахт шохларига қўнган бир-икки қушлар чўчиб, учиб кетишади. Шамолни шивирлаб сўкаётган баргларнинг баъзилари ерга тушади. Эркак дарахтга тағин болта уради…
Ушбу ҳикоя “Бекажон” газетасининг 431-сонида 29.03.2007 да нашр қилинган.