Kompyuter hardware qismlari
Computer hardware nima?
Computer hardware - bu kompyuter tizimiga kiruvchi barcha jismoniy qismlar yoki komponentlar bo‘lib, ular hisoblash funksiyalarini bajarishda yordam beradi. Kompyuter apparati turli xil qismlardan iborat bo‘lib, ular personal kompyuterlar (desktop) va noutbuklarda (laptop) bir xil bo‘lishi mumkin, lekin noutbuklarning ixcham dizayni tufayli ularning o‘lchami va turlari farqlanadi.
Kompyuter hardware va software o‘rtasidagi farq nima?
Hardware: Kompyuter hardware siz ko‘rishingiz va qo‘lingiz bilan ushlashingiz mumkin. Bular kompyuter ichiga biriktirilgan va vintlar yordamida o‘rnatilgan aniq ko‘rinadigan qismlar.
Software: Kompyuter software esa qo‘l bilan ushlab bo‘lmaydigan, lekin kompyuteringizga o‘rnatiladigan va unga qanday ishlash kerakligini o‘rgatadigan ko‘rsatmalar yig‘indisidir.
Ona plata (Motherboard) nima?
Ona plata — kompyuterning asosiy elektron platasidir, u barcha boshqa apparat qismlarini bog‘lab, ularga elektr energiyasini taqsimlaydi va ular o‘rtasida koordinatsiya o‘rnatadi.
Yangi kompyuter yig‘ishda yoki yangilashda ona plataning mosligini tekshirish muhimdir, chunki u qaysi boshqa apparat qismlaridan foydalanishingizni belgilaydi. Masalan, saqlash qurilmalarini (2,5 dyuymli SATA SSD yoki M.2 NVMe SSD) ona plata qo‘llab-quvvatlashi kerak.
Ona plataning USB portlari soni va turi (USB 2.0, 3.0, 3.1) hamda displey portlari (HDMI, DVI, RGB) qanday ekanligini ham tekshirish tavsiya etiladi.
CPU (Markaziy protsessor) nima?
CPU — markaziy protsessor bo‘lib, u kompyuterning “miyasi” sifatida ishlaydi. CPU ma’lumotlarni qayta ishlaydi va tizimni boshqaradi.
- Protsessorning tezligi gigagerts (GHz) bilan o‘lchanadi va bu uning ishlash samaradorligini belgilaydi.
- Yangi avlod protsessorlar yuqori GHz ko‘rsatkichiga ega bo‘lib, oldingi modellarga nisbatan tezroq ishlaydi.
RAM (Tezkor xotira) nima?
Tezkor xotira (RAM) — CPU bilan birga ishlaydigan va dasturlar tomonidan yaratilgan ma’lumotlarni vaqtincha saqlaydigan qismdir. RAM o‘chirilganida, uning tarkibi tozalanadi, shuning uchun u “uchuvchan xotira” deb ataladi.
- Grafik dizayn va videomontaj uchun tasvirlarni ishlab chiqarish.
- Bir vaqtning o‘zida bir nechta dasturlarni ishlatishda yordam beradi.
- O‘yin o‘ynash uchun odatda 8 GB xotira yetarli bo‘ladi, lekin yuqori darajadagi o‘yinlarda yaxshiroq FPS ko‘rsatkichiga erishish uchun ko‘proq xotira kerak bo‘lishi mumkin.
- Grafika va video dizaynerlar uchun esa kamida 16 GB xotira tavsiya etiladi.
HDD va SSD o‘rtasidagi farq nima?
HDD va SSD saqlash qurilmalari bo‘lib, dasturlar, ilovalar va fayllarni kompyuter o‘chirilganda ham saqlab qoladi.
- HDD (qattiq disk): Binary ma’lumotlarni yuqori tezlikda aylanuvchi magnit disklarga yozib oladi. Bu eski texnologiya.
- SSD (qattiq holatli disk): Ma’lumotlarni NAND flesh xotira chiplariga yozadi. U tezligi, chidamliligi va kam quvvat sarfi bo‘yicha HDDdan ustun turadi.
GPU (Grafik protsessor) nima?
Grafik protsessor (GPU) grafik ma’lumotlarni qayta ishlashga mo‘ljallangan.
- GPU o‘yinlar, videolar va grafik ishlash samaradorligini oshirish uchun ishlatiladi.
- Zamonaviy GPUlar markaziy protsessor ishini to‘ldirib, hisoblash jarayonlarida ham qo‘shimcha yukni bajaradi.
PSU (Quvvat manbai bloki) nima?
Quvvat manbai bloki (PSU) tashqi quvvat manbaidan elektr energiyasini olib, uni apparat qismlariga taqsimlaydi.
- Zamonaviy kompyuterlar odatda 500-850 Vt quvvatga ega PSUga muhtoj.
- Grafik dizayn va o‘yin uchun ishlatiladigan kuchli kompyuterlar kattaroq quvvatli PSU talab qiladi.
PSU tanlashda kichik zaxira quvvatli model tanlash tavsiya etiladi. Bu tizim ishlashida uzilishlardan himoya qiladi va kelajakda yangilanish imkonini beradi.
Kompyuteringiz hardware qanday tekshirish mumkin?
Endi har bir komponentning ahamiyatini tushunib yetganingizdan so‘ng, kompyuteringiz apparatini tekshirish uchun quyidagi usullardan foydalanishingiz mumkin:
- Crucial System Scanner yoki Crucial System Selector kabi vositalarni qo‘llang. Ular tizimingizga mos keladigan yangilanish variantlarini taqdim etadi.
- Yoki kompyuteringiz sozlamalarida apparat haqida ma’lumotni tekshiring. Shuningdek, apparat ustida joylashgan yorliqlarni o‘qish orqali ham ma’lumot olishingiz mumkin.