മിനാമാത ദുരന്തം: മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയോട് ചെയ്ത ക്രൂരത
മനുഷ്യരാശിയെ നടുക്കിയ ഒരു ദുരന്തമായിരുന്നു ജപ്പാനിലെ മിനാമാതയിലുണ്ടായ മെർക്കുറി വിഷബാധ. പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം മനുഷ്യജീവന് എത്രത്തോളം ഭീഷണിയാണെന്ന് ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്ത ആദ്യത്തെ വലിയ പാഠമായിരുന്നു ഇത്.ജപ്പാനിലെ ക്യുഷു ദ്വീപിലുള്ള ഒരു ചെറിയ തീരദേശ പട്ടണമാണ് മിനാമാത. 1950-കളിൽ ഇവിടെയുണ്ടായ അസാധാരണമായ ഒരു രോഗബാധ ലോകത്തെ മുഴുവൻ ഞെട്ടിച്ചു. ഈ രോഗം പിന്നീട് 'മിനാമാത രോഗം' (Minamata Disease) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.മിനാമാതയിലെ ചിസ്സോ കോർപ്പറേഷൻ എന്ന രാസവസ്തു നിർമ്മാണശാലയായിരുന്നു ഈ ദുരന്തത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം. അസറ്റൽഡിഹൈഡ് നിർമ്മാണത്തിനായി ഈ ഫാക്ടറി മെർക്കുറി ഒരു ഉൽപ്രേരകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.ഫാക്ടറിയിൽ നിന്നുള്ള രാസമാലിന്യങ്ങൾ നേരിട്ട് മിനാമാത ഉൾക്കടലിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിട്ടു.ഈ മാലിന്യത്തിൽ അടങ്ങിയിരുന്ന മെഥൈൽ മെർക്കുറി കടൽവെള്ളത്തിൽ കലരുകയും ഈ വിഷം ആഗിരണം ചെയ്ത ചെറിയ മത്സ്യങ്ങളെയും കക്കകളെയും വലിയ മത്സ്യങ്ങൾ ഭക്ഷിച്ചതോടെ വിഷത്തിന്റെ അളവ് അവയുടെ ശരീരത്തിൽ വർദ്ധിച്ചു .മിനാമാതയിലെ ജനങ്ങൾ പ്രധാനമായും മത്സ്യത്തെ ഭക്ഷണമാക്കുന്നവരായിരുന്നു. 1956-ലാണ് ആദ്യമായി രോഗലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമായത്.കൈകാലുകൾക്ക് തളർച്ച, വിറയൽ, കേൾവിക്കുറവ്, കാഴ്ചശക്തി നഷ്ടപ്പെടൽ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ.രോഗബാധിതരായവർ അനിയന്ത്രിതമായി ചിരിക്കുകയും അലറുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
കടുത്ത വിഷബാധയേറ്റവർ അങ്ങേയറ്റം വേദനാജനകമായ അവസ്ഥയിലൂടെ കടന്നുപോയി മരണത്തിന് കീഴടങ്ങി.ഗർഭിണികൾ വിഷബാധയുള്ള മത്സ്യം കഴിച്ചതിലൂടെ ഗർഭസ്ഥ ശിശുക്കളെയും ഇത് ബാധിച്ചു. കുഞ്ഞുങ്ങൾ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ വൈകല്യങ്ങളോടെ ജനിച്ചു.
ഫാക്ടറിയിൽ നിന്നുള്ള മലിനീകരണമാണ് ഇതിന് കാരണമെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ കണ്ടെത്തിയെങ്കിലും, ചിസ്സോ കോർപ്പറേഷൻ അത് അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. വർഷങ്ങളോളം അവർ ഈ വിവരം മറച്ചുവെക്കുകയും മലിനജലം കടലിലേക്ക് ഒഴുക്കുന്നത് തുടരുകയും ചെയ്തു. കനത്ത സമരങ്ങൾക്കും നിയമപോരാട്ടങ്ങൾക്കും ഒടുവിലാണ് കമ്പനി നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാൻ തയ്യാറായത്.ഈ ദുരന്തത്തിൽ നിന്ന് പാഠം ഉൾക്കൊണ്ട്, മെർക്കുറിയുടെ ഉപയോഗം ആഗോളതലത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി 2013-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 'മിനാമാത കൺവെൻഷൻ' ഒപ്പുവെച്ചു. മെർക്കുറി മലിനീകരണത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെയും പരിസ്ഥിതിയെയും സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.
മിനാമാത ദുരന്തം വെറുമൊരു രോഗബാധയല്ല, മറിച്ച് ലാഭത്തിനുവേണ്ടി കോർപ്പറേറ്റുകൾ പ്രകൃതിയെ ചൂഷണം ചെയ്തതിന്റെ പരിണതഫലമാണ്. ഇന്നും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ സമാനമായ മലിനീകരണങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.
Credit: ശ്രീജിത്ത് ശ്രീ